Þjónandi leiðsögn

Þjónandi leiðsögn er hugmyndafræði í félags- og heilbrigðisþjónustu sem leggur áherslu á kærleiksrík tengsl og skilyrðislausan stuðning í samskiptum við fólk í viðkvæmri stöðu. Hún á rætur sínar að rekja til hugmyndafræðinnar Gentle Teaching, sem bandaríski fræðimaðurinn John J. McGee þróaði á níunda áratugnum. McGee, J. J. (1987). Gentle Teaching: A Non-Aversive Approach to Helping Persons with Mental Retardation. Human Sciences Press.

 Saga og uppruni  
Hugmyndafræðin Gentle Teaching byggir á hugmyndum um sálfræðilega gagnkvæmni og samábyrgð (Psychology of Interdependence) og var þróuð af John J. McGee, Daniel C. Hobbs og samstarfsmönnum þeirra. Árið 1992 kynntist Kristinn Már Torfason hugmyndafræðinni í gegnum dr. Rannveigu Traustadóttur sem kom honum í samband við Daniel C. Hobbs. Árið 1993 hófst þjálfun starfsfólks á vistheimilinu Sólborg á Akureyri í grunnþáttum hugmyndafræðinnar, undir leiðsögn Daniel C. Hobbs. Á árunum 1993 til 1997 heimsótti Daniel Ísland þrívegis og fór víða um landið með Kristni. Frá árinu 2012 hófst formleg innleiðing Þjónandi leiðsagnar hjá Akureyrarbæ og í kjölfarið jókst áhugi víða um land á aðferðum hennar.

Samstarf við erlenda fagaðila hefur verið mikið. Árlega er haldin alþjóðleg ráðstefna þar sem fjöldi Íslendinga hafa tekið virkan þátt. Akureyrarbær hélt slíka ráðstefnu árið 2016 með þátttöku yfir 300 gesta víða að úr heiminum. Einnig hafa virtir fræðimenn komið til Íslands til að kenna og þjálfa, þar á meðal Michael Vincent, einn reyndasti kennari Gentle Teaching samfélagsins, og Anthony M. McCrovitz, Ph.D, LMHC, HSPP, BCPC, IMH-E® (II), DAPA, sem hélt fyrirlestra meðal annars við Háskóla Íslands og Háskólann á Akureyri.

 Meginhugmyndir 
Fjórar grunnstoðir Þjónandi leiðsagnar eru:

Öryggi - Kærleikur - Kærleiksríkt viðmót - Samvera og þátttaka

Tengsl eru byggð upp með fjórum samskiptaformum: orðum, augum, snertingu og nærveru. Markmiðið er að einstaklingurinn finni fyrir skilyrðislausri virðingu og kærleika, án refsinga eða skilyrðisbundinnar umbunar.

 Notkun og útbreiðsla 
Þjónandi leiðsögn hefur verið notuð á Þjónustukjörnum, á hæfingarstöðvum, á öldrunarheimilum og víðar þar sem áhersla er lögð á öryggi, samveru og kærleiksrík samskipti. Hún er nú vel þekkt um allt Ísland í félagsþjónustu og þjónustu við viðkvæma hópa. Á Íslandi hefur hún verið tekin upp hjá sveitarfélögum eins og Akureyrarbæ, sem hefur verið leiðandi í innleiðingu hennar á landsvísu undir handleiðslu Kristins. Einnig hefur hún verið innleidd hjá Hafnarfjarðarbæ og Mosfellsbæ og er hluti af hugmyndafræði um sjálfstætt líf hjá Reykjavíkurborg. Mörg sveitarfélög hafa einnig tekið hana upp og vinna að frekari innleiðingu. Hugmyndafræðin er kennd bæði hjá Símey á Akureyri og hjá Starfsmennt á höfuðborgarsvæðinu. Ás styrktarfélag hefur einnig verið framarlega í innleiðingu og m.a. gefið út bækling sem og Akureyrarbær og Hafnarfjarðarbær.

Þjónandi leiðsögn er notuð víða um heim, meðal annars í Kanada, Hollandi, Bandaríkjunum, Belgíu, Danmörku, Bretlandi og Portúgal.

 Fræðileg umfjöllun 

Bókin Mending Broken Hearts eftir John J. McGee fjallar djúpt um tengsl, áföll og uppbyggingu í anda Gentle Teaching. Hún er aðgengileg á vef GTI: https://gentleteaching.com/wp-content/uploads/2019/12/Mending-Broken-Hearts-Revised.pdf

Skilgreining á Gentle Teaching sem grundvelli Þjónandi leiðsagnar má finna í opinberu riti Gentle Teaching International: https://gentleteaching.com/wp-content/uploads/2019/12/181002-De%EF%AC%81ning-Gentle-Teaching.pdf

Anthony M. McCrovitz hefur ritað bókina Return to Gentleness: Journeying With Gentle Teaching þar sem hann fjallar um þróun og innleiðingu hugmyndafræðinnar. ISBN 9781977225366. https://www.amazon.com/dp/1977225366

 Tenglar 

Síða GTI samtakanna - 
Gentle Teaching International

Íslenskur Facebook hópur - 
https://www.facebook.com/groups/569051606567677/?fref=ts

Kynning á Þjónandi leiðsögn og bæklingur  Akureyrarbær - 
Akureyrarbær – Kynning á Þjónandi leiðsögn

Bæklingur Ás Styrktarfélags - 
https://styrktarfelag.is/wp-content/uploads/2023/06/A%CC%81s-Styrktarfelag_160323_thjo%CC%81nandi-leidso%CC%88gn_baeklingur.pdf

Bæklingur Hafnarfjarðarbæjar - 
https://hafnarfjordur.is/wp-content/uploads/2023/01/Hfj-thjonandi-leidsogn-2022.pdf

Bæklingur Hugmyndafræði sjálfstætt líf, Reykjavíkurborg - 
Reykjavíkurborg – Hugmyndafræði sjálfstætt líf

Flokkur:Heilbrigðisfræði
Flokkur:Félagsfræði
Flokkur:Uppeldi