Flúor

Flúor (stundum „flúr-“ í samsetningum, sbr. flúrljómun og flúrspat; dregið af latínu fluere „að flæða“) er frumefni með efnatáknið F og sætistöluna 9 í lotukerfinu. Flúor er eitrað, grængult og eingilt halógen, sem kemur fyrir hreint sem tvíatóma gas við staðalaðstæður. Flúor er eitt hvarfgjarnasta og rafeindadrægasta frumefnið. Í hreinu formi er flúor stórhættulegt og veldur efnabruna í snertingu við húð.

Flúor er 24. algengasta frumefnið í heiminum og það 13. algengasta í jarðskorpunni. Helstu upptök flúors er að finna í flúrspati, en af því dregur efnið nafn sitt. Flúrspati var fyrst lýst árið 1529. Steinefnið var notað til að lækka bræðslumark málma (auka flæðið). Árið 1810 var fyrst stungið upp á því að flúor væri frumefni. Erfitt og hættulegt var að greina það frá sameindum þess og sumir af fyrstu rannsakendum efnisins létust eða slösuðust við það. Það var ekki fyrr en árið 1886 sem Henri Moissan tókst að einangra flúor með rafgreiningu við lágan hita. Helsta notkun flúorgass er við auðgun úrans sem hófst með Manhattanverkefninu í síðari heimsstyrjöld.

Vegna þess hve dýrt er að gera hreint flúor, notast flestir við flúorsameindir í steinefnum. Helsta notkun þess er í stálframleiðslu. Flúrsýra er notuð til að búa til ýmis önnur flúoríð, eða breytt í krýólít, sem er notað við álframleiðslu. Flúorsambönd kolefnis eru oftast mjög stöðug. Lífræn flúorsambönd eru algengir kælimiðlar, auk þess að nýtast til að einangra rafmagnsvíra og í teflon. Lyf eins og atorvastatín og flúoxetín (Prozac) innihalda flúorsambönd kolefnis.

Flúoríð dregur úr tannskemmdum og því er gjarnan bætt í tannkrem og jafnvel í drykkjarvatn.

 Tilvísanir 

Flokkur:Halógen