Kragujevac

Kragujevac (basa Serbia Abjad Sirilik Serbia: Крагујевац, ) iku kutha ing Serbia, kutha gedhé dhéwé ing region Šumadija lan minangka punjer administratif saka Distrik Šumadija. Kutha iki minangka kutha gedhé dhéwé nomer papat ing Serbia sawisé Beograd, Novi Sad lan Niš. Karagujevac dumunung ing pinggir Kali Lepenica. Kragujevac misuwur kanthi anané pabrik gaman, amunisi lan montor Zastava, kang mrodhuksi montor mèrek Yugo, Florida, Zastava 10 (Punto, kanthi lisènsi saka  Fiat) lan mèrek Skala.

Kutha Kragujevac diadegaké ing taun 1476. Universitas pisanan ing nagara Serbia nalika nembé mardika saliyané Great Academy ing kutha Beograd) wis ana ing Kragujevac taun 1838, samana uga sekolah lanjutan grammar school pisanan (Gimnazija), Printworks (kaloroné ing taun1833), téater nasiona (1835) lan Akademi Militer (1837). Universitas Kragujevac diadegaké ing taun 1976 uga dumunung ing kutha iki. Sajeroning kalamangsa taun 1818 nganti taun 1839, Kragujevac dadi kutha krajan Principality Serbia, sajeroning kakuwasan Pangèran Serbia Miloš Obrenović.

 Jeneng 
Jeneng kutha iki asalé saka tembung basa Serbia "kraguj", kang tegesé  jeneng sawijining manuk élang pamburu, dadi tegesé "panggonané kragujs". Ing basa Turki, kutha iki diarani Alacahisar.

 Sajarah 
Kragujevac wiwitan ingaran ing jaman tengahan kang magepokan karo anané taman umum kang diyasa ing pamukiman, lan katulis pisanan ana ing  Tapu-Defter Turki ing taun 1476. Luwih saka 200 situs arkéologi ing Šumadija mbuktèkaké yèn pamukiman manungsa pisanan wis ana wiwit 40,000 taun kapungkur, nalika jaman Paleolithic. Sajarah Kragujevac luwih tuwa tinimbang kutha krajan Serbia, Beograd. 
Kragujevac ngalami akèh prastawa sajarah kang ngandhut kurban. Prastawa pisanan  mau ing sawijining dhokumèn Turki saka abad angka 15 minangka désa Kragujevda (village of Kragujevdza) (jenengé asal saka jeneng manuk griffin-"kraguj" ing basa Serbia); 
Kutha iki dumunung ing simpangan dalan. Awit saka dunungé, kutha iki wis rusak makaping kaping lan akèh kurban jiwa sajeroning paperangan kang ana ing sajarah. Tlatah iki wiwit makmur sawisé pambébasan saka Turki déning Serbia ing taun1818, nalika Pangèran Miloš Obrenović mroklamasèkaké Kragujevac minangka kutha krajan nagara Serbia.

Konstitusi Serbia kang pisanan dikumandhangaké ing papan iki ing taun1835 lan gagasana pisanan bab sistem dhémokrasi kanthi calon indhepèndhen. Hukum pisanan bab cithakan médhia/press dilolosaké ing Kragujevac ing taun 1870. Kragujevac, minangka kutha krajan, tuwuh lan dadi kutha modhèren, progresif, bébas wicara niru kutha-kutha kutha krajan ing Éropa liyané wektu iku.

 Munisipalitas 
Kutha Kragujevac dipérang dadi sawatara munisipalitas ya iku:
 Aerodrom
 Pivara
 Stanovo
 Stari Grad
 Stragari

 Pamukiman 

Pratélan pamukiman ing munisipalitas Kragujevac:

 Kragujevac
 Adžine Livade
 Baljkovac
 Botunje
 Bukorovac
 Velika Sugubina
 Velike Pčelice
 Veliki Šenj
 Vinjište
 Vlakča
 Goločelo
 Gornja Sabanta
 Gornje Grbice
 Gornje Jarušice
 Gornje Komarice
 Grošnica
 Desimirovac
 Divostin
 Dobrača

 Donja Sabanta
 Donje Grbice
 Donje Komarice
 Dragobraća
 Drača
 Drenovac
 Dulene
 Đuriselo
 Erdeč
 Jabučje
 Jovanovac
 Kamenica
 Korman
 Kotraža
 Kutlovo
 Lužnice
 Ljubičevac
 Mala Vrbica
 Mali Šenj

 Maršić
 Masloševo
 Mironić
 Novi Milanovac
 Opornica
 Pajazitovo
 Poskurice
 Prekopeča
 Ramaća
 Resnik
 Rogojevac
 Trešnjevak
 Trmbas
 Ugljarevac
 Cvetojevac
 Cerovac
 Čumić
 Šljivovac

 Dhémografi 
Golongan ètnik ing Kragujevac miturut sensus taun 2002:

