Lembu Swarga

Wonten ing mitologi Mésopotamia Kina, Lembu Swarga inggih punika makluk mitologis ingkang dipuntandhingi déning Ratu Uruk, Gilgamesh. Cariyos babagan Lembu Swarga punika dipunmangertosi saking kalih vèrsi ingkang béda: satunggal kacathet ing sajak Sumeria ingkang langkung rumiyin, saha lampahan ingkang langkung énggal ing salebeting basa Babil Baku (satunggaling dhialèk sastra saking Akkadia) ing Wiracarita Gilgamesh. Wonten ing sajak Sumeria, Lembu kasebat dipunutus kanggé nempuh Gilgamesh déning dèwi Inanna kanthi alesan ingkang dèrèng cetha. 

Cariyos Akkadia ingkang langkung jangkep asalipun saking Lempengan VI Wiracarita Gilgamesh, ing pundi Gilgamesh nampik pangajak karesmèn saking dèwi Ishtar, padhanan Semit Wétan kanggé Inanna, ingkang njalari Ishtar muntab lajeng nyuwun Lembu Swarga saking ramanipun, Anu, supados saged dipunutus kanggé nempuh Gilgamesh ing Uruk. Anu maringaken Lembu kasebat dhumateng piyambakipun, lajeng dipunutus kanggé nempuh Gilgamesh saha kancanipun, sang pahlawan Enkidu, ingkang pungkasanipun mrejaya Lembu punika sesarengan.

Sasampunipun mbedhah Lembu kasebat, Enkidu nguncalaken pupu tengenipun Lembu dhumateng Ishtar, sinambi ngécé piyambakipun. Pamejahanipun Lembu punika njalari para jawata nibakaken paukuman pejah dhumateng Enkidu, satunggaling prastawa ingkang nuwuhaken gunging raos ajrih Gilgamesh dhumateng pejahipun piyambak, ingkang lajeng dados landhesan lumampahing pérangan sisa saking wiracarita kasebat. Lembu kasebat dipunsamekaken kaliyan rasi lintang Taurus saha mitos pamejahanipun bokmenawi gadhah teges astronomis kanggé masarakat Mésopotamia Kina. Sawetawis perangan saking cariyos punika sampun dipuntandhingaken kaliyan cariyos-cariyos ingkang langkung énggal saking Wétan Celak Kina, kalebet lègènda-lègènda saking Ugarit, cariyos Yusuf ing Kitab Purwaning Dumadi, saha saperangan saking wiracarita Yunani Kina, inggih punika Iliad saha Odyssey.

Mitologi
Gilgamesh saha Lembu Swarga
Wonten ing sajak Sumeria Gilgamesh saha Lembu Swarga, Gilgamesh saha Enkidu mrejaya Lembu Swarga, ingkang dipunutus kanggé nempuh kekalihipun déning dèwi Inanna, padhanan Sumeria kanggé Ishtar.ETCSL 1.8.1.2 Alur cariyos sajak punika gadhah bédanipun ingkang ageng saking adegan ingkang selaras ing Wiracarita Gilgamesh saking Akkadia ingkang langkung énggal. Ing sajak Sumeria, Inanna katingalipun boten nyuwun Gilgamesh supados dados garwanipun kados ingkang dipunlampahi ing wiracarita Akkadia ingkang langkung énggal. Langkung saking punika, nalika piyambakipun meksa ramanipun, An, supados maringaken Lembu Swarga, alih-alih ngancam badhé nangèkaken tiyang pejah supados mangsa tiyang gesang kados ingkang dipunlampahi ing wiracarita salajengipun, piyambakipun namung ngancam badhé ngedalaken "panguwuh" ingkang badhé dumugi ing bumi.

Wiracarita Gilgamesh
Wonten ing Lempengan VI saking Wiracarita Gilgamesh mawi Akkadia baku, sasampunipun Gilgamesh nampik pangajak karesmènipun, Ishtar tindak dhateng Swarga, ing pundi piyambakipun wadul dhumateng ibunipun, Antu, saha ramanipun, Anu. Piyambakipun nyuwun supados Anu maringaken Lembu Swarga saha ngancam bilih menawi ramanipun nampik, piyambakipun badhé ngajuraken gapura-gapura Alam Baka saha nangèkaken tiyang pejah kanggé mangsa tiyang gesang. Ing mulabukanipun, Anu boten sarujuk dhumateng panyuwunanipun Ishtar, kanthi negesaken bilih Lembu Swarga kasebat paring karisakan ingkang ageng saéngga menawi dipunculaken badhé njalari mangsa paceklik pitung taun laminipun. Ishtar mratélakaken bilih piyambakipun sampun nyimpen gandum ingkang cekap kanggé sadaya tiyang saha sato kéwan kanggé pitung taun salajengipun. Pungkasanipun, Anu kanthi awrat ing manah condhong kanggé maringaken lembu kasebat dhumateng Ishtar, lajeng piyambakipun ngululaken lembu punika dhateng marcapada, njalari karisakan ageng.

Napas kaping sepisan saking Lembu punika damel growongan ing bumi ingkang ageng sanget ngantos satus tiyang jaler dhawah wonten ing salebetipun, sementawis napas kaping kalih damel growongan ingkang langkung ageng malih, ingkang njiret kalih atus tiyang sanèsipun. Gilgamesh saha Enkidu makarya sesarengan kanggé mrejaya Lembu punika; Enkidu nuju dhateng wingkingipun Lembu saha narik buntutipun nalika Gilgamesh nublesaken pedhangipun dhateng gulunipun Lembu, mrejaya kéwan kasebat. Gilgamesh saha Enkidu ngaturaken manahipun Lembu minangka pisungsung dhumateng déwa srengéngé Shamash. Kalanipun Gilgamesh saha Enkidu saweg ngaso, Ishtar jumeneng ing sainggiling témbok-témbok Uruk saha ngipat-ipati Gilgamesh. Enkidu nyempal pupu tengenipun Lembu kasebat saha nguncalaken dhateng pasuryanipun Ishtar.

Ishtar ngempalaken "para waranggana, wanita panglipur, saha wanita tunasusila" saha dhawuh dhumateng para wanita kasebat supados nangisi Lembu Swarga. Sementawis punika, Gilgamesh ngawontenaken pahargyan kanggé ngrayakaken asoripun Lembu Swarga. Lempengan VII kawiwitan kanthi Enkidu nyariyosaken satunggaling supena ing pundi piyambakipun sumerep Anu, Ea, saha Shamash mratélakaken bilih salah satunggal antawisipun Gilgamesh utawi Enkidu kedah pejah minangka paukuman amargi sampun mrejaya Lembu Swarga. Para jawata kasebat milih Enkidu, ingkang boten dangu lajeng nandhang gerah, saha tilar donya sasampunipun nyupena babagan Alam Baka. Lempengan VIII nggambaraken raos sungkawa Gilgamesh ingkang jero sanget amargi sédanipun sang kanca saha rincian babagan upacara pamethaking layon Enkidu. Sédanipun Enkidu dados jalaran tumrap raos ajrihipun Gilgamesh dhumateng pejahipun piyambak, ingkang dados punjering kawigatosan wonten ing pérangan sisa saking wiracarita kasebat.

Pralambang saha panggambaran

Panggambaran babagan pamejahaning Lembu Swarga asring kapanggihaken wonten ing karya-karya kagunan Mésopotamia Kina ingkang taksih kapanggih dumugi ing wanci punika. Panggambaran kasebat mliginipun asring kapanggihaken ing stèmpèl silindher saking Kekaisaran Akkadia ( 2334 – 2154 SM). Karya-karya punika nedahaken kanthi cetha bilih Lembu kasebat dipunbayangaken minangka lembu ingkang gadhah ukuran ageng boten limrah saha galak sanget. Nanging, dèrèng cetha saèstunipun punapa ingkang dipunpralambangaken déning Lembu Swarga punika. Para pakar Asiriologi, Jeremy Black saha Anthony Green, mratélakaken bilih Lembu Swarga dipunsamekaken kaliyan rasi lintang Taurus saha gadhah pamanggih bilih alesan kénging punapa Enkidu nguncalaken pupunipun lembu dhumateng Ishtar wonten ing Wiracarita Gilgamesh sasampunipun mbedhah kéwan kasebat, bokmenawi dados satunggaling upaya kanggé nerangaken kénging punapa rasi lintang kasebat katingal kélangan perangan wingkingipun.

Gordon saha Rendsburg nyathet bilih pamanggih babagan nguncalaken sukunipun lembu dhumateng tiyang sanès "minangka panyenyamah ingkang asor sanget" sampun kacathet ing wewengkon géografis ingkang wiyar ing Wétan Celak Kina saha cariyos kasebat ambal malih wonten ing Odyssey, satunggaling sajak wiracarita Yunani Kina. Sawetawis sarjana mastani bilih Lembu Swarga punika paraga ingkang sami kaliyan Gugalanna, garwanipun Ereshkigal ingkang dipunsebataken déning Inanna ing Tumurunipun Inanna dhateng Alam Baka.

