Björg Thorarensen

Björg Thorarensen  (f. 1966) er íslenskur lögfræðingur. Hún var um árabil prófessor í lögfræði við Lagadeild Háskóla Íslands en frá 23. nóvember 2020 er hún hæstaréttardómari við Hæstarétt Íslands.Visir.is, „Ása og Björg skipaðar dómarar við Hæstarétt“ (skoðað 22. nóvember 2020)

 Ferill 
Björg fæddist í Reykjavík 24. september 1966. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1985, embætttisprófi í lögfræði (cand. jur) frá Lagadeild Háskóla Íslands 1991Lögfræðingatal 1736-1992. Iðunn, Reykjavík 1993. og meistaraprófi í lögum (LL.M) frá Edinborgarháskóla árið 1993 í stjórnskipunarrétti og alþjóðlegum mannréttindum og stjórnskipulagi Evrópusambandsins.

Að loknu lagaprófi var Björg starfsmaður nefndar á vegum dómsmálaráðuneytisins sem undirbjó gildistöku laga nr. 92/1989 um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði og annarrar löggjafar á sviði réttarfars 1. júlí 1992 frá 1991 til 1992. Hún var í starfsnámi hjá Mannréttindanefnd Evrópuráðsins í Strasbourg haustið 1993. Hún starfaði sem lögfræðingur á lagaskrifstofu ráðuneytisins frá 1994-1996, skrifstofustjóri á löggæslu- og dómsmálaskrifstofu frá 1996 -2001 og skrifstofustjóri á lagaskrifstofu ráðuneytisins 2002. Björg fékk útgefið leyfisbréf til málflutnings fyrir héraðsdómstólum árið 1997. Þá var hún umboðsmaður (agent) ríkisstjórnar Íslands við Mannréttindadómstól Evrópu frá 1999 – 2005 og 2009-2011.

Frá árinu 1994 -2002 var Björg stundakennari við Lagadeild Háskóla Íslands í alþjóðlegum mannréttindareglum og stjórnskipunarrétti. Hún var prófessor við Lagadeild HÍ í stjórnskipunarrétti, alþjóðlegum mannréttindareglum, þjóðarétti og persónuverndarrétti frá 2002-2020 og frá 2007-2010 var hún forseti Lagadeildar.

Kennsla og rannsóknir Bjargar eru einkum á sviði stjórnskipunarréttar, Mannréttindasáttmála Evrópu, þjóðaréttar og persónuverndarréttar og hefur hún gefið út fjölmargar greinar, bókakafla og bækur á innlendum og á alþjóðlegum vettvangi um þau efni auk álitsgerða, skýrslna og vinnu við lagafrumvörp. Viðamestu rannsóknir hennar tengjast íslensku stjórnarskránni og stjórnskipun Norðurlandanna. 

Björg hefur haldið fyrirlestra um efni á rannsóknarsviðum sínum á fjölmörgum alþjóðlegum og innlendum ráðstefnum og málþingum. Þá er hún virkur opinber álitsgjafi í  stjórnskipunar- og mannréttindamálefnum. Hún var gestafræðimaður við lagadeild Háskólans í Kaupmannahöfn 2011 og 2014 og við Evrópustofnunina í Flórens (European University Institute) 2018.

