Ættarnafn

Ættarnafn er nafn sem einstaklingar bera og erfa frá forfeðrum sínum, oftast í karllegg. Einnig geta einstaklingar skipt um ættarnafn við giftingu. Ættarnöfn á Íslandi eru sjaldgæf, í stað þeirra bera flestir nafn feðra sinna sem síðasta nafn.

Á Íslandi eru ættarnöfn í raun aðeins leyfð með undantekningum í mannanafnalögum. Erlendis eru hins vegar ættarnöfn nær undantekningalaus og notuð í almennum samskiptum, ólíkt Íslandi þar sem eiginnöfn eru notuð í almennum samskiptum. Hægt er að taka upp ættarnafn frá föður eða móður og ömmu eða afa, jafnvel þótt foreldri hafi ekki notað ættarnafnið.

 Um beygingu ættarnafna 
Ættarnöfn karla fá oftast eignarfallsendingu en ættarnöfn kvenna aðeins ef þau enda á -a; Gorbatsjova/ef. Gorbatsjovu.
Gísli Jónsson íslenskufræðingur, og umsjónarmaður Íslensks máls í Morgunblaðinu til margra ára, fékk einu sinni þá spurningu senda hvort beygja ætti ættarnöfn. Hann svaraði:
Um beygingu ættarnafna get ég ekki gefið neina algilda reglu. Sjálfum er mér tamt að setja á þau eignarfallsendingu í flestum tilvikum. Ég tala t.d. um greinar Ævars Kvarans og heildverslun Þorsteins Blandons, kenningar Níelsar Dungals og ríkisstjórn Gunnars Thoroddsens. Hitt verð ég að játa, um ættarnöfn sem enda svo ókvenlega sem á -son og -sen, að þá hef ég ekki eignarfalls-ess á kvennanöfnum. Þá segi ég til dæmis: Þulur Theódóru Thoroddsen. Hér verð ég því að skírskota mjög til smekks manna. [..] Hitt verð ég að játa, að vandinn eykst þegar kemur að viðurnefnum eins og Kolka. Ég held ég myndi þó tala um ljóð Páls Kolku fremur en Páls Kolka.  Íslenskt mál; grein í Morgunblaðinu 1987

 Tilvísanir 

 Tengt efni 
 Ættarnöfn á Íslandi

 Tenglar 




 Um beygingu ættarnafna; „Íslenskt mál“ í umsjón Gísla Jónssonar; grein í Morgunblaðinu 1998
 Ættarnöfn; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1991
 Um ættarnöfn; grein í Skírni 1909

Flokkur:Mannanöfn