Írska

Írska (Gaeilge), einnig þekkt sem gelíska eða írsk gelíska, er keltneskt tungumál sem er talað á Írlandi, sérstaklega á svokölluðum Gaeltacht-svæðum, sem flest eru á vesturströnd Írlands, sérstaklega í nágrenni Galway. Margir Írar sem hafa áhuga á tungu sinni og menningu reyna að halda henni lifandi, en enn sem komið er hafa tilraunir þessar borið takmarkaðan árangur. Skilti á Írlandi eru bæði á ensku og á írsku. Írska er eitt af 23 opinberum tungumálum Evrópusambandsins.

Elsta írskan notaði Ogham-skriftina frá 4. öld fram á 6. öld, en síðan var latneska stafrófið notað. Fornírska var töluð frá 6. öld fram á 10. öld, og miðírska frá 10. öld fram á 12. öld.

 Írsk og skosk gelísk áhrif á íslensku 
Margir landnámsmenn á Íslandi komu frá Írlandi, Skotlandi og öðrum hlutum Bretlandseyja. Því er eðlilegt að nokkurra írskra áhrifa gæti í íslensku, en stundum getur verið um skosk gelísk áhrif að ræða. Í færeysku gætir einnig nokkurra írsk- og skosk-gelískra áhrifa.
Dæmi um tökuorð
 bagall; biskupsstafur (írska og gelíska: bachall)
 brekán; mislit ábreiða, rúmábreiða (gelíska: breacan)
 des, heydes; heystakkur
gjalt (í orðasambandinu verða að gjalti)
 jaðrakan; vaðfugl (gelíska: adharcan) 
 kapall; hestur 
 kláfur; hrip, heymeis 
 fjalaköttur; músagildra 
 tarfur; naut (írska og gelíska: tarbh)
Dæmi um mannanöfn
 Brjánn
 Dufgus og Dugfús (Dubhgus)
 Dufþakur (Dubhtach)
 Eðna
 Kaðlín
 Kalman
 Kjaran (Ciarán)
 Kjartan
 Kormákur (Cormac) 
 Melkorka
 Mýrkjartan
 Njáll (Niall)
 Trostan
Dæmi um örnefni
 Dímon
 Dufþaksholt
 Katanes

 Tengt efni 

 Skosk gelíska
 Manska
 Keltnesk tungumál

 Heimildir 
 Guðrún Kvaran. „Er vitað hversu mikil áhrif keltneska hafði á íslensku á landnámstímanum. Eru til dæmis einhver tökuorð úr keltnesku algeng í daglegu máli?“ Vísindavefurinn, 21. ágúst 2002. Sótt 28. nóvember 2015. http://visindavefur.is/svar.php?id=2661.

 Tenglar 
 Írskar orðabækur á netinu

Flokkur:Keltnesk tungumál