Gráhaddur

Gráhaddur (fræðiheiti: Polytrichum piliferum) er mosategund af haddmosaætt sem vex meðal annars á Íslandi.  Hann þekkist auðveldlega frá öðrum haddmosum á því að hann hefur langan litlausan blaðodd.Polytrichum piliferum - Bristly haircap (á ensku). British Bryological society. Sótt þann 28. júlí 2019.

Útbreiðsla og búsvæði
Gráhaddur vex í sendnum jarðvegi, á melum, steinum, klettum, móbergi og urðum. Hann notast mikið við röskuð búsvæði líkt og jarphaddur (P. juniperinum) en sækir í óstöðugri jarðvegsyfirborð, opnara og súrara undirlag.

Gráhaddur finnst frá 0 upp í 3370 metra hæð erlendis. Á Íslandi finnst hann víða um land en á Norðurlandi eru eyður í útbreiðslu hans.Flóra Íslands (án árs). Gráhaddur - Polytrichum piliferum. Sótt þann 28. júlí 2019. Hann er með einn af fáum mosategundum sem þolir að vaxa í landmelhólavist sem einkennist af lausum foksandi.Jón Gunnar Ottósson, Anna Sveinsdóttir og María Harðardóttir (ritstj.) (2016). Vistgerðir á Íslandi. Fjölrit Náttúrufræðistofnunar Íslands nr. 54. Garðabæ, Náttúrufræðistofnun Íslands. Sótt þann 19. júlí 2019.

Rannsóknir
Í tilraun á gamalli járnnámu í New York gat gráhaddur auðveldað fræjum að spíra og mögulega bætt uppvaxtarskilyrði æðplantna fyrstu vikurnar. Í tilrauninni voru þó mikil afföll og ekki fannst sterkt samband milli tilraunarþátta.Delach, A., & Kimmerer, R. W. (2002). The effect of Polytrichum piliferum on seed germination and establishment on iron mine tailings in New York. Bryologist, 249-255.

Í þjóðgarði í Póllandi kom í ljós að hægt er að nota bæði gráhadd og kjarrhadd (Polytrichastrum formosum) til að vakta magn þungmálma sem berast í litlu magni um langa leið í andrúmslofti. Tegundirnar safna báðar í sig málmunum kadmíumi, kóbalti, krómi, kopar, mólýbdeni, nikkel, blýi og rúbidíni í magni sem hægt er að nýta til mælinga. Í tilrauninni kom í ljós að gráhaddur hentaði betur en kjarrhaddur í þungmálmsrannsóknir.Wojtuń, B., Samecka-Cymerman, A., Kosiba, P., Kempers, A. J., & Rajsz, A. (2018). Trace elements in Polytrichum commune and Polytrichastrum formosum from the Karkonosze Mountains (SW Poland). Ecotoxicology and environmental safety, 153, 1-7.

Myndir

Tilvísanir

Flokkur:Mosar
Flokkur:Haddmosaætt