Pangaribawa dhumateng cariyos-cariyos salajengipun

Cyrus H. Gordon saha Gary A. Rendsburg nyathet bilih motif Wétan Celak babagan mangsa paceklik pitung taun ingkang dumados sasampunipun sédanipun sang pahlawan kacathet wonten ing mitos Ugarit ngéngingi sédanipun Aqhat saha téma satunggaling tiyang ingkang ngramalaken mangsa paceklik pitung taun sakderengipun, lajeng nyimpen tetedhan, ugi kapanggihaken ing cariyos Ibrani babagan Yusuf saking Kitab Purwaning Dumadi, ugi ing Ayat 47-48 Surah Yusuf ing salebeting Al-Qur'an.

Miturut sarjana klasik saking Jerman, Walter Burkert, adegan ing pundi Ishtar seba dhumateng Anu kanggé nyuwun Lembu Swarga sasampunipun dipuntampik déning Gilgamesh, selaras langsung kaliyan satunggaling adegan saking Kitab V Iliad. Ing salebeting Wiracarita Gilgamesh, Ishtar wadul dhumateng ibunipun, Antu, nanging pikantuk panyaruwé alus saking Anu. Wonten ing adegan saking Iliad, Afrodit, pamekaraning Ishtar ing mitologi Yunani salajengipun, nandhang tatu déning pahlawan Yunani Diomedes nalika nyobi nylametaken putranipun, Aeneas. Piyambakipun mlayu dhateng Gunung Olympus, lajeng nangis dhumateng ibunipun, Dione, lajeng dipunécé déning sadhèrèk èstrinipun, Athena, saha pikantuk panyaruwé alus saking ramanipun, Zeus. Padhaning narasi kasebat boten namung wigati, nanging ugi kasunyatan bilih asma Dione punika wujud èstri saking asmanipun Zeus piyambak, kados déné Antu ingkang minangka wujud èstri saking Anu. Dione boten katingal malih ing saurutipun sisa cariyos Iliad, ing pundi ingkang dados garwanipun Zeus malah dèwi Hera. Saking punika, Burkert narik dudutan bilih Dione punika satunggaling kalque saking Antu.

Sarjana klasik saking Inggris, Graham Anderson, nyathet bilih, ing salebeting Odyssey, para andhahanipun Odysseus mrejaya lembu-lembu suci Helios saha kaparingan paukuman pejah déning para jawata amargi tumindak kasebat, kados déné Enkidu ing Wiracarita Gilgamesh. M. L. West mratélakaken bilih pèmperipun kalih cariyos kasebat langkung jero saking namung kasunyatan bilih, ing kalih kadadosan kasebat, makluk ingkang dipunpejahi punika wujud lembu ingkang pinaringan kanugrahan luput saking pejah alamiah. Ing kalih kadadosan kasebat, paraga utawi para paraga ingkang kaparingan paukuman pejah inggih punika para réncang sang pahlawan, ingkang sédanipun meksa sang pahlawan nglajengaken lampahing lelampahanpiyambakan. Piyambakipun ugi nyathet bilih, ing kalih kadadosan kasebat, wiracarita kasebat nggambaraken pirembagan ing antawisipun para jawata babagan punapa paraga ingkang luput kedah pejah punapa boten saha ancamanipun Helios dhumateng Zeus menawi piyambakipun boten malesaken pamejahaning lembu-lembunipun ing salebeting Odyssey punika pèmper sanget kaliyan ancamanipun Ishtar dhumateng Anu nalika piyambakipun nyuwun Lembu ing salebeting Wiracarita Gilgamesh.

Bruce Louden nggayutaken panyenyamahipun Enkidu dhumateng Ishtar sanalika sasampunipun mrejaya Lembu Swarga kaliyan panyenyamahipun Odysseus dhumateng buta Polifemus wonten ing Kitab IX saking Odyssey. Wonten ing kalih kadadosan kasebat, sifat kegumunggunging sang pahlawan piyambak sasampunipun pikantuk kamenangan katingal narik satunggaling jawata kanggé ngipat-ipati piyambakipun.

Kapustakan

Daftar pustaka



Kategori:Paraga ing Wiracarita Gilgamesh
Kategori:Lembu mitologis
Kategori:Makluk lègèndaris Mésopotamia