Andspyrnuhreyfing gegn her í landi

Andspyrnuhreyfing gegn her í landi voru skammlíf baráttusamtök gegn aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu og herstöðinni á Miðnesheiði. Þau voru stofnuð dagana 5. til 7. maí árið 1953 á Þjóðarráðstefnu gegn her í landi sem haldin var í Mjólkurstöðinni í Reykjavík. Helsti forystumaður hreyfingarinnar var rithöfundurinn Gunnar M. Magnúss.

Aðdragandi og starfsemi
Rökrétt er að líta á stofnun Andspyrnuhreyfingar gegn her í landi sem beint viðbragð við stofnun Þjóðvarnarflokksins um miðjan marsmánuð 1953. Þingkosningar stóðu fyrir dyrum í lok júní og Sósíalistaflokkurinn búist við að njóta góðs af sérstöðu sinni í andstöðu við hersetuna. Þjóðvarnarflokkurinn veitti óvænta samkeppni um fylgi andstæðinga hersins og gagnrýndi Sósíalista hart fyrir hollustu við Sovétríkin.Sverrir Jakobsson: „Þættir úr sögu þjóðvarnar 1945-1963“, Dagfari, 1. tbl. 2000 ()

Rithöfundurinn Gunnar M. Magnúss skrifaði nokkrar greinar í Þjóðviljann þar sem hvatt var til stofnunar samtaka gegn hernum. Fjöldi félaga, einkum aðildarfélaga Sósíalistaflokksins og verkalýðsfélaga þar sem flokksmenn höfðu yfirráð í, komu að skipulagningu Þjóðarráðstefnu í byrjun maí þar sem Andspyrnuhreyfingin var stofnuð. Á ráðstefnunni voru samþykktar ýmsar ályktanir, svo sem mótmæli við íþróttakappleikjum Íslendinga og bandarískra hermanna og gegn rekstri útvarpsstöðvar hersins.„Þjóðarráðstefna gegn her í landi“, Þjóðviljinn, 10. maí 1953 () Þá var sérstaklega varað við klofningshreyfingum á borð við Þjóðvarnarflokkinn og kjósendur hvattir til að kjósa þá frambjóðendur eina sem lagt hafi baráttu herstöðvaandstöðunnar lið.„Ályktun þjóðarráðstefnunnar“, Nýi tíminn, 14. maí 1953 ()

Gunnar M. Magnúss tók fjórða sætið á framboðslista Sósíalistaflokksins í Reykjavík í kosningunum þetta sama sumar. Flokkurinn tapaði nokkru fylgi frá fyrri kosningum og mátti Gunnar sætta sig við varaþingmannssæti.

Talsvert dofnaði yfir starfsemi Andspyrnuhreyfingarinnar eftir kosningarnar. Á árinu 1954 efndu þau til undirskriftarsöfnunar gegn hersetunni, en sú söfnun virðist hafa runnið út í sandinn.

Fylgd
Lag tónskáldsins Sigursveins D. Kristinssonar við ljóðið Fylgd eftir Guðmund Böðvarsson var frumflutt á stofnþingi Andspyrnuhreyfingarinnar gegn her í landi þann 6. maí 1953. Það varð þegar eitt vinsælasta sönglag herstöðvabaráttunnar.„Sigursveinn D. Kristinsson skólastjóri minning“, Morgunblaðið, 13. maí 1990 ()

 Tilvísanir 

Flokkur:Íslensk félagasamtök
Flokkur:Íslensk grasrótarstjórnmál
Flokkur:Íslensk friðarsamtök
Flokkur:Aðgerðastefna