Ukraina

Ukraina iku nagara ing Éropa Wétan. Nagara iki wewatesan karo Polandia, Rumania, Moldova, lan Transnistria ing sisih kulon, Sagara Ireng ing sisih kidul, Rusia ing sisih wétan lan Belarus ing sisih lor. Nagara iki sadurungé taun 1992 dadi wewengkoné Uni Sovyet. Kutha krajan Ukraina Kiev.

Tlatah modhern Ukraina wis dipanggoni wiwiting taun 32.000 sm. Pas abad tengahan, tlatah iki dadi puser wigati kanggo kabudayan Slavia Wetan, karo nagara Rus Kiev kang kuwat mbentuk alas jatidhiri Ukraina. Sawise keterpecahane ing abad kaping-13, tlatah iki dilombakake, dikuwasani, lan dipecah-belah dening pira-pira wisesa, yaiku Lithuania, Polandia, Kasultanan Utsmaniyah, Austria-Hungaria, lan Rusia. Ana loro periode kamardikan kang kedadeyan ing abad 20, kang kapisan pinuju akir Perang Donya I lan ing masa Perang Donya  II, nanging loro periode iki pucukan ing teluk lan nyawijine wewengkon-wewengkon Ukraina mlebet dadi siji, yaiku Uni Sovyet, kahanan kang kanggo tekan taun 1991, nalika Ukraina nggayuh kamardikane saka Uni Sovyet, age-age sawise pembubarane ing penghujung Perang Adhem.

Sawise kamardikan, Ukraina nyatakake dhiri dadi nagara netral,   nanging isih mertahanake kemitraan militer winates karo Rusia, nagara-nagara CIS liyane lan kemitraan karo NATO wiwiting taun 1994. ing taun 2000-an, pamarentah wiwit dhoyong marang NATO, lan kerjasama kang mendalam karo aliansi kang wis dianggit dening rencana nyambut gawe NATO-Ukraina kang ditapakasmani ing taun 2002. banjur disarujuki menawa kekajengan gabung  menyang jero NATO didahului karo pendapat nasiyonal ing masa kang arep teka. Mantan presidhen Viktor Yanukovych nyawang cukupe taraf kerjasama paling saiki watara Ukraina lan NATO, tanpa perlu dadi anggota NATO.

Ing taun 2013, protes nglawan pamarentah Yanukovych pecah ing tengahing kutha Kyiv sawise pamarentah nggawe keputusan kanggo ngandheg prajanjen asosiasi Ukraina-Uni Eropa lan njalin sesambungan ekonomi kang luwih raket karo Rusia. Keputusan iki njalari glombang demonstrasi lan protes lawase wewulanan kang sinebut Euromaidan, kang  dadi puncak ing revolusi Ukraina 2014 kang pucukan ing tergulinge Yanukovych lan pembentukan pamarentah anyar. Prastawa iki nimbulake pencaplokan Krimea dening Rusia ing sasi maret 2014, lan perang ing Donbass ing sasi kang padha; kaping loro-lorone isih kadadeyan nganti mei 2016. Ing tanggal 1 Januari 2016, Ukraina gabung karo kawasan perdhagangan mardika menyeluruh lan mendalam karo Uni Eropa. 

Ukraina wis wiwit dhisik dadi puser cadangan pangan donya, amarga lahan pertaniane kang jembar lan subur, lan Ukraina isih dadi sawijining pengekspor paling gedhe biji-bijian ing donya.    Ekonomi Ukraina kang akeh, termasuklah sektor indhustri abot kang gedhe, mligine ing bidang penerbangan lan peralatan indhustri. 

Ukraina iku nagara kesatuan kang arupa republik kang nganut sistem semipresidensial karo Trias Politica: legislatif, eksekutif, lan yudhikatif. Kutha krajan lan kutha paling gedhene yaiku Kyiv. ukraina ngingu militer paling gedhe kaping loro ing Eropa, sawise Rusia, menawa personel cadangan lan paramiliter tumut diitung. IISS 2010, pp. 195–197 Nagara iki iku dadi omah nggo 34 yuta manungsa (kalebu Krimea),  78% ing antarane yaiku wangsa Ukraina adhedhasar etnisitas, ditumuti dening wangsa Rusia kang dadi minoritas dominan (17%) uga wangsa Rumania/Moldova, Belarus, Tatar, Krimea, lan wangsa Hungaria. Basa Ukraina dadi basa resmi Ukraina; abjade yaiku Aksara Kirilik. Agama utama ing nagara iki yaiku Kristen Ortodoks, kang pengaruhi banget arsitektur, susastra, lan musik Ukraina.

