Ajax Amsterdam

Ajax Amsterdam (fullt nafn: Amsterdamsche Football Club Ajax, eða AFC Ajax) er hollenskt knattspyrnulið frá Amsterdam. Félagið hefur oftar orðið hollenskur meistari en nokkurt annað félag og er sigursælasta knattspyrnulið Hollands, ásamt PSV Eindhoven og Feyenoord Rotterdam. Liðið er auk þess eitt þriggja liða sem unnið hefur öll þrjú stórmót Evrópu (ásamt Juventus, FC Barcelona og Bayern München).

 Saga 

 Upphaf 
Félagið var fyrst stofnað af stúdentum við framhaldsskólann Hogere Burgerschool árið 1883 og hlaut það heitið Union. Árið 1894 var heitinu breytt í Foot-Ball Club Ajax og var það nefnt eftir grísku hetjunni Ajax. Eftir mikið ósætti í stjórninni var félagið hins vegar lagt niður. Það var endurstofnað þann 18. mars 1900. Fyrstu árin voru mögur, en félagið komst í efstu deild árið 1911. Fram að þessu höfðu leikmenn notað treyjur félagsins Sparta frá Rotterdam. En í efstu deild urðu þeir að leika í nýjum treyjum. Ákveðið var að nota rauð/hvítar treyjur og hvítar buxur (eins og enn er gert í dag). Eftir þrjú ár í efstu deild féll Ajax um deild, en náðu að komst upp í efstu deild strax ári síðar 1915. Það leikár urðu þeir í fyrsta sinn hollenskir meistarar. Leikárið var hins vegar dæmt ógilt sökum heimstyrjaldarinnar fyrri. Því varð Ajax ekki opinberlega hollenskur meistari fyrr en 1918. Á næsta leikári setti félagið met er það sigraði deildina án þess að tapa leik, afrek sem hélst í hollensku deildinni í 76 ár.

 Gullaldarárin 
Eftir þetta gekk félaginu heldur brösuglega næstu 10 árin. Árið 1928 voru Ólympíuleikarnir haldnir í Amsterdam. Eftir leikana fékk Ajax afnotarétt á leikvanginum til stórleika. Að öðru jöfnuðu lék félagið á De Meer Stadion rétt utan borgar. Á fjórða áratugnum varð Ajax að einu sigursælasta liði Hollands. Hollenski meistaratitillinn vannst fimm sinnum fram að heimstyrjöldinni síðari. Margir kölluðu þessi ár gullaldarár Ajax og vísuðu þar með til gullaldarára Hollendinga á 17. öld. Stríðið breytti ýmsu og miklar tilfærslur leikmanna og stjórnarmanna hafði sín áhrif. Ajax varð bikarmeistari árið 1943 og meistari árið 1947, en að öðru leyti var árangur lítill næstu árin.

 Eredevisie 

Árið 1955 var fyrsta atvinnumannadeildin formlega stofnuð, að nafni Eredevisie, og strax fyrsta leikárið lenti Ajax í öðru sæti með jafnmörg stig og meistararnir. Þeir urðu hins vegar meistarar 1957 og fjórum sinnum í viðbót næsta áratuginn. Árið 1964 gekk til liðs við félagið 17 ára unglingur að nafni Johan Cruyff. Þegar hann kom í liðið sem miðjumaður, og Rinus Michels tók við sem þjálfari, varð félagið mjög sigursælt. Michels réði til sín marga þekkta leikmenn og gerbreytti liðinu. Ajax varð hollenskur meistari í þrjú ár í röð, 1966-68 og aftur 1970.

 Á toppnum í Evrópu 
Áttundi áratugurinn var ævintýri líkastur. Ajax varð fimm sinnum hollenskur meistari og fjórum sinnum bikarmeistari. Félagið hafði á liðnum árum tekið þátt í Evrópukeppni meistaraliða með misgóðum árangri. Árið 1970 breyttist það er félagið varð í sinn fyrsta Evrópumeistari eftir 2-0 sigur á Panathinaikos Aþenu. Árið 1971 sigraði Ajax í sömu keppni eftir 2-0 sigur á Inter Milan. Strax árið eftir sigraði Ajax keppnina í þriðja sinn í röð eftir 1-0 sigur á Juventus. Þar með var Ajax annað liðið í Evrópu sem sigraði keppnina þrisvar í röð, en áður hafði Real Madrid afrekað það (reyndar fimm sinnum í röð). Bayern München er eina liðið sem sigrað hefur keppnina þrisvar í röð eftir það. Á sömu þremur árum varð Ajax auk þess tvisvar hollenskur meistari og tvisvar bikarmeistari. Þessu til viðbótar sigraði Ajax Super Cup-keppnina í Evrópu árið 1972 og 1973. Árið 1972 var Ajax einnig heimsbikarmeistari eftir sigur á Indenpendiente frá Argentínu. Með þessum sigrum hafði félagið rækilega stimplað sig inn sem eitt allra besta knattspyrnufélag Evrópu þess tíma.

