Sambandslýðveldi

Sambandslýðveldi er sambandsríki þar sem stjórnarfarið er í formi lýðveldis. Bókstafleg grunnmerking hugtaksins lýðveldis á við ríki sem stýrt er af kjörnum fulltrúum og kjörnum þjóðhöfðingja (til dæmis forseta) fremur en af konungi eða drottningu.

Í sambandslýðveldi er ríkisvaldinu dreift milli alríkisstjórnarinnar og ríkisstjórna sambandslandanna. Sérhvert sambandslýðveldi hagar valddreifingunni á sinn hátt en yfirleitt eru sameiginleg málefni á borð við öryggis- og varnarmál og peningastefnu í verkahring alríkisins. Stjórnir sambandslandanna og sveitarfélaganna sjá gjarnan um málefni á borð við viðhald innviða og menntastefnu. Skiptar skoðanir eru þó um það hvaða málefni ættu að lúta stjórn alríkisstjórna og sambandslönd hafa yfirleitt nokkra stjórn í málefnum sem ekki lúta lögsögu alríkisins. Andstæðan við sambandslýðveldi er því einingarlýðveldi þar sem ríkisstjórn alls landsins nýtur fullveldis í öllum pólitískum málefnum. Ómiðstýrðara stjórnarfar sambandslýðvelda er algengt í fjölmennum ríkjum.Forum of Federations: , Schram, Sanford. Handbook of Federal Countries: United States, pg 373–391, 2005. Í flestum sambandslýðveldum er skipting ríkisvaldsins milli stjórna alríkis og sambandsríkjanna formfest í ritaðri stjórnarskrá.

Pólitískur munur á sambandslýðveldum og öðrum sambandsríkjum, sér í lagi konungsríkjum sem lúta sambandsstjórn, felst gjarnan í lagabókstaf fremur en í verulegum stjórnarfarslegum mun þar sem flest sambandsríki lúta lýðræðislegu stjórnarfari, að minnsta kosti að nafninu til. Sumar sambandsstjórnir í einveldisríkjum, til dæmis Sameinuðu arabísku furstadæmin, byggjast þó ekki á lýðræðislegu stjórnarfari.

Sambandslýðveldi í dag 

SambandsríkiOpinbert heitiStjórnsýslueiningarÞjóðhöfðingi Argentína Argentínska lýðveldiðSjálfsstjórnarhéruð og ein sjálfsstjórnarborgForseti AusturríkiCIA World Factbook: Austria, 14. maí 2021Lýðveldið AusturríkiSambandsríkiForseti BandaríkinCIA World Factbook: United States, 14. maí 2021Bandaríki Ameríku50 fylki eða ríki, hundruð þjóðflokkaeininga, eitt alríkisumdæmi og nokkur yfirráðasvæðiForseti Bosnía og HersegóvínaCIA World Factbook: Bosnia and Herzegovina, 14. maí 2021Bosnía og HersegóvínaEiningar, kantónur og eitt alríkisumdæmiForsetaráð BrasilíaCIA World Factbook: Brazil, 14. maí 2021Sambandslýðveldið BrasilíaSveitarfélög, fylki og eitt alríkisumdæmiForseti EþíópíaCIA World Factbook: Ethiopia, 14. maí 2021Sambandslýðstjórnarlýðveldið EþíópíaHéruðForseti IndlandCIA World Factbook: India, 14. maí 2021Lýðveldið IndlandFylki og alríkishéruðForseti ÍrakLýðveldið ÍrakLandstjóraumdæmiForseti KómorurKómorsambandiðEyjarForseti MexíkóCIA World Factbook: Mexico, 14. maí 2021Mexíkóska ríkjasambandiðFylki og ein sjálfsstjórnarborgForseti MíkrónesíaSambandsríki MíkrónesíuFylkiForseti NepalCIA World Factbook: Nepal, 14. maí 2021Sambandslýðstjórnarlýðveldið NepalHéruðForseti NígeríaCIA World Factbook: Nigeria, 14. maí 2021Sambandslýðveldið NígeríaHefðbundin fylki, fylki og eitt alríkisumdæmiForseti PakistanCIA World Factbook: Pakistan, 14. maí 2021Íslamska lýðveldið PakistanHéruð, sjálfsstjórnarsvæði og alríkissvæðiForseti  Rússland Rússneska sambandsríkið SjálfstjórnarlýðveldiForseti SómalíaSambandslýðveldið SómalíaSambandshéruðForseti Suður-SúdanLýðveldið Suður-SúdanFylkiForseti SúdanLýðveldið SúdanFylkiForseti SvissCIA World Factbook: Switzerland, 14. maí 2021Svissneska ríkjasambandiðKantónurAlríkisráð VenesúelaCIA World Factbook: Venezuela, 14. maí 2021Bólivarska lýð­veldið Ven­esúelaFylki, eitt höfuðborgarumdæmi og nokkur alríkisumdæmiForseti ÞýskalandCIA World Factbook: Germany, 14. maí 2021Sambandslýðveldið ÞýskalandSambandslöndForseti

Fyrrum sambandslýðveldi

SambandsríkiOpinbert heitiTímabilStjórnsýslueiningar20px Hollenska lýðveldið  Lýðveldi sjö sameinaðra Niðurlanda  1581–1795 Héruð20px Stóra-Kólumbía  Lýðveldið KólumbíaBandaríki Kólumbíu  1819–18311863–1886  Fylki20px Sambandslýðveldi Mið-Ameríku  Hin sameinuðu héruð Mið-AmeríkuSambandslýðveldi Mið-Ameríku  1823–1838  Mexíkó  Bandaríki Mexíkó  1824–1835  20px Kína  Lýðveldið Kína  1912–1928  Héruð20px Fjallalýðveldið Norður-Kákasus  Bandalag fjallaþjóða Kákasus  1917–19221989–2000 Lýðveldi  Þýskaland  Þýska ríkið  1919–1933  Fylki  Austur-Þýskaland  Alþýðulýðveldið Þýskaland  1949–1952  Fylki 20px Rússneska sovétlýðveldið Rússneska sósíalíska sovét-sambandslýðveldið  1917–1991  Alríkisumdæmi  Sovétríkin  Sambandsríki sósíalískra sovétlýðvelda  1922–1991  Lýðveldi  Júgóslavía  Alþýðlega sambandslýðveldið JúgóslavíaSósíalíska sambandslýðveldið Júgóslavía  1945–1992  Lýðveldi 20px Serbía og Svartfjallaland  Sambandslýðveldið JúgóslavíaRíkjasamband Serbíu og Svartfjallalands  1992–2006Lýðveldi 20px Búrma  Bandalagið Búrma  1948–1962  Fylki  Indónesía  Lýðveldi bandaríkja Indónesíu  1949–1950 Fylki 20px Kongó-Léopoldville  Lýðveldið Kongó  1960–1964   20px Kamerún  Sambandslýðveldið Kamerún  1961–1972  20px Suður-Afríka  Suður-afríska sambandsríkið  1961–1994  Tansanía  Sameinaða lýðveldið Tansanía  1964–1965  Tékkóslóvakía  Tékkóslóvakíska sósíalistalýðveldiðTékkneska og slóvakíska sambandslýðveldið  1969–19901990–1992Lýðveldi

Tilvísanir

Flokkur:Lýðveldi
Flokkur:Tegundir stjórnarfars