Ílíjana Jotova

Ílíjana Jotova (búlgarska: Илияна Йотова ; f. Malínova; 24. október 1964) er búlgörsk stjórnmálakona og blaðakona sem hefur verið forseti Búlgaríu frá 23. janúar 2026. Hún er meðlimur í Búlgarska sósíalistaflokknum og var áður varaforseti Búlgaríu í forsetatíð Rumen Radev frá 2017 til 2026. Hún tók við forsetaembættinu eftir afsögn Radev og er fyrsti kvenforseti í sögu Búlgaríu.

 Æviágrip 
Ílíjana Malínova Jotova fæddist í Sófíu í búlgarska alþýðulýðveldinu þann 24. október 1964. Hún nam við Lycée Français de Sofia. Hún útskrifaðist með gráðu í búlgörsku og franskri mannfræði frá Háskólanum í Sófíu og fór síðar í sérnám við École nationale d'administration (ENA) í Strassborg og miðstöð evrópskra fræða við Strassborgarháskóla.

Á níunda áratugnum vann Malínova sem hjúkrunarfræðingur á Sjúkrahúsi Jóhannesar skírara í Sófíu. Frá 1990 til 1997 vann hún hjá búlgarska ríkissjónvarpinu sem fréttakona, ritstjóri, leikstjóri, kynnir og dagskrárstjóri. Hún vann síðar sem framkvæmdastjóri fjölmiðlaþjónustu Búlgarska sósíalistaflokksins árið 1997.

 Stjórnmálaferill 
Jotova var kjörin á búlgarska þingið í þingkosningum árið 2005 og hélt þingsæti sínu til ársins 2007. Á kjörtímabili sínu var hún leiðtogi búlgörsku þingnefndarinnar hjá Þingmannasambandi Samtaka frönskumælandi ríkja og meðlimur í þingnefndinni til Evrópuráðsþingsins.

 Ferill á Evrópuþinginu (2007–17) 
Jotova var kjörin á Evrópuþingið árið 2007 og endurkjörin árið 2014. Hún sat með þinghópi Framfarabandalags sósíalista og demókrata.

Jotova var meðlimur í þingnefnd um innri markaðinn og neytendavernd (2007–09), sjávarútvegsnefnd (2009–14) og nefnd um undirskriftasafnanir (2009–14). Frá 2012 til 2013 var hún jafnframt meðlimur í sérstakri nefnd um skipulagða glæpastarfsemi, spillingu og peningaþvætti. Eftir Evrópuþingskosningarnar 2014 var hún varaformaður nefndar um borgararéttindi, réttlæti og innanríkismál í formannstíð Claude Moraes. Í þessu embætti var hún flutningsmaður skýrslu árið 2015 þar sem hvatt var til jafnrar dreifingar 40.000 flóttamanna meðal aðildarríkja Evrópusambandsins.

Jotova var jafnframt formaður sendinefndar Evrópuþingsins á þingmannasamkomu ESB og Svartfjallalands og meðlimur í sendinefnd til Þingmannasambands Miðjarðarhafsríkja. Hún var jafnframt meðlimur í millihóp Evrópusambandsins um gegnsæi, spillingu og skipulagða brotastarfsemi.

 Varaforseti Búlgaríu (2017–2026) 

Í aðdraganda forsetakosninga Búlgaríu árið 2016 tilnefndi Búlgarski sósíalistaflokkurinn Jotova sem varaforsetaefni í forsetaframboði Rumens Radev. Eftir að Jotova var kjörin varaforseti sagði hún upp þingsæti sínu á Evrópuþinginu. Sem varaforseti einbeitti Jotova sér að samskiptum við samfélög Búlgara erlendis og að því að efla búlgarska menntun og tungumál. Þau sóru bæði embættiseið 19. janúar 2017 og tóku við embætti 22. janúar. 

Þann 1. febrúar 2021 tilkynnti Radev forseti opinberlega að þau Jotova myndi bjóða sig fram til annars kjörtímabils í forsetakosningunum það ár. Radev sigraði mótframbjóðandann Anastas Gerdzhíkov í annarri umferð kosninganna þann 21. nóvember 2021 með 66% atkvæðanna. Jotova hóf annað kjörtímabil sitt sem varaforseti þann 22. janúar 2022.

Þann 21. mars 2024 mætti Jotova á ráðstefnu um menntamál í Lissabon þar sem hún hvatti til stofnunnar búlgarskrar menningarstofnunar erlendis til að efla búlgarska menningu og tungu á alþjóðavettvangi.

 Forseti Búlgaríu (2026–) 
Í ávarpi til þjóðarinnar 19. janúar 2026 tilkynnti Rumen Radev að hann hygðist segja af sér sem forseti. Næsta dag afhenti Radev stjórnlagadómstól Búlgaríu uppsagnarbréf sitt. Stjórnlagadómstóllinn samþykkti afsögn Radev formlega þremur dögum síðar. Stuttu síðar yfirgaf Radev forsetahöllina með Jotova, sem var þá orðin nýr forseti landsins, og ávarpaði stuðningsmenn sína og lofaði því að hann myndi berjast í þeirra þágu í komandi þingkosningum. Ílíjana Jotova varð formlega fyrsti kvenforseti Búlgaríu 23. janúar 2026, í aðdraganda áætlaðra þingkosninga. Áætlað er að hún ljúki kjörtímabili Radev.

 Einkahagir 
Auk móðurmáls síns, búlgörsku, talar Jotova reiprennandi frönsku og kann jafnframt rússnesku og ensku. Jotova giftist Andrej Jotov, lækni sem hún kynntist á Sjúkrahúsi Jóhannesar skírara í Sófíu, árið 1985 og á með honum eitt barn.

Tilvísanir

Flokkur:Evrópuþingmenn
Flokkur:Forsetar Búlgaríu