Gísli Gunnarsson (sagnfræðingur)

Gísli Gunnarsson (19. mars 1938 – 7. apríl 2020) var íslenskur sagnfræðingur og prófessor við Háskóla Íslands. 

Gísli lauk MA-prófi í sagnfræði og hagfræði við Háskólann í Edinborg 1961 og doktorsprófi í hagsögu frá Háskólanum í Lundi árið 1983. Hann kenndi í gagnfræðaskóla frá 1961 til 1972 og var kennari í sagnfræði við Háskóla Íslands frá 1982 þar til hann fór á eftirlaun. Gísli varð prófessor við skólann árið 1997. Doktorsritgerð Gísla bar titilinn Monopoly, trade and economic stagnation: Studies in the foreign trade of Iceland 1602-1787 og fjallaði um einokunarverslunina á Íslandi. Ritgerðin var byggð á ítarlegri rannsókn á skjalasöfnum í Danmörku og á Íslandi.

Hans helsta ritverk var bókin Upp er boðið Ísaland sem byggði á doktorsritgerð hans og kom út árið 1987. Þar gagnrýndi Gísli þá hefðbundnu söguskoðun að Danir hefðu neytt einokun upp á Íslendinga sem hefðu verið á móti fyrirkomulaginu.

Bókin skiptist í eftirtalda 12 kafla:
 Inngangur
 Stoðir gamla samfélagsins
 Arðsemi einokunarverslunarinnar og verðbreytingar
 Konungsvald og verslun fram til 1733
 Hafnir, skip og utanríkisviðskipti
 Íslenska verslunarfélagið 1733-1742
 Verslunarfélag hörmangara 1743-1759
 Íslandsverslunin 1759 -1774
 Velgengni verslunarinnar og hrun 1774-1787
 Tekjur konungs og kaupmanna af Íslandi og Íslandsverslun
 Framfaraviðleitni, verslunardeilur og sagnritun
 Einokunarverslunin og gamlir íslenskir samfélagshættir: kvistir á sama meiði

Bókin hafði mikil áhrif, enda kenndi Gísli efnið við Háskólann um árabil. Hún var ein af þeim heimildum sem Baldur Hermannsson studdist við við gerð sjónvarpsþáttanna Þjóð í hlekkjum hugarfarsins. Bók Gísla var gagnrýnd fyrir að taka gagnrýnislaust undir álit danskra kaupmanna og yfirvalda á íhaldssemi Íslendinga.

Gísli var virkur í stjórnmálum, í Alþýðubandalaginu og síðar Samfylkingunni. Hann var einn af stofnendum Siðmenntar, fyrrum formaður og var útnefndur heiðursfélagi árið 2008. Hann var virkur í félaginu Ísland-Palestína.

 Tilvísanir 

Tenglar
Svör Gísla á Vísindavefnum
 Monopoly trade and economic stagnation : studies in the foreign trade of Iceland 1602-1787, doktorsritgerð Gísla Gunnarssonar á ensku
 Upp er boðið Ísaland: einokunarverslun og íslenskt samfélag 1602-1787 á Rafhlöðunni (lokaður aðgangur)

Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar

Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands
Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík