Luwang ireng mahaagung

Bolongan ireng gedhe pol ing inti galaksi elips raksasa Messier 87 ing rasi Virgo . Massané kira-kira milyaran massané Srengéngé ( </br>  M  ) ing taun 2016.   Gambar iki dirilis déning proyèk Event Horizon Telescope ing April 2019.

Luwang ireng mahaagung(ing basa Inggris: Supermassive black holes) iku jinis luwang ireng paling gedhé, kanthi massa saka atusan èwu nganti milyaran massané srengéngé. Umume utawa malah kabèh galaksi dianggep duwé luwang ireng mahaagung ing tengahé. Ing tengah galaksi Bimasekti dipitayani ana luwang ireng mahaagung Sagittarius A* .

 Sajarah panemon 
Luwang ireng mahaagung awalé dihipotesisaké déning Donald Lynden-Bell lan Martin Rees ing taun 1971 sing ngira yen pusat galaksi Bimasakti nduwèni luwang ireng mahaagung. Luwang ireng mahaagung tengah Bima Sakti ditemokaké tanggal 13 lan 15 Februari 1974, dening astronom Bruce Balick lan interferometer garis dhasar Robert Brown saka Observatorium Astronomi Radio Nasional lan dijenengi Sagittarius A*.  Dheweke nemokaké sumber radio sing ngetokaké radiasi sinkroton, sing ditemokaké kandhel lan ora obah amarga gravitasi. Mulane, iki minangka indikasi pisanan yèn ana luwang ireng mahaagung ing inti Bima Sakti.

 Proses pambentukan 
ka|jmpl| Gambaran luwang ireng mahaagung lan cakra akresi.

 Luwang ireng ing tengah Bima Sakti 
Para astronom pitaya yèn Galaksi Bima Sakti duwé luwang ireng mahaagung ing tengahé, 26.000 taun cahya saka Tata Surya, ing wilayah sing diarani Sagittarius A*  amarga:

 Lintang S2 ngetutaké ideran lonjong kanthi periode orbit 15,2 taun. Jarak paling cedhak 17 jam cahya (  utawa 120 AU) saka obyèk tengah. 
 Saka pengamatan obahé lintang S2, massa obyèk kasebut bisa dikira-kira 4,1 yuta massané surya,   utawa kira-kira  .
 Radius obyek tengah ora luwih saka 17 jam cahya, yen luwih gedhé, S2 bakal tabrakan karo. Nyatane, pengamatan anyar  nuduhaké radius awak tengah ora luwih saka 6,25 jam cahya, kira-kira padha karo ideran planit Uranus .

 Luwang ireng mahaagung ing njaba Bima Sakti 
ka|jmpl| Inti Galaksi Andromeda, panggonan kang para astronom pitaya ana luwang ireng mahaagung ing njeroné. Gambar dijupuk déning Teleskop Angkasa Hubble . NASA / ESA .
Galaksi Andromeda (M31), adohe 2,5 yuta taun cahya, ana luwang ireng mahaagung ing tengahé kanthi (1,1–2,3) × 108 (110–230 yuta) massané surya, ingkang luwih gedhé tinimbang Bimasekti. 

 Deleng uga 

 Dhaftar  uwangireng paling gedhé
 Lintang neutron
 Luwang ireng
 Galaksi
 Pusat galaksi
 Kuasar
 Semburan sinar gamma

 Referensi