Úlfur

Úlfur (fræðiheiti: Canis lupus) er spendýr af hundaættkvísl, náskyldur hundinum (Canis familiaris). Margir fræðimenn telja hunda og úlfa vera deilitegundir sömu dýrategundarinnar. Úlfar voru áður algengir um alla Norður-Ameríku, Evrasíu og Mið-Austurlönd en mikið hefur dregið úr stofnstærð vegna veiða og eyðingu náttúrulegra heimkynna af mannavöldum. Kvenkyns úlfur nefnist úlfynja, vargynja eða ylgur. Beygingarlýsing íslensks nútímamáls

 Undirtegundir 
Í eina tíð var talið að til væru allt að 70 undirtegundir úlfa. Undanfarna áratugi hafa líffræðingar þó komið sér saman um lista yfir undirtegundir úlfa, þar sem eru 15 núlifandi undirtegundir (að tömdum hundum og dingóum meðtöldum) og tvær útdauðar undirtegundir þar að auki.

 Undirtegund  Tegundarheiti  Ástand stofns  Útbreiðsla (sjá kort) Arabískur úlfur  Canis lupus Arabs  Í útrýmingarhættu, stofnstærð fer minnkandiÍsrael, Saudi-Arabía, Yemen, Oman smávaxin undirtegund. Yfirleitt brúnir eða brúnblendnir með þunnan feld. Veiddur vegna meintrar skaðsemi en sjaldséður. Heimskautaúlfur  Canis lupus arctos  Stofnstærð stöðugNorður-Kanada, Grænland Meðalstór. Næstum ávallt hvítur með þykkan feld. Veiðar löglegar en sjaldséður. Kaspíahafs-úlfur  Canis lupus cubanensis  Í útrýmingarhættu, stofnstærð fer minnkandiMilli Kaspíahafs og Svartahafs Smávaxnir. Veiddir vegna meintrar skaðsemi. Dingó  Canis lupus dingo  ViðkvæmtÁstralía & Suðaustur-Asía Veiddir vegna meintrar skaðsemi. Hundur  Canis lupus familiaris Stöðugt Öll heimshorn Breytileg stærð en almennt minni en villtir úlfarmeð 20% minni heila, viðkvæmara ónæmiskerfi og verra lyktarskyn. Haldinn sem gæludýr eða vinnudýr, en viltir hundar eru einnig til. Sumstaðar ræktaðir til ætis. Timburúlfur  Canis lupus lycaon   Í hættu Suðaustur-Kanada, austurströnd Bandaríkjanna Stórvaxin undirtegund. Ýmis litaafbrigði. Fyrsta viðurkennda undirtegundin Í Norður-Ameríku. Veiðar löglegar sumstaðar í Kanada. Egypskur úlfur  Canis lupus lupaster  Í mikilli hættu, breytingar á stofnstærð óþekktarNorður-Afríka Smávaxin undirtegund. Oftast gráir eða grá-brúnir. Mjög sjaldséðir. Evrasíu-úlfur  Canis lupus lupus  StöðugtVestur-Evrópa, Skandinavía, Rússland, Kína, Mongólía, Himalaya-fjöll Meðalstór undirtegund. Venjulega grár eða gráblendinn feldur. Útbreiddust allra villtra undirtegunda úlfs. Algengasta undirtegundin í Evrópu og Asíu. Stofnstærð um 100.000 dýr. Veiðar löglegar sums staðar en verndaður annars staðar. Sléttuúlfur  Canis lupus nubilus  StöðugtSuðurhluti Klettafjalla, miðvesturríki Bandaríkjanna, Austur- og Norðaustur-Kanada, Suðvestur-Kanada og Suðaustur-Alaska Meðalstór undirtegund. Venjulega gráir, svartir eða rauðleitir. Algengasta undirtegundin í Bandaríkjunum. Veiðar löglegar sumstaðar í Kanada. Japanskur úlfur eða Hokkaido-úlfur  Canis lupus hattai   ÚtdauðurHokkaido-eyja í Japan Smávaxin undirtegund. Dó út 1889 í kjölfar eitrunarherferðar. Japanskur úlfur eða Honshy-úlfur  Canis lupus hodophilax   Útdauður Japönsku eyjarnar Honshu, Shikoku og Kyushu  Mjög smávaxin undirtegund. Dó út árið 1905 vegna hundaæðis og atgöngu manna. Indverskur úlfur  Canis lupus pallipes  Í útrýmingarhættu, stofnstærð fer minnkandiÍsrael, Íran, Afganistan, Pakistan, Indland Mjög smávaxin undirtegund. Venjulega brúnn, rauðbrúnn ljósbrúnn eða gulur með þykkan en stuttan feld. Veiddur vegna meintrar skaðsemi. Ítalskur úlfur  Canis lupus italicus  Í útrýmingarhættuÍtalía Meðalstór undirtegund. Ýmis litaafbrigði. Halda sig á tiltölulega litlum svæðum. Verndaður. Mackenzie-Valley úlfur   Canis lupus occidentalis  StöðugtAlaska, norðurhluti Klettafjalla, Vestur- og Mið-Kanada Mjög stórvaxin undirtegund. Venjulega svartur eða grár og brúnn en ýmis litaafbrigði til. Undirtegundin hefur verið sleppt að nýju út í náttúruna í Yellowstone þjóðgarðinum og í Idaho frá 1995. Veiðar löglegar í Alaska og sumstaðar í Kanada. Verndaður í öðrum ríkjum Bandaríkjanna. Mexíkóskur úlfur  Canis lupus baileyi  Í bráðri hættiMið-Mexíkó, Vestur-Texas, suðurhluti New Mexico og Arizona Smávaxin undirtegund. Venjulega brúnir, rauðbrúnir eða gulbrúnir. Sleppt að nýju út í náttúruna í Arizona frá 1998. Um 35-50 vilt dýr. Um 300 dýr í haldi. Verndaður. Rússneskur úlfur  Canis lupus communis  Stöðugt en stofnstærð fer hægt minnkandiMið-Rússland Mjög stórvaxin undirtegund. Veiðar eru löglegar. Freðamýrarúlfur  Canis lupus albus  StöðugtNorður-Rússland, Síbería Stórvaxin undirtegund. Venjulega hvítur eða grár á litin en ýmis litaafbrigði til. Veiðar eru löglegar.

 Tilvísanir 

 Tenglar 






Flokkur:Hundaætt