Basa Jawa Mataraman

Basa Jawa Mataraman utawa basa Mataraman Jaba yaiku carabasa Jawa sing digunakaké ing tilas Karésidhènan Madiyun lan Kadhiri, ing Kutha lan Kabupatèn Madiyun, Ngawi, Magetan, Panaraga, Pacitan, Nganjuk, Kutha lan Kabupatèn Kadhiri, Trenggalèk, Tulungagung, Kutha lan Kabupatèn Blitar, lan sabagéyan Jombang—kabèh ing wilayah Propinsi Jawa Wétan, sing bisa diarani "Mataraman". Sing paling katon saka carabasa Jawa iki yaiku nggunakaké basa sing isih katon alus sanadyan ora saalus kaya babrayan Mataraman Jero ing Ngayogyakarta lan Surakarta.

Ciri utama carabasa Mataraman yaiku ana bédané playu laras (Ind: intonasi) karo playu laras Basa Jawa baku sing asring mènèhi pamênêt ing wanda kapisan, kaya ta "Byuh-byuh, uayuné cah iki."

 Pameranging laladan kabudayan 
Têmbung "Mataraman" nuduhaké laladan budaya ing Jawa Wetan sing kalebu tilas Karésidhènan Madiyun lan Kadhiri amarga wilayah kasebut sadurungé dikuwasani déning Kasultanan Mataram. Wilayah kasebut kapérang dadi loro, yaiku Mataraman Kulon (kalebu Pacitan, Ngawi, Magetan, lan Panaraga) lan Mataraman Wétan (kalebu Nganjuk, Trenggalèk, Tulungagung, Kadhiri, Blitar, lan Madiyun). Pakênthêling budaya parisaba (Ind: konsentrasi budaya sosial) Mataraman luwih gampang ditemokaké ing Mataraman Kulon tinimbang Mataraman Wétan.

 Swarawidya 
Basa Jawa Mataraman—utamané ing bageyan carabasa (Ind: subdialek) Mataraman Wétan—duwé swara sing béda yèn dibandhingaké karo bageyan carabasa Mataraman Kulon lan carabasa Surakarta, amarga tembung "putih" asring diucapaké [putíh] saliyané uga ana "mulih" [molíh]. Iki dibedhèk amarga dhèwèké uga duwé pangaribawa (Ind: pengaruh) sathithik saka carabasa Jawa Surabaya/Malang.

 Tetembungan 
+ Dhialèk Mataraman Dhialèk / basa standar liyanéBasa Indonésia awit/wiwit mulai bar mari (Surabaya), rampung (Yogyakarta) selesai barakan sebaya, sekelas dalam suatu jenjang (sama-sama kelas II/V/VIII/XI) bedhèk, jedhèk tebak bocah lanang arèk (Surabaya), laré (Using) anak cengoh bodho, longor (Surabaya) bodoh hèci pia-pia (Semarang), oté-oté (Surabaya), wèci (Malang) bakwan ider menawarkan barang, berjualan jingklonglemud nyamuk keblondrok menyesal setelah membeli suatu barang karena harga yang ditawarkan terlalu mahal kemlinthi kemaki sombong kèt, kaèt, sangka kawit, saka dari, semenjak kiter kejar lémpoh kesel lelah mau, maeng, engkè tadi mbècèk syukuran sebelum acara pernikahan mbesuk, ngéndhangi methuk (Yogyakarta) menjenguk mblithuki mbujuki (Surabaya) berbohong mbok ibu, bu, buné ibu, bunda mboyak babah (Surabaya) biarkan men nemen, banget sangat ... sekali murus sakit perut, diare, mencret nasang tersangkut nggajak keren, necis ngengkag berjalan cepat dengan gerakan goyang nylènthèt membolos pakpuh/bupuh pakdhé/budhé (Surabaya) paman/bibi papag jemput pèmèyan jemuran sangkèk  saking, terlalu ujug-ujug teka-teka (Yogyakarta) tiba-tiba umbar, tog jar (Surabaya), bèn membiarkan wayer kipas angin

 Uga delengen 
 Kabudayan Jawa
 Swarawidya

 Rujukan 

 Pranala njaba 
 Kamus Madiun Bahasa Jawa - Indonesia 

Kategori:Dhialèk basa Jawa
Kategori:Basa Jawa
Kategori:Kutha Madiun
Kategori:Kabupatèn Madiun
Kategori:Kabupatèn Ngawi
Kategori:Kabupatèn Magetan
Kategori:Kabupatèn Nganjuk
Kategori:Kutha Kadhiri
Kategori:Kabupatèn Kadhiri
Kategori:Kabupatèn Panaraga
Kategori:Kabupatèn Pacitan
Kategori:Kabupatèn Trenggalèk
Kategori:Kabupatèn Tulungagung
Kategori:Kutha Blitar
Kategori:Kabupatèn Blitar