Schengen-samstarfið

Schengen-samstarfið er samstarf Evrópuríkja á sviði landamæraeftirlits og löggæslu sem byggir á Schengen-samningnum. Markmið samstarfsins er að auðvelda ferðir fólks innan Schengen-svæðisins með því að afnema persónueftirlit (vegabréfaskoðun) á innri landamærum þess en styrkja jafnframt eftirlitið á sameiginlegum ytri landamærum svæðisins. Schengenríkin hafa einnig samræmt þær reglur sem gilda um vegabréfsáritanir þannig að áritun gefin út í einu aðildarríki gildir í þeim öllum. Hinn meginþáttur samstarfsins felst í aukinni lögreglusamvinnu ríkjanna til þess að berjast gegn alþjóðlegri glæpastarfsemi. Til þess var Schengen upplýsingakerfið sett á fót en lögregla í öllum aðildarríkjum hefur aðgang að því og geymir það upplýsingar um eftirlýsta einstaklinga, framsalsbeiðnir o.s.frv.

Alls hafa 30 Evrópuríki skrifað undir Schengensamninginn, það eru öll aðildarríki Evrópusambandsins, fyrir utan Írland, sem og Noregur, Ísland, Liechtenstein og Sviss.

Norðurlöndin fimm hafa átt með sér álíka samstarf, Norræna vegabréfasambandið, um afnám vegabréfsskoðunar vegna ferða milli þeirra síðan 1954. Það var ekki síst til þess að varðveita það sem Noregur og Ísland afréðu að taka þátt í Schengen með hinum Norðurlöndunum þrátt fyrir að vera ekki í ESB.

Upphaflegi Schengensamningurinn var undirritaður af fimm ríkjum (Belgíu, Frakklandi, Hollandi, Lúxemborg og Þýskalandi) 14. júní 1985 um borð í skipi á ánni Mósel rétt hjá þorpinu Schengen í Lúxemborg. Samstarfið var upphaflega óháð Evrópusambandinu og fór þá sérstök framkvæmdanefnd með völdin innan þess en árið 1999 var Schengensamstarfið fellt undir stofnanir ESB og tók þá ráðherraráðið við þeim völdum sem framkvæmdanefndin hafði áður. Þetta þýðir að þau Schengenríki sem ekki eru í ESB (Noregur, Ísland og Sviss) hafa engin formleg völd þegar ákvarðanir eru teknar sem varða samstarfið og hafa í raun aðeins kost á því að taka upp þær reglubreytingar sem því fylgja eða segja sig úr því ella.

Árin 2015-2016 var landamæraeftirlit hert í nokkrum Evrópuríkjum vegna flóttamannavanda og hryðjuverkaógnar.Europe migrant crisis: EU battles to keep Schengen freedom Skoðað 5. janúar 2016.

Aðildarríki
 Aðildarríki Undirritun Gildistaka  Belgía14. júní 198526. mars 1995  Frakkland14. júní 198526. mars 1995  Holland14. júní 198526. mars 1995  Lúxemborg14. júní 198526. mars 1995  Þýskaland14. júní 198526. mars 1995  Portúgal25. júní 199226. mars 1995  Spánn25. júní 199226. mars 1995  Ítalía27. nóvember 199026. október 1997  Austurríki28. apríl 19951. desember 1997  Grikkland6. nóvember 199226. mars 2000  Danmörk19. desember 199625. mars 2001  Finnland19. desember 199625. mars 2001  Noregur19. desember 199625. mars 2001  Ísland19. desember 199625. mars 2001  Svíþjóð19. desember 199625. mars 2001  Eistland1. maí 200421. desember 2007  Lettland1. maí 200421. desember 2007  Litáen1. maí 200421. desember 2007  Malta1. maí 200421. desember 2007  Pólland1. maí 200421. desember 2007  Slóvakía1. maí 200421. desember 2007  Slóvenía1. maí 200421. desember 2007  Tékkland1. maí 200421. desember 2007  Ungverjaland1. maí 200421. desember 2007  Sviss16. október 200412. desember 2008  Liechtenstein2. febrúar 200819. desember 2011  Kýpur1. maí 2004-  Búlgaría1. janúar 200731. mars 2024  Rúmenía1. janúar 200731. mars 2024  Króatía9. desember 20091. janúar 2023

Heimildir

Flokkur:Evrópusambandið
Tilvísanir