Imran Khan

Imran Ahmed Khan Niazi (f. 5. október 1952) er pakistanskur stjórnmálamaður og fyrrum krikketleikmaður sem var forsætisráðherra Pakistans frá 2018 til 2022. Khan tók við embætti eftir að stjórnmálaflokkur hans, Réttlætishreyfingin (Pakistan Tehreek-e-Insaf eða PTI), vann sigur í þingkosningum árið 2018.

Æviágrip
Áður en Khan hóf þátttöku í stjórnmálum var hann atvinnumaður í krikket og var sem slíkur einn ástsælasti íþróttamaður Pakistans. Khan var fyrirliði pakistanska landsliðsins í áratug og leiddi liðið til sigurs í heimsmeistaramótinu í krikket árið 1992. Var þetta í fyrsta og eina sinn sem Pakistan hefur unnið mótið.

Khan hóf þátttöku í stjórnmálum Pakistans eftir að íþróttaferli hans lauk árið 1992. Hann stofnaði pakistönsku Réttlætishreyfinguna árið 1996 en hreyfingin átti lengst af erfitt uppdráttar. Khan var handtekinn árið 2007 eftir að hann tók þátt í mótmælum gegn neyðarlögum sem höfðu verið sett í landinu og krafðist þess að Pervez Musharraf, þáverandi forseti, yrði hengdur fyrir einræðistilburði. Khan var látinn laus viku síðar.

Réttlætishreyfingin bætti verulegu fylgi við sig árin 2016-2017 eftir að hneykslismál skóku pakistönsku ríkisstjórnina. Khan var einna fremstur í flokki þeirra sem gagnrýndu forsætisráðherrann Nawaz Sharif, sem var fangelsaður eftir að upplýst var í Panamaskjölunum að hann væri eigandi aflandsfélaga. Árið 2018 vann Réttlætishreyfingin stórsigur í þingkosningum og varð stærsti flokkurinn á pakistanska þinginu. Aðrir stjórnmálaflokkar sökuðu Khan um stórfellt kosningasvindl en Khan var engu að síður kosinn forsætisráðherra þann 18. ágúst sama ár. Þetta var aðeins í annað skipti í sögu Pakistans sem friðsamleg stjórnarskipti hafa farið fram.

Árið 2022 missti Khan þingmeirihluta sinn og stjórnarandstaðan lýsti yfir að hún hygðist lýsa yfir vantrausti gegn honum. Forseti þingsins, sem var bandamaður Khans, kom hins vegar í veg fyrir að kosið yrði um tillöguna og sagði hana stangast á við stjórnarskrá Pakistans. Stjórnarandstöðuleiðtoginn Bilawal Bhutto Zardari skaut þeirri ákvörðun til Hæstaréttar landsins. Hæstirétturinn úrskurðaði að óheimilt hefði verið að koma í veg fyrir atkvæðagreiðsluna. Því var kosið um hana þann 9. apríl og vantraust samþykkt gegn Khan, sem var síðan leystur úr embætti. Khan er fyrsti forsætisráðherrann í sögu Pakistans sem hefur verið leystur úr embætti eftir vantrauststillögu.

Í ágúst 2022 var Khan ákærður af lögreglu fyrir meint brot á hryðjuverkalögum vegna uppreisnaráróðurs hans gegn ríkinu og hótana gegn opinberum aðilum. Í október meinaði yfirkjörstjórn Pakistans Khan að bjóða sig fram til opinbers embættis á ný vegna ásakana um spillingu í tengslum við gjafir frá erlendum erindrekum.

Þann 3. nóvember 2022 særðist Khan þegar árásarmaður hóf skothríð á útifundi í Wazirabad. Khan var hæfður í fótlegginn en særðist ekki lífshættulega.

Khan var handtekinn þann 9. maí 2023. Honum var sleppt gegn tryggingu þremur dögum siðar.
Í ágúst sama ár var hann hins vegar dæmdur í þriggja ára fangelsi fyrir spillingu. Þann 30. janúar 2024 hlaut Khan tíu ára fangelsisdóm fyrir að leka ríkisleyndarmálum og daginn eftir hlaut hann fjórtán ára dóm ásamt eiginkonu sinni fyrir fjármálamisferli. Khan hefur sakað pakistanska herinn um að reyna að halda honum frá völdum.

Flokkur Khans vann mest fylgi í þingkosningum Pakistans árið 2024, þrátt fyrir að Khan væri þá í fangelsi.

Tilvísanir

Flokkur:Forsætisráðherrar Pakistans
Flokkur:Pakistanskir krikketleikmenn