Anura Kumara Dissanayake

Dissanayaka Mudiyanselage Anura Kumara Dissanayake (f. 24. nóvember 1968), gjarnan kallaður AKD, er srílanskur stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Srí Lanka frá árinu 2024. Hann er núverandi leiðtogi stjórnmálaflokksins Janatha Vimukthi Peramuna (JVP) og Alþýðuvalds þjóðarinnar, kosningabandalags vinstriflokka. 

Dissanayake hefur starfað með JVP frá því hann var í gagnfræðaskóla og var virkur í stúdentapólitík í háskóla áður en hann hlaut sæti í stjórnmálanefnd JVP árið 1995. Hann hefur setið á srílanska þinginu frá árinu 2009. Hann var jafnframt landbúnaðar-, búfjár-, jarða- og áveitumálaráðherra frá 2004 til 2005 og var agameistari þingflokks stjórnarandstöðunnar frá 2015 til 2018. Hann var útnefndur leiðtogi JVP á 17. landsþingi flokksins þann 2. febrúar 2014.

Æska, menntun og stúdentapólitík
Dissanayake Mudiyanselage Anura Kumara Dissanayake fæddist 24. nóvember 1968 í þorpinu Galewela í Matale-sýslu í Norðurmiðhéraði Srí Lanka. Faðir hans var skrifstofumaður og móðir hans heimasæta. Hann átti eina systur.

Dissanayake hlaut menntun sína hjá skólanum Thambuthegama Gamini Maha Vidyalaya og Thambuthegama-miðháskólanum. Hann varð fyrsti nemandinn frá skólanum sem hlaut inngöngu í háskóla. Dissanayake hafði starfað með JVP frá skólaárum sínum og gekk formlega í flokkinn árið 1987 með þátttöku í stúdentapólitík. Hann helgaði líf sitt stjórnmálum frá árinu 1987, þegar uppreisn JVP hófst. Hann gekk í Háskólann í Peradeniya en hætti námi stuttu síðar vegna stríðsátaka. Hann flutti sig yfir í Háskólann í Kelaniya árið 1992 og útskrifaðist árið 1995 með BA-gráðu í raunvísindum.

 Stjórnmálaferill 
Stjórnmálanefnd JVP
Árið 1995 varð Dissanayake aðalskipuleggjandi landssamtaka sósíalískra stúdenta og hlaut sæti í miðnefnd JVP. Hann var útnefndur í stjórnmálanefnd JVP árið 1998. JVP, sem hafði hafið þátttöku í borgaralegum stjórnmálum á ný undir forystu Somawansa Amarasinghe, studdi Chandrika Kumaratunga í þingkosningum Srí Lanka árið 1994. Flokkurinn varð hins vegar brátt mjög gagnrýninn á stjórn Kumaratunga eftir kosningarnar.

Ráðherra
Dissanayake hlaut sæti á þingi árið 2000 eftir þingkosningar það ár. Hann var kjörinn af þjóðarlista JVP og hélt sæti sínu á þingi eftir kosningar árið 2001. Árið 2004 gekk JVP í bandalag með Frelsisflokknum og bauð fram á þing með Frelsisbandalagi sameinaðrar alþýðu. Flokkurinn vann 39 þingsæti og Dissanayake var kjörinn á þing fyrir kjördæmi í Kurunegala-sýslu. Kumaratunga forseti útnefndi hann landbúnaðar-, búfjár-, jarða- og áveitumálaráðherra í samsteypustjórn Frelsisflokksins og JVP í febrúar 2004. Hann sagði af sér þann 16. júní 2005 ásamt öðrum ráðherrum JVP eftir að flokksleiðtoginn Amerasinghe ákvað að draga flokkinn úr flokkabandalaginu vegna andstöðu við ákvörðun forsetans um að starfa með Tamíltígrum við veitingu neyðarhjálpar vegna flóðbylgju í norður- og austurhéruðum landsins. Hann var agameistari stjórnarandstöðunnar frá september 2015 til desembr 2018.

Flokksleiðtogi JVP
Þann 2. febrúar 2015, á 17. landsþingi JVP, var Dissanayake útnefndur nýr leiðtogi JVP. Hann tók við af Somawansa Amarasinghe.

 Forsetakosningarnar 2019
Þann 18. ágúst 2019 tilkynnti Alþýðuvald þjóðarinnar, stjórnmálabandalag undir forystu JVP, að Dissanayake yrði forsetaframbjóðandi bandalagsins í kosningunum árið 2019. Dissanayake lenti í þriðja sæti í kosningunum og hlaut 3% atkvæða, alls um 418.553 atkvæði.

 Forsetakosningarnar 2024 
Þann 29. ágúst 2023 tilkynnti Alþýðuvald þjóðarinnar að Dissanayake yrði frambjóðandi bandalagsins á ný í forsetakosningum árið 2024.

 Stjórnmálaskoðanir 
Dissanayake hefur verið kallaður marxisti og nýmarxisti. Dissanayake hefur heitið því að rjúfa þing innan 45 daga frá embættistöku sinni og sækjast eftir almennu umboði til að framkvæma stefnumál sín. Í kosningunum 2024 lagði hann áherslu á baráttu gegn spillingu og gegn fátækt. Dhananath Fernando, framkvæmdastjóri hugveitunnar Advocata Institute í Kólombó, sagði um Dissanayake að hann talaði nú fyrir auknu verslunarfrelsi og legði áherslu á einföldun tollakerfisins, umbætur í viðskiptageiranum, umbætur í skattkerfinu, baráttu gegn spillingu og eflingu einkageirans til að stuðla að hagvexti. Enn væri þó margt á huldu um afstöðu hans til skuldaviðræðna.

 Skattaumbætur 
Dissanayake hefur farið hörðum orðum um ríkisstjórn Srí Lanka og um Alþjóðagjaldeyrissjóðinn (AGS). Hann hefur fullyrt að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi aðeins áhuga á að hjálpa spilltum stjórnum. Hann hefur sagt að semja þurfi um sum skilyrði AGS upp á nýtt, til dæmis með því að lækka tiltekna skatta eins og staðgreiðslukerfisskatta. Hann hefur gefið til kynna að stjórn hans myndi hækka velferðarstyrki en afnema virðisaukaskatta á nauðsynjavörur eins og mat, heilbrigðisþjónustu, heilbrigðisvörur og menntaþjónustur. Dissanayake hefur lofað að halda áfram samningi við AGS.
Tilvísanir

Flokkur:Forsetar Srí Lanka