Frjálslyndi flokkurinn (Kanada)

Frjálslyndi flokkurinn er kanadískur stjórnmálaflokkur. Flokkurinn hefur verið í áhrifastöðu í kanadískum stjórnmálum mikinn hluta af sögu landsins og var við völd í tæp 69 ár á 20. öldinni, lengur en nokkur annar stjórnmálaflokkur í þróuðu ríki. Fyrir þær sakir er flokkurinn stundum kallaður „hinn hefðbundni stjórnarflokkur“ Kanada.  - (PDF copy - UBC Press, 2015)

Flokkurinn kennir sig við frjálslyndisstefnuMcCall, Christina; Stephen Clarkson. "Liberal Party".  The Canadian Encyclopedia. og er yfirleitt talinn standa í miðjunni eða til miðvinstri í litrófi kanadískra stjórnmála; vinstra megin við Íhaldsflokkinn en hægra megin við Nýja lýðræðisflokkinn (sem hefur stundum stutt minnihlutastjórnir Frjálslynda flokksins). Líkt og kanadíski Íhaldsflokkurinn er Frjálslyndi flokkurinn þó gjarnan talinn rúma margar ólíkar stefnur og flokkurinn sækir fylgi sitt til fjölbreyttra hópa kjósenda. Á áttunda áratugnum lýsti forsætisráðherrann Pierre Elliott Trudeau því yfir að Frjálslyndi flokkurinn aðhylltist „róttæka miðjustefnu“.Graham, Ron, ed. (1998).  The Essential Trudeau.  McClelland & Stewart, p. 71.  .Thompson, Wayne C. (2017).  Canada.  Rowman & Littlefield, p. 135.  .

Meðal stefnumála og lagasetninga Frjálslynda flokksins í gegnum tíðina má nefna stofnun almennrar heilsugæslu, kanadískra lífeyrissjóða, námslána, friðargæslu, alþjóðahyggju, sjálfstæði Kanada með núverandi stjórnarskrá landsins, viðurkenningu á réttindaskrá Kanada, mögulegt lagaferli fyrir aðskilnað fylkja úr kanadíska ríkjasambandinu, lögleiðingu á hjónabandi samkynhneigðra, lögleiðingu á dánaraðstoð og á kannabisneyslu og setningu almennra kolefnisskatta.

Árið 2015 vann Frjálslyndi flokkurinn undir forystu Justins Trudeau sinn mesta kosningasigur frá árinu 2000 og hlaut hreinan þingmeirihluta með 184 þingsætum og 39,5 prósentum atkvæða. Í þingkosningum árið 2019 tapaði flokkurinn nokkru fylgi og náði ekki að viðhalda meirihluta sínum en var þó áfram stærsti flokkurinn á kanadíska þinginu. Í næstu kosningum, sem voru haldnar 20. september 2021, mistókst Frjálslynda flokknum að endurheimta meirihluta á þingi en flokkurinn hlaut aftur flest þingsæti.

Mark Carney tók við af Trudeau sem leiðtogi flokksins árið 2025. Carney leiddi flokkinn til sigurs í þingkosningum sama ár.

Leiðtogar Frjálslynda flokksins
 George Brown 1867
 Edward Blake 1869-1870
 Alexander Mackenzie 1873-1880 (forsætisráðherra 1873–1878)
 Edward Blake 1880-1887
 Wilfrid Laurier 1887-1919 (forsætisráðherra 1896–1911)
 William Lyon Mackenzie King 1919-1948 (forsætisráðherra 1921–1926, 1926–1930, 1935–1948)
 Louis St. Laurent 1948-1958 (forsætisráðherra 1948–1957) 
 Lester B. Pearson 1958-1968 (forsætisráðherra 1963–1968)
 Pierre Trudeau 1968-1984 (forsætisráðherra 1968–1979, 1980–1984)
 John Turner 1984-1990 (forsætisráðherra 1984)
 Jean Chrétien 1990-2003 (forsætisráðherra 1993–2003)
 Paul Martin 2003-2006 (forsætisráðherra 2003–2006)
 Stéphane Dion 2006–2008
 Michael Ignatieff 2008–2011
 Bob Rae 2011–2013
 Justin Trudeau 2013–2025 (forsætisráðherra 2015–2025)
 Mark Carney 2025– (forsætisráðherra 2025–)

Gengi í þingkosningum
 Kosningar Leiðtogar Atkvæði % Þingsæti +/– Sæti Stjórnarþátttaka 1867 George Brown 60.818 22,70   62  2.  1872 Edward Blake 110.556 34,70   33  2.  1874 Alexander Mackenzie 128.455 39,50   34  1.  1878 180.074 33,10   66  2.  1882 Edward Blake 160.547 31,10   10  2.  1887 312.736 43,10   7  2.  1891 Wilfrid Laurier 350.512 45,20   10  2.  1896 401.425 41,40   27  1.  1900 477.758 50,30   11  1.  1904 521.041 50,90   9  1.  1908 570.311 48,90   4  1.  1911 596.871 45,82   48  2.  1917 729.756 38,80   3  2.  1921 Mackenzie King 1.285.998 41,15   36  1.  1925 1.252.684 39,74   18  2.   1926 1.397.031 42,90   16  1.  1930 1.716.798 45,50   27  2.  1935 1.967.839 44,68   84  1.  1940 2.365.979 51,32   6  1.  1945 2.086.545 39,78   61  1.  1949 Louis St. Laurent 2.874.813 49,15   73  1.  1953 2.731.633 48,43   22  1.  1957 2.702.573 40,50   64  2.  1958 Lester Pearson 2.432.953 33,40   57  2.  1962 2.846.589 36,97   51  2.  1963 3.276.996 41,48   29  1.  1965 3.099.521 40,18   3  1.  1968 Pierre Trudeau 3.686.801 45,37   23  1.  1972 3.717.804 38,42   45  1.  1974 4.102.853 43,15   32  1.  1979 4.595.319 40,11   27  2.  1980 4.855.425 44,34   33  1.  1984 John Turner 3.516.486 28,02   107  2.  1988 4.205.072 31,92   43  2.  1993 Jean Chrétien 5.647.952 41,24   94  1.  1997 4.994.277 38,46   22  1.  2000 5.252.031 40,85   17  1.  2004 Paul Martin 4.982.220 36,73   37  1.  2006 4.479.415 30,23   32  2.  2008 Stéphane Dion 3.633.185 26,26   26  2.  2011 Michael Ignatieff 2.783.175 18,91   43  3.  2015 Justin Trudeau 6.928.055 39,47   150  1.  2019 6.018.728 33,12   27  1.  2021 5.556.629 32,62   3  1. 2025Mark Carney 8.566.674 43,7   9  1. 

Tilvísanir

Flokkur:Kanadískir stjórnmálaflokkar
Flokkur:Stofnað 1867