SWIFT

Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT), einnig þekkt sem S.W.I.F.T. SC, er samstarfsfélag um alþjóðleg fjarskipti milli banka heimsins sem var stofnað árið 1973 í Belgíu og er í umsjá og eigu þeirra banka og aðildarfélaga sem nota þjónustu þess. SWIFT hannaði og heldur utan um megin samskiptakerfið sem notað er fyrir alþjóðlegar greiðslur milli banka. Það selur einnig hugbúnað og þjónustu til fjármálastofnana, aðallega til notkunar í einkafyrirtækinu SWIFTNet, og úthlutar ISO 9362 fyrirtækjaauðkenningarkóðum, almennt þekktum sem „Swift codes“.

Frá og með árinu 2018 notaði um helmingur allra stærri greiðslna yfir landamæri um gjörvallan heim Swift-kerfið, og árið 2015 tengdi Swift meira en 11.000 fjármálastofnanir í meira en 200 löndum og svæðum, sem sendu að meðaltali meira en 32 milljónir færslna á dag (samanborið við að meðaltali 2,4 milljónir daglegra færslna árið 1995).  

Swift er með höfuðstöðvar í La Hulpe í grennd við Brussel. Það heldur árlega ráðstefnu, sem kallast Sibos, sem miðar sérstaklega að fjármálaþjónustu.

 Saga 
Áður en SWIFT var stofnað voru alþjóðlegir fjármálasamningar sendir út í gegnum Telex (fjarritun) sem var opið kerfi sem fól í sér handunnin skilaboð. SWIFT var stofnað af ótta við hvað gæti gerst ef eitt einkafyrirtæki og alveg bandarískur aðili stjórnaði alþjóðlegu fjármálaflæði, sem áður var First National City Bank (FNCB) í New York og síðar Citibank. Til að bregðast við reglum FNCB ýttu samkeppnisaðilar FNCB í Bandaríkjunum og Evrópu á gerð nýs „skilaboðakerfis sem gæti komið í stað opinberra aðila og hraðað greiðsluferlum“.

SWIFT var stofnað í Brussel þann 3. maí 1973. Meðal þeirra sem gegndu lykilhlutverki í stofnun þess voru bankastjórarnir Jan Kraa (frá AMRO Bank) og François Dentz (frá Banque de l'Union Parisienne) auk Carl Reuterskiöld og Bessel Kok, sem urðu fyrstu tveir stjórnarmenn og framkvæmdastjórar þess. Upphaflega var það rekið af 239 bönkum í 15 löndum. Það hóf fljótlega að koma á sameiginlegum stöðlum fyrir fjármálaviðskipti og sameiginlegt gagnavinnslukerfi og alþjóðlegt samskiptakerfi hannað af Logica og þróað af Burroughs Corporation. Grundvallarreglur og reglur um ábyrgð voru settar á laggirnar árið 1975 og fyrstu færslurnar voru gerðar af Albert prins af Belgíu þann 9. maí 1977.

Fyrsta starfsemi SWIFT utan Evrópu var vígð af ríkisstjóra Virginíu árið 1979. Árið 1989 lauk SWIFT við að byggja nýjar höfuðstöðvar í La Hulpe, hannaðar af Ricardo Bofill Taller de Arquitectura.

 Eignarhald og stjórnun 
Hlutdeild SWIFT er breytt á þriggja ára fresti í hlutfalli við magn starfsemi meðlima, sem tryggir að virkustu meðlimir fái mesta rödd án tillits til landfræðilegra þátta, viðbótarreglur miða að því að tryggja ákveðna landfræðilega fjölbreytni innan stjórnarinnar. Hluthafarnir kjósa 25 stjórnarmenn á þriggja ára kjörtímabili með endurnýjun þriðjungs stjórnarinnar á hverju ári; allir stjórnarmenn eru fulltrúameðlimir. 

Frá og með maí 2024 voru meðlimir í stjórninni JPMorgan Chase (forstjóri), Lloyds Bank (aðstoðarstjóri), Bank of China, BNP Paribas, B.C.E., Citi, Clearstream, Commerzbank, Commonwealth Bank, Deutsche Bank, Euroclear, FirstRand, HSBC, ING, Intesa Sanpaolo, KBC, MUFG, NatWest, Nordea, Royal Bank of Canada, Santander, SEB, UBS (2 fulltrúar eftir kaupin á Credit Suisse), og Association of Banks í Singapúr.

 Eftirlit 
SWIFT er ekki greiðslukerfi og því hvorki stjórnað né fylgst með sem slíku, en er engu að síður talið kerfisbundið mikilvægt og því undir „yfirsýn“ opinberra yfirvalda. Árið 1998 hóf svokallaður Hópur tíu seðlabanka (Belgía, Kanada, Frakkland, Þýskaland, Ítalía, Japan, Holland, Svíþjóð, Sviss, Bretland, Federal Reserve Board og Federal Reserve Bank of New York fyrir Bandaríkin og Seðlabankann Evrópu) að starfa sem sameiginlegir umsjónarmenn, með National Bank of Belgium (NBB) í aðalhlutverki. Eftirlit leggur áherslu á kerfisbundna áhættu, trúnaðarmál, öryggi innviða og samfellda viðskiptahætti. Eftirlitið er formlega skilgreint í tvíhliða skjölum milli NBB og SWIFT annars vegar og milli NBB og allra annarra G10-seðlabanka hins vegar. Árið 2018 mælti Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn með því að National Bank of Belgium ætti að „íhuga að auka eftirlit með viðbótarreglugerðarráðuneytinu og eftirlitsvaldinu“.

Árið 2012 var slíku auknu eftirliti komið á með svokölluðu „SWIFT Oversight Forum“ þar á meðal viðbótar seðlabankar. Frá og með árinu 2024, ásamt G10 seðlabönkunum, innihélt SWIFT Oversight Forum seðlabankana í Argentínu, Ástralíu, Brasilíu, Kína, Hong Kong, Indlandi, Indónesíu, Suður-Kóreu, Mexíkó, Rússlandi, Sádi-Arabíu, Singapúr, Suður-Afríku, Spáni og Tyrklandi. Samkvæmt SWIFT veitir Oversight Forum „vettvang fyrir G-10 seðlabanka til að deila upplýsingum um Swift eftirlitsstarfsemi með stærri hópi seðlabanka“.

 Tilvísanir 

Flokkur:Viðskipti