Lögmál velferðarhagfræðinnar

Lögmál velferðarhagfræðinnar eða setningar velferðarhagfræðinnar eru meðal áhrifamestu kenninga rekstrarhagfræðinnar. 

Fyrsta lögmálið segir að úthlutun hagkerfis í markaðsjafnvægi sé Pareto-hagkvæm, í þeim skilningi að enginn aðili hagnast á frekari vöruskiptum án þess að annar tapi á móti. Forsendur þess eru 

 Skynsemur smekkur (e. rational preferences): Valröðun allra aðila er endanleg og samkvæm. Með endanleika (e. completeness) er átt er við að aðili getur valið milli allra kosta: hann vill A fram yfir B, B fram yfir A, eða bæði, þ.e. hann er afskiptalaus. Með samkvæmni (e. transitivity) er átt við að ef aðili velur A fram yfir B og B fram yfir C, velur hann A fram yfir C. 
 Fullur markaður (e. complete markets eða Arrow-Debreu markaður): Allar vörur eru einsleitar með verð við allar kringumstæður. Aðgangshömlur eru engar og viðskiptakostnaður er enginn. 
 Fullkomnar upplýsingar (e. perfect information): allir aðilar vita allt um verð allra vara og hagnað allra um neyslu á öllum vörum.  
 Fullkomin samkeppni (e. perfect competition): engar vörur valda ytri áhrifum við neyslu og enginn aðili hefur áhrif á markaðsverð neinna vara, þ.e. ekkert markaðsvald sem veldur einokun eða fákeppni. 

Fyrsta lögmál velferðarhagfræðinnar er stundum talið vera staðfesting á ósýnilegu hönd Adams Smith úr stórverki hans Auðlegð þjóðanna, þ.e. að samkeppnismarkaður tryggi hagkvæma úthlutun auðlinda. Pareto-hagkvæm úthlutun markaðsins kann ekki að vera æskileg og fer eftir upphafsúthlutun auðlinda í hagkerfinu. Til dæmis er úthlutun þar sem einn aðili fær allt og hinir ekkert alltaf Pareto-hagkvæm. Langflestar rannsóknir í rekstrarhagfræði takast á við aðstæður sem upp koma þegar forsendur fyrsta lögmálsins ganga ekki upp, þ.e. markaðsbresti.

Annað lögmálið segir að hvaða Pareto-hagkvæm úthlutun sem er samsvari markaðsúthlutun frá einhverri upphafsúthlutun. Í því felst að hægt er að komast að öllum Pareto-hagkvæmum úthlutunum í markaðsjafnvægi með endurdreifingu auðlinda í upphafi. Hins vegar eru dreifingaraðferðir sem koma í veg fyrir slæmum hagrænum hvötum (t.d. eingreiðslur) ekki alltaf til staðar og þess vegna er oft talað um togstreitu milli jafnaðar og hagkvæmni.

 Sjá einnig 

 Hagfræði
 Adam Smith

 Tilvísanir 

Flokkur:Rekstrarhagfræði