Alþingiskosningar 2021

Alþingiskosningar fóru fram 25. september 2021. Þingmeirihluti stjórnarinnar hélt velli í kosningunum. Innan stjórnarinnar töpuðu Vinstri græn nokkru fylgi en Framsóknarflokkurinn bætti við sig. Af stjórnarandstöðuflokkunum bætti Flokkur fólksins við sig nokkru fylgi en Miðflokkurinn tapaði. Fylgi annarra flokka breyttist minna. Allir flokkar sem voru kjörnir í kosningunum 2017 héldu áfram á þingi og enginn nýr flokkur kom inn, það var í fyrsta skipti sem það gerðist síðan árið 2007. Í kjölfar kosninganna hófu formenn stjórnarflokkanna viðræður um áframhaldandi stjórnarsamstarf. Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur tók svo við völdum 28. nóvember.

Alvarlegar athugasemdir voru gerðar við talningu atkvæða og vörslu kjörgangna í Norðvesturkjördæmi og var framkvæmdin kærð til kjörbréfanefndar Alþingis og lögreglu. Samkvæmt rannsókn undirbúningskjörbréfanefndar voru talsverðir ágallar á geymslu á kjörgögnum og starfsháttum kjörstjórnar í Norðvesturkjördæmi. Hins vegar var niðurstaða meirihluta nefndarinnar að ekkert benti til þess að þessir ágallar hefðu haft áhrif á úrslit kosninganna og því skyldu niðurstöðurnar standa. 

 Bakgrunnur 
Fráfarandi ríkisstjórn var ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur sem samanstóð af Vinstri grænum, Sjálfstæðisflokknum og Framsóknarflokknum en sú ríkisstjórn varð fyrsta þriggja flokka stjórnin í íslenskri stjórnmálasögu til að sitja heilt kjörtímabil. Stjórnin tók við eftir óróatímabil í íslenskum stjórnmálum þar sem tvær undangengnar ríkisstjórnir höfðu fallið. Við upphaf kjörtímabilsins hafði ríkt nokkur uppgangur í efnahagslífinu, sérstaklega vegna áhrifa ferðaþjónustu en seinni hluti kjörtímabilsins markaðist af þungum áföllum á borð við gjaldþrot WOW Air og heimsfaraldur kórónuveiru.

Heimsfaraldurinn og viðbrögðin við honum mótaði mjög öll stjórnmál á Íslandi á síðari hluta kjörtímabilsins. Stjórnmálafræðingurinn Ólafur Þ. Harðarson hefur lýst því þannig að hefðbundin stjórnmál hafi í raun verið tekin úr sambandi þar sem hefðbundin þingmál voru sett til hliðar stjórnarandstaða náði ekki vopnum sínum og ágreiningur milli stjórnarflokkanna varð ekki mjög áberandi þrátt fyrir ólíkar áherslur þeirra. Viðbrögð við faraldrinum voru einnig að miklu leyti í höndum embættismanna og sérfræðinga fremur en stjórnmálamanna, ólíkt því sem sást í ýmsum öðrum löndum.

Framkvæmd
Kjörtímabilinu hefði lokið 23. október 2021 og kosningar hefðu í síðasta lagi getað farið fram á þeim degi en þeim var flýtt um mánuð til að minnka líkur á að slæmt veður og ófærð myndi raska framkvæmd kosninganna.Kosið verður til Alþingis 25. september 2021Fréttablaðið, skoðað 24. júli 2020 Þetta urðu því þriðju alþingiskosningarnar í röð sem fóru fram að hausti en frá endurreisn Alþingis hefur oftast hefur verið kosið að vor- eða sumarlagi.

Kosningarnar voru síðustu Alþingiskosningarnar sem fóru fram samkvæmt kosningalögunum frá árinu 2000. Ný kosningalög höfðu verið samþykkt 25. júní 2021 en þau áttu ekki að taka gildi fyrr en 1. janúar 2022. Fram að þessu höfðu þrír mismunandi lagabálkar gilt um kosningar til Alþingis, sveitarstjórna og forseta en í nýju lögunum eru samræmd ákvæði um allar kosningar og þjóðaratkvæðagreiðslur.[https://www.althingi.is/altext/151/s/1817.html Lög nr. 112 25. júní 2021. Engar breytingar urðu á kjördæmaskipan eða skiptingu þingsæta með lagabreytingunum og sætti það nokkurri gagnrýnni vegna þess að í undanförnum þingkosningum hefur skipting þingsæta niður á flokka ekki verið í fullu samræmi við skiptingu atkvæða á landsvísu.„Kannski eru þjóð­þing ekki rétti aðilinn til að setja kosninga­lög“ - visir.is, 5. ágúst 2021.

Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 13. ágúst hjá sýslumönnum innanlands og hjá sendiráðum og kjörræðismönnum erlendis. Sérstakir kjörstaðir fyrir atkvæðagreiðslu utan kjörfundar opnuðu 23. ágúst í Kringlunni og Smáralind.[https://www.ruv.is/frett/2021/08/23/kosning-i-kringlu-og-smaralind-hafin Kosning í Kringlu og Smáralind hafin - ruv.is, 23.8.2021

Vegna kórónuveirufaraldursins voru sérstök úrræði í boði fyrir þá sem ekki gátu kosið á kjördag vegna sóttkvíar eða einangrunar. Útbúnir voru sérstakir bílakjörstaðir þar sem kjósendur gátu kosið með því að sýna starfsmanni kjörstjórnar listabókstaf á blaði í gegnum bílrúðu. Þá var einnig í boði fyrir kjósendur í þessari stöðu að fá starfsmann kjörstjórnar að heimili sínu og greiða atkvæði með því að sýna listabókstaf í gegnum glugga eða úr öruggri fjarlægð.Co­vid-sýktir bíl­eig­endur fá að kjósa á Skarfa­bakka - visir.is, 17.9.2021

Framboð
Framboðsfrestur rann út 10. september og voru þá komnir fram ellefu flokkar Þeir átta stjórnmálaflokkar sem þegar höfðu sæti á Alþingi voru allir í framboði en að auki buðu Sósíalistaflokkurinn og Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn fram í öllum kjördæmum. Ábyrg framtíð bauð eingöngu fram í Reykjavíkurkjördæmi norður. Landsflokkurinn hugði á framboð en var synjað um listabókstaf vegna galla á undirskriftalista.Landsflokknum synjað um listabókstaf - RÚV, 9.8.2021 Fjórir aðrir flokkar með skráða listabókstafi buðu ekki fram: Alþýðufylkingin, Björt framtíð, Dögun og Frelsisflokkurinn.Þrettán listabókstafir á skrá en færri framboð í haust Rúv, skoðað 15. febrúar 2021. Hér að neðan fylgir umfjöllun um hvert og eitt framboð og töflur yfir efstu menn á framboðslistum.

Yfirlit framboða
 Merki og stafur Flokkur Formaður Úrslit 2017 Breytingar ákjörtímabilinu Fylgi Þingsæti 50x50dp DSjálfstæðisflokkurinn Bjarni Benediktsson 25,2%  frameless|50x50dpVVinstrihreyfingingrænt framboðKatrín Jakobsdóttir16,9% AIJ til RBB til 50x50dpSSamfylkinginLogi Már Einarsson12,1%RBB frá frameless|49x49dpMMiðflokkurinnSigmundur DavíðGunnlaugsson10,9%KGH frá ÓÍ frá 50x50dpBFramsóknarflokkurinnSigurður Ingi Jóhannsson 10,7% 50x50dpPPíratarFormannslaust framboð9,2%AIJ frá 50x50dpFFlokkur fólksinsInga Sæland6,9% KGH til ÓÍ til 50x50dpCViðreisnÞorgerður KatrínGunnarsdóttir6,3%50x50dpJSósíalistaflokkurÍslandsGunnar Smári Egilsson Ekki í framboðiframeless|52x52dp OFrjálslyndi lýðræðisflokkurinnGuðmundur Franklín Jónsson Ekki í framboðiframeless|50x50dp YÁbyrg framtíðJóhannes Loftsson Ekki í framboði
(B) Framsóknarflokkurinn
Framsóknarflokkurinn hafði verið þátttakandi í ríkisstjórn á undanliðnu kjörtímabili með þrjá ráðherra. Sigurður Ingi Jóhannsson leiddi flokkinn sem formaður líkt og í tvennum undangengnum Alþingiskosningum. Ásmundur Einar Daðason, Félags- og barnamálaráðherra, var áður oddviti flokksins í Norðvesturkjördæmi en ákvað að sækjast eftir forystusæti í Reykjavík norður þar sem flokkurinn hefur jafnan haft lakara fylgi en á landsbyggðinni.Ásmundur Einar býður sig fram í Reykjavík - Fréttablaðið.is, 13. janúar 2021 Í báðum Reykjavíkurkjördæmunum var stillt upp á framboðslista en í öðrum kjördæmum fóru fram prófkjör. 

(C) Viðreisn
Viðreisn bauð fram í sínum þriðju Alþingiskosningum en flokkurinn hafði verið í stjórnarandstöðu á undangengnu kjörtímabili eftir að hafa tapað nokkru fylgi í kosningunum 2017 eftir skammvinnt ríkisstjórnarsamstarf. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir var formaður flokksins líkt í síðustu kosningum. Allir framboðslistar Viðreisnar voru valdir af uppstillingarnefndum. Benedikt Jóhannesson, fyrsti formaður flokksins, sóttist eftir oddvitasæti í einhverju af kjördæmunum á höfuðborgarsvæðinu en var hafnað af uppstillingarnefnd og boðið „heiðurssæti“ í staðinn, þ.e. neðsta sæti á framboðslista í öðru Reykjavíkurkjördæminu. Benedikt þáði það ekki.Benedikt skekur Viðreisn - Kjarninn, 29.5.2021.

(D) Sjálfstæðisflokkurinn
Sjálfstæðisflokkurinn hafði verið þátttakandi í ríkisstjórn á undangengnu kjörtímabili með fimm ráðherra. Bjarni Benediktsson leiddi flokkinn í fimmtu Alþingiskosningunum frá því að hann tók við formennsku flokksins fyrir kosningarnar 2009. Framboðslistar í öllum kjördæmum voru valdir með prófkjöri. Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, ferðamála- iðnaðar- og nýsköpunarráðherra, og Haraldur Benediktsson, sitjandi oddviti flokksins í Norðvesturkjördæmi, kepptust um oddvitasætið í Norðvestur þar sem Þórdís hafði betur. Haraldur hafði lýst því yfir fyrir prófkjörið að hann myndi ekki þiggja annað sæti listans og hlaut hann nokkra gagnrýni fyrir það. Á endanum þáði Haraldur þó annað sæti listans.Þórdís Kolbrún sigraði í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi - Kjarninn, 20.6.2021 Sameiginlegt prófkjör var haldið fyrir bæði Reykjavíkurkjördæmin. Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra, hafði þar betur gegn Áslaugu Örnu Sigurbjörnsdóttur dómsmálaráðherra, en bæði sóttust eftir 1. sæti í prófkjörinu.Guðlaugur Þór sigraði - mbl.is, 6.6.2021 Sigríður Andersen sagði af sér embætti dómsmálaráðherra á kjörtímabilinu vegna Landsréttarmálsins. Hún sóttist eftir 2. sæti í prófkjöri flokksins í Reykjavík en varð ekki á meðal átta efstu.Guðlaugur Þór sigrar - Sigríður ekki meðal átta efstu - RÚV, 5.6.2021.

(F) Flokkur fólksins
Flokkur fólksins bauð nú fram í annað sinn og sem fyrr undir forystu Ingu Sæland. Flokkurinn hóf síðasta kjörtímabil með fjóra þingmenn en í kjölfar Klaustursmálsins voru Karl Gauti Hjaltason og Ólafur Ísleifsson reknir úr þingflokkinum. Báðir gengu þeir síðar í þingflokk Miðflokksins. Stillt var upp á alla framboðslista flokksins.Minni flokkar huga að framboðslistum - RÚV, 16.6.2021. Helstu baráttumál flokksins voru sem fyrr málefni öryrkja og eldri borgara. Lögð var áhersla á afnám tekjutenginga í bótakerfinu og hækkun skattleysismarka.

