Sukur Ngablak

Sukur Ngablak inggih punika salah satunggaling tradhisi masyarakat agraris ing tlatah pedesaan Jawa ingkang ngemot unsur religius, sosial, saha kultural. Tradhisi punika tuwuh minangka wujud pangatur panuwun awit asil panen, kaslametan desa, saha kawilujengan rejeki ingkang dipun pracaya asalipun saking Gusti Ingkang Maha Kuwasa. Ing lampahipun, Sukur Ngablak nyawijikaken unsur adat lokal, simbolisme agraris, saha nilai-nilai spiritual ingkang dipun warisaken turun-temurun. Tradhisi punika lumrahipun kalampahan kanthi bebarengan déning warga desa lan dados pérangan wigati saking siklus gesang sosial masyarakat.

Miturut tegesipun, tembung “sukur” asalipun saking “syukur” ingkang tegesipun panuwun utawi raos matur nuwun awit nikmat ingkang kaparingaken. Déné “ngablak” wonten ing basa Jawa gadhah teges kabuka, lega, utawi tumindak ingkang kalampahan kanthi terang-terangan lan bebarengan. Mila, Sukur Ngablak saged dipun tegesi minangka pangatur panuwun ingkang kalampahan kanthi kabuka lan kolektif déning masyarakat. Makna punika nggambaraken sipat komunal masyarakat agraris Jawa ingkang ngedepaken kabersamaan minangka dhasar gesang sosial.

 Sajarah 
Ing babagan sejarah, tradhisi Sukur Ngablak boten saged kapisahaken saking sistem tetanen tradisional ingkang sampun ngrembaka wiwit jaman karajan kuna kados Kerajaan Mataram Kuno lan Kerajaan Majapahit. Ing wekdal punika, sistem irigasi saha persawahan dados tulang punggung perekonomian masyarakat. Upacara syukuran panen dados pérangan saking ritus agraris ingkang ancasipun njagi kaselarasan antawisipun manungsa, alam, saha kakuwatan adikodrati. Nalika Islam mlebet ing tanah Jawa, nilai-nilai Islam lajeng nyawiji kaliyan adat lokal tanpa ngilangaken inti rasa syukur ingkang dados dhasar tradhisi.

Saka sudut pandang sosiologis, Sukur Ngablak gadhah fungsi minangka sarana ngiyataken solidaritas sosial. Warga desa sami nglumpuk wonten ing balai desa, lapangan, utawi pinggir sawah kanggé nindakaken donga bebarengan, kenduri, saha pambagian asil bumi. Kagiyatan punika nguwataken nilai gotong royong ingkang dados ciri khas masyarakat Jawa. Sedaya lapisan masyarakat, wiwit saking petani, piranti desa, tokoh agama, dumugi para nom-noman, sami melu nyengkuyung lan nyiapaken kabutuhan acara.

Rangkaian acara Sukur Ngablak lumrahipun dipun wiwiti kanthi rembug desa kanggé nemtokaken wekdal pelaksanaan. Wektu punika asring dipun sesuaikaken kaliyan penanggalan Jawa utawi sasampunipun panen raya. Salajengipun, warga sami nyiapaken tumpeng, asil bumi, jajanan tradisional, saha sesaji simbolik. Tumpeng nggambaraken sesambetan vertikal antawisipun manungsa kaliyan Gusti, déné asil bumi ingkang dipun tata ngubengi tumpeng minangka pralambang kamakmuran lan kabecikan ingkang dipun pengajab lestari.

Ing sawetawis tlatah, Sukur Ngablak ugi dipun iringi pagelaran seni tradisional kados wayang kulit, jaran kepang, utawi gamelan. Kesenian punika boten namung dados hiburan, nanging ugi minangka sarana pawiyatan budaya kanggé nerusaken nilai moral saha sejarah lokal dhateng generasi enom. Unsur seni punika negesaken bilih Sukur Ngablak boten namung ritual religius, nanging ugi ekspresi identitas budaya masyarakat.

Saka perspektif antropologi budaya, Sukur Ngablak saged dipuntingali minangka ritual transisi saking mangsa kerja abot ing sawah tumuju mangsa perayaan lan istirahat. Ritual punika damel ruang simbolik ingkang ndadosaken struktur sosial dados langkung egaliter; sedaya warga lungguh bebarengan, nedha sesarengan, lan guyub rukun tanpa mbedakaken drajat. Kahanan punika ngiyataken kohesi sosial saha nyuda potensi konflik internal.

 Relevansi 
Ing jaman modhèrn, tradhisi Sukur Ngablak ngadhepi tantangan amargi owah-owahan pola ekonomi saking agraris dados industri lan jasa. Nanging, ing kathah desa, tradhisi punika taksih dipun lestantunaken minangka identitas lokal, malah wonten ingkang ngrembakakaken dados daya tarik wisata budaya. Pamaréntah daerah asring nyengkuyung kanthi nempataken Sukur Ngablak minangka pérangan kalender acara budaya taunan.

Upaya pelestarian kalampahan lumantar dokumentasi, pendhidhikan budaya ing sekolah, saha keterlibatan generasi enom. Partisipasi para mudha dados kunci supados tradhisi boten kabucal déning arus globalisasi. Kanthi adaptasi kreatif tanpa ngilangaken nilai inti, Sukur Ngablak saged lestari lan tetep relevan ing tengahing masyarakat modhèrn. Miturut sakabèhé, Sukur Ngablak minangka wujud nyata kearifan lokal masyarakat Jawa ing nglestantunaken sesambetan harmonis antawisipun manungsa, alam, lan Gusti. Tradhisi punika negesaken pentinge rasa syukur minangka pondasi gesang sosial, saha nedahaken dinamika budaya ingkang saged owah nanging boten ninggalaken oyot sejarahipun. Kanthi ngurmati lan nglestantunaken Sukur Ngablak, masyarakat sami njagi warisan leluhur lan nilai kabersamaan ingkang dados inti identitas budaya Jawa.

 Rujukan