Enska úrvalsdeildin

Enska úrvalsdeildin er efsta atvinnumannadeildin í knattspyrnu á Englandi (og Wales). Hún er vinsælasta deild í heimi og einnig sú arðbærasta. Tímabil deildarinnar er frá ágúst og fram í maí, liðin eru 20 og eru alls 38 leikir á lið. Neðstu þrjú liðin falla í lok tímabils og þrjú lið koma í staðinn á næsta tímabili úr ensku meistaradeildinni. Meðaltal áhorfenda á leikjum er 41.000 sem er það annað mesta í heiminum á eftir þýsku Bundesliga. Hámarksstigafjöldi sem lið getur náð á einni leiktíð er 114 stig en stigametið í deildinni er 100 stig.

 Söguágrip
Enska úrvalsdeildin var stofnuð árið 1992 af félögunum í gömlu fyrstu deildinni sem hafði verið starfrækt í 104 ár. Alls hafa 49 lið tekið þátt í deildinni frá upphafi. Fyrst um sinn voru lið yfir hvert tímabil 22 en tímabilið 1995-1996 var liðum fækkað í 20.

Eftir aldamót var farið að tala um stóru 4 liðið (Big four): Manchester United, Liverpool, Chelsea og Arsenal. En eftir 2010 var farið að tala um stóru sex (Big six), þá voru Tottenham Hotspur og Manchester City komin hóp stærri liða. Manchester City vann titillinn tímabilið 2011–12 og varð fyrsta liðið utan hinna stóru fjögurra til að vinna deildina síðan Blackburn Rovers tímabilið 1994–95. 

Tímabilið 2003–04 var Arsenal taplaust og er það í eina skipti sem það hefur gerst. Liðið var kallað Hinir ósigrandi (e. The invincibles) fjögur lið hafa unnið Meistaradeild Evrópu: Liverpool (2005), Manchester United (2008) og Chelsea (2012), Manchester City (2023)

Sjö lið hafa unnið deildina hingað til: Manchester United (13), Arsenal (3), Manchester City (8), Chelsea FC (5) Blackburn Rovers (1), Liverpool FC (2) og Leicester City (1).

Með flest mörk á einu tímabili er Erling Haaland með en hann sló metið tímabilið 2022-2023. Áður var Mohamed Salah með 32 mörk og með 31 mark deildu metinu Alan Shearer, Cristiano Ronaldo, Luis Suárez. Thierry Henry hefur oftast verið markakóngur eða 4 sinnum.

Tímabilið 2019-2020 hóf deildin að nota VAR-myndbandsdómgæslu. Tímabilið 2022-2023 fjölgaði skiptingum úr 3 í 5 leikmenn á leik.

 Sigurvegarar ensku úrvalsdeildarinnar frá upphafi 
 Leiktímabil Sigurvegari2024-25Liverpool FC2023-24Manchester City2022-23Manchester City2021-22Manchester City2020-21Manchester City2019-20Liverpool FC2018-19Manchester City2017-18Manchester City2016-17Chelsea F.C.2015-16Leicester City F.C.2014-15Chelsea F.C. 2013–14 Manchester City 2012–13 Manchester United 2011–12 Manchester City 2010–11 Manchester United 2009–10 Chelsea 2008–09 Manchester United 2006–07 Manchester United 2005–06 Chelsea 2004–05 Chelsea 2003–04 Arsenal 2002–03 Manchester United 2001–02 Arsenal 2000–01 Manchester United 1999–00 Manchester United 1998-99 Manchester United 1997–98 Arsenal 1996–97 Manchester United 1995–96 Manchester United 1994–95 Blackburn Rovers 1993–94 Manchester United 1992–93 Manchester United

 Lið tímabilið 2025-2026 
 Félag  Hámarksfjöldi Leikvangur Manchester United    74.197  Old Trafford Tottenham Hotspur   62.850  Tottenham Hotspur Stadium  Liverpool  61.276 Anfield Arsenal  60.704   Emirates Stadium    West Ham United   62.500  London Stadium Manchester City  52.900   Etihad StadiumEverton  52.769   Everton Stadium   Newcastle United  52.258  St James' ParkSunderland    49.000 Stadium of Light Aston Villa  42.918   Villa Park Chelsea  40.173  Stamford Bridge Leeds United    37.645 Elland Road Nottingham Forest 30.404  City Ground Brighton & Hove Albion  31.876  Amex Stadium   Wolverhampton Wanderers  31.750   Molineux StadiumFulham F.C.    29.589 Craven Cottage Crystal Palace  25.194  Selhurst ParkBurnley F.C.    21.944 Turf Moor Brentford FC  17.250  Brentford Community Stadium AFC Bournemouth  11.307  Dean Court 