 Ýmis störf og verkefni 
Björg hefur gegnt fjölmörgum trúnaðarstörfum innan og utan háskólans. Hún var formaður stjórnar Persónuverndar frá 2011-2020Persónuvernd. (e.d.). Starfsfólk og stjórn Persónuverndar. Sótt 6. júní 2019 af: https://www.personuvernd.is/personuvernd/starfsfolk-og-stjorn// og var formaður starfshóps dómsmálaráðherra til að undirbúa innleiðingu Persónuverndarreglugerðar ESB í íslenskan rétt 2017 og 2018.Viðskiptablaðið. (2017, 21. nóvember). ESB reglur gilda þó ekki í lögum. Hafin er vinna við innleiðingu persónuverndarlöggjafar ESB og mun Björg Thorarensen semja frumvarpið. Viðskiptablaðið. Sótt 6. júní 2019 af: http://www.vb.is/frettir/esb-reglur-gilda-tho-ekki-i-logum/142986/?q=d%C3%B3msm%C3%A1lar%C3%A1%C3%B0herra Þá má nefna stjórnarformennsku í Háskólaútgáfunni frá 2016-2020Háskólaútgáfan. (2019). Um Háskólaútgáfuna. Sótt 6. júní 2019 af: http://haskolautgafan.hi.is/um  og Hafréttarstofnun Íslands frá 2017-2020 og hún var stjórnarformaður Mannréttindastofnunar Háskóla Íslands frá 2004-2013.Háskóli Íslands. Mannréttindastofnun. (2015). Starfsemi fyrri ára. Sótt 6. júní 2019 af: https://mhi.hi.is/starfsemi_fyrri_ara  Hún hefur setið í stjórn Hins íslenska bókmenntafélags frá 2019.Hið íslenska bókmenntafélag. (2019). Kosning forseta og varaforseta. Sótt 6. júní 2019 af: https://hib.is/2016/03/16/gamma-gerist-bakhjarl/ Hún var kosin af Alþingi í stjórnlaganefnd fyrir árin 2010 og 2011.Alþingi. (2010). Tilkynningar. Stjórnlaganefnd valdi Guðrúnu Pétursdóttur formann. Sótt 6. júní 2019 af: https://www.althingi.is/tilkynningar/nr/1366 Skipuð af utanríkisráðherra 4. nóvember 2009 til að vera annar tveggja varaformanna Samninganefndar Íslands í aðildarviðræðum við Evrópusambandið Utanríkisráðuneytið (2013). Skýrsla um samningaviðræður Íslands um aðild að Evrópusambandinu. Þá var hún formaður ráðgjafarhóps ríkisstjórnarinnar um breytingar á stjórnarskránni 2009Alþingi. (2008). Frumvarp til stjórnskipunarlaga. Sótt 6. júní 2019 af: https://www.althingi.is/altext/136/s/0648.htmlVísir. (2019). Frumvarp lagt fram fljótlega. visir.is. Sótt 6. júní 2019 af: https://www.visir.is/g/2009425595012/frumvarp-lagt-fram-fljotlega og skipuð af forsætisráðherra í sérfræðinganefnd í tengslum við endurskoðun á stjórnarskránni, 2005-2007.Sérfræðinganefnd um endurskoðun stjórnarskrárinnar. (2005). Skýringar við Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands. Forsætisráðuneytið. Sótt 6. júní 2019 af: https://www.stjornarradid.is/media/forsaetisraduneyti-media/media/frettir/skyringar.pdf Hún sat í nefnd Evrópuráðsins um persónuvernd (T-PD). Á árunum 1995 til 2010 var Björg fulltrúi Íslands í ýmsum nefndum á vegum Evrópuráðsins í Strasbourg, einkum á sviði mannréttinda þar á meðal Sérfræðinganefnd um þróun mannréttinda (DH-DEV) og Sérfræðinganefnd um málsmeðferðarreglur í mannréttindamálum (DH-PR) þar sem hún var formaður árin 2009 og 2010. Þá var hún fulltrúi Íslands í Samninganefnd Evrópuráðsins og Evrópusambandsins um aðild ESB að Mannréttindasáttmála Evrópu 2010 og 2011.

Björg vann einnig við blaða- og fréttamennsku á NT og dagblaðinu Tímanum 1985 og 1986, Dagblaðinu-Vísi 1986 og 1987 og fréttastofu Ríkisútvarpsins 1988-1991.

 Viðurkenningar 
Björg var sæmd heiðursmerki hinnar íslensku fálkaorðu af forseta Íslands á nýársdag 2019 fyrir kennslu og rannsóknir á sviði lögfræði.Forseti Íslands. Orðuhafaskrá. Sótt 6. júní 2019 af: https://www.forseti.is/falkaordan/orduhafaskra/ 

 Einkalíf 
Foreldrar Bjargar eru Sigurlaug Bjarnadóttir framhaldsskólakennari og fyrrv. alþingismaður (f. 1926)Alþingi. (2015). Sigurlaug Bjarnadóttir. Sótt 6. júní 2019 af: https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=528 og Þorsteinn Thorarensen lögfræðingur og bókaútgefandi (1927-2006).  Systkini hennar eru Ingunn, grunnskólakennari (f. 1955) og Björn, tölvunarfræðingur og tónlistarmaður (f. 1962). Björg er gift Markúsi Sigurbjörnssyni fyrrv. hæstaréttardómara (f. 1954) og eiga þau þrjú börn.Samtíðarmenn. Ritstj. Pétur Ástvaldsson. Reykjavík: Vaka-Helgafell, 2003.

 Heimildir 

 Rannsóknir og helstu ritverk 
Stjórnskipunarréttur. Undirstöður og handhafar ríkisvalds 2. útg. (2021)
Þjóðaréttur 2. útg. (2021)
Persónuverndarréttur (2021)
“The role and impact of the Constitutional Commission (2010-2011) in preparing the constitutional revision”. Icelandic Constitutional Reform: People, Processes, Politics (2009-2017) 
Stjórnskipunarréttur. Undirstöður og handhafar ríkisvalds (2015)
Stjórnskipunarréttur. Mannréttindi (2019, 2. útg.)
"En stat bland andra stater. Islands suveränitet 1918 – bakgrund och betydelse“. Nordisk Tidskrift 2018-Häfte 4 .
Nordic Constitutions. A Comparative and Contextual Study  (2018).
Þjóðaréttur (2011) 
Um lög og rétt. Helstu greinar íslenskrar lögfræði (2017, 3. útg.)
Mannréttindasamningar Sameinuðu Þjóðanna - Meginreglur framkvæmd og áhrif á íslenskan rétt (2009) 
Mannréttindasáttmáli Evrópu. Meginreglur, framkvæmd og áhrif á íslenskn rétt (2017, 2. útg.).
Participatory Constitutional Change. The People as Amenders of the Constitution (2017)
Iceland's Financial Crisis. The Politics of Blame, Protest, and Reconstruction (2016)
Constitutions in the Global Financial Crisis. A Comparative Analysis (2013) 
"Why the making of a crowd-sourced Constitution in Iceland failed" (2014).

Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands
Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík
Flokkur:Íslenskir lögfræðingar
Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Flokkur:Dómarar við Hæstarétt Íslands
Flokkur:Íslenskar konur