Jón Jónsson Strandfjeld

Jón Jónsson Strandfjeld, Jón Strandfjeld eða Jón Bassi (1851–1942) var íslenskur sjómaður, kennari og skáld. Hann er þekktur úr fleiri sögnum og atvikssögum.

 Ævi 
Jón Jónsson fæddist 22. september 1851 á Bassastöðum í Steingrímsfirði.Staður í Steingrímsfirði: Prestþjónustubók 1827–1864 Faðir hans, Jón Jónsson Vermundssonar, var bóndi á Bassastöðum frá 1847 til 1864, síðan á Klúku í Bjarnarfirði og seinna húsmaður í Gautshamri;Jóhannes frá Asparvík: Framtal í Kaldrananeshreppi árið 1866 (1978) móðir hans, Guðbjörg Jónsdóttir (fædd 1826), var dóttir Jóns Björnssonar, aðstoðarprests í Tröllatungu.Jóhann Hjaltason: Um Landnám og langfeðgatal (1982), bls. 162Jóhann Hjaltason: Kring um Tröllatungu og Tröllatunguætt. Annar hluti frásagnar, bls. 158

Viðurnefnið Bassi fékk hann frá fæðingarstað Bassastaðir, en sjálfur nefndi hann sig Strandfjeld á fullorðinsárum.Guðfinna M. Hreiðarsdóttir: Sterkir heima storka, stíga einir sporin. Af Sóloni í Slúnkaríki (1999); Jóhann Hjaltason: Um Landnám og langfeðgatal (1982); Steingrímur Samúelsson: Ferð til Ísafjarðar árið 1903 (1966); Að vestan (1881)

Sem ungur maður fór hann í siglingar, en seinna varð hann drykkfelldur og vann stundum í sjóróðri eða sem kennari.Guðfinna M. Hreiðarsdóttir: Sterkir heima storka, stíga einir sporin. Af Sóloni í Slúnkaríki (1999) Atvikssaga segir um framkomu Jóns í Ísafirði árið 1903.Steingrímur Samúelsson: Ferð til Ísafjarðar árið 1903 (1966) Sumarið 1912 var hann samferðamaður Þórbergs Þórðarsonar rithöfunds, sem seinna skrifaði um hann (sjá undirkafli um bókmenntir).Jóhann Hjaltason: Um Landnám og langfeðgatal (1982), bls. 163

Veturinn 1909/1910 var Jón Jónsson Strandfjeld heimiliskennari á Gilsbrekkum.Sögur & sagnir: Gilsbrekka Frá 1911 til 1923 var hann barnakennari í Kaldrananeshreppi.Grunnskóli Drangsness: Saga skólahaldsÞjóðhættir/Svör, Safnnúmer A: 9202 / Safnnúmer B: 1989-1 Hann taldist vera góður en strangur kennari.Þuríður Guðmundsdóttir: Mig hefur alltaf langað til að skrifa (1982)

Einu sinni villtist hann á ferð milli Kaldrananess og Bæjar á Selströnd í norðanbyl, en bjargaðist; sagnir um þennan atburð eru ósammála um árið.Jóhann Hjaltason: Aths. (1972); Þorsteinn Matthíasson: Örnefni: Bjarnarnes, jarðarheitið (1973); Jóhannes frá Asparvík: Hafa skal það, er sannara reynist (1974)

Jón Jónsson Strandfjeld varð háaldraður, blindur á síðustu árin og dó 31. desember 1942.

 Skáld og sagnaþulur 
Ekki mikið er varðveitt af skáldskap Jóns. Hann orti bl.a. formannsvísu um Guðmon Guðnason frá Kolbeinsvík í Árneshreppi,Jóhannes Jónsson: Þáttur af Guðmoni í Kolbeinsvík (1973) en kvað einnig um ÍsafjörðEinar Kárason: Heima á Vestfjörðum (2015), um fiskHvernig fiskar synda (1959) og um aldur hans er hann var sextugur.

Jón Jónsson Strandfjeld var einnig sagnaþulur; Hannes Jónsson, bóndi á Hleiðargarði í Eyjafirði, skrifaði niður að minnsta kosti fimm sögur eftir hann,Gríma. Þjóðsögur (1929–1931) þar á meðal sögu um draum Jóns eftir drukknun Alberts, bróður Jóns,Drukknun Alberts (1931) og sögu um drauginn Bessa.Bessi (1931), einnig sem Draugurinn Bersi (skrásett af Arngrími Fr. Bjarnasyni) í: Vestfirzkar sagnir. II. bindi, 4.–5. hefti, Bókaforlagið Fagurskinna 1945, bls. 289–291.

 Bókmenntir 
 Jón Strandfjeld, þáttur í: Þórbergur Þórðarson: Ólíkar persónur. Fyrstu ritverk í óbundnu máli 1912–1916, Reykjavík 1976Jónína Eiríksdóttir: Þórbergur Þórðarson. Skrá um verk hans og heimildir um hann (1981)
 lýsing JónsHræsnisdruslur helvítis hanga þar á snaga (1983) og frásögn um Jón Strandfjeld og Sólon í Slunkaríki (kafli: „Vestfirzkir aðalsmenn“), í: Þórbergur Þórðarson: Íslenskur aðall, 1938Sigurður Guðjónsson skrifar um Þórberg Þórðarson og verk hans II (1969)

 Tilvísanir 

Flokkur:Fólk fætt árið 1851
Flokkur:Fólk dáið árið 1942
Flokkur:Íslendingar
Flokkur:Íslenskir kennarar
Flokkur:Íslendingar á 19. öld
Flokkur:Íslendingar á 20. öld