Sumarólympíuleikarnir 1952

Sumarólympíuleikarnir 1952 voru haldnir í Helsinki í Finnlandi frá 19. júlí til 3. ágúst. Áður hafði staðið til að Helsinki hýsti leikana árið 1940, en þeir féllu niður vegna síðari heimsstyrjaldarinnar. Fjöldi landa tók þátt í Ólympíuleikum í fyrsta skipti í Helsinki, þar á meðal Sovétríkin og Alþýðulýðveldið Kína.

 Aðdragandi og skipulag 


Árið 1947 var ákveðið hvar halda skyldi leikana fimm árum síðar. Helsinki vann þar afgerandi sigur í keppni við Amsterdam, Minneapolis, Los Angeles, Detroit, Chicago og Fíladelfíu.

Þjóðverjar og Japanir tóku á ný þátt eftir heimsstyrjöldina, auk þess sem Sovétríkin og Kína bættust í hóp þátttökuþjóða. Sú ráðstöfun varð þó til þess að Formósa sniðgekk leikana af pólitískum ástæðum.

 Keppnisgreinar 

Keppt var í 149 greinum. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.

 20px Frjálsar íþróttir (32)
 20px Kappróður (7)
 20px Körfuknattleikur (1)
 20px Hnefaleikar (10)
 20px Kajakróður (9)
 20px Hjólreiðar (6)
 20px Reiðmennska (6)

 20px Skylmingar (7)
 20px Knattspyrna (1) 
 20px Fimleikar (15)
 20px Ólympískar Lyftingar (7)
 20px Hokkí (1)
 20px Fangbrögð (16)

 20px Nútímafimmtarþraut (2)
 20px Sund (11)
 20px Dýfingar (4)
 20px Sundknattleikur (1)
 20px Skotfimi (7)
 20px Siglingar 5)

 Einstakir afreksmenn 

Bandaríkin unnu til flestra gullverðlauna. Næstir komu nýliðar Sovétmanna, en í þriðja sæti varð Ungverjaland sem telja mátti eitt mesta íþróttaland heims þótt íbúarnir væru einungis rétt um átta milljónir.


Emil Zátopek frá Tékkóslóvakíu þótti mestur afreksmaður frjálsíþróttakeppninnar. Hann sigraði í 5.000 metra hlaupi, 10.000 metrum og í Maraþonhlaupi, þrátt fyrir að hafa aldrei áður hlaupið þá vegalengd og ákveðið á síðustu stundu að taka þátt. Hann setti Ólympíumet í öllum þremur greinunum.

Eiginkona Emils, Dana Zátopková, fékk gullverðlaunin í spjótkasti. Átta árum síðar, á Ólympíuleikunum í Róm, vann hún til silfurverðlauna í sömu grein, þá 37 ára að aldri.


Bandaríkjamaðurinn Walter Davis sigraði í hástökki. Á barnsaldri veiktist hann af lömunarveiki og gat ekki gengið í þrjú ár, en náði að yfirvinna fötlun sína. Eftir Ólympíuleikana gerðist hann atvinnumaður í körfubolta og lék í NBA um nokkurra ára skeið.

Ungverjar urðu Ólympíumeistarar í knattspyrnu. Gullaldarlið þeirra, með Ferenc Puskás fremstan í flokki, vakti í fyrsta sinn verulega athygli á leikunum og var næstu misserin talið það besta í heimi.

Bandaríkjamenn unnu körfuknattleikskeppnina að vanda. Sovétmenn voru andstæðingar þeirra í úrslitaleiknum og gripu til þess ráðs að keyra niður hraðann. Úrslitin urðu því sérkennileg, 36:25.

Meðal þátttakenda í hnefaleikakeppninni voru nöfn sem síðar áttu eftir að lifa í hnefaleikasögunni. Bandaríkjamaðurinn Floyd Patterson hlaut gullið í millivigt og Svíinn Ingemar Johansson fékk silfurverðlaunin í þungavigt. Báðir áttu eftir að verða heimsmeistarar atvinnumanna í þungavigt. Gullverðlaunin í þeim þyngdarflokki á leikunum komu hins vegar í hlut Ed Sanders, sem gerðist atvinnumaður líkt og hinir en lést í hnefaleikahringnum árið 1954.

Íþróttin Pesäpallo var sýningargrein á leikunum. Það er afbrigði af hafnarbolta sem er nær einvörðungu spilað í Finnlandi og af fólki af finnskum uppruna annars staðar í heiminum.

 Þátttaka Íslendinga á leikunum 

Íslendingar lögðu ríka áherslu á að koma glímunni inn á dagskrá Ólympíuleikanna sem sýningargrein. Ekki var orðið við þeim óskum, en glímuflokkur á vegum Ármanns hélt þó til Helsinki og sýndi íþróttina þar í borg á sama tíma og leikarnir fóru fram.

Knattspyrnumenn höfðu hug á að taka þátt á leikunum, enda fullir sjálfstrausts eftir óvæntan 4:3 sigur á Svíum á Melavellinum 1951. Kostnaður við slíkt ævintýri reyndist þó að lokum of mikill. Einnig var hætt við að senda sundfólk á leikana af sömu ástæðu.

Níu frjálsíþróttamenn kepptu fyrir Íslands hönd, allt karlar. Það voru hlaupararnir Ásmundur Bjarnason, Pétur Fr. Sigurðsson, Guðmundur Lárusson, Hörður Haraldsson, Ingi Þorsteinsson og Kristján Jóhannsson. Stangarstökkvarinn Torfi Bryngeirsson og kringlukastararnir Friðrik Guðmundsson og Þorsteinn Löve.

Tíundi íþróttamaðurinn var tugþrautarkappinn Örn Clausen. Miklar vonir voru bundnar við þátttöku hans, en Örn tognaði illa eftir að til Helsinki var komið og gat því ekki tekið þátt. Kristján Jóhannsson setti eina Íslandsmetið á leikunum þegar hann náði 26. sæti í 10.000 metra hlaupi. Aðrir keppendur voru nokkuð frá sínu besta.

Árangurinn olli verulegum vonbrigðum á Íslandi, þar sem væntingarnar höfðu verið mjög miklar.

 Verðlaunaskipting eftir löndum 

 Nr. Land Gull Silfur Brons Samtals1  401917762 20px Sovétríkin 223019713  Ungverjaland 161016424 121310355 894216 20px Tékkóslóvakía 733137  666188  6313229  6231110  320511  2661412  20px Suður-Afríka 2441013  20px Jamæka 230514  220415  213616 20px Tyrkland 201317  162918  1281119 20px Argentína122520 20px Pólland 121421 20px Kanada 1203 20px Júgóslavía 120323 20px Rúmenía 112424  1023 20px Nýja Sjáland 102326   101227 20px Lúxemborg  100128  07172429 20px Holland 050530 20px Íran 034731 20px Chile 020232  0112 20px Líbanon 011234 20px Írland 0101 20px Mexíkó 0101 20px Spánn 010137 20px Suður-Kórea 0022 20px Trínidad og Tóbagó   0022 20px Úrúgvæ 002240 20px Búlgaría 0011 20px Egyptaland 0011 20px Portúgal 0011 20px Venesúela 0011 Alls 149152158459

Flokkur:Sumarólympíuleikarnir 1952