Wong Jawa Suriname

Wong Jawa Suriname () yaiku wong turunan Jawa Indhonésia sing manggon ing Suriname. Dhèwèké wis padha ana wiwit pungkasané abad kaping 19 nalika angkatan pisanan kapilih dadi buruh kontrak déning panjajah Walanda saka wekas Hindhia Walanda (saiki Indhonésia). Wong Jawa Suriname nyaturaké basa Jawa Karibia lan ora lancar abasa Indhonésia.

 Sujarah 
Sawisé pambusekan pabudhakan, pakebonan ing Suriname mbutuhaké sumber narakarya anyar. Ing taun 1890, Masarakat Padagangan Walanda sing apangaribawa, paduwé pakebonan Mariënburg ing Suriname, nglakokaké dadar jajal kanggo narik buruh kontrak Jawa saka Hindhia Walanda. Nganti rikala iku, buruh kontrak Indhia saka Indhia Britania magawé ing pakebonan Suriname minangka pagawé lapangan lan pabrik. Ing 9 Agustus, wong Jawa pisanan teka ing Paramaribo. Dadar jajal kasebut dianggep kasil lan ing taun 1894 pamrèntah kolonial ngalih jupuk bubuhan ngrekrut buruh Jawa. Dhèwèké padha teka kanthi klumpuk cilik saka Hindhia Walanda menyang Walanda lan saka kana menyang Paramaribo. Pangangkudan imigran Jawa ditutugaké nganti taun 1914 (kajaba taun 1894) kanthi rong tahap liwat Amsterdam.
Para pagawé kasebut asalé saka désa-désa ing sisih tengah lan wétané Jawa. Titik pamangkatan yaiku Batavia, Semarang, lan Tandjong Priok. Para buruh sing dirékrut lan kulawargané padha nganténi mangkaté dhèwèké ing sawijining dépo, papan padha dipriksa lan didhaptaraké, sarta papan padha nandhatangani kontrak.

Para imigran dirékrut kanggo magawé ing pakebonan. Kajabané klumpuk ing taun 1904, rikala 77 wong Jawa dirékrut kusus kanggo magawé ing Galer Sepur Kolonial. Wiwit Perang Donya I wong Jawa uga magawé ing Pasaharyan Boksit Suriname ing Moengo. Imigrasi ditutugaké nganti 13 Dhésèmber 1939. Pecahé Perang Donya II mungkasi skéma pamindhahan.

 Padunung 
Saakèh 32.965 imigran Jawa lunga menyang Suriname. Ing taun 1954, 8.684 wong Jawa bali menyang Indhonésia, sedhengaké sisané tetep manggon ing Suriname. Panacah jiwa taun 1972 nyathet 57.688 wong Jawa ing Suriname, lan ing taun 2004 kacathet 71.879 wong. Saliyané iku, ing taun 2004 kacathet luwih saka 60.000 wong turunan campuran, kanthi cacah sing ora dikamangerténi yaiku turunan Jawa.

 Dhiaspora 
Ing taun 1953, saklumpuk gedhé 300 kulawarga (1.200 wong), dipimpin déning Salikin Hardjo, bali menyang Indhonésia nganggo kapal Langkuasé Royal Rotterdam Lloyd. Dhèwèké padha arep netep ing Jawa utawa Lampung, nanging panjaluké ora disatujoni déning pamrèntah Indhonésia lan sawaliké padha dikirim menyang Sumatra Kulon. Dhèwèké padha ngadegaké désa Tongar, uga disebut Tongass ing Kabupatèn Pasaman, sisih lor Padang, ngresiki lahan lan mangun omah-omah anyar. Dhèwèké padha mbawur kanthi mulus karo masarakat Minangkebo. Pakawinan karo wong Minangkebo iku umum. Génerasi saiki ditembungaké luwih nganggep awaké dhèwè minangka wong Indhonésia tinimbang wong Suriname, nanging isih miyara ubungan karo kulawarga lan kanca-kanca ing Suriname lan Walanda, kadhangkala lelungan menyang nagara kasebut.

Ing taun 1970-an, 20.000-25.000 wong Jawa Suriname lunga menyang Walanda. Dhèwèké padha netep ing lan sakupengé kutha-kutha kaya ta Groningen, Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, lan Zoetermeer. Dhèwèké padha mbawur kanthi apik ing masarakat Walanda, nanging mitahanaké jati dhiri Jawa liwat pakumpulan lan patemon sing dianakaké kanthi atata. Sapérangan gedhé isih duwé krabat ing Suriname lan ngirim dhuwit, lan kerep niliki Suriname.

