Hak manungsa ing Komoro

Ing sajarahé, Komoro ndarbèni cathetan hak manungsa kang lumayan ala. Ing wiwitan taun 1979, pamaréntah Komoro nangkep kira-kira 300 panyengkuyung rézim Soilih lan ngunjara dhèwèké padha tanpa ana pangadilan ing Moroni. Papat tilas mantriné Soilih uga ngilang. Rong taun sabanjuré, ana panangkepan, pambedhilan, lan pangilangan kang luwih akèh. Éntuk tekanan saka France, sawetara pangadilan ditindakaké, nanging akèh wong Komoro kang panggah dadi tahanan pulitik, senadyan ta ana protès saka Amnesty International lan organisasi kamanungsan liyané. Rézim Abdallah uga matesi kamardikan wicara, pèrs, sarékat, hak warga nagara ngowahi pamaréntahané, hak wanita, lan hak wong kang makarya. Sawisé Abdallah tilar donya nalika 27 Novèmber 1989, cathetan hak manungsa ing nagara iki samsaya apik. Wadyabala bayaran Éropa kang mréntah pulo iki kapréntah nangkep sawetara wong lan nguculaké mèh kabèh tahanan pulitik kang katahan sawisé upaya kudéta 1985–1987.

Trèn iki terus lanjut teka Maret 1990, nalika Djohar dadi Présidhèn Komoro. Tumindak memungsuhan marang rézimé bakal njalari praktik-praktik hak manungsa kang ora becik. Tuladhané, sawisé upaya kudéta 18–19 Agustus 1990 kang ora kasil, pamaréntah nahan 24 wong tanpa pangadilan jalaran ana sesambungan karo kraman. Ing Oktober 1990, pasukan kamanan matèni Max Veillard, pangarsa komplotan. Taun sabanjuré, sawisé upaya nyopot Djohar saka palungguhan kaprésidhènan ora kasil, dhèwèké mréntah panangkepan Mahkamah Agung lan mbiwara kaanan darurat nagara. Uga ana upaya kudéta liya kang ora kasil nalika 26 Sèptèmber 1992, marakaké pamaréntah nahan 20 wong punjul, salah sijiné Mantri Jero Nagari Omar Tamou. Pulisi nahan para tahanan tanpa ana pacelukan lan dilapuraké nyiksa sawetara para tahanan. Asosiasi Hak Manungsa Komoro uga ndakwa rézim Djohar ngèksekusi wong-wong kang disujanani nyengkuyung klumpukan oposisi kang nganggo sanjata. Ing pungkasan 1993, organisasi kaya ta Amnesty International mbacutaké monitor kaanan hak manungsa ing Komoro, lan nentang rézim Djohar.

 Kaanan historis 
Ing isor iki kapacak bagan peringkat Komoro awit 1975 ing lapuran Freedom in the World kang dibabar taunan déning Freedom House. Peringkat 1 iku "mardika"; 7, "ora mardika".
Peringkat historis TaunHak pulitikKamardikan sipilSetatusPrésidhèn 197552Sapérangan MardikaAhmed Abdallah 197653Sapérangan MardikaSaid Mohamed Jaffar 197744Sapérangan MardikaAli Soilih 197854Sapérangan MardikaAli Soilih 197945Sapérangan MardikaAhmed Abdallah 198045Sapérangan MardikaAhmed Abdallah 198145Sapérangan MardikaAhmed Abdallah 198245Sapérangan MardikaAhmed Abdallah 198344Sapérangan MardikaAhmed Abdallah 198455Sapérangan MardikaAhmed Abdallah 198566Ora MardikaAhmed Abdallah 198666Ora MardikaAhmed Abdallah 198766Ora MardikaAhmed Abdallah 198866Ora MardikaAhmed Abdallah 198965Ora MardikaAhmed Abdallah 199055Sapérangan MardikaSaid Mohamed Djohar 199143Sapérangan MardikaSaid Mohamed Djohar 199242Sapérangan MardikaSaid Mohamed Djohar 199344Sapérangan MardikaSaid Mohamed Djohar 199444Sapérangan MardikaSaid Mohamed Djohar 199544Sapérangan MardikaSaid Mohamed Djohar 199644Sapérangan MardikaCaabi El-Yachroutu Mohamed 199754Sapérangan MardikaMohamed Taki Abdoulkarim 199854Sapérangan MardikaMohamed Taki Abdoulkarim 199964Sapérangan MardikaTadjidine Ben Said Massounde 200064Sapérangan MardikaAzali Assoumani 200164Sapérangan MardikaAzali Assoumani 200254Sapérangan MardikaAzali Assoumani 200354Sapérangan MardikaAzali Assoumani 200444Sapérangan MardikaAzali Assoumani 200544Sapérangan MardikaAzali Assoumani 200634Sapérangan MardikaAzali Assoumani 200744Sapérangan MardikaAhmed Abdallah Mohamed Sambi 200834Sapérangan MardikaAhmed Abdallah Mohamed Sambi 200934Sapérangan MardikaAhmed Abdallah Mohamed Sambi 201034Sapérangan MardikaAhmed Abdallah Mohamed Sambi 201134Sapérangan MardikaAhmed Abdallah Mohamed Sambi

