Serótónín

Serótónín (einnig nefnt 5-hýdroxýtryptamín eða 5-HT) er katekólamíntaugaboðefni, stundum er líka litið á það sem hormón. Það er einna þekktast fyrir hlutverk sitt í vellíðan en hefur í raun margvíslega virkni. Serótónín mótar hugsun og minni og spilar mikilvægt hlutverk í meltingarfærum. 

Efnið finnst aðallega í þremur líffærum:

 Í meltingarfærunum, þ.e. maga og smáþörmunum. 90% af serótóníni líkamans er í enterókrómaffínfrumum meltingarkerfisins. Serótónín stýrir þar þarmahreyfingum.
 Í miðtaugakerfinu, þ.e. heilanum.
 Í blóðflögum. Við blóðstorknun losa þær serótónín, það getur þrengt eða víkkað æðar og stýrt jafnvæginu í blóðstorknun.

 Myndun serótóníns 
Serótónín er að mestum hluta myndað í enterókrómaffínfrumum í meltingarfærum og í taugafrumum miðtaugakerfisins. Þegar enterókrómaffínfrumurnar fyllast af serótónínin er því seytt út í blóðið og blóðstyrkur þess hækkar. Blóðflögur og taugafrumur geta þá tekið serótónín upp úr blóðinu.

 Hlutverk serótóníns  
Helstu hlutverkin eru m.a.:
 aukin hreyfing meltingarfæra. Enterochromaffin frumur í meltingarfærum umbreyta tryptófani í serótónín. Þegar serótónínstyrkurinn hækkar inni í frumu lekur það út úr henni og verkar serótónín á nærliggjandi viðtaka í þörmunum sem valda ýmist hreyfingu þarmanna eða seytingu á efnum í blóðið eða þarmana sjálfa.
 samdráttur sléttra vöðva, t.d. í berkjum og legi
 bæði samdráttur og slökun æðakerfisins
 sársaukaskyn í úttaugakerfi, þ.e.a.s. í taugum utan heila og mænu
 bæði örvun og hömlun taugafruma í miðtaugakerfi, þ.e. heila og mænu

 Viðtakar serótóníns 
Þekktir viðtakar serótóníns eru gróflega: 
 Heiti viðtaka  Staðsetning viðtaka í líkama  Hlutverk viðtaka  Agonisti, þ.e. efni sem virkjar viðtakann  Antagonisti, þ.e. efni sem óvirkjar viðtakann. 5HT1A  Miðtaugakerfi (MTK)  Hegðun, svefn, hitastjórnun líkamans, stress  Búspírón, Clozapine  5HT1B   MTK  Herping lungnaæða  Clozapine   5HT1D   MTK, blóðæðar  Æðaherping í hvelaheila  Clozapine   5HT1E   MTK    Clozapine   5HT1F   MTK, leg, hjarta, meltingarkerfi    Clozapine   5HT2A  MTK, Úttaugakerfi (ÚTK)  Örvun taugafrumna, hegðun, slökun sléttra vöðva, t.d. í þörmum og berkju. Storkun blóðflaga. Bæði herping æða og slökun þeirra LSD   5HT2B   magi  herping magans  LSD, Ergotamín   5HT2C   MTK  Uppköst, hegðun (stress) LSD   5HT3   MTK, ÚTK      5HT4   meltingarkerfi    Metóklópramíð  5HT5A  MTK      5HT6   MTK, hvítfrumur   LSD 5HT7  MTK, meltingarkerfi, blóðæðar   LSD, Búspírón  

 Tilvísanir 

Flokkur:Boðefni
Flokkur:Taugafræði
Flokkur:Taugaboðefni