Langen

Langen utawa hiburan yaiku kagiyatan sing ndudut kawigatèné wong akèh utawa menehi rasa lelangen lan bigar marang wong liya. Langen bisa awujud gagasan utawa tumindak. Nanging lumrahé arupa kagiyatan utawa pagelaran sing wis ngrembaka éwonan taun mirunggan kanggo ndudut kawigatèné masarakat.

Senajan wong kepincut tumrap barang-barang sing séjé jalaran kakaremané (preferensi) déwé-déwé, lumrahé langen bisa panced diwanuhi lan dirasa akrab dening wong akèh. Crita, musik, drama, beksan, lan maneka werna pagelaran liya ana ing kabeh kabudayan, dijurung dening para priyayi kraton, banjur ngrembaka dadi wujud luwih rinangkep (kompleks) ing sadawa wektu. Satemah cumepak kanggo masarakat umum. Jaman modhèren sansaya ngebataké proses iki lumantar indhustri langen sing ngrekam lan adol karya-karya langen. Langen bisa diowahgathuk supaya cocog karo sapira gedhéné pagelaran sing dikarepaké. Wiwit saka wong ndeleng tv utawa ngrungokaké musik ijen, nganti pasugatan sing nanggap musik lan beksan éwonan wong.

Rasa lelangen iku isih magepokan karo langon, mula pangrasa iki ndarbé teges sing padha yaiku seneng-seneng lan geguyu, sanajan akeh langen sing asliné nduwèni ancas waswa (serius). Langen bisa ana ing sajeroné upacara, rerayan, riyaya agama, uga ing satir. Mulané, apa sing katon minangka langen bisa uga dadi sarana kanggo nggayuh wawasan utawa nambahi kapinteran.

Bab sing wigati ing langen yaiku anané pamirsa. Tanpa pamirsa kagiyatan iki mung aran kagiyatan pribadhi ing mangsa lèyèh-lèyèh. Pamirsa bisa ndarbé peran tanggap (pasif) kaya déné wong sing ndeleng drama, opera, acara télévisi, utawa filem ; utawa peran tanduk (aktif), kaya déné ing dolanan. Langen bisa kanggo wong akèh utawa mung wong ijèn, piguna pakem lan tata panggung kaya ing teater lan konser, utawa tanpa pakem apa-apa, kaya ing dolanan bocah. Akèh wujud langen sing lestari maabad-abad. Langen iki nggrembaka amarga owahing kabudayan lan tèknologi manungsa. Tuladhané kaya sing ana ing pagelaran sulapan. Filem lan gim vidéo, sanajan piguna médhia sing luwih anyar, tansa padha dhasaré yaiku nyritakaké crita, nampilaké drama, uga muter musik. Reyayan uga dianakaké mligi kanggo musik, filem, utawa beksan kanthi ancas nglangeni masarakat ing sadawané dina tartamtu.

Sawetara langen, kaya ukum pancas gulu ing ngarep umum, sapréné dipacuh dening akèh nagara. Kagiyatan kaya anggar lan panahan, sing biyen mung ana ing mbedhag lan yuda, saiki dadi ulahraga tontonan. Semana uga kagiyatan liya kaya masak, wis ngrembaka dadi pagelaran sing isiné wong-wong profesional, ditata dadi pasanggiri buwana, lan digiyaraké kanggo langen. Apa sing nglangeni kanggo sawijiné klumpukan wong bisa waé dianggep nyambut gawé sing ngrekasani deneng klumpukan liyané.

Rupa-rupa langen sing wis diwanuhi bisa dialih marang samubarang medhia liya, nuduhaké uthut tanwinates kanggo diolah bali kanthi cara-cara kréatif mesthèkaké lestari tur dawané umur karya-karya sing wis ana.