Guðsdómur

Guðsdómur (lat. ordalium, iudicium dei), einnig kallaðir skírslur, voru sönnunargögn í dómsmálum og var beitt sem seinasta úrræði í sönnunarfærslu ef málið var talið mikilvægt og ef önnur sönnunargögn voru ekki talin duga. Dómarar voru oftast bundnir af niðurstöðu guðsdóms. Í þrengri merkingu fólst guðsdómur í því að æðri máttarvöld voru beðin um að bera vitni í dómsmáli og „svör“ þeirra túlkuð. Í víðari merkingu fól hann í sér tjáningu æðri máttarvalda án þess að það væri endilega til úrlausnar á réttarágreiningi.

Guðsdómar voru mismunandi og má þar meðal annars nefna líkamlegar raunir sem aðili dómsmáls var látinn gangast undir og útkoma tilviljunarkennds atburðar. Meðal helstu tegunda guðsdóma voru:
 Eiturraun, þar sem sakborningurinn innbyrti eitur eða annarri ólyfjan.
 Vatnsraun, þar sem sakborningnum var varpað eða í vatn og séð hvort hann flyti á vatninu eða sykki.
 Brenniraun, þar sem sakborningurinn þurfti að snerta eitthvað rosalega heitt og séð hvort hann bólgni eða fái brunasár.
 Í ketiltaki (lat. judicium aquae ferventis) þurfti hann að dýfa hendi sinni í sjóðandi vatn.
 Í járnburði (lat. judicium ferri igne ferventis) hélt hann um glóandi járn, en ýmis önnur afbrigði voru samt þekkt.
 Eldraun (lat. judicium ignis) fólst í því að hörund sakbornings var látin snerta eld eða logandi eldsneyti, en ekki er vitað til þess að þeirri aðferð hafi verið beitt hér á landi.
 Hólmganga (lat. judicium duelli), þar sem gert var út um deilumál með handalögmáli eða vopnum.
 Líkraun (lat. judicium cruentationis), þar sem hinn grunaði var leiddur að líki þess myrta, og myndi líkið bregðast við ef sá grunaði væri sekur.
 Hlutdrættir, þar sem reynt var á tilviljuna með ýmsum hætti, eins og með teningskasti eða öðrum aðferðum.

Í sumum ríkjum var sú regla viðhöfð að ef sakleysi sakbornings telst sannað með guðsdómi skyldi ásakandinn einnig ganga í gegnum sömu raun. Slík regla var ekki til staðar á Íslandi.

Flokkur:Lögfræði
Flokkur:Sagnfræði