{|border="2" cellspacing="0" cellpadding="3" rules="all" width="45%" style="clear:all; margin:3px 0 0em 0em; border-style: solid; border-width: 1px; border-collapse:collapse; font-size:85%; empty-cells:show"
|colspan="14" align=center style="background:#778899; color:white"|Golongan Ètnik (Sensus taun 2002)
|-
|-bgcolor="#FFEBCD"
!Golongan Ètnik
!Populasi
|-bgcolor="#f5f5f5"
|Serbs||168,916
|-bgcolor="#fffaf0"
|Montenegrins||1,231
|-bgcolor="#f5f5f5"
|roma people|Roma||1,154
|-bgcolor="#fffaf0"
|Yugoslavs||401
|-bgcolor="#fffaf5"
|ètnik Makedonia|Makedonia (golongan ètnik)||326
|-bgcolor="#f5f5f0"
|Croats||204
|-bgcolor="#fffaf5"
|Muslims by nationality||151
|-bgcolor="#f5f5f0"
|Others||3,197
|-bgcolor="#dcdcdc"
|TOTAL||180.252
|-
|colspan="10" align=center style="background:#dcdccc;"||}

 Pulitik 
Kursi ing parlemèn munisipalitas ing pamilihan lokal taun 2004:
 Bebarengan kanggo Krahujevac (Together for Kragujevac) (28)
 Parté Dhémokrat (Democratic Party) (18)
 Parté Radikal Serbia (Serbian Radical Party) (13)
 Parté Sosialis Serbi (Socialist Party of Serbia) (8)
 Parté Dhémokratik Serbia (Democratic Party of Serbia) (6)
 Kanggo kuthaku (For our city) (5)
 Gerakan kakuwatan Serbia (Serbian Strength Movement) (5)
 Serbia anayar (New Serbia) (4)

 Wangunan wigati lan monumen 
250px|thumb|right|Museum Genosida ing Kragujevac

Arsitèktur Kragujevac nuduhaké campuran saka loro kaya kang béda-béda—Turki tradhisional (saiki wis mèh ilang) lan gaya Vienna Secession abad angka 19. Konsèp modèren uga katon ing saindhenging kutha, ya iku wangun beton paska perang (lumrahé wujud apartemen kang diyasa kanggo nampung para kurban Perang Donya II), lan kantor-kantor kang dibungkus kaca, nandhakaké aspèk bisnis kang ambisius saka arsitèktur modèren.  Sawetara yasan wigati lan institusi ing Kragujevac antarané:
 Gréja tuwa Descent of the Holy Spirit diyasa taun 1818, minangka péranganing lapangan Prince Miloš. Interioré didhékorasi saka taun 1818 nganti 1822. Sawijining menara loncèng anyar diyasa ing taun 1907.
 Gedhung Parlemèn tuwa diyasa ing taman sawijining gréja kanggo patemon parlemèn kang pisanan ing taun 1859. Akèh prastawa sajarah wigati kang kadadéan ing papan iki, antarané verifikasi kaputusan Berlin Congress bab kamardikan Serbia. Sawisé dirékonstruksi ing taun 1992, yasan iki didadèkaké musiyum.
 The Amidža Konak kang diyasa déning Pangèran Miloš ing taun 1820 minangka papan pomahan. Yasan iki minangka salah siji conto arsitèktur regional ing Serbia. Saiki dadi musiyum nasional.
 Pangèran Mihailo Konak, diyasa ing taun 1860. Arsitèktur campuran anatarané tradisi lokal lan konsè arsitèktur Éropa. Saiki dai musiyum nasional. 
 Sekolah Menengah(Gimnazija) diyasa antara taun 1885 nganti taun 1887 miturut disain saka Kementrèn Ènjiniring Sipil. 

 Para turis uga kasengsem marang sesawangan ing saubengé, kalebu Aranđelovac, Vrnjačka Banja, lan Mataruška Banja, bètèng Karađorđe, Greja Saint George ing Topola, watara 40 km saka kragujevac, monastri tuwa Kalenić, 55 km saka kana,  resort Rogot (28 km) lan Stragari (34 km) kanthi monastri tuwa Blagoveštenje lan Voljavca.

 Kutha kembar 
 Suresnes, Prancis (1967)
 Piteşti, Romania (1971)
 Ohrid, Républik Makedonia (2001)
 Bydgoszcz, Polen (1971)
 Bielsko-Biała, Polen (2002)
 Springfield, Ohio, Amérikah Sarékat (2002)
 Reggio Emilia, Italia (2004)
 Karlovac, Kroasia
 Mogilev, Bélarusia (2006)

Wangun kerjasama liya lan paseduluran kutha kang mèmper program kutha kembar:
 Trenčín, Slowak
 Carrara, Italia
 Bat Yam, Israèl (1992)
 Drama, Yunani
 Hanover, Jerman
 Ingolstadt, Jerman (2003)
 Mostar, Bosnia-Herzegovina
 Foča, Bosnia-Herzegovina
 Opole, Polen
 Sinchon, Koréa Lor

 Media lokal 
 Stasiun Radio 
 Bravo radhio (103.9)
 Bis Plus radhio (97.9)
 Bis radhio
 Radio 9 (95.9)
 Radio Hit
 Radio Boom
 Radio IN
 Radio 34 radhio (91.6) Stasiun TV 
 RTKG  
 Channel 9 (Serbia)  
 RTV IN
 TV Lider
 NeoMax Koran 
 Svetlost

 Uga delengen 
 Šumarice Memorial Park
 Musium Genosida

 Cathetan 

 Gladri 

 Pranala njaba 

 Situs resmi 
 Kragujevac na internetu 
 Kutha Kragujevac 

Kategori:Kutha ing Serbia
Kategori:Šumadija
Kategori:Kutha universitas