Upplýsingalæsi

Upplýsingalæsi er nýlegt hugtak á sviði bókasafns- og upplýsingafræða sem snýst um að geta skilgreint ákveðna og meðvitaða upplýsingaþörf og geta fullnægt henni með því að afla viðkomandi þekkingar. Hugtakið er ákveðin framlenging á hugtakinu læsi sem vísar til þess að kunna að lesa. Aðrar framlengingar á læsi hafa einnig verið nefndar til sögunnar og jafnvel talist nauðsynlegar til þess að einhver geti talist upplýsingalæs; s.s. myndlæsi, fjölmiðlalæsi, tölvulæsi og netlæsi.

Í Prag-yfirlýsingunni svonefndu um eflingu upplýsingalæsis í samfélaginu frá árinu 2003 var upplýsingalæsi sagt fela í sér „þekkingu á eigin upplýsingaþörfum og hæfileikanum til að staðsetja, finna, meta, skipuleggja og nota á skilvirkan hátt upplýsingar við að fjalla um þau málefni og viðfangsefni sem eru til staðar, er forsenda þess að taka fullan þátt í upplýsingasamfélaginu og er hluti af þeim grundvallar mannréttindum að njóta símenntunar“. Við þessa skilgreiningu hefur krafa um siðræna notkun upplýsinga og gagnrýna hugsun einnig bætst.

Hugtakið upplýsingalæsi er fyrst talið hafa verið notað árið 1974 af Paul G. Zurkowski, sem var þá formaður Samtaka Upplýsingaiðnaðsins (í dag Software and Information Industry Association). Með aukinni hnattvæðingu; þróunar á sviði upplýsingatækni hefur umræða um upplýsingalæsi orðið meira áberandi.

Tilvísanir

Tenglar
 Upplýsing.is: Vefur bókasafns- og upplýsingafræða
 Kennsluvefur Upplýsingar, félags bókasafns- og upplýsingafræða, um upplýsingalæsi
 Ertu upplýsingalæs?, af vef Auðar Harðardóttur
 Vefur Alþjóðasamtaka bókasafna um upplýsingalæsi
 Association of College and Research Libraries , vefur Samtaka amerískra rannsóknarbókavarða um upplýsingalæsi á háskólastigi
 InfoLit GLOBAL , vefur á vegum IFLA og Unesco um upplýsingalæsi)
 SCONUL - Society of College, National and University Libraries , enskur háskólavefur um upplýsingalæsi
 Fjölmiðlar og upplýsingalæsi á vef UNESCO
 NordInfoLit 

 Greinar 
 Upplýsingalæsi - nauðsynleg kunnátta á nýrri öld - þróun hugtaks, grein eftir Ingibjörgu Sverrisdóttur í Bókasafninu 
 Mat á kennslu í upplýsingalæsi á háskólastigi - tillögur fyrir bókasafn Háskólans á Akureyri, grein eftir Astrid Margrét Magnúsdóttir í Bókasafninu 
 Information literacy and its importance for the information and knowledge society, Þórdís T. Þórarinsdóttir
 Prag yfirlýsingin (2003) um eflingu upplýsingalæsis í samfélaginu
 Alexandríuyfirlýsingin (2005) um upplýsingalæsi og símenntun
 ACRL - Information Literacy Competency Standards for Higher Education, staðall um upplýsingalæsi á háskólastigi
 Australian and New Zealand Information Literacy Framework , staðall frá Ástralíu og Nýja Sjálandi
 Understanding Information Literacy, bók sem er útgefin af UNESCO
 Netríkið Ísland - Stefna ríkisstjórnar Íslands um upplýsingasamfélagið 2008 – 2012
 Ávarp ráðherra, Katrínar Jakobsdóttur á landsfundi Upplýsingar, félags bókasafns- og upplýsingafræða

Flokkur:Þekking
Flokkur:Bókasafns- og upplýsingafræði
Flokkur:Upplýsingatækni