Tölfræði
 Markahæstu menn frá upphafi (yfir 100 mörk) 
Uppfært 22.2. 2026. Feitletraðir leikmenn spila enn í PL.
SætiLeikmaðurMörk1 Alan Shearer2602 Harry Kane2133 Wayne Rooney2084 Mohamed Salah 1905 Andrew Cole 1876 Sergio Agüero1847 Frank Lampard 1778 Thierry Henry1759 Robbie Fowler 16310 Jermain Defoe 16211 Michael Owen 15012 Les Ferdinand 14913 Teddy Sheringham 14614 Jamie Vardy14515 Robin van Persie 14416 Jimmy Floyd Hasselbaink 12716 Son Heung-min 12717 Robbie Keane 12618 Nicolas Anelka 12520 Dwight Yorke 12320 Raheem Sterling12321 Romelu Lukaku 12122 Steven Gerrard 12023 Ian Wright 11324 Dion Dublin 11124 Sadio Mané 11125 Emile Heskey 11026 Ryan Giggs 10927 Peter Crouch10828 Erling Haaland 10728 Paul Scholes 10729 Darren Bent 10630 Didier Drogba 10431 Cristiano Ronaldo 10332 Matt Le Tissier 100

Stoðsendingar
Leikmenn sem enn eru spilandi feitletraðir. Uppfært 30.10. 2025.

+ Flestar stoðsendingarRöðNafnStoðsendingarLeikirStoðsendingar á leikLeikstaða 1 Ryan Giggs  162  632  0.26  Miðjumaður  2  Kevin De Bruyne  119  284 0.42  Miðjumaður 3 Cesc Fàbregas  111  350  0.32  Miðjumaður 4 Wayne Rooney  103  491  0.21  Framherji 5  Frank Lampard  102  609  0.17  Miðjumaður 6  Dennis Bergkamp  94  315  0.30  Framherji 7 David Silva  93  304  0.30 Miðjumaður 8  Steven Gerrard  92  504  0.18  Miðjumaður 9  James Milner  90  645 0.14  Miðjumaður 10  Mohamed Salah  89  310  0.29  Miðjumaður

 Leikmenn með meira en 500 leiki spilaða 
Uppfært 21.2. 2026.
SætiLeikmaðurLeikir1 James Milner 6542 Gareth Barry6533 Ryan Giggs6324 Frank Lampard 6095 David James 5726 Gary Speed5357 Emile Heskey 5168 Mark Schwarzer 5149 Jamie Carragher 50810 Phil Neville 50511 Steven Gerrard 50412 Rio Ferdinand 50413 Sol Campbell 503

Markmenn
uppfært í jan. 2023
+ Flest skipti haldið hreinu Röð  Leikmaður  Hrein mörk 1   Petr Čech 202 2  David James  169 3  Mark Schwarzer  151 4  David Seaman  140 5  David de Gea  138 6   Nigel Martyn  137 7  Pepe Reina  1368   Edwin van der Sar  132 Tim Howard Brad Friedel 9   Peter Schmeichel  128

Mörk úr aukaspyrnum
Uppfært í maí 2025.
Sæti Nafn MörkLeikir Staða 1 David Beckham  18  265    Miðherji2 James Ward-Prowse  17 378   Miðherji 3 Gianfranco Zola  12  229   Framherji Thierry Henry  258  Framherji Cristiano Ronaldo  222   Framherji 6 Laurent Robert  11  150  Framherji Sebastian Larsson  282   Miðherji 8 Ian Harte  10  237  Varnarmaður Morten Gamst Pedersen  260    Miðherji 10 James Maddison  9   221  Miðherji Jamie Redknapp   295   Miðherji Nolberto Solano  302  Miðherji Frank Lampard  609   Miðherji

Markahæstu Íslendingar í ensku úrvalsdeildinni
Uppfært 16/4 2021.
SætiLeikmaðurMörk1 Gylfi Þór Sigurðsson672 Eiður Smári Guðjohnsen553Heiðar Helguson 284  Hermann Hreiðarsson 145 Jóhann Berg Guðmundsson 106 Guðni Bergsson87Ívar Ingimarsson 48Grétar Rafn Steinsson 49Brynjar Björn Gunnarsson 310 Arnar Gunnlaugsson 311 Jóhannes Karl Guðjónsson 212 Aron Einar Gunnarsson 213 Þórður Guðjónsson 114Þorvaldur Örlygsson 1Feitletraðir leikmenn spila enn í ensku úrvalsdeildinni

Fjöldi stoðsendinga Íslendinga í Premier League
Uppfært 20/5 2021.
SætiLeikmaðurStoðsendingar1 Gylfi Þór Sigurðsson502 Eiður Smári Guðjohnsen283Jóhann Berg Guðmundsson 174  Hermann Hreiðarsson 155 Heiðar Helguson 96 Grétar Rafn Steinsson87Guðni Bergsson 48Aron Einar Gunnarsson 39Jóhannes Karl Guðjónsson 29 Arnar Gunnlaugsson 210 Ívar Ingimarsson 110 Lárus Sigurðsson 1Feitletraðir leikmenn spila enn í ensku úrvalsdeildinni

Tengt efni
Enska úrvalsdeild kvenna er efsta deild kvennaknattspyrnunnar á Englandi.

 Heimildir 


 „Premiership club-by-club guide“, BBC Sport, skoðað 7. maí 2007.
 „Premier League “, skoðað 7. maí 2007.

Tilvísanir
Flokkur:Enskar knattspyrnudeildir

Flokkur:Úrvalsdeildir knattspyrnu í Evrópu
Flokkur:Knattspyrnumót og -keppnir félagsliða