(J) Sósíalistaflokkur Íslands
Sósíalistaflokkur Íslands bauð nú fram til Alþingis í fyrsta skiptið en hafði áður náð manni inn í borgarstjórn Reykjavíkur 2018. Gunnar Smári Egilsson var formaður framkvæmdastjórnar flokksins og kom fram sem leiðtogi flokksins í kosningabaráttunni. Uppstillingarnefndir sem slembivaldar voru úr hópi flokksmanna röðuðu upp á framboðslista. Helstu áherslumál flokksins voru kjarabætur fyrir láglaunafólk, öryrkja og eldri borgara, hærri skattar á hæstu tekjur og uppbrot stórútgerða.

(M) Miðflokkurinn
Miðflokkurinn bauð nú í fram í sínum öðrum þingkosningum og sem fyrr undir forystu Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Flokkurinn hóf síðasta kjörtímabil með sjö þingmenn en Í kjölfar Klaustursmálsins bættust þeir Karl Gauti Hjaltason og Ólafur Ísleifsson við úr Flokki fólksins. Að Gunnari Braga Sveinssyni undanskildum sóttust allir þingmenn flokksins eftir forystusætum á listum flokksins. Stillt var upp á lista í öllum kjördæmum. Uppstillingarnefndir í Reykjavíkurkjördæmunum höfnuðu sitjandi þingmönnum Ólafi Ísleifssyni og Þorsteini Sæmundssyni í þágu þess að hafa fleiri konur í efstu sætum. Ólafur vék sjálfviljugur til hliðar til að „leysa þá pattstöðu sem upp er komin“Ólafur segist leysa pattstöðu með því að bjóða sig ekki fram - Vísir.is, 19.7.2021 en fylgismenn Þorsteins voru ekki sáttir við þessar málalyktir þannig að tillaga uppstillingarnefndar var felld á félagsfundi. Í kjölfarið fór fram oddvitakjör um efsta sæti listans þar sem Þorsteinn beið lægri hlut fyrir Fjólu Hrund Björnsdóttur.Breytt ásýnd Miðflokksins og ákall um fleiri konur - RÚV, 25.7.2021

(O) Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn
Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn var stofnaður á seinni hluta ársins 2020 og var því í framboði til Alþingis í fyrsta skiptið. Stofnandi flokksins og formaður var Guðmundur Franklín Jónsson sem áður hafði verið formaður Hægri grænna sem buðu fram 2013. Guðmundur hafði einnig verið í framboði í forsetakosningunum 2020. Í viðtali við Stundina í febrúar 2020 sagði Guðmundur að flokkurinn myndi verða síðastur til að birta framboðslista sína og stefnumál þar sem frambjóðendur væru margir hræddir við fjölmiðla og þar sem hann óttaðist að aðrir flokkar myndu stela stefnumálum flokksins.Segir frambjóðendur nýstofnaðs stjórnmálaafls óttast fjölmiðla - Stundin, 11.2.2021

(P) Píratar
Píratar buðu nú fram til Alþingis í fjórða skiptið. Flokkurinn hafði sex þingmenn eftir kosningarnar 2017 en bætti við sig einum manni á miðju kjörtímabili þegar Andrés Ingi Jónsson gekk til liðs við flokkinn en hann hafði verið kjörinn á þing fyrir VG. Flokkurinn hefur ekki eiginlegan formann en þingmenn hans skiptast á að gegna embætti formanns þingflokksins. Halldóra Mogensen var sérstaklega útnefnd sem umboðsmaður flokksins í mögulegum stjórnarmyndunarviðræðum.Halldóru falið að leiða stjórnarmyndunarviðræður - Vísir.is, 28.7.2021 Helgi Hrafn Gunnarsson, Jón Þór Ólafsson og Smári McCarthy sóttust ekki eftir endurkjöri. Rafræn prófkjör voru haldin í öllum kjördæmum. Eitt prófkjör var haldið fyrir Reykjavíkurkjördæmin í sameiningu.

(S) Samfylkingin
Samfylkingin hafði verið í stjórnarandstöðu á undangengnu kjörtímabili. Flokkurinn fékk sjö þingmenn í kosningunum 2017 en fjölgaði um einn á kjörtímabilinu þegar Rósa Björk Brynjólfsdóttir gekk til liðs við flokkinn en hún hafði áður verið þingmaður VG. Þetta voru aðrar þingkosningarnar þar sem Logi Már Einarsson leiddi flokkinn sem formaður. Stillt var upp á lista flokksins í öllum kjördæmum nema Norðvestur þar sem kosið var um efstu fjögur sæti listans á kjördæmisþingi. Í Reykjavíkurkjördæmunum lét uppstillingarnefnd framkvæma skoðannakönnun hjá flokksmönnum um röðun í fimm efstu sætin. Niðurstöður könnunarinnar áttu að vera leynilegar en láku út til fjölmiðlar. Samkvæmt þeim var Ágúst Ólafur Ágústsson, sitjandi þingmaður flokksins, ekki í einu af fimm efstu sætum. Niðurstöður uppstillingarnefndar urðu að Ágúst myndi ekki sitja ofarlega á listum flokksins í Reykjavík og urðu af þessu nokkrar deilur.Ill­ska hlaupin í upp­stillingar­nefnd Sam­fylkingar - Vísir.is, 18.1.2021