 Wong misuwur 
 Andy Atmodimedjo, padolan lan pangurus bal-balan
 Karin Amatmoekrim, panulis
 Reinier Asmoredjo, panglukis
 Maarten Atmodikoro, padolan bal-balan
 Salikin Hardjo, pagiyat parisaba
 Sigourney Bandjar, padolan bal-balan
 Soeki Irodikromo, panglukis lan seniman keramik
 Frits Karsowidjojo, pulitikus
 Ranomi Kromowidjojo, panglangi
 Werner Kioe A Sen, brigadir jèndral lan panglima wadyabala agegaman
 Soerjani Mingoen-Karijomenawi, pulitikus
 Willy Soemita, pulitikus
 Virgil Soeroredjo, padolan wulu tangkis
 Dylan Darmohoetomo, padolan wulu tangkis
 Paul Somohardjo, pulitikus
 Mitchel Wongsodikromo, padolan wulu tangkis
 Sri Dewi Martomamat, Miss Suriname ing Miss Supranational 2019
 Bruce Diporedjo, padolan bal-balan
 Jeroen Lumu, padolan bal-balan
 Darren Sidoel, padolan bal-balan
 Neraysho Kasanwirjo, padolan bal-balan
 Vangelino Sastromedjo, padolan bal-balan

Rujukan

Bersselaar, van den, D., H. Ketelaars, 1991, De komst van contractarbeiders uit Azië: Hindoestanen en Javanen in Suriname, Leiden, 
Breunissen, K., 2001, Ik heb Suriname altijd liefgehad: het leven van de Javaan Salikin Hardjo, Leiden, 
Bruin, de, H., 1990, Javanen in Suriname, Paramaribo
Derveld, F.E.R., 1982, Politieke mobilisatie en integratie van de Javanen in Suriname : Tamanredjo en de Surinaamse nationale politiek, Groningen: Bouma's boekhandel, ook verschenen als proefschrift Leiden, 
Grasveld, Fons en Klaas Breunissen, 1990, Ik ben een Javaan uit Suriname, Hilversum: Stichting Ideële Filmprodukties, 
Hardjomohamed, R., 1998, Javanese female immigrants in the historiography of Suriname, Suriname
Hoefte, R., 1990, De betovering verbroken: de migratie van Javanen naar Suriname en het rapport-Van Vleuten (1909), Dordrecht, 
Hoefte, R., 1998, In place of slavery: a social history of British Indian and Javanese laborers in Suriname, Gainesville, 
Jorna, E., 1985, "Naar een land van melk en honing?": Javaanse emigratie naar Suriname 1890-1917, Leiden, doctoraalscriptie
Kempen, M. van, 2003, 'Javanen'. In: Een geschiedenis van de Surinaamse literatuur. Breda: De Geus, pp. 197–209. (overzicht van de Surinaams-Javaanse orale literatuur)
Mangoenkarso, P.P., 2002, De eerste 94 Javanen op plantage Mariënburg in Suriname, Rijswijk
Mitrassing, F.E.M., 1990, Etnologische trilogie: Suriname: Creolen, Hindostanen, Javanen: gedenkschriften, Paramaribo
Mulder, K., 1987, Reserve-arbeid in een reserve-kolonie: immigratie en kolonisatie van de Javanen in Suriname 1890-1950, Rotterdam, doctoraalscriptie.
Six-Oliemuller, B.J.F.G., 1998, Aziaten vergeleken: Hindoestanen en Javanen in Suriname, 1870-1875, Leiden, doctoraalscriptie
Suparlan, P., 1995, The Javanese in Suriname: ethnicity in an ethnically plural society, Tempe
Vruggink, Hein i.s.m. John Sarmo, 2001, Surinaams-Javaans - Nederlands Woordenboek, KITLV Uitgeverij, Leiden, 
Waal Malefijt, de, A., 1963, The Javanese of Surinam, Assen
Waal Malefijt, de, A., 1960, The Javanese population of Surinam, Colombia
Wengen, van, G.D., 1975, The cultural inheritance of the Javanese in Surinam, Leiden, 
Winden, van der, Y., 1978, Javanen in Suriname: bibliografie van publicaties verschenen over de Javaanse bevolkingsgroep in Suriname, Den Haag

Pranala njaba
Babagan Data kanthi cathetan wong ing taun 1890-1930 minangka pagawé kontrak saka Jawa menyang Suriname
www.javanenvansuriname.info 

Kategori:Dhiaspora Asia ing Suriname

S
S
Kategori:Klumpuk ètnis ing Suriname