Hornmosar

Hornmosar (fræðiheiti Anthocerotophyta) er skipting mosa.

 Lýsing 
Kynliður óreglulega sepótt eða kvíslgreint þal sem myndar stundum flatar, stjörnulaga plöntur. Engin vefjaskipting í þali. Frumur eru ekki með grænukornum en í þeirra stað er hver fruma með einni stórri, grænni plötu. Engir olíudropar. Þal er oft með holum sem eru ýmist fyllt af slími eða bláþörungum. Á neðra borði eru oft varafrumur og þær geta einnig verið á efra borði, Rætlingar sléttir, gerðir úr einni frumu. Ffjóhirslur myndast í holum í yfirborði þals. Egghirslur myndast stakar í efra borði þals.

Gróliður sívalur, stundum stuttur en stundum langur og nær langt upp úr kynliðnum. Gróliður skiptist í fót og gróhirslu. Fóturinn er inni í þalinu og er nálægt því að vera kúlulaga. Gróhirslustilkur er enginn. Milli fótar og gróhirslu er vaxtarlag. Elsti hluti gróhirslunnar er efst en yngsti hlutinn neðst. Gróhirslan heldur áfram að vaxa að neðan þótt hún hafi opnast að ofan. Gróhirsluveggur stundum með varafrumum. í gróhirsluveggnum eru grænar frumur, með tveim grænum plötum. í gróhirslunni er oftast vel afmörkuð miðsúla. Hún nær ekki fram í enda gróhirslu og er því laus frá gróhirsluveggnum. í grórýminu myndast gró og gormfrumur. Gormfrumurnar eru mismunandi og óreglulegar, oft eru þær gerðar úr fleiri en einni frumu. Gormar eru oftast vanþroskaðir eða jafnvel engir. Fullþroskuð gróhirsla er langlíf og getur staðið vikum saman. Gróhirslan opnast með því að klofna smám saman ofan frá í tvær ræmur. Gróhirslan byrjar að klofna rétt neðan við gróhirsluendann og ræmurnar hanga lengi saman fremst.

 Flokkun 
Til hornmosa teljast 2 flokkar með samtals allt að 5 ættbálkum og 5 ættum:
 Leiosporocerotopsida
Leiosporocerotales 
 Leiosporocerotaceae
 Leiosporoceros (1 tegund)

 Anthocerotopsida — Hnýfilmosaflokkur
Anthocerotales — Hnýfilmosabálkur
Anthocerotaceae — Hnýfilmosaætt
Anthoceros (um 83 tegundir)
Folioceros (17 tegundir)
Sphaerosporoceros (2 tegundir)
Notothyladales 
Notothyladaceae'''
Notothylas (21 tegundir)
Phaeoceros (um 40 tegundir)
Paraphymatoceros (2 tegundir)
Hattorioceros (1 tegundir)
Mesoceros (2 tegundir)
Phymatocerotales 
Phymatocerotaceae
Phymatoceros (2 tegundir)
Dendrocerotales 
Dendrocerotaceae
Dendroceros (43 tegundir)
Megaceros (8 tegundir)
Nothoceros (7 tegundir)
Phaeomegaceros (7 tegundir)

Í öllum heiminum er talið, að tegundir soppamosa séu 140, sem tilheyra um 14  ættkvíslir

 Tegundir á Íslandi 
Á Íslandi er aðeins til ein tegund hornmosaBergþór Jöhannsson — Íslenskir mosar: Skrár og viðbætur :
 Phaeoceros carolinianus (Michx) Prosk. — Hverahnýfill

 Myndasafn 

Tilvísanir

 Heimildir 
 Bergþór Jöhannsson 2003. Íslenskir mosar: Skrár og viðbætur. 138 s.
 Bergþór Jóhannsson 1999. Íslenskir mosar. Hornmosar og 14 ættir soppmosa. 108 s.

 Tengt efni 
 Mosar

 Tenglar 
Íslenskir mosar — Skrár og viðbætur
 Hornwort Web Portal 
  Anthocerotophyta description and fossil history at UCMP
 Classification of the Anthocerotophyta 
 New Zealand Anthocerotae 

Flokkur:Mosar
Mosi