(V) Vinstri hreyfingin – grænt framboð
Vinstri hreyfingin – grænt framboð hafði leitt ríkisstjórn á undangengnu kjörtímabili þar sem formaður flokksins, Katrín Jakobsdóttir, hafði verið forsætisráðherra. Flokkurinn fékk 11 þingmenn kjörna í síðustu kosningum en á kjörtímabilinu gengu tveir þeirra úr þingflokknum og til liðs við aðra flokka vegna óánægju með stjórnarsamstarfið með Framsóknarflokki og Sjálfstæðisflokki. Skipað var á lista í öllum kjördæmum með rafrænu forvali. Sameiginlegt forval var í báðum Reykjavíkurkjördæmunum. Athygli vakti að nýliðar höfðu betur gegn sitjandi þingmönnum í oddvitasæti í öllum kjördæmum nema Reykjavíkurkjördæmunum.Stjórn­ar­þing­mönn­um í­trek­að hafn­að - Fréttablaðid, 18.4.2021 Óli Halldórsson, sigurvegari forvalsins í Norðausturkjördæmi, baðst þó síðar undan því að leiða listann af persónulegum ástæðum þannig að Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir færðist upp í efsta sætið. Einn þingmanna flokksins, Kolbeinn Óttarsson Proppé, bauð sig fram í forvali flokksins í Suðurkjördæmi en hafnaði þar í fjórða sæti. Eftir það hugði hann á framboð í forvalinu í Reykjavík en dró það síðar til baka í ljósi #metoo umræðunnar og þess að kvartað hafði verið undan framkomu hans við fagráð flokksins.Dregur fram­boð sitt til baka í ljósi um­ræðu síðustu daga - Vísir.is, 11.5.2021

(Y) Ábyrg framtíð
Ábyrg framtíð var stofnuð um sumarið 2021 í kringum andstöðu við sóttvarnaraðgerðir vegna kórónuveirufaraldursins og efasemdir um bólusetningar. Formaður flokksins var Jóhannes Loftsson en hann var jafnframt oddviti eina framboðslista flokksins, í Reykjavíkurkjördæmi norður. Flokkurinn hafði einnig skilað inn framboðslista með undirskriftum í Suðurkjördæmi en framboðinu var hafnað þar sem undirskriftir voru ekki nógu margar.Ábyrg framtíð fékk ekki tilskilinn meðmælafjölda í Suðurkjördæmi - Vísir.is, 11.9.2021

 Oddvitar 
Í töflunni hér að neðan má sjá efstu menn á öllum framboðslistum sem boðnir voru fram í kosningunum:

 Flokkur  RN  RS  SV  NV  NA  S (B) Framsóknarflokkurinn  Ásmundur Einar Daðason  Lilja Dögg Alfreðsdóttir  Willum Þór Þórsson  Stefán Vagn Stefánsson  Ingibjörg Ólöf Isaksen  Sigurður Ingi Jóhannsson (C) Viðreisn  Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir  Hanna Katrín Friðriksson  Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir  Guðmundur Gunnarsson  Eiríkur Björn Björgvinsson  Guðbrandur Einarsson (D) Sjálfstæðisflokkurinn  Guðlaugur Þór Þórðarson  Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir  Bjarni Benediktsson  Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir  Njáll Trausti Friðbertsson  Guðrún Hafsteinsdóttir (F) Flokkur fólksins  Tómas A. Tómasson  Inga Sæland  Guðmundur Ingi Kristinsson  Eyjólfur Ármannsson  Jakob Frímann Magnússon  Ásthildur Lóa Þórsdóttir (J) Sósíalistaflokkur Íslands  Gunnar Smári Egilsson           (M) Miðflokkurinn      Karl Gauti Hjaltason  Bergþór Ólason  Sigmundur Davíð Gunnlaugsson  Birgir Þórarinsson (O) Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn  Guðmundur Franklín Jónsson           (P) Píratar  Halldóra Mogensen  Björn Leví Gunnarsson  Þórhildur Sunna Ævarsdóttir       (S) Samfylkingin  Helga Vala Helgadóttir  Kristrún Mjöll Frostadóttir  Þórunn Sveinbjarnardóttir    Logi Már Einarsson  Oddný Harðardóttir (V) Vinstri hreyfingin – grænt framboð  Katrín Jakobsdóttir  Svandís Svavarsdóttir  Guðmundur Ingi Guðbrandsson  Bjarni Jónsson Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir   (Y) Ábyrg framtíð  Jóhannes Loftsson

