Yun Po-sun

Yun Po-sun (kóreska: 윤보선; 26. ágúst 1897 – 18. júlí 1990) var suðurkóreskur stjórnmálamaður og aðgerðasinni sem var annar forseti Suður-Kóreu frá 1960 til 1962. Hann var eini forseti hins skammlífa annars lýðveldis Kóreu. Þar sem annað lýðveldið var þingræði fór Yun ekki með veruleg völd sem forseti.

Yun hóf þátttöku í stjórnmálum eftir seinni heimsstyrjöldina. Hann var ritari starfsmannastjóra Kóreu árið 1947 og borgarstjóri Seúl árið 1948. Hann var verslunarráðherra hinnar nýfrelsuðu Kóreu frá 1949 til 1950. Árið 1955 tók Yun þátt í stofnun suðurkóreska Lýðræðisflokksins. Park Chung-hee þvingaði Yun til að segja af sér sem forseti í valdaráninu 16. maí árið 1961.

Æska og menntun
Yun Po-sun fæddist í Dunpo-myeon í Asan í Suður-Chungcheong-héraði árið 1897. Hann var sonur Yun Chi-so (윤치소, 尹致昭, 1871–1944) og lafði Yi Beom-suk (이범숙, 李範淑, 1876–1969). Yun Chiso var annar sonur Yun Yeong-ryeol (윤영렬;尹英烈), sem var afkomandi fræðimannsins og embættismannsins Yun Tusu í áttunda lið. Yun gekk í skóla í Bretlandi og útskrifaðist með mastersgráðu frá Edinborgarháskóla árið 1930. Hann sneri aftur til Kóreu árið 1932.

Stjórnmálaferill
Yun hóf feril í stjórnmálum árið 1945 eftir að Kóreu var frelsuð undan hernámi Japana í lok seinni heimsstyrjaldarinnar. Syngman Rhee, fyrsti forseti Suður-Kóreu, varð lærifaðir hans. Árið 1947 var Yun orðinn ritari starfsmannastjóra Kóreu. Árið 1948 skipaði Rhee Yun í embætti borgarstjóra Seúl. Ári síðar var hann skipaður verslunar- og iðnaðarráðherra. Yun varð hins vegar fljótt mótfallinn einræðiskenndum stjórnarháttum Rhee.

Á meðan Yun var forseti kóreska Rauða krossins var hann kjörinn á suðurkóreska þingið árið 1954. Ári síðar tók hann þátt í stofnun nýs stjórnarandstöðuflokks, Lýðræðisflokksins. Árið 1959 varð hann fulltrúi í æðstaráði Lýðræðisflokksins.

Forseti (1960–62)
Rhee var steypt af stóli í uppreisn stúdenta árið 1960 og Yun var kjörinn forseti af nýju þingi þann 13. ágúst en Chang Myon varð forsætisráðherra. Vegna valdboðshneigðar Rhee var áðveðið að Suður-Kóreu yrði þingræði og því gegndi Yun aðallega táknrænu hlutverki sem forseti.

Þegar hershöfðinginn Park Chung-hee framdi valdarán árið 1961 sat Yun fyrst áfram sem forseti til þess að ljá nýju stjórninni lögmæti en hann sagði af sér þann 24. mars 1962. Næstu árin hlaut Yun nokkrum sinnum skilorðsbundna fangelsisdóma fyrir andófsaðgerðir. Hann var mótfallinn einræðisstjórn Parks og bauð sig tvisvar fram til forseta, árin 1963 og 1967, en tapaði í bæði skiptin.

Andlát og ríkisútför
Yun Po-sun lést í Anguk-dong í Jongno-hverfi í Seúl árið 1990, þá 92 ára gamall. Roh Tae-woo forseti veitti honum ríkisútför og hann var jarðsettur í Seonsan í Asan í Suður-Chungcheong-héraði.

Tilvísanir

Flokkur:Forsetar Suður-Kóreu