Etimologi
Ana pira-pira hipotesis kang beda ngenani etimologi Ukraina. Manut hipotesis kang luwih tuwa lan paling kasebar jembar, ukraina ateges "lemah pawatesan", sawetara iku kajian-kajian kebahasaan kang luwih nembe mendaku makna kang seje: "pertiwi" utawa "tlatah, nagara".

aing saperangan gedhe abad kaping-20, Ukraina sinebut jroning donya basa Inggris] karo diwiwiti karo siji  artikel takrif, yaiku "The Ukraine". Iki amarga tembung ukraina nduweni artii "lemah pawatesan", lan jroning basa inggris kudu didahului siji  artikel; iki memper karo "Nederlanden" (Belanda), kang ateges "lemah endhep" lan sinebut jroning basa Inggirs dadi "The Netherlands". Nanging, wiwit deklarasi kamardikan Ukraina ing 1991, panggunaan artikel takrif jero araning nagara kasebut dadi luwih arang, lan akeh pedoman gaya menghimbau kanggo ora migunakake. Manut Duta Gedhe Amerika Serikat, William Taylor, migunakake "The Ukraine" menyiratkan keabaian kanggo kadhaulatan ukraina. Posisi resmi ukraina yaiku menawa "The Ukraine" salah, becik  kanthi tata basa utawa pulitik. Posisi resmi Ukraina adalah bahwa "the Ukraine" salah, baik secara tata bahasa maupun politik.
Sejarah
Sejarah Dini
jmpl|Kalung utawa syal emas Skithia, warisan krajan Kurgan di Pokrov pada abad ke-4 SM.
Permukiman Neanderthal ing Ukraina katon ing jero situs-situs arkeologi Moldova (43.000-45.000 SM) kang ngemot hunian kang kagawe saka balung Mammoth. Ukraina uga diduga dadi lokasi kanggo manungsa kanggo menjinakkan lan ngrawat jaran.Matossian Shaping World History p. 43 Wektu jaman wesi, tlatah iki uga dadi papan manggon suku Kimmeri wangsa Skithia, lan wangsa Sarmatia. Ing watara 700-200 SM, tlatah iki dadi perangan saka karajan Skithia.
Pendudukan manungsa modhern ing Ukraina lan laladan sawatarane diwiwiti ing taun 32.000 SM, karo bukti peradhaban Gravetium ing pegunungan Krimea.  Ing taun 4.500 SM, peradhaban Kukuteni lan Tripilia kang bercorak Neolitikum tumuwuh kembang sajroning tlatah kang jembar kang mencakupi ukraina modhern kalebu Tripilia lan kabehing tlatah kali Dnieper-Dniester. ing jaman wesi, dharatan iki dipanggoni dening wangsa Kimmeri, Skithia, lan Sarmatia. Watara taun 700 sm lan 200 sm tlatah iki dadi perangan saka karajan Skithia.
Banjur, koloni-koloni Yunani Kuna, Romawi Kuna, lan Imperium Bizantium, kaya Tiras, Olbia, lan Kersonesus didhirikake, diwiwiti ing abad 6 SM, ing pasisir lor-wetan ireng, lan ngembang apik tekan abad 6 masehi. Wangsa Goth manggon ing tlatah iki nanging dadi ing ngisoring pengaruh wangsa Hun wiwiting taun 370 masehi. Ing abad 7 masehi, tlatah wetan ukraina dadi puser Bulgaria raya. Ing akir abad 7, saperangan gedhe suku-suku Bulgar sumebar menyang sawetara arah, lan wangsa Khazar njupuk alih saperangan gedhe tlatah iki.
Rus Kiev

jmpl|kiri|lurus|Pembaptisan Pangeran Gedhe Vladimir nandhani ditampane ajaran Kristen ing Rus Kiev.
Rus Kiev didhirikake dening wangsa Rus, kang asale saka Skandinavia ngliwati Ladoga lan bermukim ing Kiev wataraning taun 880 masehi. Rus Kiev kalebu perangan tengah, kulon, lan lor Ukraina modhern, Belarus, bentang-membujur ing wetan adoh Polandia lan sisih kulon Rusia modhern. Manut kronika primer kaum elit Rus ing wiwitane yaiku wong-wong Varangia saka Skandinavia. 

