Windsor, Ontario

Windsor esas urbo en Ontario, e la maxim sudala urbo en Kanada. Segun statistiki de 2022, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 146,32 km².

Ol jacas an la suda rivo di rivero Detroit, sude e direte trans la rivero de Detroit, Michigan.

Windsor esas granda kontributero al automobil-industio di Kanada e havas interesiva historio e diversa kulturo.

 Historio 
Ante europana explorado e koloniigo, la regiono di Windsor habitesis da tale nomizita First Nations ed indijeni Usana. Franca agrokultivala kolonio establisesis ye la situo di Windsor en 1749. Ol esas la max anciena kontinue habitata europane-fondita habiteyo en Kanada weste de Montreal. L'areo unesme nomizesis la Petite Côte ("Mikra Rivo", kontraste la plu longa rivo an la Detroit-rivo di la rivero). Pose ol nomesis La Côte de Misère ("Povreso-Rivo") pro la sabloza suli proxim urbeto LaSalle.

Franca-Kanadana heredajo di Windsor reflektesas en strado-nomi en la Franca, exemple Ouellette, Pelissier, François, Pierre, Langlois, Marentette, e Lauzon.  La nuna strado-sistemo (greto kun longa bloki) reflektas la kanadana metodo di agrokultivala tero-divido, ube la farmeyi esis longa e streta, alonge la rivero. Hodie, la norda-suda strado-nomi ofte indikas la nomo dil familio qua olim farmis la tero ube la strado nun esas. La strado-sistemo di fora arei sequas la britana sistemo por grantar tero-koncesioni. Esas signifikanta franca-parolanta minoritato en Windsor e la cirkondanta areo, aparte en la arei Lakeshore, Tecumseh e LaSalle.

En 1794, pos Usana Revoluciono, kolonio "Sandwich" fondesis. Ol pose rinomizesis Windsor, pro l'urbo en Berkshire, Anglia. La vicineyo Sandwich en la westo di Windsor esas hemo di anciena edifici, inkluzanta Mackenzie Hall, originale la kortodomo di komtio Essex en 1855. Hodie, ta edifico esas komunitato-centro. La maxim anciena edifico en la urbo esas Duff-Baby House de 1792. Ol proprietesas da Ontario Heritage Trust e kontenas kontori guverneriala. La François Baby House en centrala Windsor konstruktesis en 1812 e kontenas la Community Museum, muzeo pri lokala historio.

Windsor esis la situo di batalio dum la Upper Canada Rebellion en 1838. Ol atakesis da bando de 400 Usani e rebeli de Detroit. La lokala milico vinkis e retretigis li. Windsor anke servis kom teatro por la Patriot-Milito, plu tarde tayare.

En 1846, Windsor havis cirkume 300 habitanti. Du vaporonavi ofris servi a Detroit. La kazerno esis ankore gardata. Esis diversa sorti de komercisti, bank-agenteyo e post-kontoro. Ye la 12ma di oktobro 1871, incendio destruktis plua kam 100 edifici an la centro di Windsor. En 1892, ante ke Windsor divenis urbo, multa kontroversa nomi propozesis por ol, exemple South Detroit, The Ferry e Richmond. "Windsor" selektesis, por promocar la heredo di Angla koloniigisti.

Til 1935, Sandwich, Ford City e Walkerville esis separita enti (urbeti), ma ta yaro li anexesis a Windsor. Ante, vilaji Ojibway e Riverside, enkorpigita rispektive en 1913 e 1921, anexesis a Windsor en 1966. Dum la yari 1920ma, kande alkoholo proskriptesis en Usa, multa Usani iris a Windsor por drinkar.

Ye la 25ma di oktobro 1960, gaso-explozo che edifico Metropolitan Store produktis 10 morti, ed adminime 100 plusa homi vundita.

 Geografio 
Ouellette-Avenuo esas la historiala chefa komercala strado en centrala Windsor. Ol iras norde-sude, perpendikle a la rivero Detroit, e dividas la urbo aden estala e westala parti. Stradi qui transiras Ouellette-Avenuo inkluzas la direcionala elementi East e West pos lia nomi. Adreso-nombri en esta-westa stradi en Windsor augmentas per 100 po bloko fore de Ouellette-Avenuo, ed adreso-nombri en norda-suda stradi augmentas per 100 po bloko fore del rivero Detroit. En arei ube la rivero esa kurva, ula nombri en norda-suda stradi omisesas. Konseque, trans la urbo, omna adreso-numeri en norda-suda stradi rikomencas ye sive 600, por stradi weste de Walker Road, sive 800 por ti este, ube la strado transiras Wyandotte Street.

