John Turner

John Napier Wyndham Turner (7. júní 1929 – 19. september 2020) var kanadískur lögmaður og stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Kanada frá 30. júní til 16. september árið 1984.

Turner var meðlimur í Frjálslynda flokknum og var kjörinn í neðri málstofu kanadíska þingsins árið 1962. Hann gegndi embætti dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Pierre Trudeau frá 1968 til 1972 og fjármálaráðherra frá 1972 þar til hann sagði af sér árið 1975. Árið 1984 var hann kjörinn leiðtogi Frjálslynda flokksins eftir að Trudeau sagði af sér og varð forsætisráðherra þrátt fyrir að sitja þá ekki á þingi. Í þingkosningum í september 1984 vann Framsækni íhaldsflokkurinn hreinan meirihluta þingsæta og Brian Mulroney tók því við af Turner sem forsætisráðherra. Turner var aðeins forsætisráðherra í 79 daga, næststyst allra forsætisráðherra Kanada á eftir Kim Campbell. Turner var leiðtogi stjórnarandstöðunnar og leiddi Frjálslynda flokkinn fram að þingkosningum árið 1988, sem flokkurinn tapaði einnig gegn íhaldsmönnum. Turner sagði af sér sem flokksleiðtogi árið 1990 og gaf ekki kost á sér til þings að nýju árið 1993.

 Æviágrip 
John Turner fæddist 7. júní 1929 í Richmond í Surrey á Englandi. Foreldrar hans voru breski blaðamaðurinn Leonard og hagfræðingurinn Phyllis Gregory, sem var Bresku-Kólumbíu í Kanada. Þegar faðir Turners lést árið 1932 flutti móðir hans með fjölskylduna til Kanada og settist að hjá foreldrum hennar í Rossland í Bresku-Kólumbíu. Fjölskyldan flutti til Ottawa árið 1934, þar sem hún vann sem hagfræðingur hjá ríkisstjórn Kanada. Eftir seinna sríð giftist hún Frank Ross, iðnmanni í Vancouver. John Turner gekk í Háskólann í Bresku-Kólumbíu og útskrifaðist með BA-gráðu þaðan.

Turner gekk næst í Magdalen-skóla við Oxford-háskóla með Rhodes-námsstyrk og nam borgaralega lögfræði. Árið 1952 hlaut hann lögmannsréttindi í Bretlandi og vann sem sakamálalögmaður á Bow Street í Lundúnum en hélt síðan áfram námi við Parísarháskóla í eitt ár. Í lok ársins 1953 vann hann sem lögmaður hjá lögmannsstofunni McMillan & Binch í Montréal þar til hann var kjörinn á kanadíska þingið árið 1962.

 Stjórnmálaferill 
John Turner gekk í Frjálslynda flokkinn árið 1960 og bauð sig fram til þings fyrir flokkinn árið 1962. Hann var kjörinn fyrir kjördæmið Saint-Laurent—Saint-Georges á neðri deild þingsins. Hann var endurkjörinn árið 1963 og 1965. Turner gegndi ýmsum embættum í ríkisstjórn Lesters B. Pearson forsætisráðherra. Þegar Pearson settist í helgan stein gaf Turner kost á sér í leiðtogakjöri á landsþingi Frjálslynda flokksins 1968 en lenti í þriðja sæti á eftir Pierre Trudeau. Turner varð dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Trudeau á tíma októberkreppunnar og síðan fjármálaráðherra þar til hann sagði af sér árið 1975. Lög um neyðarástand sem sett voru í októberkreppunni voru kennd við Turner.

Eftir að kjördæmið Saint-Laurent—Saint-Georges var leyst upp bauð Turner sig fram til þings í kjördæminu Ottawa-Carleton og var kjörinn þar í þingkosningum árið 1968. Hann var endurkjörinn þar árið 1972 og 1974. Þann 12. febrúar 1976 sagði hann upp þingsæti sínu og hóf lögmannsstörf að nýju. Frá 1976 til 1984 vann Turner sem lögmaður á Bay Street. Þegar Pierre Trudeau sagði af sér sem leiðtogi Frjálslynda flokksins árið 1979 lýsti Turner því yfir að hann gæfi ekki kost á sér í forystu flokksins.

 Forsætisráðherra 
Þegar Trudeau sagði af sér í annað skipti árið 1984 gaf Turner kost á sér til að taka við af honum og sigraði Jean Chrétien í leiðtogakjöri á landsþingi Frjálslynda flokksins í júní 1984. Hann gegndi síðan embætti forsætisráðherra Kanada í um tvo og hálfan mánuð. Ráðherratíð hans var ein sú stysta í sögu Kanada og ríkisstjórn hans setti engin lög á þessum tíma.

Turner og Frjálslyndi flokkurinn töpuðu í þingkosningum í september 1984 gegn Framsækna íhaldsflokknum undir forystu Brians Mulroney. Flokkurinn vann aðeins um fjörutíu þingsæti. Þáttaskil urðu í kosningabaráttunni í sjónvarpskappræðum milli Turners og Mulroney, þar sem Mulroney gagnrýndi Turner fyrir að ógilda ekki umdeildar skipanir Trudeau á stuðningsmönnum sínum í ýmis ríkisembætti rétt áður en hann sagði af sér. Þegar Turner svaraði því að hann hafi ekki haft um annað að velja en að láta skipanirnar standa lét Mulroney falla hin fleygu orð You had an option, sir („Þú áttir val, herra“).

Eftir kosningarnar varð Turner leiðtogi stjórnarandstöðunnar. Hann tapaði í annað skipti gegn Mulroney í þingkosningum Kanada árið 1988. Jean Chrétien sagði upp þingsæti sínu árið 1985 og hóf langa og bitra baráttu til að velta Turner úr sessi sem leiðtoga Frjálslynda flokksins. Honum tókst það loks þegar Turner sagði af sér 7. febrúar 1990. Turner hætti í kjölfarið í stjórnmálum og hóf störf fyrir lögfræðingafélag í Torontó.

Einkahagir
John Turner kvæntist þann 11. maí 1963 Geills McCrae Kilgour. Þau eignuðust eina dóttur, Elizabeth, og þrjá syni, Michael, David og Andrew.

Árið 1959, eftir að Turner dansaði og ræddi lengi við Margréti prinsessu voru uppi orðrómar um að þau ættu í ástarsambandi. Þau áttu í ævilöngum vinskap.

Tilvísanir

Flokkur:Forsætisráðherrar Kanada