Kommúnistaflokkur Þýskalands

Kommúnistaflokkur Þýskalands (; skammstafað KPD) var öfgavinstrisinnaður stjórnmálaflokkur í Weimar-lýðveldinu á millistríðsárunum, andspyrnuhreyfing gegn nasistum á tíma Þriðja ríkisins og síðan minniháttar stjórnmálaflokkur í Vestur-Þýskalandi á eftirstríðsárunum þar til flokkurinn var bannaður af stjórnlagadómstól árið 1956.

Flokkurinn var stofnaður eftir fyrri heimsstyrjöldina af sósíalistum sem höfðu verið á móti stríðinu. Flokkurinn tók þátt í spartakistauppreisninni í janúar 1919, þar sem hann reyndi að stofna sovétlýðveldi í Þýskalandi. Eftir að uppreisnin var sigruð og flokksleiðtogarnir Rosa Luxemburg, Karl Liebknecht og Leo Jogiches voru myrt ákvað flokkurinn um skeið að taka upp hófsamari stefnu og taka þátt í lýðræðislegum kosningum undir forystu Pauls Levi. Á tíma Weimar-lýðveldisins hlaut flokkurinn yfirleitt á bilinu 10 til 15 prósent atkvæða og var með fulltrúa á þýska ríkisþinginu og landsþingum sambandsríkjanna. Undir forystu Ernsts Thälmann frá árinu 1925 varð flokkurinn stalínískur í hugsun og hélt tryggð við Sovétríkin. Frá árinu 1928 laut flokkurinn að miklu leyti stjórn Komintern í Moskvu. Flokkurinn beitti sér aðallega gegn þýska Jafnaðarmannaflokknum (SPD), sem kommúnistar litu á sem helsta andstæðing sinn og kölluðu „sósíal-fasista“. Kommúnistaflokkurinn leit á alla aðra flokka í Weimar-lýðveldinu sem fasistaflokka.

Kommúnistaflokkurinn var bannaður í Þýskalandi aðeins einum degi eftir að Nasistaflokkurinn vann sigur í þingkosningunum árið 1933. Flokkurinn hélt áfram neðanjarðarstarfsemi í Þýskalandi nasismans og leiddi andspyrnu gegn nasistastjórninni innanlands, meðal annars með því að dreifa and-nasískum bókmenntum. Kommúnistaflokkurinn missti marga meðlimi á árunum 1933 til 1939 þar sem um 30.000 kommúnistar voru teknir af lífi og 150.000 sendir í útrýmingarbúðir nasista. Sagnfræðingurinn Eric D. Weitz telur að um 60% þýskra útlaga í Sovétríkjunum hafi verið teknir af lífi í hreinsununum miklu og að hærra hlutfall meðlima í stjórnmálanefnd KPD hafi látist í Sovétríkjunum en í Þýskalandi nasismans. Weitz bendir jafnframt á að stjórn Stalíns hafi framselt hundruð þýskra ríkisborgara, sem flestir voru kommúnistar, til Gestapo.

Kommúnistaflokkurinn var endurvakinn eftir seinni heimsstyrjöldina í Vestur- og Austur-Þýskalandi og vann sæti á fyrsta sambandsþingi Vestur-Þýskalands eftir kosningar árið 1949. Flokkurinn var skilgreindur sem öfgasamtök og bannaður með lögum af stjórnlagadómstól landsins árið 1956. Árið 1969 stofnuðu nokkrir fyrrum meðlimir flokksins lítinn jaðarflokk, Þýska kommúnistaflokkinn (DKP), sem er enn löglegur. Þá hafa margir klofningsflokkar verið stofnaðir sem gera tilkall til arfleifðar KPD. Í Austur-Þýskalandi skipuðu Sovétmenn svo fyrir að Kommúnistaflokkurinn skyldi sameinast Jafnaðarmannaflokknum og mynda Sósíalíska einingarflokkinn (SED), sem réð yfir Austur-Þýskalandi frá 1949 til 1989. Margir jafnaðarmenn voru á móti samrunanum og flúðu til vesturhluta landsins. Eftir fall Berlínarmúrsins tóku umbótasinnar yfir Sósíalíska einingarflokkinn og endurnefndu hann Lýðræðislega sósíalistaflokkinn (PDS). Árið 2007 sameinaðist PDS klofningshreyfingunni WASG úr Jafnaðarmannaflokknum og myndaði Vinstriflokkinn.

Leiðtogar
 Paul Levi (1919–1921)Fernbach, David (2011). "Introduction". In David Fernbach (ritstj.). In the Steps of Rosa Luxemburg: Selected Writings of Paul Levi. Chicago: Haymarket Books.
 Heinrich Brandler (1921–1925)Pierre Broué, The German Revolution, 1917-1923. (1971) John Archer, trans. Chicago: Haymarket Books, 2006; bls. 960-961.
 Ernst Thälmann (1925–1933)
 John Schehr (1933–1934)
 Wilhelm Pieck (1934–1946)
Neðanmálsgreinar

Tilvísanir

Flokkur:Lagt niður 1946
Flokkur:Lagt niður 1956
Þýskalands
Flokkur:Þýskir stjórnmálaflokkar