Roman Jakobson

Roman Jakobson (11. október 1896 - 18. júlí 1982) var rússneskur málfræðingur, einn af forvígismönnum formgerðarstefnunnar. Hann var undir áhrifum frá Ferdinand de Saussure og vildi nálgast rannsóknir á tungumáli út frá því grundvallarhlutverki þess að koma upplýsingum milli mælenda. Einna þekktastur er Jakobson fyrir boðmiðlunarlíkan sitt. Til þess að sendandi (mælandi) geti komið boðum (til dæmis setningu) til viðtakanda (viðmælanda) þarf að vera fyrir hendi samhengi, boðrás og kóði.

                   samhengi
                   boð
        sendandi ------------ viðtakandi
                   boðrás
                   kóði

Hverjum þætti boðmiðlunarinnar tengist eitt gildi.

                   tilvísunargildi
                   skáldskapargildi
  tilfinningagildi ------------ áhrifagildi
                   sambandsgildi
                   kerfisgildi

Gildin sex eru misveigamikil í mismunandi orðræðum en yfirleitt hefur tilvísunargildið mest vægi.

 Heimildir 

 Jakob Benediktsson (1983). Hugtök og heiti í bókmenntafræði. Bókmenntafræðistofnun Háskóla Íslands.

Jakobson, Roman