Stúpa

Stúpa (eða hvolfhlað) er hvolflaga helgidómur (oft turnhýsi) í byggingarlist búddhatrúarmanna. 

Stúpur voru upprunalega gerðar úr leir og mold eða steinhlaðnar ofan á jarðveg eða múrstein.
Í stúpu er grafhýsi sem geymir helga gripi. Hún er oft girt svalariði og efst er stöpull með eins konar regnhlíf. 

Við lát Gautama Búdda mun líkami hans hafa verið brenndur og askan grafin undir átta stúpum og  tvær aðrar stúpur undir duft og grafker.

Elsta þekkta stúpan er Dhamek stúpan í  Sanchi á Indlandi og stærsta stúpan er  Phra Pathom Chedi í Nakhon Pathom héraðinu í  Tælandi en hún er 127 metra há. Sú stúpa sem mest er lagt í er minnisvarðinn í  Borobudur  frá 8. öld í  Java í  Indónesíu. Efri hringlaga pallur þess hofs er  með raðir af bjöllulagar stúpum þar sem í eru Búddalíkneski sem tákna Arupajhana, svið formleysisins. Aðalstúpan er tóm og táknar fullkomnun uppljómunar. Hofið er skreytt með lágmyndum úr lífi  Gautama Búdda. Borobudur er á heimsminjaskrá UNESCO og er talinn stærsti búddaminnivarðinn í heiminum.

Stúpan þróaðist yfir í pagóðu þegar búddismi breiddist út til annarra Asíulanda. Pagóður eru breytilegar að gerð en geta einnig verið bjöllulaga og pýramídalaga. Það eru í dag ekki skörp skil á milli stúpu og pagóðu en venjulega er stúpa notað um búddahelgiskrín  á Indlandi og Suðaustur-Asíu en pagóða um trúarlegar byggingar í Austur-Asíu, byggingar sem hægt er að ganga inn í.

Stúpa er gerð úr fimm einingum:

 ferkantaður grunnur
 hvolflaga rými 
 stöpull eða spíra
 hálfmáni
 hringlaga diskur

Myndir af stúpum

 Tenglar 
Stupas.org is an entire site dedicated to the history and meaning of stupas
Wolrd's Largest Buddhist Pagoda, India
 Shambhala Mountain Center, One of the largest Stupas in North America
Gyantse's Kumbum Stupa 
The Stupa Information Page
KPC Stupa Project
Dhardo Rimpoche Stupa at Padmaloka 
Largest Stupa in Europe, 'The Englightenment Stupa' in Spain 

What is a Stupa? 
Stupas, Tempel und verwandte Bauwerke aus drei Felsbildstationen bei Chilas am oberen Indus (Nordpakistan) in German
Meaning of the Thai Chedi

 Heimild 


Flokkur:Búddismi