Dúnmelur

{{Taxobox
| name = Dúnmelur
| image = Leymus mollis ssp. mollis.jpeg
| image_width = 250px
| image_caption = ssp. mollis í Kaliforníu
| status = G5
| status_system = TNC
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Einkímblöðungar (Liliopsida)
| ordo = Grasættbálkur (Poales)
| familia = Grasaætt (Poaceae)
| genus = Leymus
|species = L. mollis
| binomial = Leymus mollis
| binomial_authority = (Trin.) Pilg.
| synonyms = 
 Elymus mollis  Trin.
 Elymus arenarius ssp mollis
|}}

Dúnmelur er stórvaxið gras og nauðalíkt hinu náskylda melgresi. 

Útbreiðsla
Hann er uppruninn frá norðurströnd Kyrrahafsins og N-Ameríku yfir til Grænlands.Higman, P. J. and M. R. Penskar. 1999. Special plant abstract for Leymus mollis (American dune wild-rye). Michigan Natural Features Inventory, Lansing, MI. Leymus mollis. Germplasm Resources Information Network. Honum hefur verið sáð á Íslandi til að græða upp foksanda.Kristinsson, Hörður. 1986.  Plöntuhandbókin.http://linnaeus.nrm.se/flora/mono/poa/leymu/leymarev.jpg

Búsvæði
Dúnmelur vex yfirleitt á strandsvæðum, sérstaklega sandöldum. Hann getur verið mikilvægur þáttur vistfræði sandalda.Goodman, T. Report on revegetation with Leymus mollis on the foredune at Ma-l’el Dunes Unit, Humboldt Bay National Wildlife Refuge.  US Fish and Wildlife Service. Arcata, California. June, 2009. Dúnmelur er ein af fyrstu plöntum til að koma sér fyrir í sandöldum og hemja þær. Á móti sjó þurfa plönturnar að þola saltúða, saltan sand, takmarkað eða ekkert ferskt vatn, óstöðugt undirlag, kaffæringu vegna storma, skort á næringarefnum, og álag vegna vinds, vatns og ísstorma. Smáplöntur geta lent á kafi. Þetta umhverfi veldur álagi á plöntur. Dúnmelur vex af miklum rótarstöngli sem bindur hann við óstöðugan og síkvikan sandinn. Þegar það eru margar plöntur á sandöldunni, mynda rótarstönglarnir fléttu sem heldur sandinum og hindra uppblástur." Þetta gerir hann verðmætan í endurheimt strandsvæða.

Nytjar
Hefðbundnar
Þessi grastegund hefur verið nýtt á margan hátt.  Makah, Nitinaht, og Quileute ættflokkarnir notuðu búnt af gildum rótunum til að nudda líkamann þegar þeir þvoðu sér. Yupik ættflokkarnir notuðu blöðin í mottur, körfur, poka og reipi til að hengja upp fisk til þurrkunar. Hesquiaht ófu blöðin í höldur fyrir sekki. Kwakwaka'wakw gera körfur og hatta úr blöðunum og lögðu laufin venjulega í boxin sem lúpínuræturnar voru eldaðar í. Nitinaht notuðu oddhvöss blöðin til að sauma með og binda. Haisla og Hanaksiala notuðu grasið innan í gryfjur þar sem þeir unnu olíuna úr eulachon (fiskur skyldur loðnu). Quinault settu ber af Gaultheria shallon á mottu af blöðum til að þurrka.Leymus mollis. Native American Ethnobotany Database. University of Michigan, Dearborn. Inúítar í Kanada hafa oft notað Leymus mollis til að meðhöndla magavandamál og til að vefa körfur. Þeir notuðu þurrkuð blöðin til að einangra stígvél sín.Clark, Courtenay. "Inuit ethnobotany and ethnoecology in Nunavik and Nunatsiavut, northeastern Canada." Université de Montréal. Dec 2012: 25. Accessed 4 Feb 2014.

KynbæturDúnmelur hefur verið rannsakaður í sambandi við hveitikynbætur. Allnokkrir blendingar hafa verið gerðir síðan um 1960. Mikilvægt dæmi um þessa blöndun var þegar AD99 lína(strain) af L. mollis var blandað við hveiti. AD99 var þolin gegn mjölsveppi, og blendingurinn gaf af sér sex "línur" sem einnig höfðu þolið gegn mjölsveppi. Þessi tilraun getur verið grundvöllur fyrir L. mollis  sem mjög nytsamlegri erfðafræðilegri auðlind. 
Auk þess sem það hefur verið notað til að kynbæta hveiti, hefur þurrkþol L. mollis'' verið nýtt til uppræktunar.

Sjá einnig
http://www.craftlabrador.com/resources/how-tos/how-to-make-a-grass-basket/ 

Tilvísanir

Flokkur:Grasaætt
Flokkur:Plöntur á Íslandi