Ríkislaus þjóð

Ríkislaus þjóð er þjóðarbrot sem er ekki meirahlutahópur í neinu þjóðríki. Meðlimir í ríkilausri þjóð eru ekki endilega ríkisfangslausir—yfirleitt hafa þeir ríkisfang í ríkinu þar sem þeir búa. Stundum er þeim þó neitað ríkisfang í ríkinu þar sem þeir óska að búa, eða þar sem ættjörð þjóðarbrotsins er. Ríkislausar þjóðir eru ekki viðurkenndar á alþjóðlegum vettvangi, t.d. af íþróttasamtökum svo sem  Alþjóðaknattspyrnusambandinu (FIFA) eða alþjóðasamtökum svo sem Sameinuðu þjóðunum. 

Ríkislausum þjóðum er annaðhvort dreift yfir fjölda mismunandi ríkja, svo sem Kúrdar í Írak, Tyrklandi, Íran, Armeníu og Sýrlandi), eða eru minnihlutahópur í ákveðnu héraði í stærra ríki, svo sem Úýgúrar í Xinjiang í Kína. Í sumum tilfellum höfðu ríkislausar þjóðar eigin ríki sem var hernumið eða gerðist hluti af öðru ríki, svo sem Tíbet, sem lýsti yfir sjálfstæði sínu árið 1913. Yfirlýsing var ekki viðurkennd og landið var svo hernumið af Kína árið 1951. Kínverska ríkisstjórnin heldur því fram að Tíbet sé ókljúfanlegur hluti af Kína, þar sem tíbeska ríkisstjórnin í útlegð heldur fram að Tíbet sé sjálfstætt ríki undir ólöglegu hernámi.

Sumar þjóðir sem einu sinni voru ríkislausar urðu svo að þjóðríkjum, svo sem Balkanskagaþjóðir eins og Króatar, Serbar, Bosníumenn, Slóvenar, Svartfellingar, Kosóvar og Makedóníumenn. Rómafólk er kannski undantekning við þessa reglu, því það á enga skýra ættjörð og lífir hirðingjalífi, og hefur ekki lýst yfir vilja til að stofna sitt eigið ríki.

Fyrst ekki öll ríki eru þjóðríki er fjöldi þjóða sem búa í fjölþjóðaríki án þess að þær séu teldar ríkislausar.

 Dæmi um ríkislausar þjóðir 
 Þjóð Fáni Tungumál Mannfjöldi Ríki Ættjörð Andalúsíumenn 50px|border|center andalúsíska 9 milljónir Spánn Andalúsía Assyrar 50px|border|center assyríska 3,3 milljónir Sýrland, Írak, Íran, Tyrkland Assyría Ástralskir frumbyggjar — áströlsk frumbyggjamál 0,68 milljónir Ástralía Ástralía Balúkar 50px|border|center balúkíska 10 milljónir Pakistan, Íran, Afganistan Balúkistan Baskar 50px|border|center baskneska, franska, spænska 3,1 milljónir Frakkland, Spánn Baskaland Borómenn 50px|border|center bodó 1,3 milljón Indland Bodóland Bretónar 50px|border|center bretónska, franska, galló 3,1 milljónir Frakkland Bretanía Færeyingar 50px|border|center færeyska 0,06 milljónir Danmörk Færeyjar Galisíubúar 50px|border|center galisíska 2,8 milljónir Spánn Galisía Hawaiibúar 50px|border|center hawaiíska 0,5 milljónir Bandaríkin Hawaii Hmongmenn 50px|border|center hmong 4 milljónir Laos, Kína, Víetnam, Taíland — Igbómenn 50px|border|center igbo 30 milljónir Nígería Bíafra Inuítar 50px|border|center inuítamál 1 milljón Bandaríkin, Danmörk, Kanada Síbería, Alaska, Norður-Kanada, Grænland Jorúba-menn 50px|border|center jorúba 35 milljónir Nígería, Benín, Tógó Jorúbaland Kasmírar — kasmíríska 5,6 milljónir Indland, Pakistan, Kína Kasmír Katalónar 50px|border|center katalónska, spænska, franska 8 milljónir Spánn, Frakkland Katalónía Kornbretar 50px|border|center enska, kornbreska 0,5 milljónir Bretland Cornwall Korsíkanar 50px|border|center korsíkanska, franska, ligúranska 0,3 milljónir Frakkland Korsíka Kúkímenn 50px|border|center kúkímál 5 milljónir Myanmar, Indland Mísoram og Chin Kúrdar 50px|border|center kúrdíska 40 milljónir Írak, Tyrkland, Íran, Armenía, Sýrland Kúrdistan Lakotamenn 50px|border|center lakota, enska 0,1 milljónir Bandaríkin Lakota Losímenn 50px|border|center losí 5,1 milljónir Sambía Barotseland Mapuche-menn 50px|border|center mapudungun 1 milljón Argentína, Síle Araucanía Maórar 50px|border|center maóríska 0,75 milljónur Nýja-Sjáland Nýja-Sjáland Moravíar 50px|border|center moravíska 7 milljónir Tékkland Moravía Nagamenn 50px|border|center tíbetóburmískar mallýskur 2 milljónir Indland Nagaland Ogonímenn 50px|border|center ogoní 0,5 milljónir Nígería Ogoníland Oksítanar 50px|border|center oksítanska, franska 16 milljónir Frakkland Oksítanía Québec-búar 50px|border|center franska 6,2 milljónir Kanada Quebec Riffíanar 50px|border|center riffíanska 6 milljónir Marokkó, Spánn Rif Rjukjúanar — rjukjúanmál 1 milljón Japan Rjukjúan Róhingjar 50px|border|center rohingya 3,6 milljónir Myanmar Rakhine Samar 50px|border|center samísk mál, norska, sænska, finnska, rússneska 0,16 milljónir Noregur, Svíþjóð, Finnland, Rússland Lappland Sardiníubúar 50px|border|center sardiníska, korsósardiníska, ítalska, katalónska, ligúranska 1,6 milljón Ítalía Sardinía Shan-menn 50px|border|center shanmál 6 milljónir Myanmar Shan Sirkasíumenn 50px|border|center sirkasíska 8 milljónir Rússland Sirkasía Sindíar 50px|border|center sindí 60 milljónir Pakistan, Indland Sindúdess Síkar 50px|border|center púnjabíska 27 milljónir Indland, Pakistan Kalistan Skotar 50px|border|center enska, skoska, skosk gelíska 5,2 milljónir Bretland Skotland Sorbar 50px|border|center sorbíska 0,6 – 0,7 milljónir Þýskaland, Tékkland Lúsatía Tamílmenn tamílska 77 milljónir Srí Lanka, Indland Tamilakam og Tamil Eelam Tatarar 50px|border|center tataríska 7 milljónir Rússland Tatarstan Téténar 50px|border|center téténíska 2 milljónir Rússland Téténía og Dagestan Tíbetar 50px|border|center tíbeska 6 milljónir Kína Tíbet Túaregar 50px|border|center túareg 1,2 milljón Malí, Níger Asawad Úígúrar 50px|border|center úígúríska 9 milljónir Kína Kínverska Túrkestan Vallónar 50px|border|center franska, vallónska, pikardíska, þýska 5,2 milljónir Belgía Vallónía Wales-búar 50px|border|center velska, enska 3 milljónir Bretland Wales

Flokkur:Þjóðernishyggja
Flokkur:Sjálfstæði