Wong Banjar

Wong Banjar utawa Sukubangsa Banjar Banjar of Indonésia iku bebrayan kang manggon sapérangan gedhé wewengkon Provinsi Kalimantan Kidul, lan wiwit abad kaping 17 wiwit manggon ing sapérangan Kalimantan Tengah lan sapérangan Kalimantan Wétan mligi kawasan dhataran lan pérangan hilir saka Laladan ilèn Kali (DAS) ing wewengkon mau.

 Sistem paseduluran 
Waring↑Sanggah↑Datu↑Kai (simbah kakung) + Nini (simbah putri)↑Abah (bapak) + Uma (ibu)↑Kakak < ULUN > Ading↓Anak↓Cucu↓Buyut↓Intah/Muning
Kaya sistem paseduluran lumrahé, masarakat Banjar ngenali istilah-istilah tartemtu minangka panyelukan sajeroning kulawarga. Skema mau punjere saka ULUN minangka panyebute.

ULUN uga ana celukan kanggo sadulur saka bapak lan ibu. sadulur tuwa dhéwé sinebut Julak, sadulur kaping pindho sinebut Gulu, sadulur candhaké sinebut Tuha, sadulur tengah saka bapak lan ibu sinebut Angah, lan liyané sinebut Pakacil (paman mudha/kecil) lan Makacil (bibi mudha/kecil), déné paling enom sinebut Busu. Yèn nyeluk sadulur saka kai lan nini padha waé, semana uga kanggo sadulur datu.

Saliyané istilah ing dhuwun, uga ana sebutan liyané, yaiku:
 minantu (bojo saka anaké ULUN)
 pawarangan (bapak / ibu saka minantu)
 mintuha (bapak / ibu saka bojone ULUN)
 mintuha lambung (sadulur mintuha saka ULUN)
 sabungkut (wong kang siji Datu karo ULUN)
 mamarina (sebutan umum kanggo seduluré bapak/ibu saka ULUN)
 kamanakan (anaké kakang/adhi saka ULUN)
 sapupu sakali (anaké mamarina saka ULUN)
 maruai (bojo wadon karo bojo wadone seduluran)
 ipar (sadulur saka bojo saka ULUN)
 panjulaknya (sadulur tuwa dhéwé saka ULUN)
 pambusunya (sadulur paling cilik saka ULUN)
 badangsanak (sadulur kandhung)

Yèn ngeluk wong kang seumuran, bisa gunakake ikam, lan uga bisa gunakake tembung aku kanggé nuduhaken awake dhéwé. Dhewe kanggé ngurmati utawa nyeluk kang luwih tuwa, gunakaken tembung pian, lan tembung ulun kanggé nuduhaké awake dhéwé.

 Gegaman Tradisional 
Adhedhasar asil wawancara langsung karo wong kang tau gunakake, gaman tradhisional suku banjar kang padhatan digunakaké saben dina ing antarané:
 1. Serapang
Serapang yaiku tombak mawa mata lima. Patang mata mekar kaya ta cakar garudha kanthi bait pengait ing saben pucuke. Siji mata manèh ana ing tengahing bait, kang sinebut “besi lapar” kang dipercaya bisa ngrubuhake wong kang duwé ngèlmu kebal.
 2. Tiruk
Tiruk yaiku tombak dawa lurus tanpa bait kanggo golèk iwak gabus lan toman ing kali.
 3. Pangambangan
Pangambangan yaiku tombak lurus mawa mata siki kanthi bait ing sakloron sisine.
 4. Duha
Duha yaiku lading mata loro ingkang biyasa digunakaké kanggé bedhag babi.

 Populasi suku Banjar 
Suku Banjar minangka suku angka 8 paling akèh ing Indonésia
Miturut sensus BPS taun 2000 populasi suku Banjar kira-kira semene:
 2.271.586 ing Provinsi Kalimantan Kidul 76,34%
 435.758 ing Provinsi Kalimantan Tengah 24,20%
 340.381 ing Provinsi Kalimantan Wétan 13,94%
 179.380 ing Provinsi Riau 3,78%
 111.886 ing Provinsi Sumatra Lor 0,97%
 83.458 ing Provinsi Jambi 3,47%
 24.117 ing Provinsi Kalimantan Kulon
 7.977 ing Provinsi DKI Jakarta
 5.923 ing Provinsi Jawa Kulon
 1.726 ing Provinsi Nanggroe Acèh Darussalam 0,1%
 921 ing Provinsi Sumatra Kidul
 lsp..