Ing abad 10 lan 11, Rus Kiev dadi nagara paling gedhe lan paling kuwat ing Eropa. Rus Kiev ndokok dhasar nggo jatidhiri kabangsan ukraina lan Rusia. Kiev, ibu kutha Ukraina modhern, dadi kutha paling wigati kanggo wangsa Rus. 

jmpl|Peta Kepangeranan ing Rus Kiev, 1054–1132

Wong Varangia banjur berasimilasi menyang jero populasi Slavia lan dadi perangan saka dinasti Rus kapisan, dinasti Rurik. Rus Kiev kabangun saka pira-pira kepangeranan kang dikuwasani dening para "Knyaz" ("pangeran") kang padha-padha saduluran saka dinasti Rurik, kang asring bertikai siji karo liya kanggo nguwasani Kiev. 

Jaman keemasan Rus Kiev diwiwiti karo bertahtane Vladimir I (980–1015), kang ngowah wangsa Rus dadi para pemeluk Kristen Ortodoks. Lawase puterane bertahta, Yaroslav kang wicaksana (1019–1054), Rus Kiev nggayuh pucuking pengembangan budaya lan kekuwatan militere. Nagara iki banjur age-age terpecah-pecah amarga kawigaten relatif kekuwatan regional bali gumregah. Sawise kebangkitan pungkasan ing ngisor wisesa Vladimir II monomakh (1113–1125) lan putera kapisanan Mstislav I saka Kiev (1125–1132), Rus Kiev terpecah-pecah dadi pira-pira kepangeranan kang padha-padha kapisah sawise Mstislav I mangkat. 

Ekspansi Mongol menyang Rus ing abad 13 masehi wis ngancurake Rus Kiev. Kiev ngalami ajur total ing 1240. Ing dhuwuring tlatah Ukraina modhern, muncullah kepangeranan Halych lan Volodymyr-Volynskyi, lan digandengake dadi Halych-Volynia. 

Danylo Romanovych (Daniel I saka Galisia utawa Danylo Halytskyi), putera saka Roman Mstyslavych, nggabungake maneh  kabeh Rus sisih kidul-kulon, kalebu Volhynia, Galisia, lan ibu kutha lawas Rus, Kiev. Danylo dimahkotai dening uskup agung kepausan ing Drohiczyn ing taun 1253 dadi raja kapisan kanggo wangsa Rus. Ing ngisor tahta Danylo, karajan Galisia–Volhynia ya iku sawijining nagara paling kuwat ing eropah tengahing sisih wetan."Daniel Romanovich".Encyclopædia Britannica. 2007. Britannica Concise Encyclopedia. 23 August 2007
Demografi
Miturut Sensus Ukrainia (2001), etnis Ukrainia dadi 77,8% saka populasi. Klompok penting liyane ngaku minangka etnis Rusia (17,3%); Belarus (0,6%); Moldova (0,5%); Tatar Krimea (0,5%), Bulgaria (0,4%), Hungaria (0,3%); Romania (0,3%), Polandia (0,3%); Yahudi (0,2%); Armenia (0,2%); Yunani (0,2%); lan Tatar (0,2%) Kawasan-kawasan industri di timur dan tenggara adalah yang paling banyak populasinya, dan kira-kira 67,2% populasi menetap di perkotaan. Kawasan industri ing sisih wétan lan kidul-wétan minangka sing paling padhet, lan kira-kira 67,2% saka populasi manggon ing kutha.
Ukraina nduwe salah sawijining distribusi penghasilan sing paling rata adhedhasar pangukuran koefisien GINI lan rasio Palma.
 Uga delengen 
 Leviv, siji kutha gedhé ing Ukraina.
 Odésa, siji kutha gedhé ing Ukraina.
 Vyshyvanka, corak klambi tradhisiyonal Ukraina.

Pranala Njaba

Kategori:Ukraina

Referensi