Basa Basque

Basque (wonten ing Basque: euskara) inggih punika basa ingkang dipuntuturaken déning tiyang Basque ingkang dumunung ing Pyrenea ing Lèr-Tengah Spanyol lan sisihan kaliyan kawasan Lèr-Kilèn Prancis. Langkung mligi, Basque ingkang dumunung wonten ing wewengkon otonom Spanyol ingkang dipuntepangi minangka Nagari Basque (Euskadi), ingkang gadhah kapentingan kabudayan lan otonomi pulitik. Tiyang Basque ugi minangka sapérangan ageng pendhudhuk saking wewengkon ingkang dipuntepangi minangka Nagari Basque Lèr ing Prancis lan wewengkon otonom Navarro ing Spanyol. Nami kanggé basa wonten ing Basque Standar inggih punika euskara; wangun dhialèk sanès inggih punika euskera, eskuara lan üskara. Éwadéné géografinipun dipunklilingi déning basa Indo-Éropah, Basque dipunpitadosi minangka basa ingkang kapinggiraken. Piyambakipun sanès basa Indo-Éropah.Lapuran etnolog kanggé Basque

 Sajarah lan klasifikasi 
Leluhur bangsa Basque inggih punika salah satunggaling kang ndunungi paling sepuh Éropah, lan asal-usulipun taksih dèrèng dipunmangertosi. Mekaten ugi kanthi asal-usul basanipun. Langkung kathah sarjana sami nganggep Basque minangka basa ingkang kaisolasi.

Tulisan-tulisan Latin wonten ing Aquitania nglestantunaken sapérangan tembung ingkang mèmper kaliyan basa proto-Basque, kados wonten ing nama dhiri Nescato (neskato tegesipun "kenya enèm" wonten ing basa Basque modhèren). Basa ingkang dipunusulaken punika dipunsukani nama "Aquitania" lan dipundugi dipun-ginakaken sadèrèngipun tiyang-tiyang saking Romawi bekta basa Latin dhumateng wewengkon Pyrenea kilèn. Amargi tiyang-tiyang Romawi nilaraken tlatah lebet punika, basa Basque Aquitania saged kajagi, déné basa Iberia lan Tartessia mati. Basque lajeng mendhet sapérangan tetembungan Latin, ingkang sadèrèngipun lan sasampunipun basa Latin wonten ing tlatah punika ngrembaka dados basa Gascon (satunggaling pang saking basa Occitan) lan Roman Navarro.http://www.hermanboel.be/taal-en-basque.htm  Concise course of Basque

Amargi wates antawising Basque lan tlatah Gascon langkung kirang saking tlatah Basque lan Kastilian, limrahipun dipundugi bilih bangsa Basque asalipun saking Aquitania lan bilih golongan punika migrasi dhumateng sisih kidul.

 Sistem panyeratan 
Basa Basque dipunserat kanthi migunakaken abjad Latin. Huruf mligi ingkang universal inggih punika ñ; kadhang kala ç lan ü ugi dipun-ginakaken. Basa Basque boten migunakaken c, q, v, w, y kejawi kanggé tembung-tembung silihan; huruf-huruf punika boten dipunanggep minangka péranganing abjad Basque.
 Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ññ Oo Pp Rr Ss Tt Uu Xx Zz
dd, ll, rr, ts, tt, tx, tz boten dipuntindakaken minangka digraf.

Wonten ing ortografi Sabino Arana (1865..1903), ll lan rr kagantosaken kaliyan ĺ lan ŕ.

 Unèn- unèn 
 Unèn-unèn dhasar 
 Bai = inggih
 Ez = boten
 Kaixo!, Agur! = Hallo
 Agur!, Adio! = Sugeng pepanggihan!
 Ikusi arte = Sugeng pepanggihan malih!
 Eskerrik asko! = Matur nuwun!
 Egun on = Sugeng énjing (teges barès: Sugeng siyang)
 Egun on, bai = Wangsulan standar kanggé Egun on
 Arratsalde on = Sugeng ndalu (Good evening)
 Gabon = Sugeng ndalu (Good night)
 Mesedez = Nyuwun tulung (please)
 Barkatu = Pangapunten
 Aizu! = Mirengaken! (nyuwun kawigatosan, kirang sopan, namung dipun-ginakaken kaliyan kanca)Basque Studies Program Newsletter · Issue 18, 1978. Miguel Echegaray maringaken sapérangan usulan perékawis kemungkinan gegandhèngan ètimologis antawisipun tembung-tembung Basque lan Inggris

 Wilangan 
1bat2bi3hiru4lau5bost6sei7zazpi8zortzi9bederatzi10hamar11hamaika12hamabi13hamahiru14hamalau15hamabost16hamasei17hamazazpi18hemezortzi19hemeretzi20hogei21hogeita bat 22hogeita bi 23hogeita hiru 30hogeita hamar (20+10)31hogeita hamaika (20+11)40berrogei (2×20)50berrogeita hamar (2×20+10)60hirurogeita (3×20)70hirurogeita hamar (3×20+10)80larogei 90larogeita hamar 100ehun 200berrehun 300hirurehun 1000mila 2000bimila 1.000.000milioi batgunggung __________ zenbaki (sepur, bis, lsp.)setengaherdikiranggutxilangkunggehiago

 Kamus 
 Basque Dictionary  from Webster's Dictionary

 Pranala njawi 

 Center for Basque Studies at University of Nevada, Reno
 Larry Trask: A Linguistic Sketch of Basque
 Larry Trask: Some Important Basque Words (And a Bit of Culture)
 A proposal for Basque SAMPA
 The Devil Wanted to Learn Basque  dari France Monthly 

 Tata basa 
 University of the Basque Country: A Brief Grammar of Euskara, the Basque Language
 Basque Verb Tables 

 Kamus 
 Morris Student Plus: Basque - English - Basque dictionary (67.000 kata + 120.000 ungkapan dan idioma)

 Klasifikasi 
 A Final (?) Response to the Basque Debate in Mother Tongue 1 by John D. Bengston (scanned pages)

 Cathetan suku 

 Wacanan sapanjuré 
 AZURMENDI, Joxe: "Die Bedeutung der Sprache in Renaissance und Reformation und die Entstehung der baskischen Literatur im religiösen und politischen Konfliktgebiet zwischen Spanien und Frankreich" In: Wolfgang W. Moelleken (Herausgeber), Peter J. Weber (Herausgeber): Neue Forschungsarbeiten zur Kontaktlinguistik, Bonn: Dümmler, 1997. ISBN 978-3537864192
 HUALDE, José Ignacio & DE URBINA, Jon Ortiz (eds.): A Grammar of Basque. Berlin: Mouton de Gruyter, 2003. ISBN 3-11-017683-1.
 TRASK, R. Larry: History of Basque. New York/London: Routledge, 1996. ISBN 0-415-13116-2.

Kategori:Basa ing Prancis
Kategori:Basa ing Spanyol
Kategori:Prancis
Kategori:Artikel mawa basa krama