Forsetakjör á Íslandi 2016

Forsetakjör á Íslandi 2016 fóru fram laugardaginn 25. júní og tók sigurvegari forsetakjörsins við embætti þann 1. ágúst. Fráfarandi forseti, Ólafur Ragnar Grímsson, sem hafði setið fimm kjörtímabil sem forseti Íslands gaf ekki kost á sér til endurkjörs. Því var ljóst að í fyrsta sinn í tuttugu ár myndi nýr forseti taka við.

Alls voru níu frambjóðendur í framboði, fimm karlmenn og fjórar konur. Þrettán aðrir höfðu áður lýst yfir framboði en drógu síðan, hvert af öðru, framboð sín til baka af ólíkum ástæðum. Í  síðusta forsetakjöri árið 2012 voru sex forsetaframbjóðendur og höfðu aldrei verið fleiri.

Guðni Th. Jóhannesson hlaut flest atkvæði í kosningunni og tók við embætti forseta Íslands þann 1. ágúst 2016.

Frambjóðendur
Þáverandi forseti, Ólafur Ragnar Grímsson, tilkynnti í nýársávarpi sínu 1. janúar 2016 að hann yrði ekki í framboði í kosningunum og stefndi því í fimmtu forsetakosningarnar frá lýðveldisstofnun þar sem sitjandi forseti yrði ekki í framboði.

Í kjölfarið fjölluðu fjölmiðlar um það hvaða hugsanlegu frambjóðendur gætu komið fram og voru mörg talin upp. Jón Gnarr var orðaður við forsetaframboð, hins vegar gaf hann það út 15. janúar 2016 að hann hyggðist ekki gefa kost á sér.Jón Gnarr fer ekki fram Mbl.is skoðað 20. mars, 2016 Katrín Jakobsdóttir íhugaði framboð en hún hafði hlotið stuðning í könnunum.Katrín veltir fyrir sér forsetaframboði Rúv. Skoðað 6. mars, 2016 Hún ákvað að bjóða sig ekki fram.

Í byrjun janúar tilkynnti Árni Björn Guðjóns­son, fyrr­ver­andi odd­viti Kristi­lega lýðræðis­flokks­ins, um framboð en hann dró það til baka sólarhring seinna.„Boðar framboð til forseta“. Ríkisútvarpið, 3. janúar 2016. (Skoðað 3. janúar 2016) Á þessum tímapunkti höfðu sex manns tilkynnt um framboð sitt, þau Ari Jósepsson, Ástþór Magnússon, Elísabet Jökulsdóttir, Hildur Þórðardóttir, Sturla Jónsson og Þorgrímur Þráinsson.

Í mars 2016 tilkynntu sex nýir frambjóðendur um framboð sín, það voru: Bæring Ólafsson, fyrrum framkvæmdastjóri Coca Cola samsteypunnar, Halla Tómasdóttir, fjárfestir, Heimir Örn Hólmarsson, rafmagnstæknifræðingurHeimir Örn tilkynnir framboð til forseta Rúv. Skoðað 6. mars, 2016, Vig­fús Bjarni Al­berts­son, sjúkra­húsprest­urVigfús Bjarni býður sig fram til forseta Rúv. Skoðað 6. mars, 2016, Hrannar PéturssonHrannar Pétursson kynnir forsetaframboð Vísir [á vefnum]. Skoðað 20. mars, 2016, og Guðmundur Franklín Jónsson, viðskiptafræðingur og fyrrverandi formaður Hægri grænnaGuðmundur Franklín gefur kost á sér Vísir [á vefnum]. Skoðað 20. mars, 2016, framboð sitt.

Í byrjun apríl hætti Þorgrímur Þráinsson við framboð. Þá tilkynntu Benedikt Kristján Mewes, mjólkurfræðingur, Andri Snær Magnason, rithöfundur og Magnús Ingi Magnússon, veitingamaðurMagnús býður sig fram Rúv. skoðað 18. apríl, 2016., um framboð sín um miðjan apríl. 

Þann 18. apríl 2016 tilkynnti Ólafur Ragnar hins vegar á blaðamannafundi á Bessastöðum að hann hefði skipt um skoðun og yrði í framboði í sjötta skiptið. Vísaði hann sérstaklega til óvissuástands í íslenskum stjórnmálum í kjölfar afsagnar forsætisráðherra.Ólafur Ragnar býður sig fram aftur Rúv. Skoðað 18. apríl, 2016 Í kjölfar þeirrar ákvörðunar drógu Vigfús Bjarni og Heimir Örn sín framboð til baka, dagana 19. og 20 apríl. Vigfús Bjarni hættur við—segir alið á ótta Rúv. skoðað 19. apríl, 2016.Heimir hættur við framboð Rúv. Skoðað 20. apríl, 2016.. Bæring Ólafsson dró framboð sitt til baka 25. aprílBæring hættur við forsetaframboð Rúv. Skoðað 25. apríl, 2016. og Hrannar Pétursson tveimur dögum síðar.

Ólafur Ragnar kom fram í viðtali við CNN sjónvarpsstöðina í lok apríl þar sem hann svaraði afdráttarlaust „Nei, nei, nei, nei, nei. Það verður ekki raunin,“ þegar hann var spurður hvort hann eða Dorrit ættu einhverja aflandsreikninga eða hvort eitthvað ætti eftir að finnast í Panama-skjölunum um hann eða hans fjölskyldu.  Greint var frá því í fréttamiðlum að fyrirtæki fjölskyldu Dorritar í Bretlandi, Moussaieff Jewellers, hefði tengst Tortóla-félaginu Lasca Finance.Svaraði ekki frekar um tengsl við aflandsfélag Rúv, skoðað 4. maí, 2016.

Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar vegna forsetakosninganna hófst 30. apríl, 8 vikum fyrir kjördag, en þá var framboðsfrestur ekki liðinn.

Þróun í maí
Baldur Ágústsson ákvað að bjóða sig sig fram 2. maí en hann bauð sig fram árið 2004. Sama dag greindi Guðrún Nordal frá því að hún gæfi ekki kost á sér. Baldur býður sig aftur fram Rúv. Skoðað 4. maí, 2016.

Guðni Th. Jóhannesson, sagnfræðingur, boðaði til fundar þann 5. maí þar sem hann lýsti því yfir að hann byði sig fram. Guðni lýsir yfir framboði. Rúv. skoðað 5. maí, 2016

Í þættinum Sprengisandi á Bylgjunni 8. maí lýsti Davíð Oddsson, ritstjóri og fyrrverandi forsætisráðherra, því yfir að hann hyggðist gefa kost á sér.

Þann 9. maí skipti Ólafur Ragnar á ný um skoðun og hætti við framboð sitt. Gaf hann þá skýringu að „þjóðin [ætti] nú kost á að velja frambjóðendur sem hafa umfangsmikla þekkingu á eðli, sögu og verkefnum forsetaembættisins”.Yfirlýsing frá forseta Íslands Í viðtali við Eyjuna á Stöð 2 sagði hann forsendur fyrir forsetaframboði sínu hafa breyst í ljósi þess að fram væru komnir tveir, sterkir frambjóðendur. Ólafur hættur við að bjóða sig fram Rúv. Skoðað 9. maí, 2016. Guðni Th. hafði þá mælst með tæp 60% fylgi í könnun sem birt var sama dag en Ólafur með rúm 25%. Guðni með yfirburðafylgi í nýrri könnun MMR Rúv. Skoðað 9. maí, 2016..

Þann 10. maí lýsti Magnús Ingberg Jónsson yfir framboði Magnús Ingberg býður sig fram Rúv, skoðað 10. maí, 2016. Magnús Ingi Magnússon hætti við framboð sitt þann 17. maí. Magnús Ingi hættur við forsetaframboð Rúv. skoðað 18. maí, 2016.

Tíu frambjóðendur skiluðu inn gögnum til innanríkisráðuneytisins áður en frestur rann út á miðnætti 21. maí: Andri Snær Magnason, Ástþór Magnússon, Davíð Oddsson, Elísabet Jökulsdóttir, Guðni Th. Jóhannesson, Halla Tómasdóttir, Hildur Þórðardóttir, Sturla Jónsson og Guðrún Margrét Pálsdóttir. Magnús Ingberg Jónsson náði ekki að skila tilætluðum fjölda undirskrifta. Baldur Ágústsson dró framboð sitt til baka. Tíu frambjóðendur skiluðu inn gögnum Rúv. Skoðað 23. maí, 2016.

Þróun í júní
Á RÚV voru forsetaumræður með öllum frambjóðendunum þann 3 júní.Ástþór talaði mest í forsetaumræðunumRúv. Skoðað 8. júní, 2016
Guðni Th. Jóhannesson mældist með mest fylgi í könnunum; í kringum 60% Guðni áfram með mest fylgi Rúv. skoðað 8. júní, 2016

 Listi yfir frambjóðendur 

 Nafn Kyn Tilkynnt um framboðHætt við framboð Meðmælendalistum skilað Ari Jósepsson Karlkyns   Nei Andri Snær Magnason Karlkyns 11. apríl Já Árni Björn Guðjóns­son Karlkyns 3. janúar4. janúarÁstþór MagnússonKarlkynsJá Baldur Ágústsson Karlkyns 2. maí  Nei Benedikt Kristján Mewes Karlkyns 10. apríl  Nei Bæring Ólafsson Karlkyns 18. mars 24. apríl Davíð Oddsson Karlkyns 8. maí  Já Elísabet Jökulsdóttir Kvenkyns  Já Guðmundur Franklín Jónsson Karlkyns20. mars Nei Guðni Th. Jóhannesson Karlkyns 5. maí  Já Guðrún Margrét Pálsdóttir Kvenkyns   Já Halla Tómasdóttir Kvenkyns 17. mars Já Heimir Örn Hólmarsson Karlkyns4. mars20. apríl Hildur Þórðardóttir Kvenkyns 3. janúar Já Hrannar Pétursson Karlkyns 20. mars27. apríl Magnús Ingi Magnús­son Karlkyns18. apríl17. maí Magnús Ingberg Jónsson Karlkyns 10. maí Nei Ólafur Ragnar Grímsson Karlkyns 18. apríl9. maí Sturla Jónsson Karlkyns 11. apríl Já Vigfús Bjarni Albertsson Karlkyns 6. mars18. apríl Nei Þorgrímur Þráinsson Karlkyns  9. apríl

 Fyrirkomulag kosninga 
Gagnrýnt var að atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hafðist áður en lá fyrir hverjir voru endanlega í framboði. Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu gerði athugasemdir við hve snemma utankjörfundaatkvæðagreiðsla hófst. Boðað var að fyrirkomulaginu yrði breytt. Kosningalög „skrípaleikur“ -breytingar boðaðar Rúv. Skoðað 13. maí, 2016.

 Niðurstöður 
Guðni Th. Jóhannesson var kjörinn forseti með 39,08 prósent atkvæða. Halla Tómasdóttir fékk næst flest atkvæði en var síðar kjörin forseti í forsetakosningunum 2024 og tók við af Guðna þann 1.ágúst sama ár. 

 Tilvísanir 

 Tenglar 

 Opinber vefur Forseta Íslands

Flokkur:Forsetakjör á Íslandi
Flokkur:2016