Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1954

Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1954 eða HM 1954 var haldið í Sviss dagana 16. júní til 4. júlí. Þetta var fimmta heimsmeistarakeppnin og urðu Vestur-Þjóðverjar meistarar í fyrsta sinn eftir sigur á Ungverjum. Nærri 5,4 mörk voru skoruð í leikjum mótsins að meðaltali og er það met.

 Val á gestgjöfum 
Ákvörðunin um að fela Svisslendingum að halda HM var tekin á þingi Alþjóðaknattspyrnusambandsins árið 1946, um leið og Brasilíumönnum var úthlutað HM 1950.

 Undankeppni 

Aðra keppnina í röð tóku Argentínumenn ekki þátt og átti Brasilía greiða leið sem fulltrúi Suður-Ameríku. Suður-Kórea komst í fyrsta sinn í úrslit eftir sigur á Japan og Mexíkó vann Norður-Ameríkukeppnina.

Í Evrópu bar það helst til tíðinda að bronslið Svía frá fyrri keppni féll úr leik fyrir Belgum. Óvæntustu tíðindin voru þó í einvígi Tyrkja og Spánverja. Spánverjar unnu heimaleikinn 4:1 en Tyrkir náðu að knýja fram 1:0 sigur á sínum heimavelli. Þar sem ekki var horft til markatölu þurfti að leika oddaleik á hlutlausum velli, í Rómarborg á Ítalíu. Þeim leik lauk með jafntefli, en Tyrkir komust áfram á hlutkesti.

 Þátttökulið 
Sextán þjóðir mættu til leiks frá fjórum heimsálfum.

 20px Austurríki
 20px Belgía
 20px Brasilía
 20px England
 20px Frakkland
 20px Ítalía

 20px Júgóslavía
 20px Mexíkó
 20px Skotland
 20px Suður-Kórea
 20px Sviss (gestgjafar)

 20px Tékkóslóvakía
 20px Tyrkland
 20px Ungverjaland
 20px Úrúgvæ (meistarar)
 20px Vestur-Þýskaland

 Leikvangar 
Sex leikvangar í jafnmörgum borgum voru notaðir á mótinu. Flestir leikjanna 26 fóru fram í Basel, sex talsins.
 Basel Bern Genf St. Jakob Stadium Wankdorf Stadium(endurnýjaður) Charmilles Stadium Áhorfendur: 54,800 Áhorfendur: 64,600 Áhorfendur: 35,997 200px 200px 200px Lausanne Lugano Zürich Stade olympique de la Pontaise(endurnýjaður) Cornaredo Stadium Hardturm Stadium Áhorfendur: 50,300 Áhorfendur: 35,800 Áhorfendur: 34,800 200px 200px 200px

 Keppnin 
 Riðlakeppnin 
Notast var við óvenjulegt keppnisfyrirkomulag, þar sem liðin voru dregin í fjóra fjögurra liða riðla, en í stað þess að öll liðin í hverjum riðli mættust innbyrðis, lék hvert lið einungis tvær viðureignir.
 Riðill 1 
Brasilíumenn urðu hlutskarpastir í riðlinum eftir stórsigur á Mexíkó og jafntefli í framlengdum leik gegn Júgóslavíu.
SætiLiðLUJTSkFeMmStig120pxBrasilía211061+53220pxJúgóslavía211021+13315pxFrakkland21013302420pxMexíkó200228-60

 Riðill 2 
Ungverjar léku sér að Vestur-Þjóðverjum í Basel og unnu 8:3 í ótrúlegum fótboltaleik. Vestur-þýska liðið var í neðri styrkleikaflokki ásamt Suður-Kóreu en komst þó áfram eftir tvo stórsigra á Tyrkjum. Ungverjar settu markamet á HM með sigri sínum á Suður-Kóreu.
SætiLiðLUJTSkFeMmStig120pxUngverjaland2200173+124220pxVestur-Þýskaland210179-23320pxTyrkland21018442420pxSuður-Kórea2002016-160

