Vinstrihreyfingin – grænt framboð

Vinstrihreyfingin – grænt framboð er vinstrisinnuð stjórnmálahreyfing á Íslandi sem var stofnuð þann 6. febrúar 1999. Auk hefðbundinnar félagshyggju og jafnaðarstefnu á hún margt sameiginlegt með græningjaflokkum Evrópu í stefnu sinni. Flokkurinn sat á alþingi frá stofnun flokksins árið 1999 til ársins 2024. Flokkurinn hefur átt einn forsætisráðherra, Katrínu Jakobsdóttur sem gegndi embættinu frá 2017 til 2024 

Flokkurinn var stofnaður af hópi þingmanna sem gengu úr Alþýðubandalaginu þegar sá flokkur sameinaðist öðrum vinstri flokkum undir merkjum Samfylkingarinnar árið 1999. Hreyfingin bauð fyrst fram í kosningum til Alþingis árið 1999 og fékk þá 6 menn kjörna en í kosningunum 2003 tapaði hún einum manni og hafði þá 5. Í Alþingiskosningunum árið 2007 jókst fylgi hreyfingarinnar verulega og fékk hún 9 þingmenn. Í Alþingiskosningunum árið 2009 voru 14 þingmenn kosnir á þing fyrir Vinstrihreyfinguna – grænt framboð. Í þingkosningum árið 2013 fékk hreyfingin 10,9% og 7 þingmenn, sem var ívið meira en kannanir höfðu gefið til kynna. Aðildarfélög hreyfingarinnar eru svæðisfélög hennar en einnig starfa innan hennar bæði Ung vinstri græn og Eldri vinstri græn. Félagar í VG eru nú um fimm þúsund talsins og er hreyfingin meðlimur Norræna Vinstri-Græna Bandalagsins. Í Alþingiskosningunum 2024 féll flokkurinn af þingi. Má rekja sögu Vinstri grænna til ársins 1930 á tíma Kommúnistaflokks Íslands og Sameiningarflokks alþýðu - Sósíalistaflokksins.

 Stjórn 
 Formaður: Svandís Svavarsdóttir
 Varaformaður: Guðmundur Ingi Guðbrandsson
 Ritari: Hólmfríður Jennýar-Árnadóttir
 Gjaldkeri: Steinar Harðarson
 Aldey Unnar Traustadóttir
 Anna Þorsteinsdóttir
 Elín Björk Jónasdóttir
 Fjölnir Sæmundsson
 Jósúa Gabríel Davíðsson
 Maarit Kaipainen
 Pétur Heimisson 

 Tengd félög 
 UVG 
Ung vinstri græn stofnuðu með sér formlegan samstarfsvettvang haustið 2000. Þó svo að Ung vinstri græn séu ungliðahreyfing Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs þá þýðir það ekki að UVG sé í einu og öllu sammála móðurflokknum. Þvert á móti hefur verið lögð á það mikil áhersla í starfi ungliðahreyfingarinnar að hún taki sjálfstæða afstöðu til allra mála því þannig veiti hún móðurflokknum best aðhald.

 Formenn 
+FormennKjörinnHættiAldur við embættistökuframeless|111x111dpSteingrímur J. Sigfússon6. febrúar 199923. febrúar 201344 frameless|111x111dpKatrín Jakobsdóttir23. febrúar 20135. apríl 202437frameless|113x113pxGuðmundur Ingi Guðbrandsson5. apríl 20245. október 202447frameless|113x113pxSvandís Svavarsdóttir5. október 2024Enn í embætti60

 Varaformenn 
VaraformennKjörinnHættiSvanhildur Kaaber6. febrúar 19999. nóvember 2003Katrín Jakobsdóttir9. nóvember 200323. febrúar 2013Björn Valur Gíslason23. febrúar 20137. október 2017Edward Huji­bens7. október 201719. október 2019Guðmundur Ingi Guðbrandsson19. október 20195. apríl 2024Jana Salóme Ingibjargar Jósepsdóttir5. apríl 20245. október 2024Guðmundur Ingi Guðbrandsson5. október 2024Enn í embætti

 Landsfundir 
Landsfundur er æðsta vald flokksins en hann er haldinn á tveggja ára fresti. Á landsfundi er kosin stjórn flokksins og flokksráð. Í stjórn flokksins sitja 11 aðalmenn auk 4 varamanna og fer þessi hópur með daglega stjórn flokksins í samræmi við lög og samþykktir. Stjórnin hittist mánaðarlega. Flokksráð er æðsta vald flokksins milli landsfunda en það mynda aðal- og varamenn í flokksstjórn, þingmenn, varaþingmenn, sveitarstjórnarfulltrúar, formenn kjördæmisráða, formenn svæðisfélaga, fulltrúi ungliðahreyfingar flokksins og 40 fulltrúar sem kosnir eru sérstaklega af landsfundi. Varaformaður flokksstjórnar er jafnframt formaður flokksráðs.

