Basa Yami

Basa Yami (Basa Cina: 雅美), uga diarani basa Tao, iku sawijining basa Melayu-Polinésia. Basa iki anggotaning kontinum dhialèk Iwatan sing dicaturaké déning wong Yami sing dumunung ana ing Pulo Anggrèk, 46 kilomèter kidul-wétaning pulo utamaning Taiwan. Basa Yami uga karan ciriciring no Tao utawa "caturaning manungsa" déning panyatur asliné.Rau 2006: 79

Basa Yami iku siji-sijiné basa aslining pribumining Taiwan sing dudu anggota kulawarga basa Formosa, nanging kalebu sajeroning kulawarga basa Batan sing tinemu saloring nagara Filipina.

 Fonologi 
Basa Yami nduwé 20 uni wyanjana lan 4 uni swara:Rau 2006: 79-80
 Uni wyanjana (sajeroning aksara Yami)
 Uni andhegan: ⟨p, b, t, d, k, g, '⟩
 Uni frikatif: ⟨v, s, h⟩ (⟨s⟩ is retroflex)
 Uni anuswara: ⟨m, n, ng⟩
 Uni likuida: ⟨l, r⟩
 Uni afrikat: ⟨c, j⟩ (afrikat cethak)
 Uni geter: ⟨z⟩ (geter alvéolar)
 Uni luncuran: ⟨w, y⟩
 Uni swara
 ⟨a, e, i, o⟩ (e swara madya-tengah)
Basa Yami Iraralay sing dicaturaké ana ing pasisir lor mbédakaké uni wyanjana dawa saka uni wyanjana cendhèk (kaya ta, opa 'pupu' lawan oppa 'babon' minangka sapasang minimal).Rau 2006: 81

 Tembung kriya 
Ana ngisor iki pratélan inflèksi tembung kriyaning basa Yami saka cathetaning Rau (2006: 135).

 Intransitif dinamis
 -om-/om- (subjungtif: N-)
 mi-
 ma-
 maN-
 maangka 
 maci-/masi-/maciangka /macipa-

 Statif
 ma- (subjungtif: a-)
 angka... -an (subjungtif: angka... -i)

 Dinamis
 pi-
 pa-
 paN- (subjungtif: maN-)
 paangka  (subjungtif: maangka)
 paci- (subjungtif: maci-)

 Transitif
 -en (subjungtif: -a)
 -an (subjungtif: -i)
 i- (subjungtif: -an)

 Statif njabat dadi transitif
 ma- (subjungtif: a-... -a)
 angka... -an (subjungtif: a-... -a)

 Rimbagan 
Ana ngisor iki pratélan rimbaganing basa Yami saka cathetaning Rau (2006: 135-136).

 Logat 

 Tembung kognat karo kulawarga basa Filipina 
JawaYamiFilipino/Ilokano/Tagalog, lsp.wongtaotaobokinainaramaamaamasirahoouloha'anohonoho (apa)kancakagagankaibigan sapasinosinodhèwèkésirasila -é/-néniranilaanakanakanakakukoko, -ko (Ilokano)kowékaka, -ka (Ilokano)dinaarawaraw, aldaw (Ilokano)mangankanenkain, kanen (Ilokano)ngombéinomeninumin, inomen (Ilokano)basaciriciringsiling (Hiligaynon, tembung), siring (Waray-waray, tembung)lanakasaka yungAnanayAray, Araray (Cebuano), Annay (Ilokano)omahvahaybahay, balay (Ilokano, Cebuano)babiviikbiik (piglet)wedhuskadlingkambing, kanding (Cebuano), kalding (Ilokano)watuvatobatosijiásabisa, maysa (Ilokano)lorodóa (raroa)dalawa, duha (Cebuano), dua (Ilokano)telutílo tatlo, tulo (Cebuano), tallo (Ilokano)papatápatapat, upat (Cebuano), uppat (Ilokano)limalímalima enemánemanim, innem (Ilokano), unom (Cebuano)pitupítopito woluwáowalo sangasíamsiyam, siam (Ilokano) sapuluhpóosampu, sangapulo (Ilokano)

 Tembung silihan basa Jepang 
JawaYamiJepangmontor mabursikokihikouki (飛行機)alkoholsakisake (酒)kapal peranggengkanggunkan (軍艦)injilseysioseisho (聖書)kristusKizistokirisuto (キリスト)dhokterkoysango-isha-san? (お医者さん)sènterdingkidenki (電気)roh kudusseyziseirei (聖霊)kuncikagikagi (鍵)tambakosozikusuri (薬)montorotobayootobai (オートバイ; auto bike)pulisikisatkeisatsu (警察)pamulangangakogakkō (学校)tas pamulangankabangkaban (鞄)gurusinsisensei (先生)karciskipokippu (切符)trektozakotorakku (トラック; truck)

 Tembung silihan basa Cina 
JawaYamiCina Mandarinarakpotaw ciopútáojǐu (葡萄酒)

 Cathetan suku 

 Rujukan 
 Rau, D. Victoria, and Maa-Neu Dong. 2006. Yami texts with reference grammar and dictionary. Taipei: Academia Sinica.
 Rau, D. Victoria, Maa-Neu Dong and Ann Hui-Huan Chang with Daniel E. Rau and Gerald A. Rau, Yami (Tao) Dictionary  (達悟語詞典)   , National Taiwan University Press , June 25, 2012 (Chinese) (English) ISBN 978-986-03-2519-5

 Pranala njaba 
 Logating basa Yami sajeroning Austronesian Basic Vocabulary Database: 
 language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/language.php?id=254, 
 language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/language.php?id=335
 Kursus basa Yami jroring , Univèrsitas Providence, Taiwan 
 Kaca jaringan Upaya Panyathetan Basa Yami 

Kategori:Basa ing Taiwan