Íslenskar mállýskur

Mállýskur eru ekki áberandi í íslensku, Ísland er talið nær mállýskulaust og skiptist ekki greinilega upp í mállýskusvæði. Hins vegar eru til nokkur svæðisbundin framburðarafbrigði.Íslenska: í senn forn og ný 

 Svæðisbundin framburðarafbrigði 

 Harðmæli þekkist á Norðurlandi, einkum í Eyjafirði og Þingeyjarsveit. Þegar lokhljóðin p, t, og k koma fyrir í miðju orði eða í lok orðs eru þau borin fram með fráblæstri. Orðið vita er þá borið fram „vitha“  en ekki „vida“  eins og flestir aðrir landsmenn gera, það kallast linmæli. Harðmæli gerir þó ekki þessi lokhljóð fráblásin ef þau koma á eftir órödduðum hljóðum, allir bera spila fram sem „sbila“  en enginn „sphila“ .
 Raddaður framburður þekkist á austanverðu Norðurlandi og norðanverðu Austurlandi. Þá er bolti borið fram sem „bol-ti“  en ekki „bohldi“  og seinka borið fram sem „sein-ka“  en ekki „seihn-ga“ .
 hv-framburður þekkist á Suðurlandi. Flestir Íslendingar bera hvar fram sem „kvar“ , en í hv-framburði er orðið borið fram „h(v)ar“ (,  eða ).
 bð-, gð-framburður þekkist á austanverðu Norðurlandi. Þar kemur fram lokhljóð á undan [ð], hafði er þá borið fram „habði“.
 ngl-framburður þekkist á Norðurlandi. Þar er borið fram lokhljóð í [ngl], líkt og stafsetningin bendir til. Orð eins og dingla er þá borið fram „dín-gla“  en ekki „dínla“ .
 rn-, rl-framburður þekkist í Austur-Skaftafellssýslu. Í stað þess að bera barnið fram sem „bardnið“ eða „badnið“, og karlinn fram sem „kardlin“ eða „kadlin“, þá kemur ekkert lokhljóð fyrir og framburðurinn verður „bar-nið“  og „kar-lin“ .
 Vestfirskur einhljóðaframburður kemur fyrir á Vestfjörðum og notar einhljóð en ekki tvíhljóð á undan sumum nefhljóðum. Orðið banki borið fram sem „ban-ki“  en ekki „bánki“ , orðið lengur er borið fram sem „le-ngur“  en ekki „leingur“ .
 Skaftfellskur einhljóðaframburður er það einkenni á framburði, að stafirnir a, e, i, o, u, og ö eru bornir fram sem einhljóð á undan „gi“ (t.d. er orðið „lögin“ borið fram sem „lö-jin“  frekar en „lau-jin“ , og „snagi“ er borið fram sem „sdna-ji“  en ekki „sdnæ-ji“ ). En þessi framburður er á undanhaldi.

 Annar framburðarmunur 

 Flámæli var framburðarbreyting sem varð útbreidd á fyrri hluta 20. aldar á Íslandi, sér í lagi á Vesturlandi og Suðurlandi. Sérhljóðin i og u lækkuðu í framburði svo að vinur hljómaði eins og venör og skyr hljómaði eins og sker, á meðan sérhljóðin e og u hækkuðu í framburði svo að spölur hljómaði eins og spulur.
 Tvinnhljóðun er nokkuð ný. Þar kemur fram blísturshljóð í orðum eins og tjald og það borið fram sem „tsjald“ .

 Tenglar 

Yfirlitsgrein um íslenskar mállýskur.  Höskuldur Þráinsson og Kristján Árnason.

 Tilvísanir 

Flokkur:Íslenska