 Aukaleikur 

 Riðill 3 
Þriðji riðill reyndist sá ójafnasti í riðlakeppninni. Hlutkesti réði hvort Úrúgvæ eða Austurríki hlyti toppsæti riðilsins. Athygli vakti að þótt keppnisliðum væri heimilað að senda 22 manna leikmannahóp kaus Skotland að senda bara 13 leikmenn til mótsins og olli frammistaða þeirra miklum vonbrigðum. Ekki bætti úr skák að stjórnendur skoska knattspyrnusambandsins misskildu gjörsamlega veðráttuna í Sviss og létu lið sitt spila í þykkum keppnistreyjum úr ull, en miklir hitar voru meðan mótið stóð yfir.
SætiLiðLUJTSkFeMmStig120pxÚrúgvæ220090+94220pxAusturríki220060+64320pxTékkóslóvakía200207-70420pxSkotland200208-80

 Riðill 4 
Heimamenn komust upp úr riðlinum ásamt Englendingum. Þetta var eini riðillinn sem einvörðungu var skipaður Evrópuliðum.
SætiLiðLUJTSkFeMmStig120pxEngland211064+23215pxSviss210123-12320pxÍtalía210153+22420pxBelgía201158-51

 Aukaleikur 

 Fjórðungsúrslit 
Aldrei hafa fleiri mörk verið skoruð í leik HM en í viðureign Alpaþjóðanna, Austurríkis og Sviss, 12 talsins. Úrúgvæ og Vestur-Þýskaland fylgdu Austurríkismönnum í undanúrslitin. Mest var þó dramatíkin í leik Ungverja og Brasilíumanna í Bern, þar sem þremur leikmönnum var vísað af leikvelli og slagsmál brutust út milli liðanna í búningsklefum að leik loknum.

 Undanúrslit 
Vestur-Þjóðverjar völtuðu yfir Austurríkismenn í Basel og tryggðu sér í fyrsta sinn sæti í úrslitaleik HM. Leikur Úrúgvæ og Ungverjalands var sögulegur og sagður einhver besti knattspyrnuleikur sem sést hefði. Liðin skildu jöfn eftir venjulegan leiktíma, 2:2, þar sem Úrúgvæ átti hörkuskot í stöng undir blálokin. Í framlengingunni reyndust Ungverjar sterkari og komust í úrslitaleik í annað sinn.

 Bronsleikur 
Austurríkismenn unnu leikinn um þriðja sætið og er það enn í dag besti árangur landsins á HM.

 Úrslitaleikur 
Flestir áttu von á ungverskum sigri í úrslitaleiknum gegn Vestur-Þjóðverjum en annað átti eftir að koma á daginn. Ungverska liðið hafði ekki tapað leik í fimm ár og ári fyrr varð það fyrsta liðið utan Bretlandseyja til að sigra Englendinga á Wembley. Leikmenn vestur-þýska liðsins voru flestir hálf-atvinnumenn og var þjálfaranum Sepp Herberger öðrum fremur eignað afrekið.

Markahæstu leikmenn
Sándor Kocsis frá Ungverjalandi varð markakóngur keppninnar með ellefu mörk. Alls voru 140 mörk skoruð af 63 leikmönnum, fjögur þeirra voru sjálfsmörk.

11 mörk
 20px Sándor Kocsis
6 mörk

 20px Erich Probst
 20px Max Morlock
 20px Josef Hügi

4 mörk

 20px Robert Ballaman
 20px Ferenc Puskás
 20px Nándor Hidegkuti
 20px Carlos Borges
 20px Helmut Rahn
 20px Hans Schäfer
 20px Ottmar Walter

 Heimildir 
 RSSSF, Heimsmeistarakeppnin 1954 úrslitagrunnur
Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla
Flokkur:1954