Tákn með tali

Tákn með tali (skammstafað TMT; enska: Makaton) er tjáskiptaaðferð sem er notuð til málörvunar hjá heyrandi fólki, þá bæði börnum og fullorðnum (aðallega börnum) með málþroskaröskun. Táknin eru alltaf notuð samhliða töluðu máli og tákna lykilorð í setningu, svo að málumhverfi verði skýrara og tjáningin auðveldari.

Tákn geta verið þannig að athöfn er leikin eða eiginleikum lýst, eða samræmd tákn sem eru upprunnin úr táknmáli heyrnarlausra. Táknin eru mynduð úr svipbrigðum, látbragði, tali og táknum.

 Kerfi 
Táknunum er skipt í tvo flokka:
 Náttúruleg tákn: 
Náttúruleg tákn byggjast á því að athöfn er leikin eða eiginleikum lýst. Þau eru auðskilin og þarfnast yfirleitt ekki nánari útskýringar. Dæmi um náttúrulegt tákn er til dæmis að borða.

 Samræmd tákn: 
Samræmd tákn eru ekki eins skiljanleg og eru flest fengin að láni úr táknmáli heyrnalausra. Dæmi um samræmd tákn er t.d að læra.

Einnig byggist tákn með tali á virkjun sjónskynjunar. Þar er áhersla lögð á náttúruleg og myndræn tákn. Táknin eru hlutlæg þannig að hægt sé að tengja ákveðin hlut við táknið. 

 Notkun 
Tákn með tali er mikið notað til málörvunar hjá börnum. Tákn með tali örvar málskilning og málvitund barna. Það nýtist þeim sem eru með erlent móðurmál og eru að aðlagast nýju málumhverfi.

Ef barn greinist með frávik í þroska og búast má við röskun á tileiknun máls er mikilvægt að fá ráð hjá talmeinafræðingi til að sjá hvort tákn með tali sé heppileg leið til að örva og/eða styðja við málþroska barnsins. Tákn með tali er mikið notað í leikskólum til að hjálpa börnum með málþroska. Börn aldrei of ung til að byrja að nota tákn með tali.

 Samanburður við táknmál
Tákn með tali er alltaf notað samhliða tali og er notað sem stuðningur við talmál þar sem lykilorð setningar er táknað. Stefnan er að viðkomandi læri að tala. Táknmál er hins vegar mál heyrnalausra. Það er sjálfstætt tungumál sem er ólíkt talmáli. Það hefur sínar eigin setningafræði og málfræði.

 Heimildir 
 Björk Alfreðsdóttir og Sigrún Grendal. (1998). Tákn með tali. Reykjavík: Námsgagnastofnun. 
 Eyrún Ísafold Gísladóttir. (2001). Tákn með tali í víðari samhengi. Traustur grunnur - fleiri hugmyndir. Talfræðingurinn 15 (1), 54-60.

 Tenglar 
 Tákn með tali

Flokkur:Táknmál
Flokkur:Málþroski