 Skoðanakannanir 
Skoðanakannanir höfðu sýnt miklar fylgissveiflur yfir undangengið kjörtímabil. Sjálfstæðisflokkurinn hafði mælst stærstur yfir allt kjörtímabilið en Samfylkingin næst stærst yfir miðbik tímabilsins. Þegar nær dró kosningum dalaði þó fylgi Samfylkingar í könnunum en fylgi VG og hins nýja Sósíalistaflokks reis. Niðurstöður kosninganna urðu svo nokkuð frábrugðnar skoðanannakönnunum, t.d. var fylgi Sósíalista ofmetið í öllum könnunum í september en fylgi Framsóknarflokks og Flokks fólks vanmetið.
FyrirtækiDags. framkvæmdaÚrtakSvarhlutfallDVSMBPFCJAðrirForskot2021 parliamentary election25 Sep 2021––24.412.69.95.417.38.68.88.34.10.57.1Maskína22–24 Sep 2021 21.410.513.85.515.410.26.210.16.10.86.0Gallup20—24 Sep 202123.412.012.66.814.98.86.49.25.30.68.5MMR22–23 Sep 2021| –22.99.711.55.816.49.96.212.05.10.56.5MMR21–22 Sep 2021909–21.811.013.94.714.310.77.310.16.00.27.5Maskína15–22 Sep 2021| | 20.611.511.77.113.411.35.611.46.60.87.2Prósent17–21 Sep 202125005020.110.714.76.612.213.15.29.36.91.25.4Gallup13–19 Sep 202121.210.212.76.213.211.57.010.27.30.58.0MMR15–17 Sep 20211,257–20.312.113.04.612.711.85.610.78.60.67.6Prósent13–16 Sep 20211,493–21.310.014.25.912.611.54.711.67.70.57.1Maskína8–13 Sep 2021| | 21.011.514.65.512.013.33.612.36.1–6.4Gallup30 Aug–12 Sep 20215,82851.122.011.811.07.612.911.04.99.97.81.110.2MMR8–10 Sep 2021––22.310.511.66.015.09.95.012.26.70.87.3Gallup15—29 Aug 20214,32953.324.212.311.57.09.710.94.910.68.20.712.1MMR24 Aug 2021––23.910.910.56.212.510.65.110.48.71.211.3Maskína13–23 Aug 2021 23.414.213.05.112.69.94.210.76.9–8.8Gallup29 July–15 August 202124.514.111.26.710.412.64.19.16.70.610.4Gallup 30 June–28 July 202124.113.812.37.411.912.24.08.75.40.210.3MaskínaJuly 2021| | 20.914.113.75.59.912.74.212.36.3–6.8Prósent15–23 Jul 20212,600–23.611.912.65.610.613.35.010.16.11.210.3MMR 24 Jun–6 Jul 20212,041–25.411.910.66.612.312.25.59.15.31.212.1Gallup1–29 June 20218,12051.624.114.79.97.510.312.94.210.95.40.19.4MaskínaJune 2021| | 23.815.012.45.011.411.64.212.34.3–8.8MMR 4–14 June 2021973–27.012.411.27.38.813.15.57.85.31.613.9MMR 25 May–1 June 2021951–24.611.110.96.512.513.52.811.05.61.611.1Gallup 1–31 May 202111,77948.723.514.712.47.210.411.04.310.95.40.28.8MMR 7–12 May 2021953–25.613.110.95.712.611.33.310.65.71.212.5MMR 21–28 April 2021946–28.712.911.35.810.69.64.88.86.01.514.8Gallup |23.814.312.08.210.112.04.79.65.00.39.5MMR 29 Mar–7 April 2021940–23.110.115.46.911.513.24.710.04.01.07.7Gallup1-29 Mar 20219,85653.023.012.312.79.511.111.55.09.55.00.410.3MMR 5–10 Mar 2021951–21.011.713.89.312.711.55.110.03.81.07.2Gallup1-28 Feb 20219,07852.522.913.414.47.310.312.24.09.45.8 -8.5MMR 12–18 Feb 2021919–22.213.513.18.011.411.43.610.64.12.08.7Gallup6–31 Jan 20219,01951.422.712.816.68.09.511.13.911.73.8–6.1MMR30 Dec 2020–11 Jan 20212,002 -24.410.915.68.69.112.34.98.84.41.08.8Gallup1 Dec 2020–3 Jan 202110,95851.523.711.717.09.18.311.94.310.03.8–6.7Zenter11–19 Dec 20202,50052.822.910.215.66.77.317.04.710.23.32.15.9MMR26 Nov–3 Dec 2020944 -27.17.613.87.07.513.86.29.55.02.312.3Gallup2–30 Nov 20209,35153.623.711.817.18.88.612.44.19.73.7–6.6MMR 6–11 Nov 2020925 -25.07.516.79.19.914.33.98.44.01.18.3Gallup30 Sep–1 Nov 202010,93754.023.511.915.89.97.712.14.511.62.7–7.7MMR 23–28 Oct 2020933 -21.98.315.211.610.213.53.89.74.61.36.7Gallup1–30 Sep 20209,67352.923.913.714.99.46.713.23.710.43.9–9.0Maskína24–28 Sep 2020 22.710.417.95.97.815.75.514.0––5.2MMR 10–23 Sep 20202,043 -25.68.512.810.88.315.03.69.44.31.710.6MMR 26 Aug–2 Sep 2020929 -24.09.614.98.08.914.34.810.03.42.29.1Gallup4–31 Aug 20209,47951.922.812.614.79.97.913.73.610.63.90.38.1Gallup 31 Jul 2020 - -23.210.914.810.67.613.94.310.83.80.18.4MMR 23–28 Jul 2020951 -24.010.813.18.48.615.44.08.45.12.18.6Gallup02–30 Jun 202010,27451.724.013.614.910.28.610.73.610.53.80.19.1MMR 16–19 Jun 20201,045 -24.310.716.38.06.113.25.410.03.52.48.0Gallup4 May–1 Jun 202010,63054.024.614.314.410.47.711.04.49.73.3–10.2MMR 19–25 May 2020994 -23.510.613.310.86.414.63.611.34.11.78.9Gallup30 Mar–3 May 202011,02855.725.113.813.89.98.410.44.410.04.0–11.3MMR 15–17 Apr 20201,051 -22.710.413.19.59.812.34.710.05.62.09.6MMR 3–7 Apr 2020987 -23.512.314.110.78.812.23.49.63.42.19.4Gallup2–29 Mar 202010,35254.823.513.315.111.28.110.24.211.13.2–8.4MMR 18–20 Mar 20201,034 -27.49.814.710.08.110.23.79.74.70.512.7Gallup3 Feb–1 Mar 20207,96453.822.011.914.814.27.010.74.010.35.01.97.2MMR 