Jarðskjálftar á Íslandi

Jarðskjálftar á Íslandi verða á brotabelti á flekaskilum. Tvö slík belti eru á landinu: Á Suðurlandi, frá Ölfusi til Landssveitar og á Norðurlandi, kennt við Tjörnes. Einnig jarðskjálftasvæði á Reykjanesskaga. Öflugustu jarðskjálftar á Íslandi eru um 7 að stærð og geta valdið töluverðu tjóni. Þeir eru nokkuð tíðir undir brotabeltunum og undir megineldstöðvum.

Í sögulegu samhengi hefur orðið manntjón, en það hefur breyst með betri byggingu húsa skv. stöðlum sem eiga að standast skjálfta sem væntanlegir eru á Íslandi.

 Listi yfir stóra skjálfta 
Skjálftar 5 og yfir að stærð:
 Ár Staður Styrkur JarðskjálftakvarðarMMI Áhrif 20234,6 km NNA af Grindavík, 10. nóvember 5,0 VIII Jarðskjálftahrina við Grindavík: Stór sprunga fór í gegnum bæinn og varð jarðsig. Talsverðar skemmdir voru á húsum og innviðum. Rafstrengur slitnaði og olli rafmagnsleysi í austurhluta bæjarins. Aðrar lagnir rofnuðu. Íbúar voru rýmdir úr bænum vegna mögulegs eldgoss en kvikugangur var talinn vera undir bænum. Sá stærsti 5 að stærð. Vísir, Sótt 15. nóvember 2023.
Í kjölfarið eða þann 18. desember 2023 hófst nokkuð kröftugt eldgos við Sundhnúksgíga. Þar opnaðist 4 kílómetra löng sprunga um það bil 2,5 kílómetra norðan við Grindavík.  20223,3 km NA af Grindavík, 31. júlí 5,5 VII Við Grindavík: Lausamunir í hillum féllu, stórgrýti losnaði úr björgum Skjálftinn í gær það versta sem ég hef upplifað. Rúv, Sótt 2. ágúst 2022. 
Stórt bjarg hrunið úr Gálgaklettum... Vísir, sótt 3/8 2022. Þremur dögum síðar hófst eldgos við Meradali. 20213,3 km SSV af Keili, 24. febrúarSkjálfta­hrina á Reykja­nesskaga. mbl.is. Sótt 24. febrúar 2021.  5,8VIII Í kjölfarið fylgdi skjálftahrina næstu vikur með tugi skjálfta yfir 4.0. Hlutir féllu úr hillum víðs vegar, grjóthrun, starfsmenn í fiskvinnslu í Grindavík hættu vinnu, bankastarfsmaður fékk loftplötu í höfuðið. Svokallaður óróapúls mældist sem benti til þess að kvika væri að brjóta sér leið upp jarðskorpuna, og í kjölfarið hófst gos 19. mars. 2020Vestan við Kleifarvatn, 20. október 5,6 VII Skriða og lítið almennt eignartjónSkjálfti að stærð 5,6. Rúv. Sótt 20. október 2020. 2020Milli Siglufjarðar og Grímseyjar. 21. júní. 5,8 VII Skriður og grjóthrun í fjöllumJarðskjálftinn reyndist 5,8. Rúv, Sótt 23. júní 2020.  2014Bárðarbunga í lok ágúst5,7VIISkjálfti sem tengdist umbrotum í Holuhrauni, þegar kvikuinnskot tróð sér þangað. Hátt í 15.000 skjálftar á fjórum mánuðum Rúv, skoðað 7. mars 2021 2008Suðurland, 29. maí 6,3 á MwVIII Ekkert mannfall varð, en nokkrar sauðkindur urðu undir byggingum og fórust. Sjá grein: Suðurlandsskjálftinn 29. maí 2008  2000Suðurland, 21. júní 6,6 á MsIX 2000 Suðurland, 17. júní 6,6 á MsVIII 1987 Vatnafjöllum, Suðurland, 26. maí 5,8VIII Grjóthrun, vörur féllu úr hillum.
Jarðskjálfti í Vatnafjöllum Tímarit.is 26/5 1987. Morgunblaðið 1976Öxarfjörður, 13. janúar  6,2 IX Kópaskersskjálftinn
Mikið tjón á mannvirkjum; hús sprungu illa, vatns- og skólpleiðslur rofnuðu, bryggjan skemmdist mikið og dæmi um að hús færðust til um 9 sentimetra. Fólk þurfti að yfirgefa bæinn við illan leik í miklum snjóstormi. 1968Brennisteinsfjöll, Reykjanesi, 5. desember  6,0 VIIIMinniháttartjón í Hafnarfirði en þó fór rafmagn þar af, fannst hann á öllu SV horninu. 1963Mynni Skagafjarðar, 27. mars  7,0 VIIEkkert tjón, upptökinn langt út á hafi en fannst hann þó um nær allt Norðurland. 