Snepaskóf

{{Taxobox 
| color = lightblue
| name = Snepaskóf
| image = A lichen - Parmelia saxatilis - geograph.org.uk - 1184056.jpg
| image_width = 300px
| image_caption = Snepaskóf á grjóti á Bretlandi.
| status = NE
| trend = unknown
| status_system = iucn3.1
| status_ref =
| regnum = Sveppir (Fungi)
| divisio = Asksveppir (Ascomycota)
| classis = Lecanoromycetes
| ordo = Lecanorales| familia = Litskófarætt (Parmeliaceae)
| genus = Litunarskófir (Parmelia)
| species = Snepaskóf (P. saxatilis)
| binomial = Parmelia saxatilis}}
Snepaskóf (fræðiheiti: Parmelia saxatilis) er tegund fléttna af litskófarætt. Hún er mjög algeng á Íslandi.Hörður Kristinsson. Íslenskar fléttur. Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag. ISBN 978-9979-66-347-8

Útlit
Snepaskóf hefur stórt þal, 10-20 cm  eða jafnvel meira, þar sem efra borðið er grátt eða grábrúnt með aflöngum raufum og netlaga hryggjum. Þalið er oft nær alþakið litlum sívölum snepum sem eru svartir í endann og brotna auðveldlega af fléttunni.

Útbreiðsla og búsvæði
Snepaskóf vex aðallega á klettum en stundum á trjábolum. Hún er algeng um allt land frá láglendi upp í 900 metra hæð, bæði við ströndina og inn til landsins. Snepaskóf getur verið með algengustu fléttum í sumum vistgerðum, til dæmis í lyngmóavist á láglendi.Lyngmóavist á láglendi. Náttúrufræðistofnun Íslands. Sótt 29. apríl 2019 Á Íslandi er snepaskóf algengasta tegundin sem finnst í nábýli við skeggburknaHörður Kristinsson, Eva G. Þorvaldsdóttir & Björgvin Steindórsson (2007). Vöktun válistaplantna 2002-2006. Fjölrit Náttúrufræðistofnunar Nr. 50. Náttúrufræðistofnun Íslands. 86 bls. sem er í útrýmingarhættu hér á landi.Náttúrufræðistofnun Íslands (1996). Válisti 1: Plöntur. Reykjavík: Náttúrufræðistofnun Íslands.

Nytjar
Snepaskóf var áður nefnd litunarmosi og var notuð til litunar á sama hátt og skyld tegund, litunarskóf.

Rannsóknir
Snepaskóf hefur verið notuð til að fylgjast með brennisteins- og flúormengun frá stóriðju á Grundartanga.Hörður Kristinsson (2004). Vöktun á mosum og fléttum við Grundartanga í Hvalfirði Framvinduskýrsla fyrir árið 2003. Unnið fyrir Íslenska járnblendifélagið hf og Norðurál hf. Skýrsla nr. NÍ-04004. Akureyri, Náttúrufræðistofnun Íslands. Seyði unnið úr snepaskóf hefur sýnt veiruhamlandi virkni gegn RS-kvefveirum og herpesveirunum HSV1 og HSV2. Talið er að virknin sé vegna salazinsýru sem fléttan inniheldur.Ágrip veggspjalda. Læknablaðið, fylgirit 53 desember 2006 - HÍ ráðstefna.

Efnafræði
Snepaskóf inniheldur nokkur þekkt fléttuefni: atranórin, salazinsýru, consalazinsýru, lóbarinsýru og prótócetrarsýru.

Þalsvörun snepaskófar er K+ barkarlag gult en miðlag rautt, KC-, C-, P+ miðlag laxagult.

Samband við aðrar tegundir
Í Íslandi hefur ein sveppategund fundist sem sýkur á snepaskóf, tegundin Abrothallus parmeliarum''. Hún finnst á Suðurlandi og Austurlandi.

Tilvísanir

Flokkur:Litskófarætt