6–10 Feb 20201,003 -22.010.715.113.36.810.44.69.75.32.16.9Gallup03 Jan–02 Feb 20208,67851.821.610.517.712.57.811.54.210.33.4–3.9MMR 28 Jan 2020 - -19.08.716.615.17.210.63.812.44.91.92.4MMR 3–13 Jan 20202,057 -20.311.116.812.98.211.03.510.54.11.53.5Gallup2 Dec 2019–1 Jan 20208,51152.822.710.713.912.78.611.34.312.03.3–8.8MMR 13–19 Dec 20191,014 -20.010.314.414.38.311.84.010.55.21.15.6Gallup28 Oct–1 Dec 201911,66353.221.713.615.812.97.810.33.910.83.0–5.9MMR 15–22 Nov 20191,061 -18.110.613.216.89.410.86.39.73.02.21.3Gallup30 Sep–27 Oct 20199,798 -22.713.417.311.58.29.04.610.32.6–5.4MMR 21–25 Oct 2019972 -21.19.715.313.510.08.98.010.02.60.95.8Zenter10–14 Oct 20192,3005319.612.518.511.67.310.94.011.32.91.11.1MMR 30 Sep–09 Oct 20192,124 -19.810.314.114.810.18.85.611.03.12.45.0Gallup 01–30 Sep 2019 - -23.512.016.112.37.99.74.311.22.7–7.4MMR 09–16 Sep 20191,045 -18.312.814.812.011.812.44.010.22.01.63.5Gallup29 Jul–01 Sep 20198,42347.221.712.815.513.48.39.33.811.43.7 -6.2MMR 12–19 Aug 2019990 -19.111.516.813.010.411.34.19.32.91.62.3Gallup 01–31 Jul 2019 - -21.612.013.712.18.512.73.712.23.2–7.9Zenter24–26 Jul 20192,00045.020.512.914.413.48.212.33.210.62.71.96.1MMR 04–17 Jul 20192,031 -19.010.313.514.48.414.94.89.74.30.84.1Gallup31 May–30 Jun 20195,91053.023.713.014.711.48.611.34.210.13.0–9.0MMR 7–14 Jun 2019988–22.111.314.410.67.714.44.29.54.41.37.7Gallup3–30 May 20196,12553.523.412.416.610.08.511.23.210.93.70.16.8MMR 23–29 May 2019932–21.514.112.510.89.714.04.28.33.41.67.4MMR 14–16 May 2019978–21.312.213.911.811.69.86.48.43.21.47.4MMR 30 Apr–3 May 2019941–20.213.414.19.29.813.45.19.24.21.46.1Gallup5–30 Apr 20195,18957.723.613.316.28.98.011.14.011.03.60.37.4MMR 13 Apr 2019––22.512.114.39.211.213.35.07.82.81.78.2MMR 4–9 Apr 2019926–21.710.413.910.28.715.05.49.04.51.26.7Gallup1–31 Mar 20196,70555.425.011.615.99.09.011.63.710.33.50.49.1MMR 11–14 Mar 20191,025–23.611.413.88.011.113.64.79.42.51.99.8Gallup31 Jan–28 Feb 20197,06053.525.012.316.86.79.011.63.49.95.00.38.2MMR 11–15 Feb 2019934–22.711.115.96.113.510.46.98.13.61.56.8Gallup7–31 Jan 20194,24154.423.411.319.16.58.812.73.79.15.30.14.3MMR 28 Jan 2019––21.812.215.58.312.612.05.49.2–3.16.3MMR 4–14 Jan 20192,061–22.211.315.06.911.713.86.77.8–4.67.2Gallup3 Dec 2018–1 Jan 20194,89958.022.711.618.45.711.410.75.310.53.40.34.3MMR 5–11 Dec 2018975–22.112.916.95.912.514.44.28.5–2.65.2Zenter3–4 Dec 20182,3005521.412.720.84.38.514.45.79.1–3.10.6Maskína30 Nov–3 Dec 20181,311–19.314.919.74.68.814.94.413.4––0.4Gallup3 Nov–2 Dec 20185,31958.323.510.518.712.07.510.26.29.81.30.34.8MMR 21 Nov 2018––21.110.316.313.17.511.37.68.6–4.24.8MMR 8–12 Nov 20181,048–19.811.516.612.18.811.37.37.8–4.73.2Gallup2–31 Oct 20186,12954.825.810.617.010.37.210.66.210.81.10.48.8MMR 22 Oct 2018––20.810.816.512.87.813.25.99.9–2.34.3MMR 3–9 Oct 2018921–20.810.916.711.98.912.76.18.6–3.24.1Gallup3 Sep–1 Oct 20185,46053.324.610.319.39.86.611.55.910.70.90.45.3MMR 7–12 Sep 2018953–21.311.119.810.88.113.25.37.9–2.51.5Gallup2 Aug–2 Sep 20187,09452.622.711.719.38.78.212.55.710.10.70.43.4MMR 10 Aug 2018––22.18.816.610.38.913.47.88.7–3.45.5Gallup29–30 Jul 20187,06050.424.610.716.78.69.213.96.08.70.90.77.9Gallup31 May–1 Jul 20185,87555.224.511.515.28.08.513.15.110.41.02.79.3MMR 12–18 Jun 2018925–21.612.715.110.69.514.38.25.8–2.26.5Gallup2–31 May 20187,11356.623.813.317.98.58.913.34.18.4–1.85.9MMR 16–22 May 2018929–23.712.014.69.810.114.15.67.1–3.09.1MMR 2 May 2018––24.513.714.710.38.213.05.87.6–2.19.8Gallup27 Mar–29 Apr 20186,76656.325.314.117.77.99.611.04.27.7–2.57.6MMR 13–19 Apr 2018910–23.914.313.68.87.315.36.97.0–2.88.6Gallup1–26 Mar 20185,42357.024.513.916.58.79.212.54.98.4–1.48.0MMR 19 Mar 2018––25.314.816.110.79.013.23.66.0–1.49.2MMR 12 Mar 2018––21.916.115.99.78.813.85.76.1–2.05.8Gallup1–28 Feb 20185,56455.323.516.615.38.69.311.95.96.8–2.26.9Gallup4–31 Jan 20185,60653.825.516.916.16.89.510.75.57.3–1.78.6MMR 25–30 Jan 2018928–22.318.414.97.711.212.94.26.0–2.43.9MMR 9–17 Jan 20181,594–25.815.013.96.911.212.26.16.2–2.610.8Gallup30 Nov–28 Dec 20177,00155.225.117.315.55.811.910.15.46.5–2.47.8MMR 12–15 Dec 2017923–23.216.716.88.78.514.13.75.7–2.56.4Fréttablaðið/Stöð 2/Vísir4 Dec 2017804–26.423.513.47.411.37.74.04.8–1.52.9Gallup8–30 Nov 20173,99157.824.016.116.76.810.410.46.47.1–2.17.3MMR 14–17 Nov 2017944–24.413.016.010.59.59.98.46.5–1.88.42017 parliamentary election28 Oct 2017––25.216.912.110.910.79.26.96.7–1.58.4

