Galiana linguo

Galiana linguo esas extingita Kelta linguo, qua parolesis en Galia, la nuna Francia, Belgia e Suisa. Cirkume 20 000 vorti konocesas, inkluzite omna de la verbala konjugaji.

La deklinadi sume ne savesas, ma 85% ek la vortaro esas de la tri ordinara deklinadi; maskulalo, feminalo e neutralo.

Ya, ni ne havas omni vorti : multi por la kavali, min por altri kozi.
Ma ni havas multi por la chari e ni povas facar neologismi.

raeda = charo lejera kun auelo = aero povas facar "aueloraeda" por un aviono persona o di aeroklubo.

carpenton = charo qua transportas multi personi esas un autobuso e "auelocarpenton" un aviono di lineo.

Ni ne havas multi nomi di uceli exemple. La korvo, anuncero dil Deo Lugus o dil morti de pos min di 40 dii esas preske sola.

Kelka frazi en Galla :

ΟΥΗΡΒΡOΥΜΑΡΟC  ΔΕΔΕ ΤΑΡΑΝΟΟΥ ΒΡΑΤΟΥ ΔΕΚΑΝΤΕΜ

Esas videbla ke Galiana skribesis per Greka literi e per mayuskuli sen acento.

Ni pozus la frazo en latina literi :

Ouebroumaros dede Taranoou bratou dekantem = Verbrumaros donis a Taranoos en gratitudo l'ofranda.  (di gratitudo en frazo)

Druidi ne skribis religiala verki, ma li esis notarii e skribis kontrati en korto dil "nemeta" (nemeton = templo). Kontrato facata kun la helpo di un druido e sub regardo de Dei esis plu solena e sekura.

Cezar facis o granda eroro kande donis sendaji en latina ma kun greka literi "ut Galli ne intellegant" por ke Galli ne komprenus !

Galli skribis ankore kun literi latina ma l'alfabeto latina ne havas χ qua skribesas X en mayuskuli, nek ω /Ω, la O longa dil genitivi. La O kurta esas por il nominativ neutra singulara e por akuzativi maskulina e neutra singulara.

Do li skribis -om vice -on por -ΩN.

Altra frazo, emociganta, da yunino :

ΕΛΛΟΥΙCCΑ ΜΑΓΟΥΡΕΙΓΙ ΑΟΥΑ = Ellouissa à Magurix, sa petite fille

Uzanta latina literi:

Ellouissa Magoureigi aoua.

Se el skribus direte per literi latina, skribesus:

ELVISSΑ MΑGUREIGI ΑVΑ

La linguo galiana havabas quar nombri : la singularo, la duelo (come en Greka), la pluralo e la kolektivo.

Ma la duelo esabas plu komplexa kam en Greka pro ke la duelo esabas diferanta segun k'onu parolabas de du homuli, du mulieri, homulu kun muliero o du kozi.

La kolektivo komprenesas bone kun exemplo :

Se ni volas decar "Chefi decis ke..."

Existas du kazi :

- La persono ke parolas savas la exakta nombro de chefi, de tri til pose, 235 exemple

En ica kazo parolesas kun la pluralo : "Tigerni sepasint"  (Tigernoi, plu arkaike)

- La persono ke parolas ne savas la nombro de chefi e decas do :

"Tigernates sepasint" al kolektivo

Yen la tri deklinadi plu utiligata :

uiros = homulo (homo decesas gdonios)  nemeton = templo

uiros	   nemeton	

nom	   uiros	   uiroi	   nemeton	   nemeta	

ak	   uiron	   uirus	   nemeton	   nemeta	

gen	   uiri	   uirôn	  nemeti	   nemetôn	

dat	   uiru	   uirobo	   nemetu	   nemetobo	

kauzativo

(komplemento d'agento)	   uiru	   uirobi	  nemetu	   nemetobi	

lokativo	   uire		   nemete		

Thème en -a

touta « peuple »	riganîa « reine »	

singulier	pluriel	singulier	pluriel	

nominatif	tout-a	tout-as	rigan-ia	rigan-ias	

accusatif	tout-an, -en	tout-as	rigan-im	rigan-ias	

génitif	tout-as, -ias	tout-anon	rigan-ias	rigan-ianon	

datif	tout-ai >e >i	tout-abo	rigan-i	rigan-iabo	

instr./sociatif	tout-ia	tout-abi	rigan-ia	rigan-iabi	

lok	toutià	toutanibo						

La feminino en -a ne havabas kolektivo.						

La kolektivo del maskulini :																								

Tigernate(s), tigernate, tigernatons, tigernatiom / τιγερνατιων, tigernatebo, tigernatebi																								

Ni terminas kun fiera fraza di Galo ad Romano :

Rios teutios immi ac teutias rias = Me esas libera civitano de naciono libera

Kategorio:Kelta lingui