Kacerdhasan gawéyan mangriptayasa

Kacerdhasan gawéyan mangriptayasa (basa Inggris : Generative AI, utawa GenAI) yaiku subbidang kacerdhasan gawéyan sing nggunakaké modhèl mangriptayasa kanggo ngasilaké tulisan, citra, video, audio, kodhe piranti alus utawa wangun data liya.  Model iki nggilut pola lan tatasusun dhasar data gladhèn (training data) kanggo ngasilaké data anyar  miturut inputan, lumrahé saka parèntah basa alami awujud pakon.  

Piranti-piranti AI mangriptayasa sansaya akèh digunakaké wiwit anané prastawa jeblugan AI ing taun 2020-an. Prastawa iki bisa ana amarga tambah beciké  jaringan talirasa jumero (deep neural networks) birid (berbasis) transformer, mliginé modhèl basa gedhé utawa large languange model (LLM). Piranti-piranti utama kalebu bot guneman kayata ChatGPT, Copilot, Gemini, Claude, Grok, lan DeepSeek ; modhèl teks-marang-citra kayata Stable Diffusion, Midjourney, lan DALL-E ; lan model teks-marang-video kayata Veo lan Sora.    Parusahan-parusahan tèknologi ngrembaka AI mangriptayasa kayata OpenAI, xAI, Anthropic, Meta AI, Microsoft, Google, Mistral AI, DeepSeek, Baidu  lan Yandex.

AI mangriptayasa akèh diguna ing samubarang indhustri, kayata pangrembakan piranti alus,  kasarasan,  kauangan,  klangenan,  leladi naralanggan,  sales lan pamasaran,  kagunan, tinulisan,  busana,  saha rerèngan prodhuk.   

AI mangriptayasa wis digunakaké ing babagan durjamaya (cybercrime). Nanging uga akèh kanggo ngapusi lan nglironi wong lumantar warta palsu lan tironmaya (deepfake).  AI mangriptayasa bisa njalari katundhungé pakarya manungsa .  AI iki akeh diandharaké nerak ukum budiarta amarga digladhi migunani pakaryan-pakaryan wong akèh sing ndarbè prawenang cipta.  Akèh sistem AI mangriptayasa nggunakaké pusat data ukuran gedhé sing mènèhi prabawa kupengan kaya uwuh elektronik, piguna banyu kanggo pangadheman, uga piguna energi sing dipetung-petung mundhak sansaya akèh.