Tvítala

Tvítala  (fræðiheiti dualis) er tölumynd fallorða og sagnorða sem sýnir að orðið á við um tvo einstaklinga og greinist frá fleirtölu að því leyti að þar sem tvítala er til á fleirtalan við um fleiri en tvo einstaklinga. Tvítala var til dæmis til í forngrísku, fornnorrænu og íslensku og ensku á eldra málstigi.

 Tvítala í íslensku 
Í íslensku var tvítala til á eldra málstigi sem tölumynd fornafna fyrstu og annarrar persónu. Í tvítölu er notuð sérstök orðmynd, sem sýnir að átt er við tvo. Tvítala í  persónufornöfnum (pfn.) hélst í íslensku fram á 17. eða 18. öld. 

Fallbeyging persónufornafna var í öllum föllum og tölum þannig:

  1. persóna () 2. persóna () Eintala () Tvítala () Fleirtala () Eintala () Tvítala () Fleirtala () Nefnifall () ég  við  vér  þú  þið  þér Þolfall () mig  okkur  oss  þig  ykkur  yður Þágufall () mér okkur  oss  þér  ykkur  yður  Eignarfall () mín  okkar  vor  þín  ykkar  yðar

Eins og sjá má hefur tvítalan breyst í fleirtölu, og hin gamla fleirtala verið notuð í þéringar á síðari tímum. 

Tvítala er enn lifandi í spurnarfornöfnum, þar sem gerður er greinarmunur á hvor og hver (Hvor ykkar gerði þetta? / Hver ykkar gerði þetta?). 

Annað dæmi um greinarmun á tvítölu / fleirtölu er: báðir / allir.

 Rit 
 Helgi Guðmundsson: The pronominal dual in Icelandic, Rvík 1972, 140 s. University of Iceland, Publications in linguistics, 2. — Doktorsrit. 

 Tengt efni