Dalem Dri Widodo

Dalem Sri Widodo iku sawijining bangunan tradisional Jawa ing wangun rumah limasan, mapan ing Padukuhan Jaranan, Kalurahan Argomulyo, Kapanewon Cangkringan, Kabupaten Sleman, DIY  ￼. Bangunan kasebut dianggep minangka cagar budaya tingkat kabupaten, diangkat dening Bupati Sleman liwat SK nomer 14.7/Kep.KDH/A/2017 tanggal 16 Februari 2017. 

Dalem iki dibangun taun 1924 dening Sastra Suradi, pegawai pabrik gula ing jaman kolonial Belanda, sing dadi mandor utama (sinder)—ditulis ing ornamen logam atap. Pemilik saiki yaiku Sri Widodo, S.Sos., sawijining pelestari budaya sing uga nampa penghargaan pelestarian ing 2005.

Arsitektur lan Struktur Dalem Limasan

1. Bentuk Limasan

Bangunan kuwi nduweni atap limas, kang dadi ciri khas arsitektur Jawa tradisional .

2. Ruang-ruang tradisional

Komponen bangunan kalebu:

•	Kuncungan: teras ngarep kang dipigunakaké minangka panggung kanggo pagelaran kesenian  ￼.

•	Pendapa ndalem (dalem): ruang tengah kanggo nglaksanani kegiatan resmi utawa adat.

•	Topengan lan gandok: wonten ing sisih témbok lan atap kanggo fungsi manéka. Bangunan nyangga struktur komplek iki lan isiné perabot tradisional antik.

3. Bahan bangunan

Kerangka utama dibangun saka kayu nangka, témbok saka papan gebyok, lan lantai beton/semen. Konstuksi iki nggabungaké kaku lan alus﻿﻿

Gangguan lan Pemugaran

Ing Oktober 2010, erupsi Gunung Merapi ngasilake lahar dingin sing mlebu dalem liwat kali cilik mburié, awit saking menika bangunanipun dados risak.

Ing 2011, Dinas Kebudayaan DIY nindakake rehabilitasi kanthi rinci:

•	Nguripake atap (genteng lan kayu usuk/rengkang)

•	Ganti talang nganggo seng BJLS

•	Politur marang gebyok, tutup keong, ukiran

•	Baleni pemasangan ornamen kayu sing ilang/rusak

•	Perkuatan tiang, umpak, lantai, lan aplikasi anti-rayap

Pemugaran ora mung nyemprotake area rusak, nanging nyakup sakabéh struktur kanggo ngreksa kaabsahan dalem minangka cagar budaya.

Kandhutan Budhaya lan Sosial

Dalem Sri Widodo nduweni nilai budaya lan sosial sing dhuwur:

•	Simbol pelestarian budaya: minangka salah siji rumah tradisional langka ing Sleman sing isih lestari lan dirawat.

•	Panggung kesenian: bagian kuncungan minangka panggonan nggelar acara budaya lokal kaya wayang, ketoprak.

•	Refleksi struktur sosial Jawa: maneka ruang mujudake hierarki sosial lan filosofi kayata adat tatakrama, welas asih, harmoni.

Ingkang nggadhahi, Sri Widodo, nggawa bab kasebut dadi nyata lan nampa penghargaan saka pamaréntah minangka pelestari budaya ing 2005.

Pelestarian Lanjut

Nalika kasebut ditetepake minangka cagar budaya ing 2017, tanggung jawab pelestarian dumunung ing pundhak ingkang kagungan lan pamaréntah kabupaten . Ing 2024, Disbud Sleman terus nyinaoni luwih saka 25 ODCB (objek diduga cagar budaya) kanggo ditetepake minangka CB, nuduhake komitmen berkelanjutan kanggo pelestarian warisan lokal.

Kesimpulan

Dalem Sri Widodo iku warisan gedhé kearifan lokal Jawa: nggabungaké seni, budaya, sejarah lan komunitas. Saka pambangunan taun 1924, ngalami ancaman alam nanging dirawat intens, nganti entuk status cagar budaya. Dalem iki ora mung arsitektur lawas, nanging simbol bebrayan tradisional sing urip.

Pelestarian terus dilakoni dening pamaréntah lan masyarakate, dadi conto nyata ngreksa identitas lokal tanpa ngorbanke fungsi lan estetika. Lumantar dalem iki, generasi enom bisa sinau regane gotong royong lan budaya Jawa.