Forseti Suður-Afríku

Forseti Suður-Afríku er þjóðhöfðingi og ríkisstjórnarleiðtogi Lýðveldisins Suður-Afríku. Forsetinn fer með framkvæmdavald ríkisstjórnarinnar og er yfirmaður suður-afríska hersins. Frá 1961 til 1994 var embættið kallað ríkisforseti.

Forsetinn er kjörinn af neðri deild suður-afríska þingsins og er yfirleitt leiðtogi stærsta flokksins á þingi, sem hefur verið Afríska þjóðarráðið síðan fyrstu frjálsu kosningarnar voru haldnar 27. apríl 1994. Samkvæmt stjórnarskránni má forsetinn bara gegna tveimur fimm ára kjörtímabilum. 

Fyrsti forseti landsins sem kjörinn var samkvæmt nýverandi stjórnarskrá var Nelson Mandela. Núverandi forseti er Cyril Ramaphosa, sem var kjörinn af þinginu 15. febrúar 2018 eftir að Jacob Zuma sagði af sér.

Á tíma bráðabirgðastjórnarskrár landsins sem gilti frá 1994 til 1996 var þjóðstjórn við völd í landinu þar sem gert var ráð fyrir því að þingmaður úr stærsta stjórnarandstöðuflokknum fengi að gegna embætti aðstoðarforseta. F. W. de Klerk, síðasti ríkisforseti Suður-Afríku á tíma aðskilnaðarstefnunnar, fékk því að gegna embætti aðstoðarforseta í ríkisstjórn Mandela sem leiðtogi Þjóðarflokksins, næststærsta flokksins á nýja þinginu. De Klerk sagði síðar af sér og fór með flokk sinn í stjórnarandstöðu. Síðan þá hefur enginn stjórnmálamaður úr stjórnarandstöðunni gegnt embætti aðstoðarforseta.

Forseti verður að vera meðlimur á neðri deild þingsins þegar hann er kjörinn. Við kjör sitt segir forseti umsvifalaust upp þingsæti sínu út kjörtímabilið. Hægt er að svipta forseta embætti með vantrauststillögu eða kæru til embættismissis.

Tilvísanir