Gufupönk

Gufupönk eða eimpönk (enska: steampunk) er stíll í spáskáldskap sem er gjarnan sviðsett í Viktoríanskri tímaskekkju eða ímynduðu viktoríönsku sagnfræðilegu sögusviði. Skáldskapur innan þessa stíls er gjarnan tengdur við vísindaskáldskap.
Hugtakið er afbökun á enska orðinu cyberpunk, sem er annar skáldskaparstíll sem fæst að öllu jöfnu við framtíðina. Skáldskapur í gufupönksstíl gerist oftast í nokkurs konar fortíð um iðnbyltingarskeiðið, og tæknilega ímyndin er útfærð með gufuvélum þess tímabils frekar en tölvutækninni sem fylgir cyberpunk stílnum, en þó er viðhaldið pönk viðhorfið til stjórnarfars og mannlegs eðlis.

Upprunalega hafði gufupönk nokkuð dystópísk minni, og sótti nokkuð til film noir og reyfarasagna. Nýlegri sögur í þessum stíl eru þó öllu rómantískari og eru nokkurs konar vísindaleg rómantík.

 Gerðir gufupönks 
Gufupönki er oftast skipt upp í tvo aðalflokka: ævintýralegt gufupönk og sögulegt gufupönk. Þó er ýmislegt sem fellur á grátt svæði milli þessarar flokkunar.

Sögulegt gufupönk á borð við The Time Machine eftir H.G. Wells á sér rætur í raunveruleikanum, á meðan að ævintýralegt gufupönk á borð við Perdido Street Station eftir China Miéville er töluvert fjær raunveruleikanum. Það væri hægt að segja þennan mismun vera ámóta við muninn á Eglu og Hringadróttinssögu.

Margar sögur á borð við I have no mouth, and I must scream eftir Harlan Ellisson, The Baroque Cycle eftir Neal Stephensson og The Case of Charles Dexter Ward eftir H.P. Lovecraft bera einkenni gufupönks, án þess að falla innan skilgreiningar þess stíls.

 Gufupönkverk 
 Nútímaverk 
 The Steampunk Trilogy eftir Paul Di Filippo
 The Difference Engine eftir William Gibson og Bruce Sterling — hugmyndir Charles Babbage leiddu til víðtækrar notkunnar vélgengra tölva í Englandi á Viktoríutímabilinu.
 Morlock Night eftir K. W. Jeter
 The Light Ages eftir Ian R. MacLeod
 The Grand Ellipse eftir Paula Volsky
 Pasquale's Angel eftir Paul McAuley
 Jack Faust eftir Michael Swanwick
 Automated Alice eftir Jeff Noon
 Perdido Street Station, The Scar og Iron Council eftir China Miéville
 Age of Unreason Trilogy eftir Gregory Keyes
 A Nomad of the Time Streams eftir Michael Moorcock
 Infernal Devices eftir K. W. Jeter
 The Sundowners Series eftir James Swallow
 Homunculus eftir James Blaylock
 L'équilibre des paradoxes eftir Michel Pagel
 Lord Kelvin's Machine eftir James Blaylock
 Anti-Ice eftir Stephen Baxter
 Greatwinter trilogy eftir Sean McMullen
 The Anubis Gates eftir Tim Powers

 Klassísk verk 
 Tunglflaugin eftir Jules Verne
 Sæfarinn eftir Jules Verne
 Dularfulla eyjan eftir Jules Verne
 Robur-le-Conquérant eftir Jules Verne
 Ökuhúsið eftir Jules Verne
 Tímavélin eftir H. G. Wells
 Innrásin frá Mars eftir H. G. Wells
 The Island of Dr. Moreau eftir H. G. Wells
 Ósýnilegi maðurinn eftir H. G. Wells
 The Ablest Man in the World eftir Edward Page Mitchell
 A Connecticut Yankee in King Arthur's Court eftir Mark Twain
 Frankenstein eftir Mary Shelley

 Vísindaskáldskapur með Viktoríönskum áhrifum 

 A Transatlantic Tunnel, Hurrah! eftir Harry Harrison
 Queen Victoria's Bomb eftir Ronald Clark
 The Diamond Age eftir Neal Stephenson
 The Peshawar Lancers eftir S.M. Stirling
 To Visit the Queen eftir Diane Duane

