Palaú

Palaú (palaúíska: Beluu er a Belau) er eyríki í Kyrrahafi, um 500 km austan við Filippseyjar. Palaú er hluti af Míkrónesíu og nær yfir um 250 eyjar sem mynda vesturhluta Karlseyja. Fjölmennasta eyjan er Koror en höfuðborgin, Ngerulmud, er á eyjunni Babeldaob. Landhelgi eyjanna liggur að landhelgi Indónesíu, Filippseyja og Míkrónesíu. 

Fólk frá Filippseyjum tók að setjast að á eyjunum fyrir um 3000 árum. Evrópumenn komu þangað fyrst á 18. öld. Eyjarnar voru hluti af Spænsku Austur-Indíum til 1885. Eftir ósigur Spánar í stríði Spánar og Bandaríkjanna 1898 seldu Spánverjar þær til Þýskalands þar sem þær urðu hluti af Þýsku Nýju-Gíneu. Japanir lögðu eyjarnar undir sig í fyrri heimsstyrjöld. Í síðari heimsstyrjöld lögðu Bandaríkjamenn þær undir sig. Eyjarnar voru síðan í umsjá Bandaríkjanna til ársins 1994 þegar þær fengu sjálfstæði í frjálsu sambandi við Bandaríkin.

Efnahagur Palaú byggist aðallega á ferðaþjónustu, sjálfsþurftarbúskap og fiskveiðum. Ríkið er mjög háð fjárhagsaðstoð frá Bandaríkjunum. Bandaríkjadalur er opinber gjaldmiðill eyjanna. Flestir íbúa eru Míkrónesar, Melanesar eða Ástrónesar, en stórir hópar af filippeyskum og japönskum uppruna búa einnig á eyjunum. Enska og palaúíska (sunda-súlavesímál) eru opinber tungumál en japanska, sonsorolíska og tobíska eru opinberlega viðurkennd sem staðbundin tungumál.

Stjórnmál
Palaú er lýðveldi þar sem forseti Palaú er bæði þjóðhöfðingi og stjórnarleiðtogi. Ríkisstjórnin fer með framkvæmdavald, en löggjafarvaldið skiptist milli ríkisstjórnarinnar og þjóðþings Palaú. Dómsvaldið er aðskilið frá framkvæmda- og löggjafarvaldi. Stjórnarskrá Palaú er frá 1981.

Ríkisstjórnir Bandaríkjanna og Palaú gerðu með sér samkomulag um frjálsa aðild árið 1986, svipað þeim sem Bandaríkin gerðu við Míkrónesíu og Marshall-eyjar. Samkomulagið gekk í gildi árið 1994 og við það hætti Palaú að vera verndarríki og varð að fullu sjálfstætt, síðast landa innan Verndarsvæðis í Kyrrahafi í kjölfar Ályktun Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna nr. 956.

Samkomulagið kveður á um frjáls samskipti ríkjanna með áherslu á stjórnarfar, efnahagslíf, öryggis- og varnarmál. Palaú er ekki með eigin her og Bandaríkjaher sér um varnir landsins. Samkvæmt samkomulaginu hefur Bandaríkjaher leyfi til dvalar á Palaú í 50 ár. Þar er lítil verkfræðingasveit á vegum Bandaríkjaflota og strandgæslan er á vegum Bandarísku strandgæslunnar.

Stjórnsýslueiningar
Palaú skiptist í sextán fylki (sveitarfélög til 1984):

 Fylki Stærð (km2) Íbúar skv. áætlun 2012 Manntal 13. apríl 2015 Athugasemdir 27px Kayangel

Höfuðborg
Kayangel1,77654 Eyjarnar sem mynda Kayangel-hringrifið. 27px Ngarchelong

Höfuðborg
Mengellang 11,2281316 Norðan megin á Babeldaob. 27px Ngaraard

Höfuðborg
Ulimang34453413 Norðan megin á Babeldaob, sunnan við Ngarchelong. 27px Ngardmau

Höfuðborg
Urdmang34195185 Vestan megin á Babeldaob. 27px Ngaremlengui

Höfuðborg
Imeong68310350Vestan megin á Babeldaob. 27px Ngatpang

Höfuðborg
Ngatpang Village33257282 Vestan megin á Babeldaob. Ngiwal

Höfuðborg
Ngercheluuk17226282 Austan megin á Babeldaob. 27px Melekeok

Höfuðborg
Melekeok26300277 Austan megin á Babeldaob. 27px Ngchesar

Höfuðborg
Ngchesar Hamlet43287291 Austan megin á Babeldaob. 27px Aimeliik

Höfuðborg
Mongami44281334 Suðvestan megin á Babeldaob. 27px Airai

Höfuðborg
Airai592.5372.455 Suðaustan megin á Babeldaob. 27px Koror

Höfuðborg
Koror60,5211.67011.444 Koror, Ngerekebesang og Malakal, auk Chelbacheb og Eil Malk í suðvestri. 27px Peleliu

Höfuðborg
Kloulklubed22,3510484 Nær yfir Peleliu og nokkrar smáeyjar norðan við hana, þar á meðal Ngercheu. 27px Angaur

Höfuðborg
Ngaramasch8,06130119 Angaur, 12 km sunnan við Peleliu. 27px Sonsorol

Höfuðborg
Dongosaru3,14240 Nær yfir Sonsorol, Fanna, Pulo Anna og Merir. 27px Hatohobei

Höfuðborg
Hatohobei0.91025 Nær yfir Tobi og Helenurif (óbyggt).