Mark Carney

Mark Joseph Carney (f. 16. mars 1965) er kanadískur hagfræðingur og stjórnmálamaður sem hefur verið forsætisráðherra Kanada frá 14. mars 2025. 

Æviágrip
Carney var bankastjóri Seðlabanka Kanada frá 2008 til 2013. Í því embætti þótti hann stýra Kanada farsællega gegnum alþjóðlegu fjármálakreppuna og hann öðlaðist því virðingu á alþjóðavísu. Tímaritið Time setti Carney á lista sinn yfir áhrifamesta fólk í heimi árið 2010. Árið 2013 skipaði breski fjármálaráðherrann George Osbourne Carney bankastjóra Englandsbanka. Carney var fyrsti erlendi bankastjóri Englandsbanka frá stofnun hans árið 1694 en hann útvegaði sér breskan ríkisborgararétt til að geta gegnt starfinu. 

Carney var bankastjóri Englandsbanka þegar Bretar kusu að yfirgefa Evrópusambandið í Brexit-þjóðaratkvæðagreiðslunni árið 2016. Eftir atkvæðagreiðslunna greip Carney til aðgerða til að koma á stöðugleika eftir umskiptin, meðal annars með því að tilkynna að 250 milljarðar punda yrðu til taks fyrir fjármálastofnanir á meðan þær aðlöguðu sig að útgöngunni úr ESB. Sumir Brexit-sinnar gagnrýndu Carney á þessum tíma fyrir að taka sér of pólitískt hlutverk með aðgerðum sínum. Carney varaði við því að ef Bretar gengju úr Evrópusambandinu án þess að ná fyrst fram samningi um ýmis málefni myndi það hafa alvarlegar efnahagslegar afleiðingar. Meðal annars sagði hann það koma til með að raska mörgum greinum atvinnulífsins, valda falli í virði sterlingspundsins og auka verðbólgu í Bretlandi. 

Embættistímabili Carney við Englandsbanka lauk árið 2018 en skipun hans var framlengd til byrjun ársins 2020 þar sem fjármálaráðherra Bretlands taldi áframhaldandi setu hans í embætti hafa jákvæð áhrif á útgöngu Breta úr ESB. 

Hann tók við Justin Trudeau sem leiðtogi Frjálslynda flokksins þann 9. mars 2025 og sór embættiseið sem nýr forsætisráðherra þann 14. mars. 

Carney tók við embætti á tíma stirðnandi sambands Kanada við Bandaríkin, þar sem Donald Trump Bandaríkjaforseti hafði lagt háa tolla á innfluttar vörur frá Kanada og ítrekað viðrað hugmyndir um að innlima Kanada í Bandaríkin. Við embættistöku sína áréttaði Carney að Kanada yrði aldrei hluti af Bandaríkjunum. Hann fór í fyrstu utanlandsferðir sínar til Frakklands og Bretlands til að styrkja samband Kanada við Evrópu og sagðist aðeins reiðubúinn að funda með Trump ef hann væri reiðubúinn til að virða fullveldi Kanada. 

Stuttu eftir embættistöku sína boðaði Carney að þingkosningar yrðu haldnar í Kanada þann 28. apríl 2025, nokkuð á undan áætlun. Frjálslyndi flokkurinn vann kosningarnar, þrátt fyrir að hafa mælst í mikilli lægð áður en Trudeau sagði af sér og Trump hóf tollastríðið við Kanada.

Tilvísanir

Flokkur:Bankastjórar Englandsbanka
Flokkur:Forsætisráðherrar Kanada
Flokkur:Seðlabankastjórar Kanada