Andrew Mountbatten-Windsor

Andrew Mountbatten-Windsor (f. 19. febrúar 1960), áður þekktur sem Andrés prins, hertogi af Jórvík, (Andrés Albert Kristján Játvarður) er þriðja barn og annar sonur Elísabetar 2. Bretadrottningar og Filippusar hertoga af Edinborg. Hann er sá áttundi í erfðaröðinni að bresku krúnunni.

Andrés hefur gegnt þjónustu í konunglega breska sjóhernum sem þyrluflugmaður, leiðbeinandi og kapteinn á herskipi. Í Falklandseyjastríðinu flaug hann í nokkrum hernaðaraðgerðum, meðal annars í andyfirborðshernaði, sem tálbeita fyrir Exocet-eldflaugar og við brottflutning á særðum hermönnum. Árið 1986 kvæntist Andrés Söruh Ferguson og hlaut titilinn hertogi af Jórvík. Þau eignuðust tvær dætur, Beatrice og Eugenie. Hjónaband þeirra, aðskilnaður þeirra 1992 og lögskilnaður þeirra 1996 hlaut mikla umfjöllun í breskum fjölmiðlum. Andrés var sérstakur sendifulltrúi forsætisráðherra Bretlands fyrir alþjóðaviðskipti og fjárfestingar frá árinu 2001 til 2011.

Þann 20. nóvember 2019 gerði Andrés prins hlé á öllum opinberum skyldum sínum um „fyrirsjáanlega framtíð“ eftir mjög neikvæð almenningsviðbrögð við viðtali sem hann veitti fjórum dögum fyrr í þættinum Newsnight á BBC. Viðtalið snerist um ásakanir á hendur honum um kynferðislegt ofbeldi og tengsl hans við bandaríska kynferðisbrotamanninn Jeffrey Epstein. Í maí 2020 var tilkynnt að Andrés myndi láta af öllum opinberum hlutverkum sínum vegna tengsla sinna við Epstein. Einnig var kunngert að Andrés væri viðriðinn glæparannsókn um málefni Epsteins og að bandarísk stjórnvöld hefðu óskað þess við Breta að fá að yfirheyra hann formlega.

Í ágúst 2021 var Andrés kærður fyrir nauðgun. Bandarísk kona að nafni Virginia Giuffre sakaði hann um að hafa nauðgað sér þegar hún var sautján ára á heimili hennar í London ásamt Epstein og vinkonu hans, Ghislaine Maxwell. Málið var höfðað sem einkamál í New York í Bandaríkjunum. Í febrúar 2022 gerði Andrés samkomulag við Giuffre til að málið yrði fellt niður í skiptum fyrir að hann greiddi henni og góðgerðarsamtökum hennar rúmlega tólf milljónir punda, eða um tvo milljarða íslenskra króna. Elísabet drottning fjármagnaði greiðsluna að hluta.

Andrés var sviptur titlum sínum og her­ti­gn sinni af bresku konungsfjölskyldunni þann 13. janúar 2022 vegna málaferlanna gegn honum í New York. 

Í október 2025 afsalaði Andrés sér öllum titlum og heiðursmerkjum, þar á meðal hertogatitlinum. Síðar í mánuðinum tók Karl 3. Bretakonungur, eldri bróðir Andrésar, ákvörðun um að svipta Andrés tign prins vegna frekari uppljóstrana gegn honum í sjálfsævisögu Virginiu Giuffre, sem hafði fallið fyrir eigin hendi fyrr um árið. Andrési var jafnframt gert að flytja burt úr konunglegum híbýlum sínum á landareign Windsor-kastala.

Tilvísanir

Flokkur:Breskir prinsar
Flokkur:Breskir sjóliðar
Flokkur:Hertogar af Jórvík
Flokkur:Windsor-ætt