Milito di Suez

La milito di Sinai, anke nomizita krizo di Suez, o milito di Suez, esis milito eventita sur Egiptiana teritorio en 1956, en qua Unionita Rejio, Francia ed Israel federis por luktar kontre Egiptia, qua lor recevis kelka suporto di landi qui nun formacas Araba Ligo.

Ol esis militala vinko por la tri federiti, tamen politikala vinkeso por li, nam forta diplomacala preso da Usa e da Soviet-Uniono koaktis Francia, Unionita Rejio ed Israel retretar lia armei. Kambie retretar lua armei de Sinai, Israel nedirete obtenis kompromiso de Egiptia pri haltar la sendo di armi a gerileri* qui luktis kontre Israel. Konseque, la relati diplomacala inter Egiptia ed Israel tranquiligesis dum kelka tempo. Ultre to, Unionita Nacioni sendis paco-trupi surnomizita "urjanteso-trupi dil Unionita Nacioni" (Angle: United Nations Emergency Forces - UNEF) qui stacis inter l'armei Israelana ed Egiptiana. La tensi en la zono duris, e rezultis en tale nomizita "sis-dia milito", en 1967.

La forta politikala preso da Usa e Soviet-Uniono koaktis l'atakeri retretar. Prezidanto Dwight D. Eisenhower, de Usa, avertis Unionita Rejio pri ne invadar Egiptia, e minacis vendar financala obligacioni Britaniana en pundi quin ol kompris, do domajanta serioze la financala sistemo Britaniana, se la retreto di trupi ne eventus. Poke pose, Britaniana chefministro Anthony Eden demisionis.

Historio
Konstruktita dal Franci dum la yari 1860a, quik pose Unionita Rejio divenis la precipua uzero di la kanalo por atingar India, e kompris multa acioni di ol. Pos ke India obtenis lua nedependo en 1948, la kanalo divenis strategiala voyo por transporto di petrolo.

Gamal Abdel Nasser, lor prezidanto di Egiptia, helpita da Soviet-Uniono e Popul-Republiko Chinia, kaptis la kontrolo di la societo. Ye la 29ma di oktobro 1956, Israel atakis Egiptia ed okupis la rivo di la kanalo, per tale nomizita "operaco Musketeer". Unionita Rejio e Francia lansis ultimato demandanta pafo-ceso, qua ignoresis. Ye la 5ma di novembro, Franci lansis parashuta trupi alonge kanalo di Suez. Ante ke Egiptiana trupi vinkesis, li blokusis la kanalo, sinkanta 40 navi en ol. Pose, divenis klara ke Britania, Francia ed Israel organizis kune la milito. La tri federiti prenis kelka strategiala loki, tamen la kanalo restis neuzebla. Forta politikala preso Usana e Sovietiana koaktis la retreto dil invaderi.

La kanalo restis blokusita de oktobro 1956 til marto 1957. Israel obtenis kelka politikala vinko, kande ol ganis libereso pri navigar tra stretaji di Tiran.

Historiisti afirmas ke ta krizo "signifikis la fino di mondala povo di Unionita Rejio en la historio mondala".

Kategorio:Militi
Kategorio:Yari 1950a
Kategorio:Historio di Israel
Kategorio:Historio di Egiptia