Íkon

Íkon eða helgimynd (úr forngrísku: εἰκών eikón „mynd“) er trúarleg mynd, oftast málverk, sem hefur sérstaka stöðu í kaþólsku kirkjunni, austrænu rétttrúnaðarkirkjunum og grísku rétttrúnaðarkirkjunni. Algengt myndefni á íkonum eru Jesús, María mey, dýrlingar og englar. Hugtakið er aðallega tengt við mannamyndir, en margir íkonar sýna atriði úr Biblíunni eða ævisögum dýrlinga.

Íkonar eru oftast málaðir með eggtemperu á viðarspjöld. Stundum eru þeir gerðir úr slegnum eða steyptum málmum, höggnir í stein, saumaðir út eða með mósaík. Sams konar myndir í Vesturkirkjunni eru stundum kallaðar íkonar, þótt þær hafi ekki sömu stöðu innan trúarinnar. Orðið er líka notað yfir myndir þar sem framsetning myndefnisins er í helgimyndastíl.

Samkvæmt hefðum Austurkirkjunnar nær gerð helgimynda aftur til frumkristni og á sér samfellda hefð síðan þá. Í listasögu er almennt talið að íkonagerð megi rekja til 3. aldar, þótt til séu eldri dæmi um helgimyndir. Hægt er að tala um samfellda hefð í íkonagerð frá 5. öld þótt lítið sé enn til af svo gömlum helgimyndum. Margir eldri íkonar voru eyðilagðir í myndastríðinu í Býsantíum á 8. öld.

Á íslensku er orðið „íkon“ oftast í karlkyni þegar það vísar til helgimyndar, en í hvorugkyni þegar það vísar til táknmyndar á tölvuskjá.

 Tilvísanir 

Íkonar
Flokkur:Rétttrúnaðarkirkjan
Flokkur:Kristnir helgidómar