Öld niðurlægingarinnar

Öld niðurlægingarinnar (einföld kínverska: 百年国耻; hefðbundin kínverska: 百年國恥; pinyin: bǎinián guóchǐ) var tímabil í kínverskri sögu sem hófst með fyrra ópíumstríðinu (1839–1842) og lauk árið 1945 þegar Kína (þá Lýðveldið Kína) kom út úr seinni heimsstyrjöldinni sem eitt af stóru fjórum ríkjunum og varð fastur meðlimur í Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna, eða að öðrum kosti lauk tímabilinu árið 1949 með stofnun Alþýðulýðveldisins Kína. Þetta aldarlanga tímabil einkenndist af hnignun, ósigrum og pólitískum klofningi Tjingveldisins og síðar Lýðveldisins Kína, sem leiddi til niðurlægjandi afskipta erlendra ríkja, innlimunar og undirskipunar Kína af vestrænum veldum, Rússlandi og Japan.

Hugtakið „niðurlæging“ yfir tímabilið varð vinsælt í kjölfar sigurs Japana í fyrra stríði Kína og Japans 1894–1895 og eftir atburði eins og baráttu vesturvelda um réttindi erlendra ríkja á 19. öld. Síðan þá varð hugmyndin um þjóðlega vanlíðan miðpunktur umræðna meðal margra kínverskra rithöfunda og fræðimanna, þó þeir hafi skilið hana á mismunandi hátt; venjulegir fræðimenn og stjórnarskrárfræðingar höfðu aðra sýn á land sitt en byltingarsinnar á síð-Tjingtímabilinu. Hugmyndin um þjóðlega vanlíðan var einnig nefnd í kennslubókum á síð-Tjingtímabilinu.

Eftir stofnun Lýðveldisins Kína jókst hugmyndin um þjóðlega niðurlægingu enn frekar vegna 21 krafna Japana 1915 og mótmæla gegn slæmri meðferð á Kína í Versalasamningnum 1919. Bæði Kuomintang og Kínverski kommúnistaflokkurinn kynntu hugtakið á 20. áratugnum, mótmæland­i ójöfnum samningum og tapi kínversks lands til erlendra ríkja. Á 4. og 5. áratugum 20. aldar varð hugtakið algengt vegna innrásar Japana í Kína. Þó formlegt samningsákvæði hafi endað, hefur tímabilið haft miðlægt hlutverk í kínverskri þjóðernishyggju og er víða notað bæði í pólitískri ræðu og menningu.

Flokkur:Saga Kína