La Department of Parks and Recreation mantenas 1200 hektari de verda spaco, 180 parki, 64 km de treki, 35 km de trotuari, 60 parkeyi, vakanta tereni, natural arei e foresto en la urbo Windsor. La max granda parko esas Mic Mac Park, qua akomodas multa diversa aktivesi inkluzanta basbalo, futbalo, biciklago, e glitoveturago. Windsor havas multa biciklo-treki, la max granda esas Ganatchio-Treko en la fora estala parto dil urbo. Dum recenta yari, la urbo-konsilistaro instigis adjunto di biciklo-voyi en urbo-stradi por provizar ligi tra la existanta treko-reto.

La treko-reto esas ligita kun la LaSalle Trail weste, e future ligesos kun la Chrysler Canada Greenway (parto dil Trans Canada Trail). La nuna verdavoyo esas 42 kma olima fervoyo-koridoro konvertita aden multa-uza amuzo-treko, subtera koridoro e naturala verda spaco. La koridoro komencas sude de Oldcastle e duras adsude tra McGregor, Harrow, Kingsville, e Ruthven. La Greenway esas bonega treko por promeno, biciklago, kurado, ucelo-spekto, terala skiago ed en ula arei, kavalko. Ol konektas natural arei, richa agrikultivala tero, historiale ed arkitekturale signifikanta strukturi, e premiizita viniferii. Parto de ta treko sinuifas tra Windsor Sculpture Park kun diversa moderna e pos-moderna skulturi. Familii de elefanti, pinguini, kavali, e mult altra temo-skulturi trovesas en la parko.

 Kulturo 
280px|thumb|Biciklo-voyo en Windsor
Windsor e cirkondanta areo servesas da la jurnalo Windsor Star depos 1888. Ta regionala jurnalo esas la unika diala jurnalo en Windsor e komtio Essex, ed atraktas la max granda lektantaro di irga kanadana urbala jurnalo.

La Windsor Independent esas alternativa jurnalo editata monatale, e kontenas recensi, novaji, politiko, arto, kulturo ed amuzi.

Windsor esas parto dil televizion- e radio-merkato di Detroit segun teritoriala yuri. Pro to, ed olua proximeso a Toledo e Cleveland, radio- e televizion-brodkasterii en Windsor grantesas specala rango da la Canadian Radio-television and Telecommunications Commission, to quo dispensas li de multa kanadana kontenajo-postuli ("CanCon") quin altra brodkasterii en Kanada mustas obediar.

Windsor anke dispensesas de reguli pri monopolo di proprieto. Ecepte Blackburn Radio-proprietata stacioni CJWF-FM e ribrodkastero di CKUE-FM de Chatham a Windsor, omna altra nuna komercala brodkasterii proprietesas da un kompanio, Bell Media.

 Transporto 
Windsor esas la westala termino di Highway 401, la max uzata autovoyo di Kanada, e la Quebec City-Windsor-Koridoro di Via Rail. La Via-staciono esas la sisesma max uzata en Kanada segun pasajeri.

Windsor havas municipal autovoyo, E.C. Row Expressway, qua iras este-weste tra la urbo. Konsistant ek 15,7 km de autovoyo e non junteyi, la expressway esas la maxim rapida autovoyo trans la urbo. E.C. Row Expressway mencionesas en la Guinness Book of Records kom la max kurta "freeway" qua bezonis la max longa konstrukto-tempo. plu kam 15 yari. La expressway iras de la fora westo di Windsor ye Ojibway Parkway este a Banwell Road.

Windsor konektesas kun Essex e Leamington per Highway 3, ed esas bone konektata kun altra municipi e komunitati tra komtio Essex per la strado-reto.  Preske 20.000 vehili vovajas sur Highway 3 en komtio Essex omnadiale. Ol esas the chefa voyo a la laboreyo por multa rezidanti di Leamington, Kingsville ed Essex.

Windsor esas ligita kun Usa per la Ambassador-Ponto, la Detroit-Windsor-Tunelo, Canadian Pacific Railway-tunelo, e Detroit-Windsor-kamion-paromo. La Ambassador-Ponto esas la maxim uzata internaciona frontiero-transireyo di Nord-Amerika segun vari: 27% de komerco inter Kanada ed Usa transiras la Ambassador-Ponto.

La urbo servesas da Windsor-Aerportuo, regional aerportuo kun servi da Air Canada Jazz, Porter Airlines, Westjet, e general aviaco-trafiko. La maxim multa flugi esas en Ontario kun konekti a Calgary e Kuba.

L'aeroportuo Detroit Metropolitan Wayne County situesas cirkume 40 km trans la frontiero en Romulus, Michigan, ed esas l'aerportuo preferata da multa Windsorani, nam ol havas reguloza flugi a plu multa destini kam Windsor-Aeroportuo.

Publika autobuso-servo provizesas da Transit Windsor, la urbala autobuso-kompanio, qua operacas 13 voyi per floto de 112 vehili tra la urbo ultre transporto por multa skolani, plus servo a Detroit.

Windsor havas longa historio di fervoyi e pasajerala e varala pro tunelo di Michigan Central Railway. Interurbala pasajero-servo provizesas da Via Rail tra la regiono per staciono Windsor Railway Station.

Kategorio:Urbi en Kanada