Miturut situs "Joshua Project" cacahing suku Banjar ana
 3.207.000 ing Indonésia
 1.238.000 ing Malaysia

 Populasi Suku Banjar ing Kalimantan Kidul 
Miturut sènsus kang ndunungi taun 2000 déning Badan Pusat Statistik (BPS), populasi suku Banjar ing Kalimantan Kidul ana 2.271.586 jiwa, kang kadistribusi ing sawatara kabupatèn lan kutha, yaiku:
 142.731 jiwa ing kabupatèn Tanah Laut
 154.399 jiwa ing kabupatèn Kota Baru (kalebu kab. Tanah Bumbu)
 361.692 jiwa ing kabupatèn Banjar
 184.180 jiwa ing kabupatèn Barito Kuala
 417.309 jiwa ing kutha Banjarmasin
 75.537 jiwa ing kutha Banjarbaru
Wong Banjar Hulu Sungai kang micara Basa Banjar Hulu ana ing 6 kabupatèn (Banua Enam) yaiku:
 114.265 jiwa ing kabupatèn Tapin
 188.672 jiwa ing kabupatèn Hulu Sungai Kidul
 213.725 jiwa ing kabupatèn Hulu Sungai Tengah
 277.729 jiwa ing kabupatèn Hulu Sungai Lor (kalebu kab. Balangan)
 141.347 jiwa ing kabupatèn Tabalong

 Tokoh-tokoh Banjar 
 Pangeran Antasari, Pahlawan Nasional Indonésia.
 Syekh Muhammad Arsyad al-Banjari, ulama Banjar.
 Hasan Basry, Pahlawan Nasional Indonésia.
 Idham Chalid, Wakil Nayakotama, Ketua MPR RI, Pahlawan Nasional Indonésia.
 Pangeran Muhammad Noor, mantan mantri PU/Gubernur Kalimantan kaping 1
 Prof. Gusti Muhammad Hatta, mantri Riset dan Teknologi.
 Abdul Hafiz Anshari, mantan Ketua Komisi Pemilihan Umum
 Drs. Saadillah Mursjid, MPA, mantan Mantri Sekretaris Kabinet Pangyasa VII
 Djohan Effendi, mantan Mantri Sekretaris Kabinet era Gus Dur, panulis pidhato Présidhèn Soeharto.
 Syamsul Mu'arif, mantan Mantri Nagara Komunikasi dan Informasi Kabinet Gotong Royong
 Taufiq Effendi, mantan mantri Mantri Nagara Pendayagunaan Aparatur Nagara dan Reformasi Birokrasi Kabinet Indonésia Bersatu
 Muhammad Zaini Abdul Ghani, ulama lan tokoh Islam Indonésia.
 K.H. Muhammad Arifin Ilham, Ketua Majelis Zikra
 Denny Indrayana, Akademisi lan Wakil Mantri Hukum dan Hak Asasi Manungsa, Guru Besar Hukum Tata Nagara Universitas Gajah Mada
 Olla Ramlan, sawijining modhel lan pemeran Indonésia.
 Ian Kasela, vokalis grup band Radja.
 Terry Putri, Artis lan pambyawara
 Pevita Eileen Pearce, Artis lan pemeran Indonésia

 Deleng uga 

 Kabupatèn Banjar
 Kutha Banjarmasin
 Kutha Banjarbaru

 Literatur 
 Alfani Daud, Islam dan Masarakat Banjar; Deskripsi dan Analisa Kebudayaan Banjar, (Jakarta: Rajawali Press, 1997).
 J.J. Rass, Hikajat Bandjar:A Study in Malay Histiography, (The Hague: Martinus Nijhoff), 1968
 Tjilik Riwut, Kalimantan Memanggil, Djakarta:Penerbit Endang, 1957.
 Idwar Saleh, Sajarah bandjarmasin:Selajang Pandang Mengenai Bnagkitnja Keradjaan Bandjarmasin, Posisi, Funksi dan Artinja Dalam Sedjarah Indonésia Dalam Abad Ketudjuh Belas. Bandung: Balai Wiyata Guru. 1958
 Rumah Tradisional Banjar: Rumah Bubungan Tinggi, Departemen Pendididkan dan Kebudayaan, Musiyum Negeri Lambung Mangkurat, 1984
 M. Gazali Usman, Karajan Banjar:Sajarah Perkembangan Pulitik, Ékonomi, Perdagangan dan Agama Islam, Banjarmasin: Lambung Mangkurat Press, 1994.
 Jurnal Kebudayaan:KANDIL, Melintas Tradisi, Edisi 6, Tahun II, Agustus-Oktober, 2004 ISSN: 1693-3206
 Arthum Artha, Naskah Kitab Undang Undang Sultan Adam 1825, Banjarmasin: Penerbit Murya Artha, 1988
 Tim Haeda, Islam Banjar; Tentang Akar Kultural dan Revitalisasi Citra Masarakat Religius, (Banjarmasin: Lekstur, 2009)

 Rujukan 

 Pranala njaba 
 sejarah kerajaan ing Tanah Banjar
 Blog Banjar Alai Kampung Sri Lalang 
 Kampung Melayu (eks Kalurahan Lumayu Darat) dan Kampung Banjar (eks Kalurahan Banjarsari)
 Banjar Sulawesi Lor
 Pamaréntah Propinsi Kalimantan Kidul 
 Urang Banjar dan Etnisitas ing Kalimantan Kidul
 Kesultanan Pasir
 Suku Banjar Kalimantan Barat 
 Basa Banjar ing ethnologue.com
 Banjar Malaysia
  Persatuan Banjar Kuala Lumpur & Sgarudhaor 
  Pertubuhan Banjar Malaysia 
  Orang Banjar ing Malaysia
  Banjar Sungai Manik, Malaysia — weblog pribadi
  Kulaan Banjar


Kategori:Suku ing Kalimantan Kidul
Banjar, Suku
Banjar, Suku
Banjar, Suku