Basa Turki Khorasan

Turki Khorasan (Basa Turki Khorasan: Xorasan Türkçesi IPA [xorɑsɑn tyrktʃesi] ) iku salah sawijiné basa-basa Turki utawa bahasa Oghuz. Basa iki dipituturake ing Provinsi Khorasan Lor lan Provinsi Razavi Khorasan ing nagara Iran. Saliyané basa dhéwé, panyatur basa Turki Khorasani meh kabèh uga bisa Persia."Ethnologue report for Khorasani Turkic "

 Tlatah Panyebaran 
jmpl|300px|Wong Turki ing Khorasan Lor (provinsi Khorasan Lor lan Razavi Khorasan); kajaba wong Turki sing urip ing kulon lan kidul tlatah Khorasa (Nishapur, Sabzevar lsp.)
Basa Turki Khorasan dipituturake ing provinsi Khorasan Lor Iran, cedhak kutha Bojnord, lan Razavi Khorasan, cedhak Sabzevar, Quchan. Dhialek Oghuz sing dipituturake ing Uzbekistan kulon kadangkala diarani dhialek Turki Khorasan.

 Dhialek 
Turki Khorasan duwé dhialek-dhialek ya iku: dhialek Lor, Kidul lan Kulon. Dhialek lor dipituturake ing Khorasan Lor cedhak kutha Quchan; dhialek Kidul ing Soltanabad cedhak Sabzevar; lan dhialek kulon saindenging kutha Bojnord.

 Peprincen lan basa-basa sedhuluran 
Basa Turki Khorasan kalebu kelompok Oghuz basa-basa Turki, sing uga sak grup karo Turki, Azerbaijani, Gagauz, Turki Gagauz Balkan, Turkmen, lan Salar, saliyané dhialek Oghuz ing Uzbekistan. Basa Turki Khorasan paling cedhak karo Uzbek Oghuz lan Turkmen kajaba cedhak karo dhialek-dhialek Azeri ing Iran.

Basa Turki Khorasan iki diprincakake dadi dhialek sing bedha déning Javad Heyat ing buku judhulé Tarikh-e zabān o lahcayā-ye Türki (History of the Turkic). Horasan Türkçesi ne İlgili Folklor Çalışmaları

Miturut para ahli basa, basa iki dianggep antaraning Azerbaijani lan Turkmen, nanging ora dadi péranganing dhialek basa-basa iku.

 Konsonan 

+Konsonan Fonemik   Konsonan bibir Konsonan gusi Konsonan langit-langit Konsonan langit-langit mburi Konsonan uvular Konsonan celah swara Plosif                         Konsonan Afrikat                              Konsonan Frikatif                       Anuswara                  Konsonan sentuhan                            Konsonan sisihan                            Konsonan aproksiman                           

 Swara 
+ Swara Swara ngarep Swara mburi Swara bundher Bundher Ora Bundher Bundher Swara sempit     Swara tengah    Swara buka   

Swara buka mburi ngiringi /u/ utawa /i/ ing tembung muxabbat tresna [muxɒbbɑt] lan insan human [insɒn] nanging uga ing tembung yoldaşlık friendship [joldɑʃlɯk]. Sawetara tembung mbunderake swara /ɑ/ ngiring /o/ kanggo swara dawa. Ora kabèh panyatur ngucapake kaya ngono, amarga plural ora duwé swara bundher. Persia ora duwé swara kaya ning basa Turki.

 Morfologi 

 Tembung Aran 

 Penjamakan 
Penjamakan ing tembung aran ditengeri karo panambang -lAr, sing duwé rong wujud ya iku -lar lan -lær, didheleng saka cundhuk swara. Swara /ɑ/ jamak ora krungu bundher ing swara /u/ utawa /i/.

 Kasus 
Tembung Aran ing basa Turki Khorasan duwé akhiran sing ngalih miturut cundhuk swara lan ngiringi swara utawa konsonan:

CaseAfter VowelsAfter ConsonantsKasus Nominatif No EndingKasus Genitifniŋ/niniŋ/inKasus Datifya/yæa/æKasus AkusatifKasus Lokatifda/dæKasus Ablatifdan/dænKasus Instrumentalnan/næn

 Tembung Darwya 
Tembung darwya ditengeri karo rimbagan ing tembung aran darwya (possessed noun).
TunggalJamakUtama Purusa(I)m(I)mIzDwi Purusa(I)ŋ(I)ŋIzPratama Purusa(s)IlArI

 Sesulih 
Basa Turki Khorasan duwé enem Sesulih. Kadangkala sesulih iki duwé akhiran kasus sing béda saka Tembung Aran reguler.

TunggalJamakUtama PurusaDwi PurusaPratama Purusa

 Tembung Kriya 
Tembung kriya dikurangi amarga ukara kala, aspek, sambawa, aran lan cacah. Wujud tembung kriya infinitif diiringi karo rimbagan -max.

 Tuladha 
Excerpt from Tulu (1989) p. 90
Alih BasaIPAIng Aksara LatinThus, there was a padishah named Ziyad.Al ğässa bir ziüäd pädişähi bärıdı.Almighty God had given him no son.Xodavändi äläm ona hiç oğul ata elämamişdi.There he spoke to his vizier: "O Vizier, I have no son.  What shall I do about it?"Bädän vazirä dädi: "Ey vazir, mändä ki oğul yoxdı. Män nä çarä eylem?"The vizier said: "Ruler of the whole world, what will you do with this possession?"Vazir dädi: "Padişai qıbläyi aläm, sän bu malıämvalı näyliyäsän?"

 Rujukan 

 Pranala Jaba 

Kategori:Basa-basa Aglutinatif
Kategori:Basa-basa Oghuz
Kategori:Basa-basa ing Iran
Kategori:Provinsi Khorasan Lor
Kategori:Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1