Landbrot

Landbrot er sveit í Vestur-Skaftafellssýslu og afmarkast að norðan af Skaftá, sem fellur til austurs sunnan við Síðuheiðar. Vesturmörk má kenna við Eldvatn og austurmörk við Landbrotsvötn, þótt allt sé það vatn ættað úr Skaftá.

Segja má, að bæirnir standi á síðustu öldum í hálfhring á brún hrauns, sem talið er runnið úr Eldgjá niður hjá Skaftárdal. Lengi mynduðu Landbrot og Síðubæir vestan við Geirlandsá í sameiningu Kirkjubæjarhrepp, en það svæði var áður hluti af Kleifahreppi. Allir bæir á Síðu og í Landbroti mynduðu hins vegar sókn, sem á mismunandi tímum var ýmist kennd við Kirkjubæjarklaustur eða Prestsbakka.

 Landslag 
Eins og nafn sveitarinnar bendir til, hefur landslag ekki alltaf verið með sama móti, því að hraun og vötn hafa rúskað í henni. Sem hlýtur að hafa verið lengi, því að byggð þessi er þegar kölluð Landbrot í 149. kafla Brennu-Njáls sögu.Íslenzk fornrit XII, bls. 427, Reykjavík 1954.

Hinir svokölluðu Landbrotshólar einkenna landslagið víða. Þeir eru úr gjalli og kallast gervigígar.Þorleifur Einarsson: Jarðfræði, 2. prentun, bls. 105, Reykjavík 1968. Sumir þeirra eru holir að innan og hafa jafnvel verið notaðir sem fjárbyrgi. Þeir hafa verið rannsakaðir með tilliti til aldurs.Jón Jónsson: „Uppi og niðri og þar í miðju”, Morgunblaðið 27. júní 1998. Skoðað 18. október 2010.

 Helstu bæjanöfn í Landbroti, talin frá vestri til suðurs 
Ytri-Dalbær (úr sama landi og Hunkubakkar á Síðu)
Hólmur
Nýibær
Hæðargarður
Tunga (ytri og eystri)
Ásgarður
Kársstaðir
Refsstaðir (úr byggð frá 1846)
Hátún
Vík (efri og syðri)
Eystri-Dalbær
Uppsalir
Fagurhlíð
Hraunkot
Þykkvibær (efri og syðri)
Seglbúðir
Hraun (eystra og ytra)
Fossar
Arnardrangur

 Tilvísanir 

 Heimildir 
Björn Magnússon: Vestur-Skaftfellingar 4, bls. 327 – 337, Reykjavík 1973.
Jón Helgason: „Kirkjubæjarhreppur”, Sunnlenskar byggðir VI, Búnaðarsamband Suðurlands 1985.
Þorsteinn Jósepsson: Landið þitt, bls. 224, Reykjavík 1966.

Flokkur:Skaftárhreppur
Flokkur:Íslenskar sveitir