Monika Helgadóttir

Monika Helgadóttir, einnig þekkt sem Monika á Merkigili, fæddist 25. nóvember 1901 í Skagafirði. Hún var bóndi á Merkigili og drifkrafturinn í því að láta byggja brú á Merkigili. Líf hennar er umfjöllunarefnið í bókinni Konan í dalnum og dæturnar sjö eftir Guðmund G. Hagalín sem kom út árið 1954. Monika dó árið 1988.

 Líf 
Monika fæddist á Árnastöðum í Lýtingsstaðahreppi en foreldrar hennar voru Helgi Björnsson og Margrét Sigurðardóttir. Hún var sjöunda af tíu börnum og var þekki fyrir dugnað sinn. Ellefu ára gömul fór hún að vinna að heiman á sumrin við að heyja á nálægum bæjum.

Sem ung kona ferðaðist hún til Reykjavíkur til að vinna í fiski þar sem frændi hennar var verkstjóri. Sumarið 1924 snéri hún aftur til Skagafjarðar til að heimsækja fjölskyldu sína og vann íhlaupaverk. Þótt hún ætlaði að koma aftur til Reykjavíkur seinkaði bátnum og meðan hún beið var henni boðin vinna við að annast öldruð hjón ásamt bænum þeirra. Hún tók við starfinu og fluttist á bæinn á Merkigili þar sem hún hugsaði um Sigurbjörgu, 93ja ára konu. Árið 1926 giftist hún Jóhannesi Bjarnarsyni sem var sonur Sigurbjargar. Þau eignuðust sjö dætur og einn son. Þegar Jóhannes dó 47 ára gamall var yngsta barnið þeirra aðeins 16 daga gamalt.

 Afrek 
Bærinn á Merkigili er umkringdur bröttum giljum sem torvelda ferðir en það var sérstaklega erfitt að flytja aðdrætti í dalinn. Monika hannaði steinsteypt íbúðarhús og árið 1949 fór hún að byggja það til að koma í stað gamla torfbæjarins. Dætur hennar fluttu allt byggingarefnið í dalinn á hestum, meðal annars baðker og eldavél. Þær lögðu sérstaklega mikið upp úr því að finna leið til að flytja steypuhrærivél ásamt byggingarefninu af því að þær vissu að annars mættu þær til að hræra steypuna sjálfar í höndunum. Monika lauk við að byggja húsið árið 1950. Síðan seldi hún jörðina eftir að börnin hennar urðu fullorðin og fluttu burt. Hún var síðasti bóndi á Merkigili en jörðin hefur síðan farið í eyði.

Monika barðist í mörg ár fyrir því að láta byggja brú yfir Austari-Jökulsá á Merkigili. Að lokum var brúin byggð 1961 og er oft nefnd Monikubrú.

Líf Moniku var umfjöllunarefnið í bókinni Konan í dalnum og dæturnar sjö eftir Guðmund G. Hagalín, útgefin árið 1954.

Byggðasafn Skagfirðinga sýnir fjölda muna úr búi Moniku á Áshúsloftinu. Monika var ágæt saumakona og saumaði út mynd af Ólafi liljurós. Myndin er hluti af sýningunni sem "varpa[r] … ljósi á umhverfi og innastokksmuni [sic] á bændabýlum um miðja 20. öld".

 Verðlaun 
Árið 1953 var henni veittur riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu.

 Tilvísanir 

Flokkur:Íslenskar konur á 20. öld
Flokkur:Íslenskir búfræðingar
Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Flokkur:Fólk fætt árið 1901
Flokkur:Fólk dáið árið 1988