Mary E. Brunkow

Mary Elizabeth Brunkow (f. 1961) er bandarískur sameindalíffræðingur og ónæmisfræðingur. Hún er þekkt fyrir að sýna fram á að erfðavísirinn sem síðar var kallaður FOXP3 væri orsök svipgerðar „hrúðraðra músa“ (scurfy mouse). Þessi uppgötvun varð undirstaða í nútímalíffræði um T-stýrifrumur.

Árið 2025 vann Brunkow Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði ásamt Fred Ramsdell og Shimon Sakaguchi fyrir uppgötvanir varðandi útþol á sviði ónæmisrannsókna.

Æska og menntun
Brunkow fæddist árið 1961 í Portland, Oregon. Hún útskrifaðist úr stúlknaskólanum St. Mary's Academy í Portland árið 1979.

Brunkow útskrifaðist með BS-gráðu með áherslu á sameinda- og frumulíffræði frá Washington-háskóla árið 1983 og með doktorsgráðu í sameindalíffræði frá Princeton-háskóla árið 1991. Doktorsleiðbeinandi hennar var Shirley M. Tilghman. Doktorsritgerð hennar bar titilinn Expression and function of the H19 gene in transgenic mice (1991).

 Ferill 
Brunkow vann við iðnrannsóknir í kringum Seattle, hjá Celltech R&D í Bothell, Washington. Þar unnu þau Fred Ramsdell rannsóknirnar á FOXP3 sem þau unnu síðar Nóbelsverðlaunin fyrir. Hún varð síðar aðalverkefnisstjóri hjá rannsóknarstofnuninni Institute for Systems Biology í Seattle.

 Rannsóknir 


Brunkow var meðhöfundur greinar í Nature Genetics frá árinu 2001 þar sem sýnt var fram á að truflun erfðavísis, sem var í fyrstu kallaður scurfin en hlaut síðar nafnið FOXP3, ylli banvænum eitilfrumufjölgunarsjúkdómi í músum.

Í þekktustu rannsókn Brunkow var hrúðurlýtið tengt við FOXP3 og sýnt var fram á að missir þessa umritunarþáttar ylli stjórnlausri virkjun T-frumna og banvænni eitilfrumufjölgun. Þannig var bent á FOXP3 sem lykilþátt í útþoli með milligöngu T-stýrifrumna. Erfðafræðileg staðfesting á FOXP3 lagði sameindalegan grunn að því að hægt væri að skilja hvernig ónæmiskerfið hefur hemil á sjálfshvarfgirni fyrir utan hóstarkirtilinn. Uppgötvunin stuðlaði jafnframt að frekari rannsóknum á þróun og virkni T-stýrifrumna. 

Frekari rannsóknir ýmissa hópa leiddu til þróunar meðferða gegn sklerostíni, meðal annars lyfsins romosozumab, sem hlaut markaðsleyfi af lyfjaeftirliti og hefur verið fjallað mikið um í ritrýndum greinum.

 Viðurkenningar 
Þann 6. október 2025 tilkynnti Nóbelsnefndin hjá Karólínsku stofnuninni í Stokkhólmi að Brunkow, Fred Ramsdell og Shimon Sakaguchi hlytu saman Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði fyrir uppgötvanir í tengslum við útþol í ónæmisfræði.

Tilvísanir

Flokkur:Bandarískir ónæmisfræðingar
Flokkur:Bandarískir sameindalíffræðingar
Flokkur:Nóbelsverðlaunahafar í lífeðlis- og læknisfræði