Sementsverksmiðjan

Sementsverksmiðjan ehf.  var reist á Akranesi á árunum 1956 – 1958 og tók til starfa síðla árs 1958. Hún var staðsett við Mánabraut á Akranesi. Framleiðslu var hætt árið 2012.

 Fjármögnun
Stofnfé verksmiðjunnar kom að mestu leyti gegnum lán og lánafyrirgreiðslu Framkvæmdabanka Íslands. Framkvæmdabankinn lánaði af eigin fé  10.750.000 kr og tók að tilhlutan ríkisstjórnarinnar tvö bandarísk lán til að endurlána til Sementsverksmiðjunnar. Það voru lán sem International Cooperation Administration í Washington, D. C, hafði veitt til framkvæmda á Íslandi og var hið fyrra  dagsett 28. desember 1956, að upphæð 4 milljónir dollara og  hið síðara hinn 27. desember 1957 að upphæð 5 milljónir dollara. Einnig tók Framkvæmdabankinn  fyrir hönd ríkisstjórnarinnar þýskt lán  11. apríl 1958 að upphæð DM 8.400.000.— hjá Kreditanstalt fiir Wiederaufbau, Frankfurt am Main. Af þessum þremur lánum endurlánaði Framkvæmdabankinn Sementsverksmiðju ríkisins 48.500.000 kr.Ræða dr. Jóns Vestdals við vígslu Sementsverksmiðjunnar,Tímarit Verkfræðingafélags Íslands, 4. tölublað (01.08.1958), Blaðsíða 52-56

 Sagan 
Verksmiðjan var reist á Akranesi á árunum 1956 - 1958 og tók til starfa síðla árs 1958. Allur vélbúnaður verksmiðjunnar var fenginn frá fyrirtækinu F. L. Smidth & Co A/S í Kaupmannahöfn. Bygging Sementsverksmiðju ríkisins átti drjúgan þátt í að efla og auka mannvirkjagerð á Íslandi. 

Sala á sementi hrundi eftir aldamót og árið 2011 nam salan aðeins um 32 þúsund tonnum sem var um fjórðungur afkastageturnnar og tæpur þriðjungur af sementssölunni í eðlilegu árferði. Þegar mest var (árið 1975) var salan tæp 160 þúsund tonn en þá var mikil uppbygging á Þjórsársvæðinu

Árið 1993 var Sementsverksmiðju ríkisins breytt í hlutafélag og hét þá Sementsverksmiðjan ehf. Íslenskt sement ehf keypti svo verksmiðjuna af Íslenska ríkinu í október árið 2003. 

Í Sementsverksmiðjunni störfuðu árið 2009 um 50 manns ásamt 90 afleiddum störfum en voru 12 stöðugildi árið 2012.

Unnið er að niðurrifi verksmiðjunnar. Árið 2019 var turn eða strompur verksmiðjunnar felldur.

 Framleiðslan 
Framleiðslan byggist á votaðferð, en hráefnin eru skeljasandur úr Faxaflóa og líparít úr Hvalfirði. Framleiðslugeta verksmiðjunnar var um 100 þúsund tonn af gjalli og 200 þúsund tonn af sementi á ári. Verksmiðjan framleiðir þrjár sementstegundir: Portlandsement, hraðsement og kraftsement..

 Tilvísanir 

 Heimildir 
 „Innflutningur á sementi í stað framleiðslu“ , sement.is 18. apríl 2012. (Skoðað 24. apríl 2012).
 „Sementsverksmiðjan berst fyrir lífi sínu“, Morgunblaðið 21. ágúst 2009. (Uppfært 17. desember 2009 á Mbl.is) (Skoðað 24. apríl 2012).
 „Sementsverksmiðjan í gang að nýju“, Morgunblaðið 16. apríl 2011. (Skoðað 24. apríl 2012).

 Tenglar 
 Heimasíða sementsverksmiðjunnar
 Mbl.is; Íslenskt sement eignast Sementsverksmiðjuna
 Mbl.is; Sementsverksmiðjan berst fyrir lífi sínu
 Mbl.is; Sementsverksmiðjan í gang að nýju
 Mbl.is; Sementsverksmiðjan gengur út í október
 Innflutningur á sementi í stað framleiðslu 

Flokkur:Akranes
Flokkur:Íslensk fyrirtæki