Þórður Þorkelsson Vídalín

Þórður Þorkelsson Vídalín (1661 – 14. janúar 1742) var skólameistari í Skálholti og síðan bóndi og umboðsmaður í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu og lagði stund á lækningar. Hann stundaði einnig vísindarannsóknir, var fyrsti Íslendingurinn sem gaf sig að jöklarannsóknum og skrifaði fræðirit um jökla. Þórðarhyrna (1659 m) í Vatnajökli er nefnd eftir honum.

Þórður var sonur Þorkels Arngrímssonar prests í Görðum á Álftanesi, sonar Arngríms lærða, og konu hans Margrétar Þorsteinsdóttur. Bræður hans voru Jón Vídalín Skálholtsbiskup og Arngrímur Vídalín, skólameistari í Nakskov í Danmörku. Þórður þótti geysilega góður námsmaður. Hann var í þrjú ár í Skálholtsskóla og varð stúdent sextán ára gamall. Næstu tvö árin lærði hann  áfram hérlendis hjá föður sínum og hjá Oddi Eyjólfssyni presti í Holti og áður skólameistara. 

Hann fór svo til Kaupmannahafnar og lauk guðfræðiprófi frá háskólanum með góðum orðstír en stundaði einnig nám í læknisfræði. Þorkell faðir hans hafði á sínum tíma orðið fyrstur Íslendinga til að nema læknisfræði við háskóla. Fyrst eftir heimkomuna var Þórður í tvö ár á Bessastöðum sem aðstoðarmaður Heidemanns fógeta en 1686 var hann fenginn til að kenna við Skálholtsskóla og varð svo skólameistari 1688. 

Hann gegndi starfinu í tvö ár en sagði þá af sér, flutti austur í Lón og bjó þar embættislaus til æviloka en hafði umboð konungsjarða. Hann stundaði lækningar og ýmsar vísindarannsóknir, skrifaði lækningabók og einnig eitt elsta vísindarit sem til er í heiminum um jökla. Ritið var á latínu, skrifað 1695, kom út á þýsku 1754 en ekki þýtt á íslensku fyrr en 1965. Þórður byggði ritið einkum á rannsóknum sínum á Lambatungnajökli í Lóni.

Hann var talinn einn lærðasti og gáfaðasti maður landsins en meðal almennings hafði hann á sér galdraorð og eru til ýmsar þjóðsögur um fjökynngi hans. Þórður var drykkfelldur og talinn ógæfumaður. Hann giftist ekki en átti nokkur lausaleiksbörn og ein barnsmóðir hans, Helga Magnúsdóttir vinnukona í Lóni, fargaði barni því sem hún ól honum. Fyrir það var henni drekkt 19. júlí 1709.

 Heimildir 


 Tenglar 
 Þórður Þorkelsson. Sagnagrunnur, skoðað 13. febrúar 2017.
 Tilberar. Af snerpu.is, skoðað 26. júní 2011.

Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla
Flokkur:Íslenskir læknar
Flokkur:Íslenskir náttúrufræðingar
Flokkur:Íslenskir skólameistarar