Dasanama

Dasanama (Carakan: ꦢꦱꦤꦩ) iku tegesé manéka warna utawa sesebutan liyané kanggo siji paraga utawa manungsa. Lumrahé dasanama iku kanggo njenengi paraga wayang sing duwé jeneng punjul siji. Tembung "dasanama" iku asalé saka basa Sangskreta daśanāma lan kanthi barès tegesé "sepuluh jeneng". Tembung iki siji kompositum ajenis dvigu. Dasanama uga bisa diarani tembung-tembung kang tegesé isih nunggal-misah. Tegesing tembung-tembung mau kèh-sethithiké isih padha,mirib utawa mèmper, sing diarani sinonim. Dadi dasanama iku kena diarani kadidèné kamus sinonim. Saliyané kanggo mbédak-mbédakaké pengertèn kanthi premati, anané tembung-tembung mau uga bisa kanggo variasi, supaya tembung-tembung kang digunakaké ora mung iku-iku baé.Wreksosoehardjo, Soedjarwo. 2009. Pepadhang. Semarang: Lengkongcilik Press.
 Dasanama kéwan 
jmpl|Kiriman akun média sosial Wikipédia Jawa kang medharaké dasanamané 'manuk'Tembung kang nduwèni dasanama iku cacahé akèh lan manéka warna, ing antarané yaiku bab jeneng-jenengé paraga wayang, kéwan, pananggalan, papan, lan sapanunggalané. Ing ngisor iki ana sapérangan pratéIaning tembung kajangkepan mawa dasanamané:
 kethèk = réwanda | kenyung | kera | kapi | kuthila | kuthilapas | wanara | wré | plawaga | palwaga | palgosa | juris | munyuk | monyèt | gocara | bruk | bedhès
 lutung = anjani | cenguk | kanjura | kresnadha | kresnangga | anuki | sulanjani | wiruka | joni | budheng
 kucing = uridha | kusingha | kumwangga | windula | landhika | pusa | posiya | pawasa
 sapi = andana | andaka | iyata | nadrika | sumwata | lembu | lambana | gorawa | garwita | gutara | gomara | biksu
 kebo = andhanu | karbwita | danuka | setyaka | srawana | maésa | mundhing | miswa | gopaka | gomi | badhagas
 banthèng = andaka | angun-angun | sarawa | jawidha | yawa | go | goh | gurisa | gawindra | gawaksa | gawala | bapakridha
 warak = endhepan | ascarma | karthupa | durgangga | sandela | warkapati | libra | panyula | barkita
 asu = anjing | aswibuja | cika | camera | kuwaka | sona | srenggala | swa | sagawon | wreka | purisika | basu | bugel
 cèlèng = andhapan | celengan | durgangsa | sungkara | waraha | wijung | wag | weg | jubris | bakwi
 gajah = asti | èsthi | kunjara | dwirocana | dwaradha | dwipa | dwipangga | samadya | samaja | waniti | liman | pinggala | matengga | gajaksa | gathamuthu | bajramuka
 ula = ananta | urar | aliman | nuwinda | naga | taksaka | sarpa | sawer | wasu | wiswaka | bujangga
 kadhal = umetaka | karla | didika | bundhan
 banyak = awija | angsa | wranggura | gangsa
 pitik = ahyam | ayam | kruha | sata | pitrik | kruwaka | ékraya
 manuk = kukila | kaga | saimbra | paksi | garura | garelya | garudha
 lawa = cot | sèri | sopla | sémbu | laba
 garangan = sapwan | walagra | gitraka | giyu
 kemangga = umeng | kyaksa | kamamangga | warmata | gumenggeng
 walang = kithika | wancak | wancal | wancala
 semut = rurinda | kasarya | tutsma | brakithi
 kupu = rangana | karmija | drupawa | trija
 tawon = tusara | tuskara | tapsa | wata | metala | labet
 kinjeng = kipada | trawanggana | trungka | saspada | gambyang
 coro = curwa | karlaka | wragna | lipasa
 jangkrik = rikrita | wiksnadha | jota
 yuyu = rakatha | karkatha | kratika | kalakatha
 bulus = krudhapada | kurmanda | welusa | wedhungha | weyangga
 iwak = oti | wiyangga | jita | mina | mira | matsya | maswa

 Dasanama dina 
Dasanama dina:

 Senèn = Soma
 Slasa = Anggara
 Rebo = Buda
 Kemis = Respati
 Jumuwah = Sukra
 Setu = Tumpak
 Ahad = Dité

Dasanama dina pasaran Jawa:

 Legi = Manis
 Pahing = Paing, Pethakan
 Pon = Kuningan, Kelabet
 Wagé = Cemengan
 Kliwon = Kasih

 Dasanama paraga wayang 
Ing ngisor iki pratélaning sapérangan paraga wayang dalah dasanamané:

 Ratu 

 Prabu Drupada = Sucitra, Pancalaraja
 Prabu Bismaka = Hiranyaka, Rukmaka
 Prabu Kresna = Sri Bathara Arimurti, Narasingha, Narayana, Kresna, Danar(janar)dana, Wisnumurti, Wasudéwa, Padmanaba, Basudéwaputra
 Prabu Boma Narakaswara = Sitija, Mahitalasuta, Trajutresna, Mahija
 Prabu Basukethi = Wasupati
 Prabu Durgandana = Wirathèswara, Matswanata, Matswapati, Maswapati, Baswéndra
 Prabu Wisrawana = Dhanaraja, Dhanapati
 Prabu Ugraséna = Ékawwama, Setyajit
 Prabu Setyaki = Ékaboma, Sarayuddha, Sinisuta, Wresniwira, Yaduwresni, Bimakunthing
 Prabu Arjunasasra = Arjunawijaya, Sasrabau
 Prabu Salya = Narasoma, Somadanta, Madrakéswara, Madridipa
 Prabu Baladéwa = Halayuda, Kakrasana, Kusumawalikita, Jaladara, Basukiyana, Balarama
 Prabu Abyasa = Rancakaprawa, Kresnadwipayana, Déwayana, Suktinaprawa,Wyasa
 Prabu Pandhu Déwanata = Darmaraja, Déwayana, Gandrawastra
 Prabu Suyudana = Anggendarisuta, Kurupati, Duryudana, Jayapitana
 Prabu Yudhistira = Darmaraja, Darmakusuma, Darmawangsa, Darmaputra, Dwijakangka, Puntadéwa, Gunatalikrama
 Prabu Parikesit = Darmasarana, Mahabrata
 Prabu Yugiswara = Yudayana, Baswara
 Prabu Karna = Radéya, Kunthibojatenaya, Suryaputra, Basuséna
 Prabu Dasamuka = Rahwana, Wasaswa
 Prabu Ramawijaya = Ramabadra, Ragawa, Dasapati
 Prabu Niwatakawaca = Nirbita
 Prabu Drawakawaca = Ardawalika

 Satriya dan Pandhita 

 Anoman = Anilatmaja, Anjanisuta, Ramadayapati, Pawanasuta, Maruti, Marutasuta, Bayusuta, Bawyatmaja
 Radèn Antareja = Antaséna, Sénaputra, Jayabuntala
 Radèn Angkawijaya = Abimanyu, Sumbadriya, Wanuddhara
 Resi Kanwa = Kano, Kowara, Nagata
 Resi Druna = Kumbayana, Kumbayoni, Swayana, Baratmadyaputra
 Radèn Drusthajumena = Drupadaputra, Sikandhana, Pancaléya
 Satyaki = Ékaboma, Sinisuta, Sarayoddha, Wresniwira, Yaduwresni, Bimakunthing
 Patih Suwanda = Semantri
 Radèn Samba = Kresnaputra, Wisnubrata, Jembawatiputra
 Patih Sengkuni = Suman
 Harya Wrekudara = Kusumadilaga, Kusumayuda, Séna, Wayuninda, Pawanasuta, Judhipati, Jayalaga, Gandawastratmaja, Bayusuta, Brataséna, Bima, Bimaséna
 Radèn Warsakusuma = Anggakusuma, Karnasuta
 Radèn Leksmana = Andakasiwaya, Nitiatma, Ramaleksmana, Trunasudarsana, Trunawimbaningrum, Tanggulmaruta, Sumitratmaja
 Radèn Janaka = Éndraputra, Arjuna, Kunta, Kirithi, Kumbalyali, Dananjaya, Pandhuputra, Parta, Pararta, Premadi, Palguna, Janawi
 Harya Jayadrata = Sindurja, Sindupati, Sapwaniputra
 Radèn Gathutkaca = Érawana, Arimbyatmaja, Tutuka, Sénaputra, Purobaya, Guretna
 Resi Bisma = Santanuja, Satwana, Warabisma, Wisama, Jahnawisuta, Ganggasuta, Biwara

 Rujukan 

 Uga delengen 
 Antonim
 Linguistik

Kategori:Linguistik
Kategori:Tembung Jawa
Kategori:Basa Jawa