Dalia Grybauskaitė

Dalia Grybauskaitė (f. 1. mars 1956) er fyrrverandi forseti Litáens. Hún er fyrsta konan sem hefur gegnt forsetaembættinu og fyrsti forseti landsins sem hefur gegnt tveimur kjörtímabilum í röð. Grybauskaitė hefur áður verið varautanríkisráðherra og fjármálaráðherra Litáens og framkvæmdastjóri fjármagns og mannauðs í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins frá 2004 til 2009. Hún var fyrsti Litáinn sem vann í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins.

Grybauskaitė er stundum kölluð „litáíska járnfrúin“ vegna staðfestu sinnar og vegna þess að hún er með svart belti í karate.

Æviágrip
Eftir að Litáen gekk í Evrópusambandið þann 1. maí 2004 var Grybauskaitė útnefnd í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, fyrst Litáa. Hún vann í stuttan tíma fyrir framkvæmdastjórn Romano Prodi og síðan fyrir framkvæmdastjórn José Manuels Barroso sem framkvæmdastjóri fjármagns og mannauðs. Hún gekk úr framkvæmdastjórninni þann 1. júlí árið 2009 til þess að gefa kost á sér sem forseti Litáen. 

Grybauskaitė tilkynnti forsetaframboð sitt formlega þann 26. febrúar 2009. Frá febrúarmánuði spáðu skoðanakannanir Grybauskaitė afgerandi sigri í kosningunum. Hún bauð sig fram án beinna tengsla við neinn stjórnmálaflokk en naut stuðnings litáíska Föðurlandsbandalagsins og sjálfstæðishreyfingarinnar Sąjūdis.

Í kosningabaráttunni einbeitti Grybauskaitė sér að innanríkismálum. Efnahagur Litáens var á niðurleið eftir langt hagvaxtarskeið og atvinnuleysi nam 15,5 prósentum í mars. Mótmæli gegn ríkisstjórninni höfðu leitt til ofbeldis í janúar 2009.

Kosningarnar fóru fram þann 17. maí 2009. Grybauskaitė vann stórsigur með 68,18 prósent atkvæða. Eftir kosningasigur sinn settist hún fyrst kvenna á forsetastólinn. Sigur Grybauskaitė var talinn til merkis um þekkingu hennar á efnahagsmálum og það að hún var ekki viðriðin nein pólitísk hneykslismál. Alþjóðafjölmiðlar fóru fljótt að kalla hana „litáísku járnfrúna“ þar sem hún var tilfinningaþrunginn ræðumaður og með svart belti í karate. Grybauskaitė, sem talar litáísku, ensku, rússnesku, frönsku og pólsku, hefur nefnt Margaret Thatcher og Mohandas Gandhi sem pólitískar fyrirmyndir sínar.

Þegar Grybauskaitė tók við embætti tilkynnti hún að hún hygðist lækka eigin laun um helming vegna bágs efnahagsástandsins í landinu. Fyrstu utanríkisheimsóknir hennar voru til Svíþjóðar og Lettlands.

Tilvísanir

Flokkur:Forsetar Litáens
Flokkur:Fulltrúar í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins
Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu