Kanadaýr

{{taxobox
| image = Taxus canadensis drawing.png
| status = LC

| status_ref = 
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Berfrævingar (Pinophyta)
| classis =  Barrtré (Pinopsida)
| ordo = (Pinales)
| familia = Ýviðarætt (Taxaceae)
| genus = Taxus
| species = T. canadensis
| binomial = Taxus canadensis
| binomial_authority = Marshall
| range_map = Taxus canadensis range map.png
| range_map_caption = Útbreiðsla T. canadensis
| synonyms_ref =
| synonyms =
Taxus baccata var. minor 
Taxus procumbens 
Taxus baccata var. procumbens 
Taxus baccata var. adpressa 
Taxus baccata var. canadensis 
Taxus minor 
Taxus baccata subsp. canadensis 
Taxus canadensis var. adpressa 
Taxus canadensis var. minor 
}}Kanadaýr''' (fræðiheiti: Taxus canadensis)PLANTS database er barrtré frá mið- og austurhluta Norður-Ameríku sem vex í mýrlendum skógum, giljum, árbökkum og við vötn.

Mest allt útbreiðslusvæði hans er norðan við Ohio-á. Hann finnst hinsvegar á stöku stað (ísaldarleifar) í Appalasíufjöllum. Suðlægastu fundarstaðirnir eru í Ashe og Watauga sýslum í Norður-Karólínu.

Þetta er vanalega flatur runni, sjaldan yfir 2,5 m hár. Hann kemur stundum með toppsprota, en aldrei frá hliðargreinum, aðeins frá meginstofni af fræplöntum. Runninn er með þunnan, hreistraðan brúnan börk. Barrið er lensulaga, flatt, dökkgrænt, 1 – 2,5 sm langt og 1 - 2,4 mm breitt, í tvemur flötum röðum sitt hvorum megin á greininni.

Rauður berköngullinn er með stakt fræ. Berin eru étin af fuglum sem skila fræjunum ósködduðum af sér. Karlkönglarnir eru hnattlaga, 3mm í þvermál. Hann er einkynja (annað hvort karl- eða kven-kyns) – ein fárra tegunda í ættkvíslinni.

 Nytjar 
Allir hlutar hans eru eitraðir, nema aldinkjötið, eru eitraðir; hann er hinsvegar talinn minna eitraður en T. baccata. Ættflokkar á útbreiðslusvæðinu hafa notað lítið magn af blöðum í te eða bakstra við ýmsum kvillum, helst gigt. Ýviðargreinar hafa einnig verið notaðar í svitaböðum við gigt. Nútíma náttúrulæknar vilja frekar nota öruggari og virkari jurtir.Taxus canadensis er nú uppskorinn í norður Ontario, Québec og atlantshafsströnd Kanada þar sem plantan er uppspretta efna í krabbameinslyf (taxane). T. canadensis er mun algengari en Taxus brevifolia (Kyrrahafsýr), og hægt er að uppskera barrið af honum á fimm ára fresti án þess að valda plöntunum skaða, í stað þess að taka börkinn og drepa hann.

Algengasta taxanið í T. canadensis er 9-dihydro-13-acetylbaccatin III, sem er hægt að umbreyta í 10-deacetylbaccatin III, notað í framleiðslu á paclitaxel. Tvö önnur taxön hafa verið greind í T. canadensis'', þar á meðal 7β,10β,13α-triacetoxy-5α-(3'-dimethylamino-3'-phenylpropanoyl)oxy-2α-hydroxy-2(3→20)abeotaxa-4(20),11-dien-9-one og 2α,10β-diacetoxy-9α-hydroxy-5α-(3'-dimethylamino-3'-phenylpropanoyl)oxy-3,11-cyclotax-4(20)-en-13-one.


Tilvísanir

Flokkur:Ýviðarætt
Flokkur:Barrtré