ヨロイウミグモ科

ヨロイウミグモ科（ヨロイウミグモか、学名: ）は、皆脚目に含まれるウミグモ類の分類群（科）の1つ。丈夫な体型をもつ、イソギンチャクの捕食者として知られている。

 形態 
サムネイル| の雄の担卵肢（a）
華奢な胴体と細長い脚をもつ多くのウミグモ類とは異なり、ヨロイウミグモ科のウミグモ類は丈夫な体型をもつ。体表は顆粒状の突起が密生した粗面で、成体は鋏肢と触肢をもたない。担卵肢は細短くて9節以下に分かれ、雄のみにもつ（ヨロイウミグモ属の  亜属では雌雄とも担卵肢を欠く）。脚は体長を少しだけ超えるほど短く、通常は4対だが、 属では5–6対の脚をもつ。脚先の爪は主爪1本のみで、副爪はない。生殖孔は最終1対の脚にのみもつ。

 生態 
刺胞動物、とりわけイソギンチャクを主な獲物とする捕食者である（これは文献記載により寄生性ともされ、この場合は獲物を宿主と扱う）。イソギンチャクの表面によく張り付いて、第1脚でその表皮を破り、吻を傷口に差し込んで内部組織を吸収する行動が知られている。同時に大きく開閉できる口を利して、獲物の内部組織を大量に摂食できたと考えられる。他にはヒドロ虫綱の刺胞動物・コケムシ・キンコ属のナマコをも捕食し、堆積物を摂食する記録もある。

 分類 
サムネイル|
サムネイル|
サムネイル|
サムネイル|
分子系統解析によれば、ヨロイウミグモ科は皆脚目におけるやや基盤的な群である。オオウミグモ科やイボウミグモ科と単系統群をなし、そのうちイボウミグモ科との姉妹群関係も示唆される。

本科は3属2亜属70種以上を含め、多くの種類はヨロイウミグモ属（）に分類される。

  ヨロイウミグモ科
  属
 Pycnopallene clauda
  属 - 脚5–6対。
 Pentapycnon bouvieri
 Pentapycnon charcoti
 Pentapycnon geayi
  ヨロイウミグモ属
 Pycnogonum aleuticum
 Pycnogonum angulirostrum
 Pycnogonum arbustum
 Pycnogonum asiaticum
 Pycnogonum aurilineatum
 Pycnogonum bamberi 
 Pycnogonum benokianum
 Pycnogonum buticulosum
 Pycnogonum calculum
 Pycnogonum callosum
 Pycnogonum cataphractum
 Pycnogonum cessaci
 Pycnogonum coninsulum
 Pycnogonum cranaobyrsa
 Pycnogonum crassirostrum
 Pycnogonum crosnieri
 Pycnogonum daguilarensis
 Pycnogonum diceros
 Pycnogonum eltanin
 Pycnogonum forte
 Pycnogonum gaini
 Pycnogonum gibberum
 Pycnogonum gordonae
 Pycnogonum grumus
 Pycnogonum guyanae
 Pycnogonum hancocki
 Pycnogonum indicum
 Pycnogonum kussakini
 Pycnogonum litorale - 本属のタイプ種。
 Pycnogonum madagascariensis
 Pycnogonum magellanicum
 Pycnogonum magnirostrum
 Pycnogonum microps
 Pycnogonum minutum
 Pycnogonum moniliferum
 Pycnogonum moolenbeeki
 Pycnogonum mucronatum
 Pycnogonum nodulosum
 Pycnogonum occa
 Pycnogonum orientale
 Pycnogonum panamum
 Pycnogonum papua
 Pycnogonum paragaini
 Pycnogonum platylophum
 Pycnogonum plumipes
 Pycnogonum portus
 Pycnogonum pustulatum
 Pycnogonum repentinum
 Pycnogonum reticulatum
 Pycnogonum rickettsi
 Pycnogonum saxulum
 Pycnogonum sivertseni
 Pycnogonum spatium
 Pycnogonum staplesi
 Pycnogonum stearnsi
 Pycnogonum stylidium
 Pycnogonum tenue ヨロイウミグモ
 Pycnogonum tesselatum
 Pycnogonum torresi
 Pycnogonum tuberculatum
 Pycnogonum tumulosum
 Pycnogonum uedai
 Pycnogonum ungellatum
  亜属 - 雌雄とも担卵肢を欠く。
 Pycnogonum (Nulloviger) africanum
 Pycnogonum (Nulloviger) anovigerum
 Pycnogonum (Nulloviger) carinatum
 Pycnogonum (Nulloviger) elephas
 Pycnogonum (Nulloviger) lobipes
 Pycnogonum (Nulloviger) planum
  亜属 - 担卵肢4-7節。
 Pycnogonum (Retroviger) clarki
 Pycnogonum (Retroviger) musaicum
 Pycnogonum (Retroviger) ornans
 Pycnogonum (Retroviger) pusillum

 脚注 

 関連項目 
 ウミグモ
 クジラジラミ - ヨロイウミグモ類によく似た姿で、混同されたことがある甲殻類。

Category:ウミグモ類