 Úrslit kosninganna 

Kjörsókn í kosningunum var 80,1% og er það næstversta kjörsókn sem hefur verið í alþingiskosningum á Íslandi.
 Úrslit í einstökum kjördæmum 
+ Hlutfallslegt fylgi (%) Kjördæmi D B V S F P C M         Reykjavík N 20.9 12,3 15,9 12,6 7,7 12,8 7,7 3,5 Reykjavík S 22.8 11,5 14,7 13,3 8,9 10,9 8,6 4,1 Suðvestur 30.2 14,5 12,1 8,1 7,6 8,3 11,4 4,5 Norðvestur 22,5 25,8 11,5 6,9 8,8 6,3 6,2 7,4 Norðaustur 18,5 25,6 12,9 10,5 8,6 5,3 5,4 8,9 Suður 24,6 23,9 7,4 7,6 12,9 5,6 6,2 7,4

+ Þingsæti Kjördæmi D B V S F P C M         Reykjavík N 2 1 2 2 1 2 1 0 Reykjavík S 3 1 2 1 1 2 1 0 Suðvestur 4 2 1 1 1 2 2 0 Norðvestur 2 3 1 0 1 0 0 1 Norðaustur 2 3 2 1 1 0 0 1 Suður 3 3 0 1 1 0 1 1

 Endurtalningar 
Samkvæmt birtum lokatölum úr öllum kjördæmum að morgni 26. september voru niðurstöður þær að 33 konur hefðu náð kjöri til Alþingis en það hefði þýtt að þingið hefði í fyrsta skiptið verið skipað konum að meiri hluta. Það hefði jafnframt orðið í fyrsta skiptið á evrópsku þjóðþingi sem það hefði gerst. Samkvæmt sömu tölum hafði Lenya Rún Taha Karim, frambjóðandi Pírata í Reykjavíkurkjördæmi norður náð kjöri sem jöfnunarmaður og síðasti þingmaður kjördæmisins en það hefðu einnig verið tímamót þar sem hún hefði þá verið yngsti þingmaður sögunnar. Fluttar voru fréttir af því í stórum erlendum fjölmiðlum að konur væru nú í meirihluta á Alþingi. Í kjölfar endurtalningar í Norðvesturkjördæmi á sunnudeginum urðu miklar sviptingar á úthlutun jöfnunarmanna sem urðu til þess að konum sem náð höfðu kjöri fækkaði úr 33 í 30 og þær voru því ekki lengur í meirihluta.Endurtalning: Konur ekki lengur í meirihluta - RUV.is

Vinstri græn, Sósíalistar, Sjálfstæðisflokkurinn og Píratar kröfðust endurtalningar í Suðurkjördæmi vegna þess hve fáum atkvæðum munaði til að breyta úthlutun þingsæta.Fjórir flokkar óska eftir endurtalningu í Suðurkjördæmi - RÚV, 27.9.2021 Niðurstöður þar breyttust ekki við endurtalningu.Engin breyting við endurtalningu í Suðurkjördæmi - RÚV, 28.9.2021

 Kærumál 
Í kjölfar endurtalningar atkvæða í Norðvesturkjördæmi kom fram margþætt gagnrýni á endurtalninguna og framkvæmd hennar. Að sögn Inga Tryggvasonar, formanns yfirkjörstjórnar í kjördæminu, var ráðist í endurtalningu á öllum atkvæðum vegna þess að í ljós kom misræmi í flokkun atkvæða sem greidd höfðu verið C-lista Viðreisnar.http://landskjor.is/landkjorstjorn/frettir-tilkynningar/tilkynning-um-urslit-kosninga-til-althingis-25.-september-2021-og-uthlutun-thingsaeta. Eftir endurtalningu breyttust atkvæðatölur allra framboða lítillega en einnig fjöldi auðra og ógildra seðla sem og heildarfjöldi talinna atkvæða með þeim afleiðingum að úthlutun jöfnunarsæta á landsvísu breyttist verulega.https://www.ruv.is/frett/2021/09/29/mannleg-mistok-breyttu-ollu-fyrir-tiu-frambjodendur Í kjölfar endurtalningar gagnrýndi Magnús Davíð Norðdahl, efsti maður á lista Pírata, það að umboðsmaður listans skyldi ekki hafa verið látinn vita af endurtalningunni og að kjörseðlar skuli ekki hafa verið innsiglaðir eftir að fyrri talningu lauk og þar til hafist var handa við endurtalningu.https://www.frettabladid.is/frettir/segir-alvarlega-agalla-a-talningu-atkvaeda/ Formaður yfirkjörstjórnar staðfesti að kjörseðlarnir hefðu verið skildir eftir í talningarsalnum á Hótel Borgarnesi á þessu tímabili og að salurinn hafi einungis verið læstur en ekki innsiglaður og bar það fyrir sig að slíkt hefði aldrei verið gert.https://www.frettabladid.is/frettir/kjorgogn-voru-ekki-innsiglud-thad-hefur-aldrei-verid-gert/ Skýrslur yfirkjörstjórna úr öðrum kjördæmum leiddu þó í ljós að Norðvesturkjördæmi var eina kjördæmið þar sem geymslustaður atkvæða var ekki innsiglaður eftir að talningu var lokið.https://www.mbl.is/frettir/kosning/2021/09/30/innsiglad_alls_stadar_nema_i_nordvesturkjordaemi/

Landskjörstjórn kom saman 1. október til að úthluta þingsætum og fór þar eftir þeim niðurstöðum sem borist höfðu frá yfirkjörstjórnum í hverju kjördæmi. Landskjörstjórn lét þess þó getið í tilkynningu að að hennar mati hefði: „... ekki borist staðfesting frá yfirkjörstjórn Norðvesturkjördæmis á að meðferð og varðveisla kjörgagna á talningarstað í kjördæminu hafi verið fullnægjandi.“ Samkvæmt ákvæðum stjórnarskrár væri það hins vegar eingöngu Alþingi sjálft sem gæti úrskurðað um gildi kosninganna. http://landskjor.is/landkjorstjorn/frettir-tilkynningar/tilkynning-um-urslit-kosninga-til-althingis-25.-september-2021-og-uthlutun-thingsaeta 

