Anne-Cath.Vestly

Anne-Cath. Vestly (15. febrúar 1920 - 15. desember 2008) var norskur barnabókahöfundur. Hún er þekkt fyrir fjölda bóka sem komu út á norsku frá 1953 til 2004 og hafa verið þýddar á fjölda tungumála.  Vestly var einna þekktust fyrir  ritröð sína um ömmuna (Mormor) sem passaði átta börn og lenti með þeim í mörgum ævintýrum.

 Æviágrip 
Anne-Cath.Vestly fæddist Anne Catharina Schulerud í þorpinu Rena, sveitarfélaginu Åmo í Hedmark í Noregi. Hún var dóttir Mentz Oliver Schulerud (1877-1931) og Aagot Schulerud (1975-1957). Faðir hennar var lyfjafræðingur og átti véla- og tækjaverslun. Móðir hennar var kennari. Anne-Cath. Vestly tók examen artium í Lillehammer árið 1939. Hún flutti síðan með móður sinni til Oslóar, þar sem hún stundaði nám við Háskólann í Osló, stundaði iðnskólanám og tók þátt í leikhússtarfi hjá áhugamannaleikhúsi.

Hún byrjaði að vinna við útvarpsþætti árið 1946. Því starfi kynntist hún gegnum bróður sinn Mentz Schulerud sem starfaði sem  dagskrárritari hjá  norska ríkisútvarpinu (NRK). Vestly hóf fljótlega að búa til barnaefni fyrir útvarp og sjónvarp. Flestar bækur hennar voru fyrst lesnar upp í útvarpsþættinum „Barnetimen for de minste“ . Hún lék einnig með Alf Prøysen í Kanutten og Romeo Klive (1963) sem voru  vinsælir sjónvarpsþættir fyrir börn á NRK.

Fyrsta bók Anne-Cath.Vestly, Ole Aleksander Filibom-bom-bom, þróaðist að lokum í tólf bindi. Sú bók  kom fyrst út á íslensku árið 1960.

Í Árórubókunum sem hún skrifaði frá 1966-1972 skorar hún á hólm hefðbundin kynjahlutverk. Þar lýsir hún fjölskyldu þar sem móðir vinnur sem lögfræðingur, en faðirinn, sem er doktorsnemi í fornsögu, dvelur heima með börnum sínum tveimur.

Frægasta verk Vestly  heitir á íslensku Pabbi, mamma, börn og bíll (Åtte små, to store og en lastebil) og fjallar um fjölskyldu með átta börn sem býr í lítilli íbúð í Osló. Sú bók var sú fyrsta í ritröð  níu bóka, en sú síðasta var gefin út árið 2000 um móðurömmu barnanna (Mormor). Sögurnar um átta börn og ömmu þeirra hafa sumar komið út á íslensku. Nokkrar af sögum Vestly hafa verið kvikmyndaðar. Hún vann einnig sem leikkona, lék hlutverk ömmu í sjónvarpi og í kvikmyndum, í  Mormor og de åtte ungene i byen(1977) og Mormor og de åtte ungene i skogen (1979).

 Persónulegt líf 
Árið 1946 giftist hún Johan Vestly (1923-1993). Þau eignuðust tvo syni: Jo (fæddur 1948) og Håkon (fæddur 1957). Eiginmaður Vestly myndskreytti allar bækur hennar þar til hann lést árið 1993. Hún var systir rithöfundarins, útvarpsmannsins og leikhússtjórans Mentz Schulerud. Hún var einnig frænka norska stjórnarerindrekans Ingrid Schulerud, sem giftist Jens Stoltenberg.

Anne-Cath. Vestly greindist með Alzheimer-sjúkdóminn snemma árið 2006. Hún bjó síðustu æviárin á hjúkrunarheimili í Mjøndalen þar til hún lést árið 2008 88 ára að aldri.

Margar bækur  Anne-Cath. Vestly hafa verið þýddar á íslensku, fyrsta bókin kom út á íslensku árið 1960. Hróðmar Sigurðsson þýddi fyrstu bók um Óla Alexander en Stefán Sigurðsson aðrar bækur.

 Bækur eftir Anne-Cath.Vestly sem hafa verið þýddar á íslensku 
 Óli Alexander fílíbomm-bomm-bomm. Iðunn 1960
 Óli Alexander á hlaupum. Iðunn 1961.  Titill á frummálinu: Ole Aleksander på farten
 Óli Alexander fær skyrtu. Iðunn 1962
 Óli Alexander á flugi. Iðunn 1963
 Óli Alexander flytur. Iðunn 1964
 Pabbi, mamma, börn og bíll. Iðunn 1965.  Titill á frummálinu:  Åtte små, to store og en lastebil
 Átta börn og amma þeirra í skóginum. Iðunn 1966  Titill á frummálinu:  Mormor og de åtte ungene i skogen
 Lystivegur ömmu. Iðunn 1969.   Titill á frummálinu: Mormors promenade
 Marta og amma og amma og Matti. Iðunn 1967.  Titill á frummálinu:  Marte og mormor og mormor og Morten
 Kusa í stofunni. Iðunn 1968.   Titill á frummálinu: En liten takk fra Anton
 Áróra í blokk X Reykjavík, Iðunn, 1970 . Titill á frummálinu: Aurora i blokk X
 Áróra og pabbi. Iðunn.Iðunn 1971.  Titill á frummálinu: Aurora og pappa
 Áróra og litli blái bíllinn. Iðunn 1972.  Titill á frummálinu: Aurora og den vesle blå bilen
 Áróra og Sókrates. Iðunn. 1972 Titill á frummálinu:  Aurora og Sokrates
 Litli bróðir og Stúfur. Reykjavík : Iðunn, 1970
 Stúfur tryggðatröll. Iðunn 1971 
 Stúfur og Steinvör. Iðunn 1972  Titill á frummálinu: Knerten gifter seg
 Stúfur í Glæsibæ. Iðunn 1973  Titill á frummálinu: Knerten i Bessby

 Tilvísanir 

Flokkur:Norskir rithöfundar