Tembung Èntar

Tembung Éntar ya iku tembung kang tegesé ora kaya makna saluguné (tembung kiasan).Utawa tembung kang ora kena ditegesi sawantahe baé sinebut uga ing basa Indonesia tembung silihan.

Tuladhané:

A

01. abang kupingé = nêsu bangêt

02. (ng)abangké kuping = gawé nêsu

03. abang abang lambé = ora têmênan, mung lêlamisan

04. abang rainê = nandhang isin (wirang)

05. adol ayu = ngêndêlake ayuné

06. adol bagús = ngêndêlaké bagusé

07. adol gawé = ngatonake pênggawéyané

08. adol kringêt = nyambut gawé

09. adol kwanèn = ngêndêlake kwanèné

10. adol krungon = golèk golèk warta/kabar

11. adol séndhé = adol barang menyang gadhèn

12. adol umbag/umuk = akèh omongé, ning ora ana nyatané

13. adus getíh = tatuné nêmên bangêt

14. adus kringêt = nyambut gawé, abot bangêt

15. adus luh = nêmên anggoné nangís

16. akèh sandhungané = akèh alangané

17. ålå jênêngé = kurang dipêrcåyå

18. ålå kandhutané = ålå wataké

19. ålå tembungé = têmbungé kasar/saru

20. alus tembungé = kêpénak dirungokaké

21. åmbå jangkahé = bisa ikhtiyar mrana-mrana

22. apus kråmå = dibujuki/diapusi cara alus

23. asor budiné = bêbudèné ålå

24. asor yudané = kalah

25. ati dhóndhóng = atiné ålå

26. atiné ånå wuluné = atine ålå/dêngki

B

01. (m)balang liríng = nglirik mripat

02. bau suku = abdi/batur

03. bau têngên = wong kang dipercåyå

04. bêning atine = sumèh

05. (m)buang sangkal = ngilangi/mbuang apês

06. (m)bukak wadi = ngandhakaké wêwadiné

07. (m)buang tilas = nutupi tumindaké sing ålå

C

01. cagak lèk = camilan supaya bêtah mêlèk

02. cagak urip = kanggo nyukupi kêbutuhan uripé

03. cancut taliwåndå = tandang gawé

04. cangkêm gatêl = sênêng ngrasani/nggunêm

05. cedhak umuré = gêlis mati

06. cêpak jodhone = gêlis olèh jodho

07. cêpak rêjêkiné = gampang olèh rêjêki

08. cilik atiné = kuwatir/wêdi

09. cupêt atiné = gampang nêsu

10. cupêt budiné = ora bisa nggayúh kautaman

11. cupêt jangkahé = ora biså golèk sarånå

12. cupêt nalaré = ora biså mikirake wêrna-wêrnå

13. cupêt pangandêlé = ora percåyå

D 

01. dadi gawé = ngrépotaké

02. dåwå-dåwå ujå = perkårå kang ora uwís uwís

03. dåwå tangane = sênêng nyólóng jupúk

04. (n)dhêdhêr kautaman = nandur kêbêcikan

05. dhuwúr atiné = gumêdhé

06. dhuwúr pangkaté = dadi wóng pangkat/panguwasané

E 

01. êmpuk rêmbugé = gunêmé énak dirungokaké

02. êntèk atiné = kêwêdèn/kuwatir bangêt

03. ènthèng sanggané = ora rêkåså

04. ènthèng tangané = sênêng tandang gawé

G

01. (ng)gadho ati = gawé susah ati

02. gantung kêpuh = sandhangané ora tau ganti

03. (ng)gantung untu = sêlak kêpingin mangan

04. gêdhé atinée = tatag; ora kuwatir

05. gêdhé êndasé = sómbóng (kêmlungkung)

