Mwai Kibaki

Emilio Mwai Kibaki (15. nóvember 1931 – 22. apríl 2022) var kenískur stjórnmálamaður. Hann var forseti Keníu frá 30. desember 2002 til 9. apríl 2013.

Æviágrip
Mwai Kibaki var af þjóðernisbroti Kíkújúa, sem eru fjölmennasti þjóðflokkur Keníu. Hann stundaði nám í Úganda og við London School of Economics og kenndi síðan við Makekere-háskóla í Kampala. Hann sagði starfi sínu þar lausu á sjöunda áratugnum til þess að taka þátt í sjálfstæðisbaráttu Keníu undan Bretlandi. Kibaki átti meðal annars þátt í því að skrifa fyrstu stjórnarskrá landsins. Hann var kjörinn á þing árið 1963 og var skipaður iðnaðar- og viðskiptaráðherra árið 1966. Þremur árum síðar var hann útnefndur fjármálaráðherra og gegndi því embætti til ársins 1982.

Mwai Kibaki var lengi meðlimur í Hinu afríska þjóðarbandalagi Keníu (KANU), stjórnarflokki landsins. Hann sagði sig hins vegar úr KANU árið 1991 þegar Daniel arap Moi forseti ákvað að leyfa starfsemi annarra stjórnmálaflokka í Keníu. Kibaki bauð sig fram gegn Moi í forsetakosningum Keníu árin 1992 og 1997 en tapaði í bæði skiptin.

Þegar Daniel arap Moi settist í helgan stein árið 2002 bauð Kibaki sig fram til forseta í þriðja sinn fyrir Regnbogabandalagið, kosningabandalag kenískra stjórnarandstöðuflokka. Í þetta sinn vann hann sigur með um 70% atkvæðanna en Uhuru Kenyatta, frambjóðandi KANU, hlaut aðeins 24%. Í kosningabaráttunni lofaði Kibaki að vinna bug á spillingu sem hafði einkennt stjórnarár Daniels arap Moi, en sagðist þó ekki ætla að halda í „nornaveiðar“ gegn embættismönnum síðustu ára.

Kibaki bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum Keníu árið 2007. Hann vann sigur samkvæmt opinberum tölum gegn mótframbjóðandanum Raila Odinga en almennt var haft fyrir satt að svindlað hefði verið í kosningunum. Niðurstöður kosninganna leiddu til hrinu ofbeldis milli Kíkújúa, sem studdu Kibaki, og Lúóa, sem studdu Odinga. Yfir þúsund manns féllu í átökum um landið eftir kosningarnar og um 600.000 manns hröktust frá heimilum sínum. Að endingu var samið um frið í mars 2008 þar sem Kibaki og Odinga féllust á að mynda samsteypustjórn þar sem Kibaki var áfram forseti en Odinga varð forsætisráðherra.

Kibaki lést árið 2022. Uhuru Kenyatta, þáverandi forseti Keníu, lýsti yfir þjóðarsorg í landinu þegar hann tilkynnti um andlátið.

Tilvísanir

Flokkur:Forsetar Keníu