Milito dil Yom Kipur

La milito di Yom Kipur, milito di Ramadan o milito di oktobro (Arabe:حرب أكتوبر, transliterizita Ḥarb ʾUktōbar, o Arabe: حرب تشرين, transliterizita Ḥarb Tišrīn; Hebree: מלחמת יום הכיפורים, transliterizita Milẖemet Yom HaKipurim o מלחמת יום כיפור, Milẖemet Yom Kipur) anke konocata kom milito Araba-Israelana di 1973, esis milito eventinta inter koalisuro di Araba landi, komandita da Egiptia e Siria, kontre Israel. Ol eventis de la 6ma til la 25ma di oktobro 1973. Ecepte izolita ataki en Israelana teritorio de la 6ma til la 9ma di oktobro, la maxim multa kombati eventis en Araba teritorio, precipue Sinai e kolini di Golan. Egiptia e Siria deziris rekuperar Sinai e la kolini di Golan, rispektive. Prezidanto egiptiana Anwar Sadat anke deziris riapertar la kanalo di Suez. 

la milito komencis kande Araba koalizuro lansis surpriz atako kontre Israelana pozicioni sur teritorii okupita da Israel ye Yom Kipur, la maxim sakra dio por judaismo, qua anke koincidis ca yaro kun Mohamedana sakra monato Ramadan. Egiptiana e Siriana trupi trairis la linei establisita dum pafo-ceso por enirar, rispektive, la peninsulo Sinai e la kolini di Golan, amba loki kaptita da Israel en la milito di sis dii eventinta en 1967. Usa e Sovietia komencis, ambe, masiva esforci por furnisar suplei a lua federiti dum la milito, e to produktis kurta konfronto inter la du superpovi.

La milito komencis kande granda quanto di Egiptiana sucese trairis kanalo di Suez. Pos trairar la lineo establisita dum pafo-ceso en 1967, li avancis en la peninsulo Sinai. Depos tri dii, Israel ja mobilizabis la maxim multa ek lua trupi e sucesis haltar Egiptian atako, e la situaciono divenis impaso. Siriani koordinis lia ataki a kolini di Golan por koincidar kun Egiptian atako, e komence li minacis la pozicioni konquestita da Israelani. Tri dii pose, tamen, Israelana trupi sucesabis ekpulsar Siriani dop la linei di pafo-ceso kreita ante la milito. Sequante, li lansis profunda kontreatako en Siriana teritorio dum 4 dii. Pos 1 semano, Israelan artilrio komencis bombardar suburbi di Damaskus. Pro ke lora prezidanto Egiptiana Anwar Sadat komencis suciar pri l'integreso di lua precipua federito, ilu pensis ke kaptar strategiala loki en Sinai pluforteskus lu dum la negocii. Pro to, il imperis ke Egiptiana trupi duris atakar, tamen l'atako repulsesis rapide. Israelani rapide kontreatakis inter du armei Egiptiana, trairis kanalo di Suez vers Egiptia, e komencis lente avancar adsude ed adweste, til urbo Suez dum 1 semano di intensa kombati, amba flanki havis multa perdaji.

Ye la 22ma di oktobro, pafo-ceso negociita da Unionita Nacioni rapide interuptesis, ed amba flanki akuzis l'una l'altra. Ye la 24ma di oktobro, Israeliani plufortigabis sua pozicioni e kompletigis la cerno di la 3ma Armeo Egiptiana ed urbo Suez. Ca fakto augmentis la tensi inter Usa e Sovietia. Kom rezulto, altra pafo-ceso impozesis ye la 25ma di oktobro por finar la milito.

La milito havis importanta konsequi. L'Araba nacioni, humiliita pro la  desequilibriganta vinkeso di la federuro Egiptiana-Siriana-Jordaniana en la 6-dia milito, sentis su psikologiale venjita pro l'unesma sucesi dum la konflikto. En Israel, la milito montris ke malgre l'importanta sucesi taktikala en la bataliagro, restis klara ke la dominaco militala kompare Araba landi posible ne esus permananta. Ca situacioni stimulis sequo di procedi qui kulminis la signato di tale nomizita "pakti di Camp David" en 1978, qui efektigis la retrodono di Sinai ad Egiptia e normaligis diplomacala relati inter la du landi. Egiptia divenis l'unesma Araba lando qua agnoskis Israel pacoze, e gradope apartis su komplete del influo Sovietiana.

Referi

Kategorio:Historio di Israel
Kategorio:Historio di Egiptia
Kategorio:Militi
Kategorio:Yari 1970a