 Teiknimyndasögur 
 Daisy Kutter eftir Kazu Kibuishi
 Le Régulateur T1 : Ambrosia eftir Corbeyran
 Girl Genius eftir Phil Foglio og Kaja Foglio
 The League of Extraordinary Gentlemen 1898 eftir Alan Moore
 Steam Detectives (manga) eftir Kia Asamiya
 Steampunk eftir Joe Kelly og Chris Bachalo
 Texas Steampunk serían eftir Lea Hernandez (Cathedral Child og Clockwork Angels)
 Les Cités Obscures eftir Benoît Peeters og François Schuiten
 Sebastian O eftir Grant Morrison (DC Comics)
 Batman: Gotham by Gaslight eftir Brian Augustyn og Mike Mignola
 Batman: Master of the Future eftir Augusten Barreto og Eduardo Barreto
 JLA: Age of Wonder eftir Adisakdi Tantimedh og Galen Showman
 Justice Riders eftir Chuck Dixon og J.H. Williams III
 Batman: The Doom that Came to Gotham eftir Mike Mignola og Troy Nixey
 The Amazing Screw-On Head eftir Mike Mignola
 Neotopia eftir Rod Espinosa
 The Adventures of Luther Arkwright and Heart of Empire (öðru nafni The Legacy of Luther Arkwright) eftir Bryan Talbot
 Ironwolf eftir Howard Chaykin og Mike Mignola
 Baker Street eftir Gary Reed og Guy Davis

 Kvikmyndir 
 A Trip to the Moon (1902)
 The Impossible Voyage (1904)
 Conquest of the Pole (1912)
 The Wizard of Oz (1939)
 20,000 Leagues Under the Sea (1954)
 The Fabulous World of Jules Verne (1958)
 The Time Machine (1960, 2002)
 Master of the World (1961)
 First Men in the Moon (1964)
 The Asphyx (1972)
 The Adventures of Mark Twain (1982 leirmynd)
 Nausicaä of the Valley of the Wind (1984 anime)
 Young Sherlock Holmes (1985)
 Return to Oz (1985)
 Castle in the Sky (1986 anime)
 Back to the Future Part III (1990)
 Edward Scissorhands (1990)
 Delicatessen (1991)
 The City of Lost Children (1995)
 Wild Wild West (1998)
 Sleepy Hollow (1999)
 Shanghai Noon (2000)
 Atlantis: The Lost Empire (2001)
 Vidocq (2001)
 Le Pacte des Loups (2001)
 The League of Extraordinary Gentlemen (2003)
 Shanghai Knights (2003)
 Sky Captain and the World of Tomorrow (2004)
 Steamboy (2004 anime)
 Van Helsing (2004)
 Hellboy (2004)
 Around the World in 80 Days (2004)
 Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events (2004)
 Howl's Moving Castle (2005 anime)
 The Mysterious Geographic Explorations of Jasper Morello (2005 stuttmynd)
 The Brothers Grimm (2005)

 Spunaspil 
 Castle Falkenstein
 GURPS Steampunk
 Iron Kingdoms
 DragonMech
 Sorcery & Steam
 Space: 1889
 Forgotten Futures
 Deadlands
 Brassy's Men
 Warhammer Fantasy

 Sjónvarpsþættir 
 The Adventures of Brisco County
 Doctor Who: Ghost Light (1989)
 Fullmetal Alchemist (anime)
 Gormenghast
 Jack of All Trades
 Kino no tabi (Kino's Journey) (anime)
 Last Exile (anime) (2003)
 Legend
 Nadia: The Secret of Blue Water (anime)
 QED
 Read or Die
 Sakura Wars (anime)
 Gulliver's Travels (1996)
 The Secret Adventures of Jules Verne
 Secret of Cerulean Sand (anime)
 Sir Arthur Conan Doyle's The Lost World
 Sherlock Hound (anime) (1984)
 BraveStarr (teiknimyndasería) (1987-1989)
 Steam Detectives (anime)
 Trigun (anime)
 The Wild Wild West
 The Vision of Escaflowne (anime)
 Five Children and It (1991)
 Arabian Nights (2000)
 Amazing Screw-On Head (2006)