Gerlar

Gerlar eða bakteríur (fræðiheiti: Bacteria) eru stór og mikilvægur hópur dreifkjörnunga. Þeir eru yfirleitt flokkaðir sem sérstakt ríki aðgreint frá ríkjum forngerla og fjórum ríkjum heilkjörnunga eða sem sérstakt yfirríki eða lén. Þar til á 9. áratug 20. aldar voru gerlar og forngerlar flokkaðir saman í ríkið Monera en á grundvelli erfðafræðirannsókna eru þessir tveir hópar nú aðgreindir í tvö ríki.

Gerlar eru algengustu lífverur sem til eru og finnast nánast alls staðar í náttúrunni, í jarðvegi, vatni og lofti, auk þess sem þeir lifa í sambýli við aðrar lífverur og eru í mörgum tilfellum nauðsynlegir líkamsstarfssemi lífveranna. Nokkrir gerlar valda þó sýkingum og teljast því sýklar, en sýklalyf eru notuð til að vinna á þeim.

 Formgerð 
Dæmigerð gerilfruma er um 0,5 til 1,0 µm að þvermáli og um 0,5 til 5,0 µm að lengd. Til samanburðar eru háræðar vanalega 5-10 µm að þvermáli. Einstaka tegundir baktería geta þó vikið töluvert frá þessu stærðarbili. Þannig verða til dæmis Thiomargarita namibiensis og Epulopiscium fishelsoni allt að hálfur millimetri (500 µm) að lengd og eru því sýnilegir berum augum.H. Schulz og B. Jorgensen (2001) Big bacteria. Annu. Rev. Microbiol. 55: 105–137 pdf  Smæstu gerlarnir eru um 0,2 míkrómetrar að þvermáli.B. Velimirov (2001) Nanobacteria, Ultramicrobacteria and Starvation Forms: A Search for the Smallest Metabolizing Bacterium. Microbes and Environments 16: 67–77. pdf .

Algengustu formgerðir gerla eru annars vegar kúlulögun, en hana hafa svokallaðir kúlugerlar eða kokkar (dregið af gríska orðinu κόκκος kokkos sem þýðir „korn“), og hins vegar ílöng gerð, en hana hafa svokallaðir stafgerlar eða basillusar (dregið af latneska orðinu baculus sem þýðir „stafur“ eða „prik“). 

 Tilvísanir