Charto pri Fundamentala Yuri di Europana Uniono

La Charto pri Fundamentala Yuri di Europan Uniono, foye nomata Europana charto pri fundamentala yuri, esas deklaro dil fundamentala yuri quan Europan Uniono adoptis ye la 7ma di decembro 2000 lor la signato dil kontrato di Nice. La kontrato di Lisboa di 2007 mencionas la Charto en l'artiklo 6 dil kontrato pri Europan Uniono e donas ad olu koaktiveso (tale la Charto havas sama legala valoro kam la kontrati).

 Fundamento 
La Charto pri Fundamentala Yuri di Europan Uniono kontenas en un sola texto omna civila e sociala yuri dil Europana civitani e di omna homi qui vivas sur la teritorio di Europan Uniono.

Ta yuri apogas su sur la fundamentala yuri e liberesi agnoskita dal Europana Konvenciono pri Homala Yuri di la Konsilio di Europa, la konstitucala tradicioni dil membra stati di Europan Uniono, l'Europana Sociala Charto di la Konsilio di Europa, l'Europana Komitato pri Sociala Yuri ed altra internaciona konvencioni quin Europan Uniono o lua membra stati adheras.

La Charto kompozesis da asembluro ek un reprezentanto di singla membra stato e dil Europana Komisiono ed ek reprezentanti dil Europana Parlamento e dil naciona parlamenti. Ol oficale adoptesis en Nice (Francia) ye la 7ma di decembro 2000 dal Europana Parlamento, Konsilio e Komisiono.

 Konteno 
La Charto kontenas 54 artikli e kurta introdukto. La yuri grupigesas en 6 chapitri, a qui adjuntas 7ma chapitro pri generalaji.

 Chapitro I: Digneso 

 Artiklo 1: homala digneso
 Artiklo 2: yuro vivar
 Artiklo 3: yuro di integreso di la persono
 Artiklo 4: interdikto di tormento e di punisi o traktadi nehumana od abasanta
 Artiklo 5: interdikto di sklaveso e di punisolaboro

 Chapitro II: Libereso 

 Artiklo 6: yuro di libereso e sekureso
 Artiklo 7: respekto di la vivo privata e familiala
 Artiklo 8: protekto di la personala datumi
 Artiklo 9: yuro mariajar su e fondar familio
 Artiklo 10: libereso di penso, koncio e religio
 Artiklo 11: libereso di expreso ed informo
 Artiklo 12: libereso di asemblo ed asocio
 Artiklo 13: libereso di arti e cienci
 Artiklo 14: yuro di edukeso
 Artiklo 15: libereso profesional e yuro laborar
 Artiklo 16: libereso entraprezar
 Artiklo 17: yuro di proprieto
 Artiklo 18: yuro di azilo
 Artiklo 19: protekto kaze di foreso, ekpulseso od extradeso

 Chapitro III: Egaleso 

 Artiklo 20: egaleso yurala
 Artiklo 21: nediskriminaco
 Artiklo 22: diverseso kulturala, religiala e linguala
 Artiklo 23: egaleso inter viri e mulieri
 Artiklo 24: yuri di infanti
 Artiklo 25: yuri di oldi
 Artiklo 26: ensociigo di handikapieri

 Chapitro IV: Solidareso 

 Artiklo 27: yuro di informo e konsulto di la laboristi en la firmo
 Artiklo 28: yuro negociar e kolektive agar
 Artiklo 29: droit d'accès aux services de placement ;
 Artiklo 30: protekto kaze di nejusta desemployo
 Artiklo 31: laborala kondicioni justa e yusta
 Artiklo 32: interdikto di laboro da infanti e protekto di yuni laboranta
 Artiklo 33: vivo familiala e vivo profesionala
 Artiklo 34: sociala sekureso e sociala helpo
 Artiklo 35: protekto di saneso
 Artiklo 36: accès aux services d'intérêt économique général ;
 Artiklo 37: protekto di naturmedio
 Artiklo 38: protekto di konsumeri

 Chapitro V: Civitaneso 

 Artiklo 39: yuro di voto ed elektebleso en la elekti di la Europana Parlamento
 Artiklo 40: yuro di voto ed elektebleso en la urba elekti
 Artiklo 41: yuro di bona administro
 Artiklo 42: aceso a dokumenti
 Artiklo 43: mediaco
 Artiklo 44: yuro peticionar
 Artiklo 45: libereso circular e sejornar
 Artiklo 46: protekto diplomatiala e konsulala

 Chapitro VI: Judicio 

 Artiklo 47: yuro reale apelar ed acesar senpartisa judiciisto
 Artiklo 48: présomption d'innocence et droit de la défense ;
 Artiklo 49: principe de légalité et de proportionnalité des délits et des peines ;
 Artiklo 50: yuro ne judiciesar o punisesar dufoye pro un kontravenco

 Chapitro VII: Generala klauzi 

 Artiklo 51: aplikala feldo
 Artiklo 52: interpreto di la yuri
 Artiklo 53: protektala nivelo
 Artiklo 54: interdikto di misuzo di yuro

Kategorio:Europana Uniono
Kategorio:Yuro-cienco