Vatnajökull

Vatnajökull (fyrrum nefndur KlofajökullVar einu sinni íslaus dalur í miðjum Vatnajökli?Vísindavefur, skoðað 16. apríl, 2020) er þíðjökull á suðausturhluta Íslands innan Vatnajökulsþjóðgarðs. Hann er stærsti jökull landsins bæði að flatarmáli og rúmmáli og þriðji stærsti jökull Evrópu að flatarmáli. Hæð jökulsins er víðast hvar 1,4–1,8 kílómetrar yfir sjávarmáli. Mbl.is. Skoðað 30. janúar, 2016.

Stærsti jökull Evrópu er Severny-jökull á Novaya Zemlya, Rússlandi, sem er 20.500 km² að flatarmáli. Annar stærsti jökullinn er Austfonna á Nordaustlandet á Svalbarða, 7.800 km² (2012)Moholdt, G. & Kääb, A. A new DEM of the Austfonna ice cap by combining differential SAR interferometry with ICESat laser altimetry. Polar Res 31, 18460, https://doi.org/10.3402/polar.v31i0.18460 (2012). og 2.500 km³. Flatarmál Vatnajökuls taldist vera 7.500 km² árið 2023Vatnajökull, fræðsla Vatnajökulsþjóðgarður. Mesta þykkt hans er allt að 1 kílómetra en meðalþykktin um 400 metrar. Rúmmál jökulsins er því um 3.000 km³Vatnajökull staðreyndir Vatnajökulsþjóðgarður, sótt 20. apríl 2020. Vatnajökull er stærstur jökla Evrópu utan heimskautasvæðanna.

 Saga jökulsins 
Fyrir 14. öld var Vatnajökull mun minni en hann er nú. Síðan um 1930 hefur hann verið í stöðugri rýrnun, en þá mun stærð hans hafa verið í hámarki.

 Eldvirkni 
Undir Vatnajökli eru einhverjar mestu eldstöðvar landsins, þeirra þekktastar Grímsvötn og Öræfajökull. Auk þeirra má nefna Gjálp, Þórðarhyrnu og Bárðarbungu. Gos úr Vatnajökli hafa komið í hrinum í tímans rás.

 Þjóðgarðar 
Hluti jökulsins í kringum Skaftafell var gerður að þjóðgarði árið 1967. Allur syðri hluti Vatnajökuls varð síðan hluti af þjóðgarðinum í Skaftafelli 28. október 2004. Árið 2007 varð svo allur Vatnajökull þjóðgarður með stofnun Vatnajökulsþjóðgarðs. Þjóðgarðurinn í Skaftafelli og Þjóðgarðurinn í Jökulsárgljúfrum urðu þá einnig hluti Vatnajökulsþjóðgarðs.Fræðsla og fróðleikur , skoðað 27. október 2012.

 Skriðjöklar 
Út frá Vatnajökli ganga um það bil 30 skriðjöklar. Hér á eftir fylgir listi yfir skriðjökla sem falla frá Vatnajökli, skipt niður eftir stjórnunarumdæmum Vatnajökulsþjóðgarðs. Þetta er ekki tæmandi listi.

Suðursvæði
 Austurtungnajökull
 Breiðamerkurjökull
 Brókarjökull
 Falljökull
 Fjallsjökull
 Fláajökull
 Heinabergsjökull
 Hoffellsjökull
 Hólárjökull
 Hrútárjökull
 Kvíárjökull
 Lambatungnajökull
 Morsárjökull
 Skaftafellsjökull
 Skálafellsjökull
 Skeiðarárjökull
 Stigárjökull
 Suðurfjallsjökull
 Súlujökull
 Svínafellsjökull
 Vesturdalsjökull
 Viðborðsjökull
 Virkisjökull
 Öræfajökull (er syðsti hluti Vatnajökuls en er þó ekki skriðjökull).
 Öxarfellsjökull

Austursvæði
 Brúarjökull
 Eyjabakkajökull
 Kverkjökull
 Norðurtungnajökull

Norðursvæði
 Dyngjujökull

Vestursvæði
 Köldukvíslarjökull
 Rjúpnabrekkujökull
 Síðujökull
 Skaftárjökull
 Sylgjujökull
 Tungnaárjökull

 Heimildir 

 Tenglar 

 Fræðsluvefur Hörfandi jökla samvinnuverkefni Vatnajökulsþjóðgarðs og Veðurstofu Íslands, unnið í samvinnu við Náttúrustofu Suðausturlands og Jöklahóp Jarðvísindastofnunar Háskólans.

 Ferðir á jökulinn (myndir).
 Upplýsingasíða á nat.is 
 Náttúrufar og náttúruminjar umhverfis Vatnajökul
 „Yfir Vatnajökul þveran“; grein í Þjóðviljanum 1967
  Baldursson, S, J Guðnason, H Hannesdóttir & T Thórðarson.  Nomination of Vatnajökull National Park for inclusion in the World Heritage List, Reykjavik 2018, Vatnajökull National Park

Flokkur:Jöklar á Íslandi
Flokkur:Vatnajökull
Flokkur:Vatnajökulsþjóðgarður