 Prajanjèn internasional 
Solahé Komoro ngenani prajanjèn hak manungsa internasional:

Prajanjèn internasional Prajanjèn Organisasi Dikenalaké Ditapak asmani Diratifikasi Konvènsi babagan Pangéndhan lan Ukuman Piala Gènosida Pasarékatan Bangsa-Bangsa1948-2004 Konvènsi Internasional babagan Pambusakan Sakabèhing Wujud Diskriminasi Rasial Pasarékatan Bangsa-Bangsa196620002004 Kovenan Internasional babagan Hak-Hak Ékonomi, Sosial, lan Budaya Pasarékatan Bangsa-Bangsa19662008- Kovenan Internasional babagan Hak-Hak Sipil lan Pulitik Pasarékatan Bangsa-Bangsa19662008- Protokol Opsional Kapisan Kovenan Internasional babagan Hak-Hak Sipil lan Pulitik Pasarékatan Bangsa-Bangsa1966-- Konvènsi babagan Ora Kenané Pawatesan Ukum tumrap Piala Perang lan Piala tumrap Kamanungsan Pasarékatan Bangsa-Bangsa1968-- Konvènsi Internasional babagan Panyirnan lan Pangukuman Piala Apartheid Pasarékatan Bangsa-Bangsa1973-- Konvènsi babagan Pambusakan Sakabèhing Wujud Diskriminasi marang Wanita Pasarékatan Bangsa-Bangsa1979-1994 Konvènsi Nentang Panyiksan lan Perlakon utawa Pangukuman Liya kang Kejem, Ora Manungsawi, utawa Ngasoraké Martabating Manungsa Pasarékatan Bangsa-Bangsa19842000- Konvènsi Hak-Hak Anak Pasarékatan Bangsa-Bangsa198919901993 Protokol Opsional Kapindho Kovenan Internasional babagan Hak-Hak Sipil lan Pulitik babagan Pambusakan Ukuman Mati Pasarékatan Bangsa-Bangsa1989-- Konvènsi Internasional babagan Pangreksan Sakabèhing Hak Buruh Migran lan Para Anggota Kulawarga Dhèwèké Padha Pasarékatan Bangsa-Bangsa19902000- Protokol Opsional Konvènsi babagan Pambusakan Sakabèhing Wujud Diskriminasi marang Wanita Pasarékatan Bangsa-Bangsa1999-- Protokol Opsional Konvènsi babagan Hak-Hak Anak babagan Gegayutané Anak ing Pasulayan mawa Gaman Pasarékatan Bangsa-Bangsa2000-- Protokol Opsional Konvènsi babagan Hak-Hak Anak babagan Pangadolan Anak, Prostitusi Anak, lan Pornografi Anak Pasarékatan Bangsa-Bangsa2000-2007 Konvènsi babagan Hak-Hak Kang Nandhang Disabilitas Pasarékatan Bangsa-Bangsa2006-- Protokol Opsional Konvènsi babagan Hak-Hak Kang Nandhang Disabilitas Pasarékatan Bangsa-Bangsa2006-- Konvènsi Internasional babagan Pangreksan marang Kabèh Wong saka Tumindak Pangilangan Kanthi Peksa Pasarékatan Bangsa-Bangsa20062007- Protokol Opsional Kovenan Internasional babagan Hak-Hak Ékonomi, Sosial, lan Budaya Pasarékatan Bangsa-Bangsa2008-- Protokol Opsional Konvènsi Hak Anak babagan Prosedur Sesambungan Pasarékatan Bangsa-Bangsa2011--

 Uga delengen 
 Kamardikan agama ing Komoro
 Hak LGBT ing Komoro
 Pulitik Komoro

 Cathetan 
1.Gatèkna yèn "Taun" ing kéné satemené "Taun nalika dilapuraké". Mangkono iku, katrangan kang tinengeran taun 2008 iku lapuran kang dibabar taun 2009, lan sabanjuré.
2.Per 6 Juli (Dina Kamardikan) ing 1975; 1 Januari lan sabanjuré.
3.Lapuran taun 1982 ngrakup taun 1981 lan paruh kapisan taun 1982, lan lapuran taun 1984 sabanjuré ngrakup paruh kapindho taun 1982 lan sakabèhing taun 1983. Kanggo kaprasajan, rong lapuran "setaun setengah" kang nyimpang iki wis dipisah dadi lapuran telung taun lumantar interpolasi.

 Rujukan 

 Pranala jaba 
 Lapuran Freedom in the World taun 2012, déning Freedom House

Kategori:Hak manungsa
Kategori:Komoro