 Kjörtímabilið 2009-2013 
Kjörfylgi VG fór úr 21,7% í kosningum 2009 í 10,9% árið 2013, sem jafngildir tæplega helmings fylgistapi. Á kjörtímabilinu var tekist á innanflokks um ýmis erfið deilumál sem hreyfingin þurfti að taka afstöðu til í ríkisstjórnarsamstarfi með Samfylkingunni (t.a.m. aðildarumsókn að Evrópusambandinu, Icesave og stjórnarskrármálið). Sögðu fjórir þingmenn hreyfingarinnar sig úr þingflokknum á kjörtímabilinu 2009-2013. Þá lét Guðfríður Lilja Grétarsdóttir af þingmennsku um áramótin 2012-2013. Í kosningunum 2013 tapaðist ekki síst fylgi á landsbyggðinni. Í Norðvesturkjördæmi fékk flokkurinn 22,8% í kosningunum 2009 og þrjá þingmenn kjörna, þau Jón Bjarnason, Lilju Rafneyju Magnúsdóttur og Ásmund Einar Daðason. Árið 2011 gekk Ásmundur Einar til liðs við Framsóknarflokkinn eftir deilur innan hreyfingarinnar um Icesave og Evrópusambandsumsóknina. Jón Bjarnason sagði sig úr þingflokki VG í upphafi árs 2013 og leiddi J-lista Regnbogans í Norðvesturkjördæmi í kosningunum 2013. VG fékk 8,5% atkvæða í kjördæminu árið 2013 og Lilja Rafney náði kjöri sem jöfnunarþingmaður. Í Norðausturkjördæmi vann VG ákveðinn varnarsigur, fékk tæp 16% atkvæða og tvo þingmenn kjörna. Í Suðurkjördæmi hrundi fylgi hreyfingarinnar úr 17,1% árið 2009 í 5,9% árið 2013. Það má að hluta til rekja til úrsagnar Atla Gíslasonar úr hreyfingunni. Í höfuðborginni blasti fylgistap einnig við flokknum. Hreyfingin missti einn þingmann í hvoru Reykjavíkurkjördæminu og hefur nú þrjá þingmenn í Reykjavík. Ögmundur Jónasson náði kjöri í Suðvesturkjördæmi. Þar fékk hreyfingin 7,9% atkvæða í kosningunum 2013 en hafði fengið 17,4% atkvæða í kosningunum 2009 þegar tveir menn náðu kjöri.

 Staða hreyfingarinnar í dag 
Eins og staðan er í dag hefur Vinstrihreyfingin - grænt framboð 9 sveitarstjórnarfulltrúa í 6 sveitarfélögum auk þess sem fjöldi félaga hefur tekið sæti á blönduðum listum sem víða fara með meirihlutavald. 

Hreyfingin sat í ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokki og Framsóknarflokki frá 2017 til 2024 en hlaut ekki stuðning í kosningunum 2024, fékk einungis 2,3% á landvísu og engan þingmann.

 Kjörfylgi 
Alþingiskosningar
 Kosningar Atkvæði % Þingsæti +/–  Stjórnarþátttaka199915.1159,1 6 4.200316.1298,8 1 4.200726.13614,3 4 3.200940.58121,6 5 3.201320.54610,8 7 4.201630.16615,9 3 2.201733.15516,9 1 2.202125.11412,6 3 3.20244.9732,3 8 9.
Sveitarstjórnarkosningar
 Sveitarstjórnarkosningar KosningarAtkvæði Fulltrúar 2002 6,7% 3 2006 12,8% 14 20109.6% 15201410.1% 172018820229

 Þingflokkur 2021-2024
 Bjarkey Gunnarsdóttir, 3. þingmaður Norðausturkjördæmis
 Bjarni Jónsson, 4. þingmaður Norðvesturkjördæmis
 Guðmundur Ingi Guðbrandsson, 4. þingmaður Suðvesturkjördæmis
 Jódís Skúladóttir, 10. þingmaður Norðausturkjördæmis
 Eva Dögg Davíðsdóttir, 2. þingmaður Reykjavíkurkjördæmis norður
 Orri Páll Jóhannsson, 10. þingmaður Reykjavíkurkjördæmis suður
 Steinunn Þóra Árnadóttir, 7. þingmaður Reykjavíkurkjördæmis norður
 Svandís Svavarsdóttir, 2. þingmaður Reykjavíkurkjördæmis suður

 Heimildir 

 Tengt efni 
 Jafnaðarstefna á Íslandi
 Félagshyggja
 Alþýðubandalagið

 Tengill 
 Heimasíða Vinstri hreyfingarinnar - græns framboðs

Flokkur:Íslenskir stjórnmálaflokkar
Flokkur:Vinstrihreyfingin - grænt framboð