Guðbergur Bergsson

Guðbergur Bergsson (f. 16. október 1932 í Grindavík, d. 4. september 2023) var íslenskur rithöfundur og þýðandi úr spænsku. Skáldsagan, Tómas Jónsson, metsölubók, sem kom út árið 1966, vakti athygli sem tímamótaverk og er oft talin fyrsta móderníska skáldsagan á íslensku. Verk hans hafa verið þýdd á búlgörsku, dönsku, eistnesku, finnsku, frönsku, litháísku, norsku, spænsku, sænsku, ensku og þýsku. Guðbergur var sérlegur heiðursborgari Grindavíkur.

Faðir Guðbergs starfaði sem sjómaður á veturna og trésmiður á sumrin í Grindavík þar sem Guðbergur ólst upp. Þegar Guðbergur fæddist stóð kreppan mikla yfir, og þótt að heldur hrörlegt hafi verið í Grindavík segir hann að andrúmsloftið hafi verið gott. Guðbergur vann við sjómennsku á yngri árum en útskrifaðist svo með kennarapróf frá Kennaraskóla Íslands 1955. Því næst ferðaðist hann til Spánar þar sem hann útskrifaðist með próf í spænskum fræðum, bókmenntum og listasögu frá La Universidad de Barcelona árið 1958. Guðbergur starfaði á fyrri hluta tíunda áratugarins sem listagagnrýnandi hjá vikublaðinu Helgarpóstinum.

Árið 1992 kom út bókin Guðbergur Bergsson; metsölubók sem er eins konar viðtalsbók Þóru Kristínar Ásgeirsdóttur við Guðberg og jafnframt tilvísun í Tómas Jónsson, metsölubók. Faðir og móðir og dulmagn bernskunnar, sem kom út 1997 er svo eins konar sjálfsævisaga Guðbergs. Guðbergur hlaut íslensku bókmenntaverðlaunin fyrir skáldsöguna Svaninn árið 1991 og fyrir skáldævisöguna Faðir og móðir og dulmagn bernskunnar árið 1997. Guðbergur hlaut Norræn verðlaun sænsku bókmenntaakademíunnar árið 2004. Guðbergur fékk Riddarakross Afreksorðunnar frá Spánarkonungi og riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1994. 

Árið 1994 var frumsýnt leikrit eftir Viðar Eggertsson sem hann skrifaði upp úr Tanga-bókum Guðbergs, „Það sefur í djúpinu", „Hermann og Dídí" og „Það rís úr djúpinu". Viðar leikstýrði sýningunni sjálfur og fékk Menningarverðlaun DV 1995 fyrir hvort tveggja. Þjóðleikhúsið sýndi verkið sem nefndist Sannar sögur af sálarlífi systra.

Yngri bróðir Guðbergs er Vilhjálmur Bergsson myndlistarmaður.

Ritverk
Skáldsögur
 Músin sem læðist, 1961
 Tómas Jónsson, metsölubók, 1966
 Ástir samlyndra hjóna, 1967
 Anna, 1968
 Það sefur í djúpinu, 1973
 Hermann og Dídí, 1974
 Það rís úr djúpinu, 1976
 Saga af manni sem fékk flugu í höfuðið, 1979
 Sagan af Ara Fróðasyni og Hugborgu konu hans, 1980
 Hjartað býr enn í helli sínum, 1982
 Leitin að landinu fagra, 1985
 Froskmaðurinn, 1985
 Svanurinn, 1991
 Sú kvalda ást sem hugarfylgsnin geyma, 1993
 Ævinlega, 1994
 Lömuðu kennslukonurnar, 2004
 1 1/2 bók Hryllileg saga, 2006
 Leitin að barninu í gjánni 2008
 Missir 2010
 Hin eilífa þrá - lygadæmisaga 2012
 Þrír sneru aftur, 2014

Smásögur
 Leikföng leiðans, 1963
 Hvað er eldi guðs?, 1970
 Hinsegin sögur, 1984
 Maðurinn er myndavél, 1988
 Brúðan, 1988
 Jólasögur úr samtímanum, 1995
 Vorhænan og aðrar sögur, 2000

Ljóð
 Endurtekin orð, 1961
 Flateyjar - Freyr (ljóðfórnir), 1974
 Stígar, 2001

Barnabækur
 Tóta og táin á pabba, 1982
 Allir með strætó, 2000
 Hundurinn sem þráði að verða frægur, 2002

Annað
 Faðir og móðir og dulmagn bernskunnar, 1997
 Eins og steinn sem hafið fágar, 1998
 Hugsanabókin. Sjötíu hugsanir, 2002

 Tengt efni 
 Tilnefningar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs frá Íslandi

Tenglar
Guðbergur Bergsson á Bókmenntavefnum
Fyrirlestur:Æ þessi menning! eftir Guðberg, (16.09.2004)  

Flokkur:Íslenskir rithöfundar
Flokkur:Íslenskir þýðendur
Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu
Flokkur:Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna
Flokkur:Íslendingar fæddir í Grindavík