Köldugras

Köldugras (fræðiheiti Polypodium vulgare) er burkni í Polypodiaceae ætt.
Polypodium vulgare er fjöllitna tegund, sem talin er hafa komið fram við tvöföldun litninga hjá ófrjóum tvílitna blendingi á milli tveggja tegunda sem eru ekki þekktir í Evrópu. Foreldrategundirnar eru líklega Norður-Asíska og Norður-Ameríska tegundin Polypodium sibiricum og vestur Norður-Ameríska tegundin Polypodium glycyrrhiza. Lífefnafræðilegar upplýsingar vísa á tegund frá Austur-Asíu sem annað mögulegt foreldri. 

Nafnið er dregið af "poly" (margir) og pous, "podos" (fótur).

Útbreiðsla
Köldugras vex í vestur Evrópu og Norður Afríku. Það er líka algengt í Skandinavíu og Karpatafjöllum. 

Það vex víða um Ísland, þó helst á Suðurlandi.

Nytjar
 Til matar: Jarðstöngullinn hefur sætbiturt bragð. Hann hefur verið notaður í sælgætisgerð, svo sem í núggat vegna ilms síns. 1971 fannst saponín; osladin í rótunum og er það talið vera það sem myndar sætt bragð rótarinnar þar sem það kallar fram sætu 500 sinnum sætari en sykur (miðað við þyngd). J Jizba, L Dolejs, V Herout & F Sorm, "The structure of osladin — The sweet principle of the rhizomes of Polypodium vulgare L.", in Tetrahedron Lett., vol. 18, 1971, p. 1329-1332. DOI 10.1016/S0040-4039(01)96701-2
 Til lyfja: Þurrkaður jarðstögullinn hefur verið notaður í jurtalækningar sem uppkastalyf og ormhreinsandi; Þessir eiginleikar eru vegna phytoecdysteroid í jarðstönglinum.

Tilvísanir

Viðbótarlesning
 Plants of the Pacific Northwest Coast. Copyright 1994. Jim Pojar and Andy MacKinnon. Lone Pine Publishing, Vancouver, BC.
 Ecan.govt.nz - Common Polypody 
 CT-botanical-society.org: Polypodium vulgare - Polypodium virginianum 
 Polypodium vulgare L. - Studies and uses in traditional medicine 

 Ytri tenglar 
 Den virtuella floran: Polypodium vulgare

Flokkur:Burknar
Burknar