Sérstök kjörbréfanefnd Alþingis hefur það hlutverk að rannsaka kosningakærur og gera tillögu til þingsins um samþykkt eða synjun á kjörbréfum nýkjörinna þingmanna. Þar sem hin eiginlega kjörbréfanefnd er ekki kosin fyrr en þing kemur saman komu flokkarnir sér saman um skipun undirbúningsnefndar kjörbréfa og var Birgir Ármannsson formaður hennar.https://www.visir.is/g/20212165200d/skipta-ut-konu-fyrir-karl-vegna-jafn-rettis-sjonar-mida Alls bárust Alþingi 17 kærur vegna kosninganna, þar á meðal 6 kærur frá öllum frambjóðendunum sem hefðu náð kjöri sem jöfnunarmenn ef fyrri tölurnar úr Norðvesturkjördæmi hefðu gilt. Flestar sneru kærurnar að framkvæmd talningar í Norðvesturkjördæmi. Rannsókn undirbúningsnefndarinnar fólst m.a. í vettvangsheimsóknum á talningarstað í Borgarnesi, samtölum við vitni og skoðun á gögnum á borð við upptökur úr eftirlitsmyndavélum frá Hótel Borgarnesi. Niðurstöður þeirrar rannsóknar var sú að annmarkar hafi verið á vörslu kjörgagna í talningarsalnum í 5-6 klukkustundir eftir að talningu lauk um nóttina og þar til yfirkjörstjórn mætti aftur á talningarstað upp úr hádegi. Á því tímabili höfðu starfsmenn hótelsins aðgang að salnum þar sem talningin fór fram og staðfest var með upptökum úr öryggismyndavélum að fjórir starfsmenn hefðu farið inn í salinn. Kjörgögnin sjálf hafi verið óinnsigluð í kössum og engin myndavélavöktun á því svæði í salnum þar sem þau voru geymd. 

Í greinargerð undirbúningskjörbréfanefndar fyrir rannsókn kjörbréfa kemur að auki fram að oddviti yfirkjörstjórnar Norðvesturkjördæmis, Ingi Tryggvason, hafi verið mættur fyrstur á talningarstað í hádeginu og verið þar einsamall að handleika kjörseðla þegar næstu tveir meðlimir yfirkjörstjórnar mættu á staðinn um hálftíma síðar. Ennfremur kemur fram að þau níu atkvæði sem C-listi fór niður um í endurtalningu eftir atvikið, og ollu jöfnunarþingsætatilfærslunni, hafi verið í einum og sama bunkanum, þeim fyrsta sem oddviti er sagður hafa tekið upp þegar þeir meðlimir yfirkjörstjórnar sem mættir voru ákváðu að frumkvæði oddvita að fara yfir alla atkvæðabunka C-lista. 

Kjörbréfanefnd var hins vegar klofin í afstöðu sinni til þess hvort að þessi ágalli á framkvæmd kosninganna ætti að verða til þess að ógilda kosningarnar í Norðvesturkjördæmi eða jafnvel á landsvísu. Nýkjörið Alþingi greiddi atkvæði um kjörbréf þingmanna 25. nóvember og samþykkti kjörbréf þingmanna úr Norðvesturkjördæmi með 42 atkvæðum á móti 5 en 16 sátu hjá. Magnús D. Norðdahl, frambjóðandi Pírata í Norðvesturkjördæmi, boðaði í kjölfarið að hann myndi fara með málið fyrir Mannréttindadómstól Evrópu.

Framkvæmd talningarinnar í Norðvesturkjördæmi var einnig kærð til lögreglu. Í október sektaði lögreglustjórinn á Vesturlandi alla yfirkjörstjórn kjördæmisins fyrir það að hafa ekki innsiglað atkvæði eftir talningu líkt og kosningalög gera ráð fyrir. Ingi Tryggvason, formaður yfirkjörstjórnarinnar, skyldi greiða 250 þúsund krónur í sekt en aðrir í yfirkjörstjórn skyldur greiða 150 þúsund. Enginn meðlimur yfirkjörstjórnarinnar greiddi þó þessa sekt þannig að lögreglustjóri þurfti að taka ákvörðun um það hvort að ákæra ætti í málinu eða fella það niður. Í mars 2022 var svo tilkynnt um að málin á hendur yfirkjörstjórninni hefðu verið felld niður af lögreglustjóranum á Vesturlandi þar sem þau þóttu ekki nægilega líkleg til sakfellingar þar sem ekki væri nógu skýrt í nýjum kosningalögum að refsivert væri að innsigla ekki atkvæðin. Karl Gauti Hjaltason kærði þessa ákvörðun lögreglustjóra um niðurfellingu til ríkissaksóknara sem úrskurðaði að rétt hefði verið af lögreglustjóra að fella málið niður.

Niðurstaða Mannréttindadómstóls Evrópu
Mannréttindadómstóll Evrópu gaf út dóm sinn vegna talningamálsins þann 16. apríl árið 2024. Dómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu að íslenska ríkið hefði brotið gegn réttinum til frjálsra kosninga og skilvirkra réttarúrræða við alþingiskosningarnar. Ríkið var dæmt til að greiða Guðmundi Gunnarssyni, frambjóðanda Viðreisnar, og Magnúsi Davíð Norðdahl, frambjóðanda Pírata, hvorum fyrir sig andvirði um tveggja milljóna króna.

 Markverðir áfangar 
Tómas A. Tómasson þingmaður Flokks fólksins er elsti nýliðinn sem kosinn hefur verið á þing eða 72 ára gamall.

Indriði Ingi Stefánsson varaþingmaður Pírata lagði fram fyrstu breytingartillögu við úrskurð lögmætis kjörbréfa.

Birgir Þórarinsson þingmaður Miðflokksins gekk til liðs við Sjálfstæðisflokkinn tveimur vikum eftir kosningar en það er í fyrsta skipti sem að þingmaður skiptir um flokk svo stuttu eftir kosningar.

Flokkur:Alþingiskosningar
Flokkur:2021

Tilvísanir