Dewi Pertiwi

Dewi Pertiwi (Dewi Pratiwi) iku putrane pambarep Prabu Nagaraja (Sang Hyang Nagaraja). Duwe adhi siji, asmane Bambang Pratiwanggana.

Dewi Pertiwi iku tegese dewi bumi, kahyangane ing Ekapratala. Kagarwa Bathara Wisnu, peputra loro, yaiku Raden Sitija lan Dewi Siti Sundari.

Nalika Bathara Wisnu manitis ing ragane Prabu Bathara Kresna (ratu ing Dwarawati), Dewi Pertiwi wis samesthine dadi garwane Prabu Kresna. Raden Sitija lan Dewi Siti Sundari uga dadi putrane Prabu Kresna.

Raden Sitija diwasane bisa dadi ratu ing Trajutrisna. Sadurunge diganti jeneng Trajutrisna, negara iku maune jeneng Surateleng, negarane Prabu Bomantara. Ing lakon "Sitija Takon Bapa," ratu Surateleng pinuju ajang-ajangan perang mungsuh ratu Dwarawati.

Sitija kang nyuwun diaku putra, dening Prabu Kresna kadhawuhan mateni Bomantara. Yen bali nggawa kamenangan, Prabu Kresna saguh ngaku putra. Dene yen bali ora entuk gawe, Prabu Kresna ora sudi ngaku putra. Sitija gage budhal menyang Surateleng.

Sitija sing dening ibune disangoni Cangkok Wijayamulya (cangkoke Kembang Wijayakusuma), klakon mateni Prabu Bomantara. Negara Surateleng dadi kukubane Sitija, banjur disalini jeneng Trajutrisna. Patih Pancatnyana (patihe Prabu Bomantara) pasrah bongkokan (nyerah kalah), njaluk urip. Diuripi dening Sitija. Raden Sitija banjur jumeneng ratu ing Trajutrisna jejuluk Prabu Sitija Boma Narakasura. Pancatnyana didadekake patihe.

Ing lakon "Samba Sebit," Dewi Pertiwi nampa sowane Prabu Sitija (putrane). Kang mbeber sesaking penggalih, awit anggone palakrama karo putri Giyantipura Dewi Agnyanawati durung atut. Wis setengah taun dadi garwane, parandene nganti kalenggahan iki, Dewi Agnyanawati durung gelem ngladeni kakunge. Bareng didhedhes tenane ana apa? Wangsulane darbe pepenginan diyasakake dalan kang jejeg tanpa menggok saka alun-alun Trajutrisna tekan negara Giyantipura.

Minangkani panyuwune garwa sing ditresnani, Prabu Sitija nuli dhawuh marang Ditya Kala Maudara (Gathodara) supaya mandhegani wadyabala buta Trajutrisna; gawe dalan kaya panyuwune Dewi Agnyanawati. Senadyan dalan mau bakal nrabas/nrajang Astana Gandamadana (pasareyane para leluhure ratu Mandura, kang nedhak nurunake Prabu Baladéwa apadene Prabu Kresna). Kang tundhone bakal nuwuhake prakara gedhe.

Dewi Pertiwi paring pangandika, "Panjaluk kang kaya ngono kuwi, temene mung kinarya nampik sarana alus. Salugune Dewi Agnyanawati ora tresna marang kowe (Prabu Sitija). Mula piye carane gawe rekadaya, gawe pawadan supayane awake ora kajamah kakunge. Kuwi sipating bojo kang duraka, kang ing tembene dadi isen-isening neraka Jahanam. Kowe jejering narendra, kudu ingkang santosa pamikirmu. Aja gampang dhoyong amarga kapilut dening swara-swara manis, kang sejatine njorogake marang juranging kasangsaran. Yasa dalan kok nganti nrajang pasareyane para leluhur Mandura iku cetha bakal nuwuhake prakara gedhe. Kajaba iku, pagaweyan iku bakale muspra. Awit mangertia, sabalimu saka Kahyangan Ekapratala, bojomu wis ora ana."

"Boten wonten kadospundi?" Prabu Sitija miterang.

"Agnyanawati wus lunga saka tamansari Trajutrisna. Digawa lunga Samba."

"Kinten-kinten wonten pundi kesahipun, ibu?" 

"Menyang Dwarawati."

Prabu Sitija banjur nyuwun pamit, kondur ing Trajutrisna.

 Kapethik Saking 
Mulyantara, 2020, Majalah Jaka Lodhang (cover tokoh wayang), Yogyakarta: Jaka Lodhang Pers