Erfðaauðlind

Erfðaauðlind er erfðaefni sem hefur eða gæti haft efnahagslegt gildi. Erfðaefnið getur verið upprunnið úr jurt, dýri eða örveru, með arfgenga virka eiginleika sem hægt er að hagnýta. Hugtakið var fyrst sett fram í orðalista á Umhverfisráðstefnunni í Ríó 1992 sem varð grunnurinn að Samningi Sameinuðu þjóðanna um líffræðilega fjölbreytni. Áður var stundum notast við hugtakið „líffræðileg auðlind“ í sömu merkingu.

Hagnýting erfðaauðlinda er afmörkuð í Nagoya-bókuninni við Samninginn um líffræðilega fjölbreytni frá 2010 og í Samningi um erfðaauðlindir plantna í matvælaframleiðslu og landbúnaði frá 2007 meðal annars. Ísland á aðeins aðild að síðarnefnda samningnum. Árið 2003 stóð Norræna ráðherranefndin fyrir útgáfu Kalmaryfirlýsingarinnar um frjálst og opið aðgengi að erfðaauðlindum sem Norðurlöndin varðveita. Árið 2008 var norræna stofnunin NordGen stofnuð með sameiningu þriggja norrænna genabanka. Árið 2023 var svo gefin út uppfærð Kalmaryfirlýsing (um „Aðgang og réttindi fyrir erfðaauðlindir 2023“).

Erfðaauðlindir hafa verið hagnýttar í landbúnaði í þúsundir ára. Hagnýting erfðaauðlinda hefur orðið mikilvægari með framförum í líftækni síðustu áratugi. Þessar framfarir hafa vakið spurningar um stöðu hefðbundinnar þekkingar, umhverfissiðfræði, markaðssetningu útsæðis, hættu á erfðamengun, og óafturkræf inngrip í náttúruna.

 Tilvísanir 

 Tenglar 
 Erfðanefnd landbúnaðarins
 NordGen

Flokkur:Líffræðileg fjölbreytni
Flokkur:Erfðafræði
Flokkur:Líftækni
Flokkur:Umhverfisréttur
Flokkur:Hugverkaréttur
Flokkur:Landbúnaður