Kirkuk

Kirkuk ( , ,  ; ) ya iku sawijining kutha ing Irak lan mujudaké kutha krajané Kagubernuran Kirkuk ing Irak, 238 kilomèter (148 mil) sing dumunung ana pérangan lor kutha Baghdad.

Wewengkoné Kirkuk iki nduwé populasi sing manéka warna lan basa sing dituturaké uga rupa-rupa, kawit pirang-piran abad kapungkur. Démografiné Kirkuk ngalami owahan nalika ana urbanisasi Kirkuk ing abad ka-20, sing njalari anané manéka warna golongan ètnis mara menyang Kirkuk.Bet-Shlimon, Arbella. 2012. Group Identities, Oil, and the Local Political Domain in Kirkuk: A Historical Perspective. Journal of Urban History 38, no. 5. Wong Kurdhi, wong Turkmen, wong Arab lan wong Suryani padha carukan ngenani wewengkon iki, lan padha ndhesek tuntutan bab tanah iki migunakaké crita, lan latar wuri sajarahé kanggo nyengkuyung tuntutané dhéwé-dhéwé. Wong Turkmen ing Irak nganggep Kirkuk minangka kutha krajané Turkmeneli.

Kutha Kirkuk iki dumunung ana ing sakupenge patilasané Kutha Kirkuk, sanané kutha kuna ing Asyur, ya iku Arrapha, saka tengahaning milénium kaping 3 SM,The Cambridge Ancient History – Page 17 by John Boardman sing prenahé ana ing sacedhaké Kali Khasa. Kutha iki disebutake ing salah sawijining tulisan kuneiform nalika jaman Sumero-Akkadian ing Asyur saka 2400 SM.William Gordon East, Oskar Hermann Khristian Spate (1961). The Changing Map of Asia: A Political Geography, 436 pages, p: 105 Wewengkon iki dadi péranganing kakaisaran Akkadian (2335–2154 SM) sing manunggalaké wong Mésopotamia sing nuturaké basa Akkadian lan Sumeria ana sangisoring siji papréntahan. Sawisé kakaisaran iki bubar, wong Gutian sing nyaturaké basa isolat, golongan ras saka Iran Kuna, nguwasani wewengkon iki suwéné sawenèh abad, lan Arrapha didadèkaké kutha krajané, banjur nalikané jaman papréntahan Mésopotamia déning wong Sumeria sasuwéné 2112-2004 SM, wong Gutian iki diusir saka wewengkon kono. Banjur kutha kasebut didunungi akèh-akèhé déning wong Hurrian sing nuturaké basa isolat saka Anatolia wétan. Tumuli, wewengkon iki digabungaké ana sangisoré Kakaisaran Kuna Asyur (2025–1750 SM). Arrapha dadi kutha ing Asyur sing penting nganti bubaré kakaisaran Asyur antarané 615–599 SM. Banjur Arrapha uga dadi salah sawijining pérangan géo-politik ing provinsi Asyur sangisoré manéka warna papréntahan asing. Ing antarané abad ka-2 SM lan ka-3 Masèhi dadi kutha krajané nagara ing Asyur Anyar ya iku Beth Garmai, nuli wewengkon iki diteluk déning kakaisaran Sassanid lan dadi pérangané Assuristan.

Wong Kurdhi Claims in conflict: reversing ethnic cleansing in northern Iraq, Human Rights Watch (Organization), Aug. 2004, Vol.16, 54. lan wong Turkmen ngarani kutha iki minangka kutha sana budaya. Kutha iki dijenengi kutha "sana budaya Irak" déning kamentrèn kabudayan Irak ing 2010. Kutha iki saiki akèh-akèhé didunungi déning wong Kurdhi, wong Arabs, wong Turkmen ing Irak, lan wong Asyur.

 Démografi 
Sènsus sing miyatani ngenani golongan ètnis sing ana ing Kirkuk titimangsané saka taun 1957. Tapal watesé provinsi Kirkuk diowahi, provinsiné salin jeneng dadi al-Ta'mim lan dhistrik sing akèh didunungi wong Kurdhi didadèkaké pérangané provinsi Erbil lan Sulamaniya.

Étungan sènsus ing Liva (saindhengé kagubernuran) Kirkuk ing 1957Golongan ètnis adhédhasar basa aslinéCacahéPrèsentaseBasa Kurdhi187,59348.2%Basa Arab109,62028.2%Basa Turkmen83,37121.4%Basa Suriah1,6050.4%Basa Ibrani1230.03%Gunggung388,829
Étungan sènsus ing City Proper ing Kirkuk taun 1957Golongan ètnis adhédhasar basa aslinéCacahéPrèsentaseBasa Turkmen45,30637.6%Basa Kurdhi40,04733.3%Basa Arab27,12722.5%Basa Suriah1,5091.3%Basa Ibrani1010.1%Gunggung120,402

 Étungan sènsus ing Kagubernuran KirkukPart I. Kirkuk and its environs. – Chapter 2. Kirkuk in the Twentieth Century, page 43. // Crisis in Kirkuk: The Ethnopolitics of Conflict and Compromise. Authors: Liam Anderson, Gareth Stansfield. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2011, 312 pages.  Golongan ètnis 1957 Prèsentase 1977 Prèsentase 1997 Prèsentase Wong Arabs  109,620  28.2%  218,755  45%  544,596  72% Wong Kurdhi  187,593  48.2%  184,875  38%  155,861  21% Wong Turkmens  83,371  21.4%  80,347  17%  50,099  7% Wong Suryani  1,605  0.4% Wong Yahudi  123  0.03% Liyané  6,545  1.77%  0  0%  2,189  0.3% Gunggung 388,829  100%  483,977  100%  752,745  100%

 Rujukan 

 Kapustakan 





 Uga wacanen 
Dibabar ing abad ka-19



Dibabar ing abad ka-20



Dibabar ing abad ka-21


Kategori:Irak