06. gêdhé ómónge = umúk ora ånå nyatané

07. gêdhée tékadé = ora gampang pasrah

08. (ng)gêdhèkaké pulúk = ora ånå prihatiné

09. (ng)gêgêm tangan = kêsèd nyambut gawé

10. gilig rêmbugé = rêmbugane pasti/mêsti

11. gilig tekadé = tékadé ora bakal mundúr

12. (ng)gilud kawrúh = golèk ngèlmu kanthi mêmpêng

13. golèk slamêt = ati-ati supaya, ora cilåkå

14. golèk uríp = nyambut gawé kanggo nyukupi butuhé

I 

01. idu gêni = omongan tansah kêlakon

02. ilat mati = ora bisa ngrasakaké

03. ilang klilipé = ilang mungsuhé

J

01. jåkålårå = rikålå nóm-é rêkåså

02. jêmbar dhadhané = sugíh pangapurå; sabar bangêt

03. jêmbar kawruhé = akèh ngilmuné

04. jêmbar kuburé = mlêbu swarga

05. jêmbar polatané = sumringah

06. jêmbar sêgarané = sugih pangapura; sabar

07. jêro kawruhé = akèh ngilmuné; pintêr

K

01. kådålu warså = kasèp; wis kliwat

02. kandel kulité = digdåyå; sêkti

03. kandel kupingé = ora nggugu pitutúr

04. kaku atiné = tansah ora sarujuk/sulåyå

05. kasar têmbungé = têmbung saru

06. katon dhadhané = wani adu arêp

07. kêgugah atiné = sadhar/élíng

08 kêlèpètan ålå = katut ålå

09. kêmbang lambé = tansah digunêm kêbêcikané

10. kakèhan tangan = kakèhan sing nyandhak

11. kêmbang uríp = lêlakone wong urip wêrna-wêrna

12. kêna tinênga-tênga = kêna disambati

13. kêncêng karêpé = kêkarêpane kudu kêturutan

14. kêncêng tékadé = tékadé ora bakal mundúr

15. kulak wartå = golèk kabar/wartå

16. kuwat drajat = cocog dadi pêmimpin/panguwåså

17. kuwat isín = mblêbês ora isinan

18. kuwat mangan = mangané akèh

L

01. lambé tipís = criwis/akèh omongé

02. landhêp dhêngkul = kêthul bangêt

03. landhêp pikirané = pintêr bangêt; gampang ngêrti

04. lårå ati = sêrík atiné

05. lårå ayu = lårå cacar

06. lårå owah = édan; gêndhêng

07. larang pangan = pacêklík

08. lóbók atiné = sabar

09. luhúr budiné = kêlakuane bêcík/apík

10. luhúr drajaté = dadi wong pangkat/panguwåså

11. lurús lakuné = jujúr

12. lumah tangan = ora gêlêm cawé-cawé

13. lunyu ilaté = gunêmé méncla-ménclé

M

01. manís èsêmé = èsêm ngrêsêpakaké ati

02. manís rêmbugé = guneme nyênêngaké ati

03. mårå tangan = sênêng gawé lårå/milårå

04. måså bodhoå = pasrah

05. måtå dhuwitan = srakah marang dhuwít

06. måtå loro = mangro tingal

07. matèni pangané = gawé ilang panguripané

08. matêng kawruhé = mumpuni; kawruhé wis tutúg

09. matêng rêmbugé = gunêmé wís disarujuki

10. mati sandhang pangané = ilang dalané golèk panguripané

11. mati rågå = prihatin; tåpå, tirakat

12. mêdhót dalan = ora ditêrusaké

13. métani luputé = nggolèki salahé

14. mêrês kringêt = nyambut gawé mêmpêng

15. mêrês pikír = têmênan anggoné mikiraké

16. mogèl ilaté = mangan sing sarwa énak

17. mógól sinauné = ora tutúg sêkolahé

18. murang tåtå = kurang ajar, ora duwé dugå

N

01. nandhang sungkåwå = lagi susah

02. nandur kêbêcikan = gawé kêbêcikan

03. ngadu wulêding kulít = adu kêkuwatan

04. ngangsu kawrúh = golèk ngèlmu/mêguru/sekolah

05. ngatonaké siyungé = nuduhake kêkuwatané/ kuwanèné

06. ngatonake dhadhané = umúk, sumbar

07. ngêkêp dhêngkul = nganggur ora nyambut gawé

08. ngêndhalèni håwå napsu = nyêgah kêkarêpan ålå

09. ngêpuh kringêt = nyambut gawé mêmpêng

09. ngêmut driji = ora olèh åpå-åpå

10. nyolok måtå = kêtårå banget

O

01. olèh ati = disênêngi

02. olèh gawé = kalêksanan

03. olèh wirang = kisinan

04. olèh lårå = kalaran

05. ora duwé ati = kuwatir bangêt, wêedi

06. ora mêlèk = ora ngêrti

07. ora ngundhuh = ora olèh åpå-åpå

P

01. padhang dalan = mlêbu swargå

02. padhang håwå = lair ing donyå

03. padhang langité = sênêng

04. padhang pikiré = lêga sênêng

05. padhang ulaté = sumèh

06. pait gêtiré uríp = warnå-warnå lêlakoné wong uríp

07. paít lêlakoné = uríp rêkåså

08. panas atiné = nêsu bangêt

09. pêcah pamóré = wís ngancík diwåså

10. pêcah pikír = wiwít biså golèk srånå

11. pêdhês rêmbugé = gunêmé gawé sêrík

12. pêrih atiné = susah bangêt

13. pêtêng atiné/pikiré = susah

14. pinggêt atiné = sêrik

15. pulíh gêtihe = pak-puk, ora kalah ora mênang

16. puput yuswå = mati, sédå

R

01. rai gêdhèg = ora duwé isín

02. (ng)rênggå pråjå = njågå negårå

03. (ng)renggå salirå = dandan/macak

04. runtúh atiné = tuwúh wêlasé

05. rupak atiné = cugêtan/ora gampang ngapurå

06. rupak jagadé = judhêg; ora bisa mrånå-mrånå

S

01. sabuk gêlang = sawahé akèh bangêt

02. sêpi kawruh = bodho/ora duwé ngèlmu

03. sêpi pamríh = ora duwé pamríh

04. sêrêt rêjêkiné = ora gampang golèk rêjêki

05. sêsak dhadhané = mangkêl/anyêl

06. sumpêg atiné = susah/sêdih

T

01. tadhah kålåmångså = dipangan

02. tadhah udan = lirangan gêdhang síng dhuwúr dhéwé

03. tatu atiné = sêrík bangêt

04. tanpa tilas = êntèk blas

05. tipís lambéné = criwis, sênêng nggunêm wóng liyå

06. thukúl pikiré = nduwé akal

07. thukúl turuné = nduwé anak

U

01. udan tangis = akèh síng pådhå nangisi

02. ulat pêtêng = katon nêsu

03. ulat manís = sumèh

04. utang lårå = tau nggawé laran wóng liyå

05. utang nyåwå = tau nggawe patine wóng liyå

06. utang pati = tau nggawe patiné wóng liyå

07. utang wirang = tau nggawe wirangé wóng liyå

W

01. walang ati = sumêlang/kuwatír

02. wani mati = nékad/kêndêl bangêt

03. wani silit wêdi rai = ora wani têrang-têrangan

04. wêtêng kadit = drêmba/ora tampikan

05. wêtêeng karèt = panganané akèh

06. wêdi gêtíh = jiríh/ora wani

07. wêdi kangèlan = lumuh/kêsèd