Næring

Næring er það þegar frumum og lífverum er gefið nauðsynlegt efni (í formi matar) til þess að lifa af. Hægt er að koma í veg fyrir og draga úr mörgum heilsuvandamálum með hollustufæði.

Mataræði lífverunnar er það sem hún étur og ræðst af því sem lífverunni líkar vel við að éta. Næringarráðgjafar eru einstaklingar sem sérhæfa sig í næringarfræði, áætlanagerð máltíða, efnahagsmálum, undirbúningi og svo framvegis. Þeir eru útlærðir til að gefa einstaklingum (bæði heilbrigðum og veikum) og samtökum örugg ráð um hvað er best að borða.

Slæmtt mataræði getur verið hættulegt heilbrigði einstaklingsins og valdið skortsjúkdómum eins og skyrbjúg, taugakröm og prótínkröm og sjúkdómum sem ógna heilbrigði eins og offitu og efnaskiptaheilkennum auk þess þrálátra kerfabundinna sjúkdóma eins og hjarta- og æðasjúkdóma, sykursýki og beinþynningu.

 Næringarefni 

Tegund næringaefna
 undirstöðufrumefni
 orkuundirstöðufrumefni
 kolvetni
 fita
 prótín
 önnur undirstöðufrumefni
 trefjar
 vatn
 snefilefni
 steind
 vítamín

Höfuðtegundir næringarefnanna eru sjö: Fita, kolvetni, prótín, steinefni, trefjaefni, vatn og vítamín. Snefilefni eru vítamín og steindir.

Undirstöðufrumefnin (fyrir utan trefjaefni og vatn) gefa orku sem er mæld með Júlum eða kílókaloríum. Kolvetni og prótín gefa 17 kJ (4 kkal) af orku á hvert gramm og fitur gefa 37 kJ (9 kkal) á hvert gramm.Berg J., J.L. Tymoczko og L. Stryer, Biochemistry 5. útg. (San Francisco: W.H. Freeman, 2002): 603. Vítamín, steinefni, trefjar og vatn gefa enga orku en eru öll nauðsynleg af öðrum ástæðum.

Kolvetnis- og fitusameindir samanstanda af kolefnis-, vetnis- og súrefnisfrumeindum. Kolvetni geta verið einfaldar einsykrur (glúkósi, frúktósi og galaktósi) eða flóknar fjölsykrur (mjölvi). Fitur eru þríglýseríð gerð úr fitusýrueinliðum festum við glýseról. Sumar en ekki allar fitusýrur eru nauðsynlegar í mataræðinu, það er að segja að þær geti ekki myndast í  líkamanum. Prótínsameindir innihalda niturfrumeindir. Einliður prótíns sem innihalda nitur eru amínósýrur, á meðal þeirra eru sumar nauðsynlegar amínósýrur. Þær eru ekki notaðar í efnaskiptum. Ef þær eru notaðar sem orka íþyngir losun nitursins nýrum.

Önnur snefilefni eru andoxunarefni (e. antioxidants) og jurtaefni (e. phytochemicals).

Flestar matvörur innihalda blöndu allra næringarefna. Maður þarf sum næringarefni reglulega en önnur öðru hverju. Ójafnvægi næringarefna geta valdið heilsubresti (bæði ofgnótt eða skortur næringarefnis).

 Næringarkvilli 

Næringarkvilli eða eldiskvilli er hvers kyns sjúkdómur sem leggst á menn (og dýr) vegna ójafnvægis í fæði, það er að segja vannæringar eða ofnæringar af einhverju tagi.

 Sjúkdómar vegna næringarkvilla 

 Næringarefni Skortur Ofgnótt orka sultur, kröm offita, sykursýki, hjarta- og æðasjúkdómur einföld kolvetni ekkert sykursýki, offita flókin kolvetni ekkert offita mettuð fita lágt magn kynhormóna  hjarta- og æðasjúkdómur (að sögn flestra lækna og næringarfræðinga)  transfita ekkert hjarta- og æðasjúkdómur ómettuð fita ekkert offita fita vanupptaka vítamína sem leysast upp í fitu, kanínusultur (ef prótínneysla er mikil) hjarta- og æðasjúkdómur (að sögn sumra) omega 3-fitur hjarta- og æðasjúkdómu blæðing omega 6-fitur ekkert hjarta- og æðasjúkdómu, krabbamein kólesteról ekkert hjarta- og æðasjúkdómu  prótín prótínkröm kanínusultur natrín natríumskortur natríumdreyri, háþrýstingur járn blóðleysi skorpulifur, hjartasjúkdómur joð keppur, vanvirkni skjaldkirtils joðeituráhrif (keppur, vanvirkni skjaldkirtils) A-vítamín augnkríma og náttblinda, lágt magn testósteróns A-vítamíneitrun (skorpulifur, hárlos) B1-vítamín taugakröm B2-vítamín sprungur á húðinni og þokuglæra B3-vítamín húðkröm meltingartruflun, hjartsláttartruflun, fæðingargallar B12-vítamín mergruni C-vítamín skyrbjúgur niðurgangur sem saknar vessaþurrðar D-vítamín beinkröm D-vítamíneitrun (vessaþurrð, uppköst, hægðatregða) E-vítamín taugasjúkdómar E-vítamíneitrun (storkuvari: of mikil blæðing) K-vítamín blæðing kalsín beinþynning, kalkkrampi, carpopedal spasm, raddbandakrampi, hjartsláttartruflun þreyta, geðlægð, óreiða, lystarleysi, ógleði, uppköst, hægðatregða, brisbólga, ofsamiga magnesín háþrýstingur þróttleysi, ógleði, uppköst, öndurarvandamál og blóðþrýstingsfall kalín kalíumbrestur, hjartsláttartruflun blóðkalíumhækkun, hjartsláttur

 Tengt efni 
 Líkamsrækt
 Ensím
 Heilsa
 Matur
 Melting
 Offita
 Næringarskortur
 Sykursýki

 Tenglar 
Norrænt rit um næringarráðgjöf

 Heimildir 

Flokkur:Næring
Flokkur:Heilsa
Flokkur:Líffræði
Flokkur:Matarfræði
Flokkur:Heimilisfræði