Kaum Padri

Kaum Padri inggih punika kelompok ulama lan masarakat Islam ingkang ngusung reformasi agama adhedhasar syariat Islam murni, utaminipun ing wilayah Minangkabau, Sumatra Kulon, ing abad kaping-19. Kaum punika mujudaké gerakan sosial-religius ingkang maringi tekanan dhumateng nglempakaké panguripan masyarakat miturut ajaran Islam. Gerakan punika wiwitipun minangka usaha islah (pambeneran) dhumateng kabudayan adat Minangkabau, nanging sawisé punika ngalami eskalasi dados konflik sosial-politik ingkang nyebar wiyar, lan pungkasanipun ndhèrèk perang ageng nglawan kolonial Walanda.

 Sajarah Kaum Padri 
Asal-usul Kaum Padri kasambung kaliyan para haji Minangkabau ingkang tindak dhateng Mekkah ing pungkasan abad kaping-18 lan wiwitan abad kaping-19. Ing Tanah Suci, kathah tiyang Minangkêbo kapengaruh ajaran puritan Islam, utaminipun ajaran Wahhabisme ingkang ngugemi prinsip tauhid murni lan mbuwang bid‘ah. Sawisé wangsul dhateng Minangkêbo, para ulama punika nyebaraké gagasan reformasi, kanthi tujuan ngilangaké praktik-praktik adat ingkang dipunmangertosi bertentangan kaliyan syariat, kados ta: judi, madat, sabung ayam, lan mendhem.

Kaum Padri lajeng mbentuk komunitas spiritual lan militan, ingkang nyebar dhateng nagari-nagari Minangkêbo. Reformasi punika ndadèkaké bentrokan kaliyan Kaum Adat, ingkang nglindhungi tradhisi Minangkêbo adhedhasar sistem matrilineal lan hukum adat. Benturan ideologi punika dados wiwitanipun konflik Padri lan Adat, ingkang pungkasanipun nyeret Walanda mlebet ing perang.

 Peran Kaum Padri ing Perang Padri 
Kaum Padri dados tokoh utama ing Perang Padri (1803–1838). Ing tahap wiwitan, Kaum Padri nglawan Kaum Adat kanthi kekerasan lan tekanan syariat. Nalika Kaum Adat nyuwun bantuan Walanda, Kaum Padri ngganti strategi, dados gerakan perlawanan nglawan kolonialisme. Kaum Padri ngupaya nggabungaké perjuangan agami kaliyan perjuangan politik, kanthi nyebaraké semangat jihad lan pembebasan saka panjajahan.

Kaum Padri ndirèk perang gerilya ing pegunungan lan nagari, lan ndirèk pertahanan strategis kados Benteng Bonjol. Perang lumampah suwe, nglawan kekuwatan Walanda ingkang langkung modhèren lan gadhah logistik kuat. Senadyan pungkasanipun Kaum Padri kapundhut kalah sacara militèr, perjuanganipun dados simbol perlawanan tumrap ketidakadilan kolonial lan inspirasi dhumateng generasi sabanjuré.

 Tokoh Wigati 
Tuanku Imam Bonjol minangka tokoh paling misuwur saking Kaum Padri. Panjenenganipun dipunlairaké kanthi asma asli Muhammad Shahab, lan dados panglima militer, pemimpin spiritual, lan tokoh negosiator. Imam Bonjol ngorganisir pertahanan rakyat ing Luhak Agam, utaminipun ing Benteng Bonjol, lan nggabungaké kekuatan rakyat adhedhasar nilai Islam lan keadilan.

Saliyane Imam Bonjol, tokoh-tokoh ingkang ugi misuwur antawisipun:

 Tuanku Nan Renceh: ulama puritan saking Kamang, ingkang nyebaraké ajaran Wahabi kanthi keras.
 Tuanku Pasaman: pemimpin militèr Padri ing wilayah Pasaman.
 Tuanku Tambusai: tokoh perjuangan ingkang nglawan Walanda ing Rokan, lan dikenal minangka "Raja saking Rokan".

Kebekipun tokoh Kaum Padri ugi kagolong ulama ingkang kagungan pengaruh ing masarakat, lan kagayut kaliyan jaringan pesantren lokal.

 Pengaruh Kaum Padri dhateng Islam Nusantara 
Kaum Padri gadhah peran wigati ing Islamisasi budaya Nusantara, utaminipun ing Sumatra lan sekitarnipun. Ajaran-ajaran Kaum Padri ingkang dipunpengaruhi déning gerakan Wahabi damel gaya dakwah Islam dados langkung tekstual lan skriptural, kanthi tekanan dhateng tauhid, ibadah murni, lan larangan tumrap tradhisi-tradhisi ingkang dipunmangertosi bid‘ah.

Sanajan ajaran punika boten langsung marak ing salebeting Nusantara, pengaruhipun nyebar lumantar santri, guru, kaji, lan jaringan pesantren. Gerakan Kaum Padri ndadèkaké pemisahan antara praktik adat lan syariat langkung cetha, lan nglantaraké masyarakat Islam dhateng refleksi dhiri tumrap praktik keagamaan.

Salajengipun, Kaum Padri ugi damel cikal bakal perjuangan Islam nglawan penjajah, ingkang lajeng dipunterusaké déning gerakan Sarekat Islam, Muhammadiyah, lan gerakan Islam lokal ing abad kaping-20. Tuanku Imam Bonjol minangka tokoh Kaum Padri dipunangkat dados Pahlawan Nasional, lan dipunsebut minangka salah satunggaling ulama mujahid paling berpengaruh ing sajarah Islam Indonésia.

 Warisan budaya Kaum Padri 
Kaum Padri ninggalaké warisan budaya ingkang wigati dhateng tiyang Minangkêbo. Sanajan gerakan punika wiwitané dipunkonsep minangka reformasi sosial-religius, Kaum Padri paring pangaruh jero tumrap struktur nilai tiyang Minangkêbo. Salah satunggaling warisan paling utama inggih punika kompromi budaya ingkang kawujud dados semboyan:

"Adat basandi syarak, syarak basandi Kitabullah",

tegesipun: adat dasaring syariat Islam, lan syariat dasaring Kuran.

Prinsip punika nglambangaké rekonsiliasi antawis Kaum Adat lan Kaum Padri, lan dados dasar filosofi sosial Minangkêbo ingkang lestari dumugi sapunika. Lajeng, warisan arsitektur, manuskrip Islam klasik, kitab-kitab tauhid lan fikih, lan sistem pengajaran agama lokal dados bagian penting saking warisan Kaum Padri. Kaum Padri ugi nguri-uri pengembangan pendidikan Islam, kanthi ndirèk surau, madrasah, lan tradhisi ngajari Kuran dhateng tiyang alit.

 Cathetan suku