 Ajax í dag 
Níundi áratugurinn einkenndist af fjölda bikurum í Hollandi, en aðeins einum á alþjóðavettvangi. Liðið varð fjórum sinnum hollenskur meistari og þrefaldur bikarmeistari. Eini titillinn sem vannst í Evrópu var sigur í Evrópukeppni bikarhafa 1987 er liðið sigraði Lokomotive Leipzig frá Austur-Þýskalandi 1-0. Á þessum tíma spiluðu margir þekktir knattspyrnumenn með félaginu, eins og Ronald Koeman, Frank de Boer, Gerald Vanenburg, Marco van Basten og Dennis Bergkamp. Á tíunda áratugnum hélt sigurganga Ajax áfram. Liðið varð fimm sinnum hollenskur meistari og þrefaldur bikarmeistari. Árið 1995 var auk þess eitt allra gjöfulasta ár félagsins. Þá sigraði það í Meistaradeild Evrópu eftir 1-0 sigur á AC Milan, í Super Cup í Evrópu eftir sigur á Real Saragossa og í heimsbikarkeppninni eftir sigur á Grêmio Porto Alegre frá Brasilíu. Með hollenska meistaratitlinum skilaði árið 1995 því fjórum stórum bikurum í safnið. Ajax er eitt af fjórum liðum sem þar með hefur unnið öll þrjú stórmót í knattspyrnu í Evrópu. Á þessum tíma léku þekktir knattspyrnumenn eins og Marc Overmars, Edgar Davids, Michael Laudrup, Patrick Kluivert, Jari Litmanen, Clarence Seedorf og markmaðurinn Edwin van der Sar með félaginu. Árið 1996 fékk Ajax nýjan og glæsilegan leikvang, er Amsterdam ArenA (nefnist nú Johan Cruyff Arena) var fullbúinn fyrir félagið. Leikvangurinn kostaði 96 milljónir evra og tekur tæplega 53 þúsund manns í sæti. Á fyrstu árum 21. aldar hélt félagið áfram sigurgöngu sinni. 

 21. öld 
Fram að 2011 varð Ajax þrefaldur hollenskur meistari og fjórfaldur bikarmeistari. Hins vegar hefur enginn alþjóðlegur titill unnist síðan sögufræga árið 1995. Af nýjum þekktum leikmönnum má nefna Wesley Snijder, Rafael van der Vaart, Zlatan Ibrahimović, Frenkie de Jong, Matthijs De Ligt, Hakim Ziyech og Donny Van de Beek. Kolbeinn Sigþórsson lék með liðinu árin 2011-2015.

 Rígar 

 Rígurinn við Feyenoord 
Einn stærsti rígurinn sem Ajax á við annað lið er við Feyenoord frá Rotterdam. Leikur liðanna er kallaður De Klassieker. Liðin koma frá tveimur stærstu borgum Hollands og metingur á milli borganna brýst út þegar þau spila. Rígurinn byggir fyrst og fremst á því að liðin standa fyrir mismunandi landshluta, borgir og menningu. Amsterdam er borg viðskipta og menningar auk þess sem fjöldi ferðamanna kemur til Amsterdam til að dást að því sem borgin hefur uppá að bjóða. Rotterdam er aftur á móti ein af stærstu hafnarborgum Evrópu og þar er mikill iðnaður. Fólk frá Rotterdam lítur því gjarnan á íbúa Amsterdam sem hrokafulla, veiklynda og lata, en lítur á sjálft sig sem harðduglegt verkafólk.

Reglulega hefur komið til mikilla slagsmála milli stuðningsmanna liðanna og fólk hefur látið lífið. Árið 1997 fór fram æfingarleikur milli Ajax og Feyenoord þar sem einn stuðningsmaður Ajax var drepinn. Síðan árið 2009 hefur stuðningsmönnum Ajax verið bannað að mæta á heimaleiki Feyenoord af ótta við uppþot og oft hefur Ajax bannað stuðningsmönnum Feyenoord að koma á Johann Cruyff Arena.

