Suður-Ameríka

Suður-Ameríka er heimsálfa sem er að öllu leyti á vesturhveli jarðar og að mestu leyti á suðurhveli jarðar. Suður-Ameríka er syðri hluti Ameríku sem er oft talin ein heimsálfa. Norðurhlutinn er Norður-Ameríka.

Suður-Ameríka á strönd að Kyrrahafí vestri, Atlantshafi í austri og Karíbahafi í norðri. Hún tengist Norður-Ameríku um Panamaeiðið í norðri. Í Suður-Ameríku eru tólf sjálfstæð ríki: Argentína, Bólivía, Brasilía, Ekvador, Gvæjana, Kólumbía, Paragvæ, Perú, Síle, Súrínam, Úrúgvæ og Venesúela; og tvær útlendur: Falklandseyjar og Franska Gvæjana. Við strönd álfunnar eru ABC-eyjarnar sem tilheyra Hollandi, Ascension-eyja (hluti af Sankti Helenu, Ascension og Tristan da Cunha sem tilheyrir Bretlandi) og Bouvet-eyja sem tilheyrir Noregi. Panama og Trínidad og Tóbagó eru stundum talin til Suður-Ameríku landfræðilega.

Suður-Ameríka er fjórða stærsta heimsálfan og sú fimmta fjölmennasta. Hún þekur 17.818.508 ferkílómetra og fjöldi íbúa álfunnar var áætlaður 423 milljónir árið 2019. Brasilía er langfjölmennasta Suður-Ameríkuríkið með yfir helming allra íbúa álfunnar, en þar á eftir koma Kólumbía, Argentína, Venesúela og Perú. Síðustu áratugi hefur Brasilía orðið leiðandi afl í álfunni bæði efnahagslega og í stjórnmálum.

Flestir íbúar Suður-Ameríku búa við austur- eða vesturströndina, en meira dreifbýli er innar og syðst í álfunni. Andesfjöll setja mikinn svip á landfræði vesturhluta Suður-Ameríku. Í austurhlutanum eru bæði hásléttur og stór láglendissvæði sem stórfljótin Amasónfljót, Órinókófljót og Paraná-fljót hlykkjast um. Stærstur hluti álfunnar er í hitabeltinu utan syðsti hluti Suðurkeilunnar sem er við miðbreiddargráðurnar.

Íbúasamsetning álfunnar er blanda af menningu frumbyggja og landnema frá Evrópu, Asíu og Afríku. Saga nýlendustefnu í Suður-Ameríku er löng og ein afleiðing hennar er að flestir íbúar tala ýmist spænsku eða portúgölsku. Samanborið við aðrar heimsálfur hefur saga Suður-Ameríku verið tiltölulega friðsæl og fá meiriháttar stríð átt sér þar stað.Holsti 1996, p. 155

Stærsta borg Suður-Ameríku er Sao Paulo í Brasilíu. Stærsta stöðuvatnið er Títícaca-vatn og hæsti tindur er Aconcagua í Andesfjöllum.

 Lönd í Suður-Ameríku 
 Skjaldarmerki Fáni Land / hjálenda Stærð Fólksfjöldi(2021) Íbúaþéttleiki Höfuðborg Nafn á opinberum tungumálum 20px|link=Argentína  Argentina 2.766.890 km2 45.276.780 14,3/km2 Búenos Aíres Argentina 20px|link=Bólivía  Bólivía 1.098.580 km2 12.079.472 8,4/km2 La Paz,Sucre Bolivia / Mborivia / Wuliwya / Puliwya 20px|link=Brasilía  Brasilía 8.514.877 km2 214.326.223 22/km2 Brasilía Brasil 20px|link=Ekvador  Ekvador 283.560 km2 17.797.737 53,8/km2 Quito Ecuador / Ikwayur / Ekuatur 20px|link=Falklandseyjar  Falklandseyjar(Bretland) 12.173 km2 3.764 0,26/km2 Stanley Falkland Islands 20px|link=Franska Gvæjana  Franska Gvæjana(Frakkland) 91.000 km2 297.449 2,1/km2 Cayenne(Préfecture) Guyane 20px|link=Gvæjana  Gvæjana 214.999 km2 804.567 3,5/km2 Georgetown Guyana 20px|link=Kólumbía  Kólumbía 1.141.748 km2 51.516.562 40/km2 Bogotá Colombia 20px|link=Paragvæ  Paragvæ 406.750 km2 6.703.799 15,6/km2 Asunción Paraguay/Paraguái 20px|link=Perú  Perú 1.285.220 km2 33.715.471 22/km2 Líma Perú/Piruw/Piruw 20px|link=Síle  Síle 756.950 km2 19.493.184 22/km2 Santíagó Chile 20px|link=Suður-Georgía og Suður-Sandvíkureyjar  Suður-Georgía og Suður-Sandvíkureyjar(Bretland) 3.093 km2 20 0/km2 King Edward Point Suður-Georgía og Suður-Sandvíkureyjar 20px|link=Súrínam  Súrínam 163.270 km2 612.985 3/km2 Paramaríbó Suriname20px|link=Úrúgvæ  Úrúgvæ 176.220 km2 3.426.260 19,4/km2 Montevídeó Uruguay 20px|link=Venesúela  Venesúela 916.445 km2 28.199.867 27,8/km2 Karakas Venezuela Alls 17.824.513 km2 434.254.119 21,5/km2

 Neðanmálsgreinar 

 Tilvísanir

 Tenglar 


Flokkur:Suður-Ameríka