Raden Wisatha

Raden Wisatha iku putrane Prabu Baladéwa (ratu ing Mandura) lan Dèwi Érawati. Raden Wisatha linairake kembar karo kadang mudhane kang kekasih Raden Walmuka. Kekarone putra kinasihe Prabu Baladewa, kang tansah didama-dama ing tembe dadi wong utama, bisa dadi pemimpine bangsa.

Ora beda karo ramane, Raden Wisatha gampang duka, nanging uga gampang lilihe. Watake jujur, setya ing sesanggeman, tanggung jawab, ora wedi ngadhepi bebaya. Wiwit cilik digulawenthah bab tata kaprajan dening Patih Pragota. Uga wineleg babagan kaprajuritan. Kayata: trampil ing ulah gegaman warna-warna lan rakit gelaring baris.

Tokoh iki arang dipentasake ing pagelaran wayang purwa. Arang kocap. Metune mung ing lakon Wisatha Krama. Dicritakake yen Raden Wisatha wis diwasa, wis pantes ngudang jejering wanita. Prabu Baladewa nuli nganthi Raden Wisatha tindak ing Kasatriyan Madukara, nglamar Dewi Nilawati. Ndilalah bebarengan karo tekane rombongan Kurawa sing dipimpin Patih Sengkuni. Uga nglamar Dewi Nilawati, kanggo Raden Sarojakusuma (Lesmana Mandrakumara). 

Raden Arjuna (Janaka) rumaos judheg pikire. Yen sing ditampa Prabu Baladewa, mesthi Kurawa nesu. Ing mangka Sarojakusuma iku putrane Dewi Banowati. Banowati dhemenane Arjuna. Yen diwenehake marang Kurawa, Prabu Baladewa mesthi duka. Ing mangka ratu Mandura iki kadange tuwa Prabu Kresna. Prabu Kresna karo Pandhawa ora bisa dipisahake. Supayane adil, banjur dianani sayembara. Sing sapa bisa ngaturake Payung Garudha Nglayang, yaiku kang wenang mboyong Dewi Nilawati.

Prabu Baladewa ora langsung kondur ing Mandura, nanging mampir dhisik ing Dwarawati, nedya mundhut priksa marang rayine; ana ngendi dununge Payung Garudha Nglayang iku.

Prabu Kresna asung pamrayoga supaya Prabu Baladewa nyuwun priksa marang Resi Jembawan ing Astana Gandamadana. Mesthi marasepuhe Prabu Kresna iku priksa. Prabu Baladewa sarombongan banjur pamitan, nedya sowan Resi Jembawan.

Satekane ing Astana Gandamadana, Prabu Baladewa sigra ngendikake wigatine. Resi Jembawan ngeningake cipta sedhela, nuli atur wangsulan yen Payung Garudha Nglayang iku sing duwe mung Garudha Sempati. Sang Garudha wektu iki pinuju mratapa ing Gunung Kutharunggu.

Prabu Baladewa banjur dhawuh marang Raden Wisatha lan Raden Walmuka supaya ngunggahi Gunung Kutharunggu. Nyuwun ngampil payung mau kanggo sarana nglamar putri. Sawise iku, Prabu Baladewa kondur ing Mandura.

Jebul pangandikane Resi Jembawan mau ana kang nguping, yaiku prajurit teliksandi Kurawa. Prajurit mau gage matur marang Patih Sengkuni. Mula rombongan Kurawa nggelak lakune daya-daya tekan Gunung Kutharunggu. Satekane ing ngarepe garudha brondhol, Patih Sengkuni nembung nyilih Payung Garudha Nglayang. Sang garudha atur wangsulan, yen ngersakake Payung Garudha Nglayang, kudu didadar (diuji) luwih dhisik.

Patih Sengkuni ngucap yen perkara gampang aja digawe angel. Cukup sebutke regane, bakal dibayar jreng. Sempati ora gelem. Dheweke wis tuwa, umure wis atusan taun. Wis ora butuh gebyaring bandha donya. Sengkuni nesu, nuli dhawuh marang Raden Dursasana supaya ngrebut payung iku. Rumangsa ana jroning bebaya, Garudha Sempati banjur kekablak. Nadyan awake brondhol (tanpa wulu), nanging kekablake bisa nuwuhake angin gedhe kang ngontalake para Kurawa.

 Kapethik Saking 
Mulyantara, 2020, Majalah Jaka Lodhang (cover tokoh wayang), Yogyakarta:Djaka Lodang Pers (kanthi sawetawis ewah-ewahan)