Tempe bongkrèk

Témpé bongkrèk minangka jinis témpé saka Jawa Tengah, utamane Kabupaten Banyumas, sing digawe saka ampas klapa. Jinis tempe iki nyebabake sawetara kasus keracunan panganan fatal, amarga kadang kena kontaminasi karo bakteri Burkholderia gladioli, lan organisme sing ora dikarepake ngasilake racun (asam bongkrek lan toksoflavin) saka klapa, uga bisa mateni jamur Rhizopus amarga aktivitas antibiotik asam bongkrek. 

Korban-korban tempe bongkrèk sing wis kontaminasi biyene wis umum diasilake ing wilayah kasebut. Mula, penjualane saiki dilarang ukum; nanging produsen-produsen umpet-umpetan tetep gawe tempe bongkrèk, amarga rasane sing wis populer. Masalah kontaminasi ora ditemokake ing tempe kacang lan gandum, sing duwe komposisi macem-macem asam lemak sing ora disenengi kanggo tuwuhing B. gladioli, nanging luwih becik nambah Rhizopus. Nalika tempe kacang-kacangan utawa gandum duwe warna, tekstur lan ambu sing pas, iki minangka indikasi sing kuat yen produk kasebut aman dipangan. Tempe bongkrèk sing warna kuning mesthi beracun banget amarga ngandhut racun toksoflavin, nanging tempe bongkrèk kanthi warna normal bisa uga isih ngemot asam bongkrek sing bisa mateni manungsa.

Tempe sing biasane digawe saka kacang kedelai sing difermentasi. Nanging, ora kaya tempe umume, tempe bongkrek yaiku jinis tempe sing digawe saka ampas klapa parut sing difermentasi. Tempe bongkrek utawa tempe sambel klapa iku panganan khas Karesidenan Banyumas ing Jawa Tengah. Tempe iki mirip banget karo oncom abang Bogor, amarga loro-lorone digawe saka ampas santen sing wis disemprot karo godhong tempe kedele lawas. 

Tempe, panganan sing ditresnani ing Indonesia, ditresnani dening akeh wong, malah internasional, amarga manfaate kanggo kesehatan. Nanging, ora kabeh tempe iku sehat. Kajaba iku, sawetara tempe bisa nyebabake keracunan panganan. Tempe sing mbebayani yaiku tempe bongkrek. Miturut Tribun, tempe bongkrek asale saka Banyumas, Jawa Tengah, lan populer ing wilayah asale.

Ing sastra
Novel Ronggeng Dukuh Paruk minangka novel sing nyritakake kepiye panguripane masarakat ing Dukuh Paruk sing urip mlarat, salah sijine nggunakake tempe bongkrek minangka panganane. Banjur ana kedadeyan sing warga Dukuh Paruk ngalami keracunan akeh amarga tempe bongkrek digawe wong tuwa Srintil, salah sawijine pelopor ronggeng ing Dukuh Paruk. Novel iki banjur malih dadi film kanthi irah-irahan Sang Penari. Kasus tempe bongkrek sing kedadeyan ing Dukuh Paruk nggawe Srintil rumangsa tanggung jawab ngrampungake aib kulawarga nalika wis diwasa kanthi dadi ronggeng.

Rujukan