Borgarstjóri Reykjavíkur

Borgarstjóri Reykjavíkur er æðsti embættismaður Reykjavíkurborgar. Borgarstjóri framkvæmir samþykktir borgarstjórnar og er yfirmaður starfsmanna borgarinnar. Hann er oftast valinn úr hópi borgarfulltrúa þó hann geti líka verið ráðinn. Núverandi borgarstjóri er Heiða Björg Hilmisdóttir og tók hún við embættinu 21. febrúar 2025.  

Tuttugu og þrír hafa gegnt embætti borgarstjóra Reykjavíkur, þar af átján karlmenn og fimm konur. 

 Sögulegt yfirlit 
Í bæjarstjórnarlögum fyrir Reykjavík sem sett voru árið 1907 var í fyrsta sinn kveðið á um embætti borgarstjóra. Embættið var auglýst árið 1908 og sóttu tveir um stöðuna, þeir Páll Einarsson og Knud Zimsen. Páll var ráðinn til sex ára en að þeim tíma loknum ákvað hann að hætta störfum og Knud Zimsen tók við embættinu. Hann hélt því til ársins 1932. Frá árinu 1935 til 1994 komu allir nema einn af borgarstjórum Reykjavíkur úr röðum Sjálfstæðisflokksins, sem hélt lengi vel hreinum meirihluta í borginni. Í kosningunum 1994 stofnuðu þáverandi félagshyggjuflokkar (Alþýðuflokkurinn, Alþýðubandalagið, Kvennalistinn og Framsóknarflokkurinn) sameiginlegan framboðslista sem kallaður var Reykjavíkurlistinn undir forystu Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur. Reykjavíkurlistinn bauð fram og hélt meirihluta í borginni til ársins 2006 þegar flokkarnir sem mynduðu listann (þá Samfylkingin, Vinstrihreyfingin - grænt framboð og Framsóknarflokkurinn) buðu fram undir eigin merkjum á ný. Nýtt framboð, Besti flokkurinn, sem leiddur var af Jóni Gnarr bauð fram í sveitarstjórnarkosningunum 2010 og varð stærsti flokkurinn í borgarstjórn í kjölfar efnahagshrunsins á Íslandi 2008. Þá mynduðu borgarfulltrúar flokksins meirihluta ásamt Samfylkingunni og varð Jón Gnarr borgarstjóri. Besti flokkurinn bauð ekki fram aftur í sveitarstjórnarkosningunum 2014 en þá varð Samfylkingin stærsti flokkurinn í borgarstjórn og tók Dagur B. Eggertsson við sem borgarstjóri.

Í dag eru í meirihluta í borgarstjórn Samfylkingin, Vinstri grænir, Píratar, Flokkur fólksins og Sósíalistaflokkur Íslands og er Heiða Björg Hilmisdóttir borgarstjóri. Í minnihluta sitja borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins, Viðreisnar og Framsóknarflokksins.

 Starf 
Starf borgarstjóra felst í tveimur meginhlutverkum, annars vegar að starfa sem framkvæmdarstjóri Reykjavíkurborgar og hins vegar að koma fram sem opinber fulltrúi hennar. Iðulega er borgarstjóri jafnframt pólitískur leiðtogi meirihluta borgarstjórnar. Svo þarf ekki að vera, enda getur borgarstjóri verið ráðinn á faglegum forsendum eða verið pólitískur fulltrúi sem hefur þó ekki sérstaka leiðtogastöðu.

Hann getur tekið sæti á fundum nefndar borgarinnar og hefur þar bæði málfrelsi og tillögurétt. Einnig gegnir hann skyldum sem prókúruhafi borgarsjóðs og undirritar skjöl varðandi kaup og sölu á fasteignum, lántökur og annað sem varðar fjárhagslegar skuldbindingar og ráðstafanir eftir að borgarstjórn hefur samþykkt þær. Borgarstjóri fer líka með eignarhluta Reykjavíkurborgar í svokölluðum B-hluta fyrirtækjum.

 Listi yfir borgarstjóra Reykjavíkur 
+BorgarstjóriSkipunLausnFlokkur1Páll Einarsson7. maí 19081. júlí 1914Óháður2Knud Zimsen1. júlí 191430. desember 1932Óháður3frameless|111x111dpJón Þorláksson30. desember 193220. mars 1935Sjálfstæðisflokkurinn4Pétur Halldórsson20. mars 19358. október 1940Sjálfstæðisflokkurinn5frameless|100x100dpBjarni Benediktsson8. október 19404. febrúar 1947Sjálfstæðisflokkurinn6frameless|117x117pxGunnar Thoroddsen4. febrúar 194719. nóvember 1959Sjálfstæðisflokkurinn7Auður Auðuns19. nóvember 19596. október 1960Sjálfstæðisflokkurinn8Geir Hallgrímsson1. desember 1972Sjálfstæðisflokkurinn9Birgir Ísleifur Gunnarsson1. desember 197215. ágúst 1978Sjálfstæðisflokkurinn10Egill Skúli Ingibergsson15. ágúst 197827. maí 1982Óháður11frameless|120x120dpDavíð Oddsson27. maí 198216. júlí 1991Sjálfstæðisflokkurinn12Markús Örn Antonsson16. júlí 199117. mars 1994Sjálfstæðisflokkurinn13Árni Sigfússon17. mars 199413. júní 1994Sjálfstæðisflokkurinn14frameless|120x120pxIngibjörg Sólrún Gísladóttir13. júní 19941. febrúar 2003Reykjavíkurlistinn15Þórólfur Árnason1. febrúar 20031. desember 2004Reykjavíkurlistinn16Steinunn Valdís Óskarsdóttir1. desember 200413. júní 2006Reykjavíkurlistinn17Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson13. júní 200616. október 2007Sjálfstæðisflokkurinn18frameless|120x120pxDagur B. Eggertsson16. október 200724. janúar 2008Samfylkingin19Ólafur F. Magnússon24. janúar 200821. ágúst 2008Frjálslyndi flokkurinn20Hanna Birna Kristjánsdóttir21. ágúst 200815. júní 2010Sjálfstæðisflokkurinn21frameless|100x100pxJón Gnarr15. júní 201016. júní 2014Besti flokkurinn(18)frameless|111x111dpDagur B. Eggertsson16. júní 201416. janúar 2024Samfylkingin22Einar Þorsteinsson16. janúar 202421. febrúar 2025Framsóknarflokkurinn23Heiða Björg Hilmisdóttir21. febrúar 2025Enn í embættiSamfylkingin

Heimildir
 Reykjavik.is - Borgarstjórar í Reykjavík frá 1908 
 Upplýsingasíða um Jón Gnarr  af vef Reykjavíkurborgar
 Öld frá skipun fyrsta borgarstjóra


Flokkur:Íslensk stjórnmálasaga
Flokkur:Íslensk stjórnmál
Flokkur:Listar yfir þjóðhöfðingja og leiðtoga