 Jong Ajax 
Jong Ajax (U21) liðið leikur í Jupiler-deildinni, Meistaradeildinni í 2. deild. Leikvangur er De Toekomst, ein þekktasta æfingastöð í heimi. Hún vann titilinn Meistari 2. deildar 2017/18.

 Titlar 
 Innlendir 
 Hollenskur meistari (36): 1918, 1919, 1931, 1932, 1934, 1937, 1939, 1947, 1957, 1960, 1966, 1967, 1968, 1970, 1972, 1973, 1977, 1979, 1980, 1982, 1983, 1985, 1990, 1994, 1995, 1996, 1998, 2002, 2004, 2011, 2012, 2013, 2014, 2019, 2021, 2022
 Hollenskur bikarmeistari (20): 1917, 1943, 1961, 1967, 1970, 1971, 1972, 1979, 1983, 1986, 1987, 1993, 1998, 1999, 2002, 2006, 2007, 2010, 2019, 2021
 Hollenska Super Cup keppnin (9): 1993, 1994, 1995, 2002, 2005, 2006, 2007,2013,2019

 Erlendir 
 Evrópukeppni meistaraliða/Meistaradeild Evrópu (4): 1971, 1972, 1973, 1995
 Evrópukeppni bikarhafa (1): 1987
 Evrópukeppni félagsliða (1): 1992
 UEFA Super Cup (3): 1972, 1973, 1995
 Heimsbikarkeppnin (2): 1972, 1995
 Intertoto-keppnin (1): 1968

 Markaskorarar 
Eftirfarandi leikmenn hafa skorað flest mörk fyrir Ajax. Enginn þeirra leikur lengur fyrir liðið.

 Tore 1  Piet van Reenen  1929-1942 273 2  Johan Cruyff  1964-1973,1981-1983 205 3  Sjaak Swart  1956-1973 175 4  Henk Groot  1959-1963,1965-1969 161 5  Piet Keizer  1961-1974 146 6  Wim Volkers  1923-1936 129 6  Marco van Basten  1982-1987 129 8  Rinus Michels  1946-1958 123 8  Ruud Geels  1974-1978 123 10  Dennis Bergkamp  1986-1993 103

 Þjálfarar 
Þjálfarar Ajax frá byrjun:

 Tímabil Þjálfari 1910−1915   Jack Kirwan 1915−1925   Jack Reynolds 1925−1926   Harold Rose 1926−1928   Sid Castle 1928-1940   Jack Reynolds 1940−1941   Vilmos Halpern 1941−1942   Wim Volkers 1942   Dolf van Kol 1942−1947   Jack Reynolds 1947−1948   Robert Smith 1948−1950   Walter Crook 1950−1953   Robert Thomson 1953−1954   Walter Crook 1954−1959   Karl Humenberger 1959−1961   Vic Buckingham 1961−1962   Keith Spurgeon
 Tímabil Þjálfari 1962−1963   Joseph Gruber 1963−1964   Jack Rowley 1964−1965   Vic Buckingham 1965−1971   Rinus Michels 1971−1973  20px Ștefan Kovács 1973−1974   George Knobel 1974−1975   Hans Kraay 1975−1976   Rinus Michels 1976−1978   Tomislav Ivić 1978−1979   Cor Brom 1979−1981   Leo Beenhakker 1981−1982   Kurt Linder 1982−1985   Aad de Mos 1985−1988   Johan Cruyff 1988   Kurt Linder 1988−1989   Spitz Kohn
 Tímabil Þjálfari 1989−1991   Leo Beenhakker 1991−1997   Louis van Gaal 1997−1999   Morten Olsen 1999−2000   Jan Wouters 2000   Hans Westerhof 2000−2001   Co Adriaanse 2001−2005   Ronald Koeman 2005   Ruud Krol 2005−2006   Danny Blind 2006−2007   Henk ten Cate 2007−2008   Adrie Koster 2008−2009   Marco van Basten 2009   John van't Schip 2009−2010   Martin Jol 2010-2016  Frank de Boer 2016-2017  Peter Bozc2017-2022  Erik Ten Hag

Flokkur:Hollensk knattspyrnufélög

 Heimildaskrá