Túvalúska

Túvalúska er tungumál af pólýnesísku málaættinni, talað á Túvalú. Túvalúska er náskyld púkapúka, samósku og tókelásku, en saman mynda þessi mál hina elliseysku grein pólýnesískra mála, sem nefnd er eftir Túvalú, sem hét áður Elliseyjar (Ellice-eyjar). Málið er meira eða minna fjarskylt öðrum pólýnesískum tungumálum, svo sem havaísku, maórísku, tahítísku, og tongsku. Í túvalúsku er talsvert af tökuorðum úr samósku, tungumáli trúboða sem boðuðu kristna trú á eyjunum í lok 19. aldar og snemma á 20. öld.

Íbúar Túvalú eru um 10.645 (skv. manntali frá 2017), en áætlað er að fleiri en 13.000 tali túvalúsku á heimsvísu. Árið 2015 var áætlað að meira en 3.500 túvalúar byggju á Nýja-Sjálandi, en helmingur þeirra er fæddur þar og 65% túvalúa á Nýja Sjálandi kunna túvalúsku.

 Heiti málsins 
Túvalúar hafa ýmsar nöfn yfir tungumál sitt. Á málinu sjálfu er það oft kallað , eiginlega ‘túvalúska málið’, eða óformlega  ‘tungumálið okkar’. Vaitupi- og Funafuti-mállýskurnar eru saman þekktar sem staðalmál eyjanna sem kallast , ‘almenna málið’.Ager, Simon. "Tuvaluan (Te 'gana Tūvalu)". Omniglot. Retrieved 6 November 2012. Áður var Túvalú kallað Elliseyjar (Ellice-eyjar) og túvalúska hefur því einnig verið kölluð elliseyska (e.  eða ).

 Hljóðkerfi 

 Sérhljóð 
Í túvalúsku hljóðkerfi eru fimm sérhljóð (). Sérhljóðalengd er aðgreinandi, en öll sérhljóðin fimm koma fyrir bæði stutt og löng.
+SérhljóðStuttLöngFrammæltUppmæltFrammæltUppmæltNálægMiðlægFjarlæg
Engin tvíhljóð eru í túvalúsku, svo að öll einföld sérhljóð mynda eigið atkvæði. Til dæmis er  ‘á morgun’ borið fram í fjórum aðgreindum atkvæðum (ta-e-a-o).

 Samhljóð 
Í túvalúsku eru 10 eða 11 samhljóð (), eftir mállýsku. Öll samhljóð koma fyrir bæði stutt og löng (tvöfölduð). Fónemið  er ritað ⟨g⟩. Öll önnur hljóð eru táknuð með bókstöfum sem samsvara IPA-táknum þeirra.

+SamhljóðVaramæltTannbergsmæltGómfillumæltKokmæltNefhljóð ⟨g⟩LokhljóðÖnghljóð Hliðarhljóð

 Heimildir 

Flokkur:Pólýnesísk mál