Sveitablöð

Inngangur 
Sveitablöð (eða sveitarblöð) er heiti yfir blöð eða tímarit sem voru algeng á Íslandi á 19. öld og fram á 20. öld. Þetta voru handskrifuð blöð sem gengu á milli bæja. Oft voru það lestrarfélög eða ungmennafélög á svæðinu sem stóðu fyrir útgáfunni. Megintilgangurinn virðist hafa verið að efla félagslega virkni, skemmta og fræða lesendur og í sumum tilvikum að standa að einhvers konar umræðum um þau málefni sem helst brunnu á sveitungunum.Hrafnkell Lárusson: "Sveitarblöðin og erlend áhrif á íslenskt samfélagið", Ráðstefnurit. Sjöunda landsbyggðarráðstefna Sagnfræðingafélags Íslands og Félags þjóðfræðinga á Íslandi. Héraðsnefnd Múlasýslna og Sagnfræðingafélags Íslands, Egilsstöðum, 2006. Bls. 75-81.

 Tegundir 
Hrafnkell Lárusson hefur skipt sveitablöðunum í þrjá flokka. Í fyrsta flokknum eru sveitablöð vettvangur tjáskipta. Áhersla var lögð á að fólk tæki þátt í blaðaskrifum og skoðanaskiptum, auk þess að „auka félagslega virkni“ lesenda. Í öðrum flokki eru blöð gefin út af félagi. Slík blöð áttu að þjóna hagsmunum félagsins en oft voru þó almenn málefni tekin fyrir. Í þriðja flokknum eru blöð sem birtu nær eingöngu einhvers konar afþreyingarefni og gerðu ekki ráð fyrir þáttöku lesanda í skrifum.Hrafnkell Lárusson: Í óræðri samtíð með óvissa framtíð. Íslensk sveitarblöð og samfélagsbreytingar um aldamótin 1900. Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands, Reykjavík, 2006. Bls. 21-23.

 Útbreiðsla 
Það virðist vera nokkuð misjafnt eftir landssvæðum hvað hefur varðveist af sveitablöðum. Erfitt er að segja til um það hvort það í beinu samhengi við hversu mikið var gefið út af slíkum blöðum á hverju svæði fyrir sig en gæti þó verið vísbending um það.Hrafnkell Lárusson: Í óræðri samtíð með óvissa framtíð. Íslensk sveitarblöð og samfélagsbreytingar um aldamótin 1900. Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands, Reykjavík, 2006. Bls. 25-27.

Mörg skjalasöfn á Íslandi geyma sveitablöð. Hér eru dæmi um nokkur:

Heiti sveitablaðsSkjalasafnÚtgefandiÚtgáfuárHlekkurStígandi. Sveitablað í Blönduhlíð.Héraðsskjalasafn Skagfirðinga1919-1925http://atom.skagafjordur.is/index.php/stigandi-sveitablaStígandi. Sveitablað í Hólahreppi.Héraðsskjalasafn Skagfirðinga1890-1891http://atom.skagafjordur.is/index.php/sveitabla-i-stigandi-1890-1891 Viðar. Sveitablað í VíkurhreppiHéraðsskjalasafn Skagfirðingahttp://atom.skagafjordur.is/index.php/vi-ar-sveitablaFjallfari. Sveitablað í SauðárhreppiHéraðsskjalasafn Skagfirðingahttp://atom.skagafjordur.is/index.php/sveitablo Gaman og alvaraHéraðsskjalasafn Skagfirðingahttp://atom.skagafjordur.is/index.php/stefan-jonsson-skjalasafn Hjarandi. HjaltastöðumHéraðsskjalasafn Skagfirðingahttp://atom.skagafjordur.is/index.php/hjarandi MániHéraðsskjalasafn SkagfirðingaMálfundarfélagið Vonhttp://atom.skagafjordur.is/index.php/malfundafelagi-von-i-stiflu-sveitabla-i-mani SmáriHéraðsskjalasafn Skagfirðingahttp://atom.skagafjordur.is/index.php/sveitablo-4ViljinnHéraðsskjalasafn Skagfirðinga1898-1922http://atom.skagafjordur.is/index.php/sveitablo-3 ÖkuþórHéraðsskjalasafn Vestur-HúnavatnssýsluMálfundafélag Hvammstanga1923-1927http://atom.hunathing.is/index.php/oku-or-bok-1 Ökuþór Héraðsskjalasafn Vestur-HúnavatnssýsluMálfundafélag Hvammstanga1931-1933http://atom.hunathing.is/index.php/oku-or-bok-2 ÞrösturHéraðsskjalasafn Vestur-HúnavatnssýsluSjálfstæðisfélagið Fjölnir1937-1942http://atom.hunathing.is/index.php/rostur Ingimundur gamli. Sveitablað í ÁshreppiHéraðsskjalasafn Austur-HúnavatnssýsluUngmennafélag Vatnsdælings1916-1951Ásar. Sveitablað í Torfalækjarhreppi Héraðsskjalasafn Austur-HúnavatnssýsluUngmennafélagið Framtíðin1919-1924Víkingur. Sveitablað í TorfalækjarhreppiHéraðsskjalasafn Austur-Húnavatnssýslu1919-1930Víkingur. Sveitablað í VindhælishreppiHéraðsskjalasafn Austur- Húnavatnssýslu1934-1936Vorboðinn. Sveitablað í EngihlíðarhreppiHéraðsskjalasafn Austur- Húnavatnssýslu1916-1925Sveitin. Sveitablað í SvínavatnshreppiHéraðsskjalasafn Austur- Húnavatnssýslu1897-1911
1917-1921Bragi. Sveitablað í SvínavatnshreppiHéraðsskjalasafn Austur- HúnavatnssýsluDagsbrún. Sveitablað í SvínavatnshreppiHéraðsskjalasafn Austur- Húnavatnssýslu

 Tilvísanir 

Flokkur:Íslenskir fjölmiðlar