Sushila Karki

Sushila Karki (f. 7. júní 1952) er nepölsk stjórnmálakona og fyrrum lögmaður sem hefur verið starfandi forsætisráðherra Nepals frá 12. september 2025, eftir að fyrri stjórn landsins hrökklaðist frá völdum í mótmælum Z-kynslóðarinnar. Hún er fyrsti kvenforsætisráðherra Nepals. Karki var áður forseti Hæstaréttar Nepals frá 11. júlí 2016 til 6. júní 2017 og var einnig fyrst kvenna til að gegna því embætti.

Æska og menntun
Karki fæddist 7. júní 1952. Fjölskylda hennar var af Chhetri-þjóðernishópnum frá Sanarpur (sem síðar varð hluti af Biratnagar) í Nepal. Hún var elst af sjö börnum foreldra sinna.

Karki gekk í Tribhuvan-háskóla og útskrifaðist með BA-gráðu árið 1972. Hún nam síðan stjórnmálafræði í Indlandi og útskrifaðist árið 1975 með mastersgráðu frá Banaras Hindu-háskóla. Hún sneri síðan aftur til Trihuvan-háskóla til að stunda laganám og útskrifaðist árið 1978.

Starfsferill
Fyrstu árin
Frá 1986 til 1989 vann Karki sem aðstoðarkennari við Mahendra-deild Tribhuvan-háskóla. Frá 1988 vann hún um leið sem forseti Koshi-héraðsdómstólsins til ársins 1990. Það ár tók hún þátt í byltingu alþýðunnar gegn einveldisstjórn konungsins og var fangelsuð í Biratnagar. Hún skrifaði síðar skáldsöguna Kara um reynslu sína í byltingunni. Árið 2002 varð Karki forseti áfrýjunardómstólsins í Biratnagar og gegndi þeirri stöðu til ársins 2004, þegar hún varð yfirlögmaður hjá Lögmannafélagi Nepals.

Hæstiréttur Nepals
Karki var skipuð í Hæstarétt Nepals til bráðabirgða í janúar 2009. Skipun hennar var gerð varanleg næsta ár. Í mars 2016 tók hæstirétturinn til meðferðar kærubréf gegn skipun Khil Raj Regmi sem starfandi forsætisráðherra Nepals. Hæstirétturinn komst að þeirri niðurstöðu að kæran, sem hafði verið lögð fram árið 2013, ætti ekki lengur við og vísaði henni frá. Karki og hæstaréttardómarinn Kalyan Shrestha greiddu mótatkvæði og ályktuðu að skipun Regmi hefði brotið gegn stjórnarskrá. Karki færði síðar rök fyrir því að skipun Regmi hefði valdið varanlegum skaða á dómkerfi Nepals.

Eftir að Shrestha settist í helgan stein í apríl 2016 mælti stjórnlaganefnd með Karki til að taka við af honum sem forseti hæstaréttar. Hún gegndi embættinu til bráðabirgða þar til skipun hennar var staðfest eftir þingfund næsta júlí. Hún var fyrsti kvenkyns forseti hæstaréttarins og var þá þekkt fyrir að vera strangur dómari sem tók harða afstöðu gegn spillingu. Hún mætti andstöðu vegna þessara eiginleika og ríkisstjórnin sakaði hana um að vinna gegn sér eftir að hæstirétturinn ógilti útnefningu Jaya Bahadur Chand í embætti ríkislögreglustjóra. Nepalski kongressflokkurinn og Kommúnistaflokkur Nepals (maóísk miðja) lögðu fram kæru gegn henni til embættissviptingar á þingi í apríl 2017 og hún var sjálfkrafa leyst úr embætti meðan kæran var tekin til umfjöllunar. Auðveldara hafði verið gert að leggja fram embættiskærur gegn dómurum með stjórnarskrárbreytingum árið 2015.

Samkvæmt umfjöllun The Himalayan Times var víða litið á embættiskæruna sem svo að hún væri lögð fram „af pólitískum ásetningi og henni ætlað að hindra dóma í nokkrum málum sem höfðu vakið mikla athygli“. Mannréttindastjóri Sameinuðu þjóðanna, Zeid Ra'ad al-Hussein sagði að „tilraunin til að leysa hana frá störfum [vekti] alvarlegar áhyggjur af skuldbindingu stjórnarinnar við réttlæti og réttarríki“. Bimalendra Nidhi, þáverandi aðstoðarforsætisráðherra og heimamálaráðherra, sagði af sér af óánægju með embættiskæruna gegn Karki og Rastriya Prajatantra-flokkurinn sagði sig úr samsteypustjórninni með Kongressflokknum og Kommúnistaflokknum. Í maí lét hæstaréttardómarinn Cholendra Shumsher Rana fresta málsmeðferðinni. Almenningsþrýstingur leiddi til þess að samningur var gerður við uppstokkun í stjórninni og stjórnarflokkarnir drógu kærunar til baka. Karki sagði af sér 6. júní 2017 þegar hún náði lögbundnum 65 ára eftirlaunaaldri.

Eftir að Karki lauk störfum gaf hún út sjálfsævisögu um uppruna sinn og störf sem dómari. Í bókinni, sem kom út undir titlinum Nyaya, færði Karki rök fyrir því að sjálfstæðir dómstólar væru nauðsynlegt skilyrði lýðræðis. Næsta ár gaf hún út skáldsöguna Kara.

Starfandi forsætisráðherra Nepals
alt=US Nepal Summit for Democracy 2021|thumb|Karki á ráðstefnu Bandaríkjanna og Nepals um lýðræði 2021.
Eftir að forsætisráðherrann K. P. Sharma Oli neyddist til að segja af sér vegna fjöldamótmæla Z-kynslóðarinnar var stungið upp á að Karki leiddi bráðabirgðastjórn þar sem hún var talin pólitískt óhlutdræg. Eftir skoðanakönnun á samskiptamiðlinum Discord völdu mótmælendur Karki til að leiða stjórnina. Fallist var á skipun hennar eftir viðræður við nepalska herinn.

Ram Chandra Poudel forseti rauf þing samkvæmt ráðleggingu Karki þann 12. september og Karki sór embættiseið sem starfandi forsætisráðherra í samræmi við 61. grein stjórnarskrár Nepals. Hún kynnti ríkisstjórn sína þann 15. september 2025. Karki er fyrsti kvenforsætisráðherrann í sögu Nepals.

Einkahagir
Karki er gift Durga Prasad Subedi, sem var einn þeirra sem stóðu fyrir flugráni á flugvél Royal Nepal Airlines DHC-6 árið 1973, á meðan hann var leiðtogi í ungliðahreyfingu Nepalska kongressflokksins. Þau kynntust á meðan þau voru nemendur við Banaras Hindu-háskólann og hann var leiðbeinandi hennar. Þau eiga að minnsta kosti eitt barn.

Auk móðurmáls síns, nepölsku, kann Karki hindí og ensku.

Tilvísanir

Flokkur:Forsætisráðherrar Nepals