1935Hellisheiði  um 6,0   1934Út frá Dalvík, 2. júní 6,3 VIII Grein: Dalvíkurskjálftinn 1933Nálægt Keili á Reykjanesi, 10. júní  tæplega 6,0 VIII Mælingar erlendis gáfu stærð skjálftans tæplega 6 stig. 1929Nálægt Brennisteinsfjöllum, 23. júní  6,3 VIII Stærsti skjálfti sem vitað er að hafi orðið á Reykjanesskaga. „olli umtalsverðu tjóni í Reykjavík og nágrenni“ 1912Suðurland   7,0 á MsIXFjellu nokkrir bæir og sprakk jörðin við Selsund, létust þrír. 1910Norðurland  7,0 VIII 1896Suðurland, frá Landsveit og í Ölfus  7,0, 6,7, 6,0, 6,5 og 6,0 VIII-X  Samtal fimm öflugir skjálftar milli 26. ágúst til 5. september. U.þ.b. 3000 hús eyðilögðust eða skemmdust mikið. Fjórir létust í hrinunni. 1879Reykjanesskaga, í lok maímánaðar  ?   „sterk baðstofa á Vigdísarvöllum féll .. Um sama leyti hófst eldgos á mararbotni fyrir utan Reykjanes nærri Geirfuglaskeri.“ 1872Milli Flateyjar, Skjálfanda og Húsavíkur  6,0+ IX 1838Norðurland og Suðurland, 12. júní? 12. júní - Harðir jarðskjálftar bæði fyrir norðan land og sunnan. Kirkjan á Knappsstöðum í Stíflu stórskemmdist. Bjarghrun í Grímsey og Málmey og einn maður beið bana. Hús skemmdust í Árnessýslu, einkum á Eyrarbakka, og nokkrir menn meiddust. 1784Skeiðum, Suðurlandi, 14.–16 ágúst  7,1 (stærri skjálftinn af tveimur metinn af þeirri stærð)XI 93 bæir lögðust í rúst, aðallega í Árnessýslu en einnig í Rangárvallasýslu 1755Flatey, Skjálfanda  7,0–7,1 X Í Grímsey hrundi úr björgum. 1734Suðurlandi, Flói, Grímsnes, Ölfus  ?   Hrundu þá að mestu 30 bæir, en 60–70 löskuðust. Sjá grein: Suðurlandsskjálftinn 1734 1724Reykjanesskagi  ?   Jarðskjálfti í ágústmánuði. Hrapaði bærinn í Herdísarvík og maður fórst við sölvatekju undir Krýsuvíkurbjargi. JARÐSKJÁLFTAR Á REYKJANESSKAGA  Ferlir.is 1706Suðurlandi, Flói,  Ölfus. 28. janúar og 1. apríl  ?   Ekki færri en 24 bæir eyðilögðust og enn fleiri skemmdust. Nautgripir drápust. 1657 og 1661 Suðurland.   ?   Fljótshlíð: Nokkur hús jöfnuðust við jörðu. 1633 Suðurland.  ?    Skemmdir á bæjum í Ölfusi um vetur. Engin kirkjuþjónusta var um veturinn. 1630 Suðurland, 26. febrúar   Bæir hrundu í Árnessýslu og létust 6 menn við hrun.  Suðurlandssjálftar Morgunblaðið 20. júní 2000  1613 Suðurland ?    Um haust. Nokkrir bæir hrundu á Skeiðum.  1597 Suðurland.  ?    Skemmdir á bæjum í Ölfusi.  1552 ?  ?   Nokkrir stórir skjálftar en litlar skemmdir  1390-1391 Suðurland.  ?    14 bæir eyðilögðust í Grímsnesi, Flóa og Ölfusi og fólk grófst undir rústunum.  1370 Suðurland. Ölfus.  ?    12 bæir hrundu. 1339 Suðurland.  ?    Útihús hrundu. Sprungur og hverir mynduðust. Skriður í fjöllum. 1313 Suðurland.  ?    18 hús eyðilögðust.  1311 Suðurland.  ?    51 bær hrundi. 1308 Suðurland  ?   Eyðilögðust átján bæir og menn og skepnur dóu. 1300 Suðurland  ?   Jarðhræringar í kjölfar Heklugoss. Margir bæir hrundu. 1294 Í Rangárvallasýslu  ?   Rangá breytti um farveg og margir bæir snerust á hvolf, og í átta daga urðu allir hverir hvítir sem mjólk. Jarðskjálftar fyrrumFerlir.is 1260-1261 Flatey á Breiðafirði.   ?     1151 ?  ?   „húsrið og mannsdauði“

Tenglar og heimildir
Jarðskjálftarnir miklu á Suðurlandi 17. og 21. júní, 2000. – Eftirlits- og rannsóknardeild Eðlisfræðisviðs Veðurstofu Íslands
Vísindavefur: Hver er stærsti jarðskjálfti sem mælst hefur á Íslandi og hversu stór var hann?
Mbl.is: Stóru skjálftarnir
Jarðskjálftagreinar hjá Veðurstofunni
 Jarðskjálftar fyrrum - Ferlir

Tilvísanir

Flokkur:Jarðskjálftar á Íslandi
Flokkur:Hamfarir á Íslandi