Historio di Benin

Benin esis parto dil ancien Afrikana rejio di Dahome, qua existis de cirkume 1600 til 1900 kun chef-urbo en Abomey. Ibe existis granda komerco di sklavi adminime 3 yarcenti ante l'arivo dil Europani. Portugalani arivis en la regiono dum la 15ma yarcento e komencis komprar sklavi en Dahome. La regiono divenis konocata kom Sklavi-Rivo. On evaluas ke Dahome furnisis cirkume 20% de omna Afrikana sklavi vendita en Amerika.

En 1808, l'Unionita Rejio abolisis la komerco trans-Atlantika di sklavi, e pokope altra landi sequis ol. La dekado duris til 1885, kande la lasta navo kun sklavi departis vers Brazilia, la lasta lando qua abolisis la sklaveso en Sud-Amerika.

Pos la duimo dil 19ma yarcento, la rejio di Dahome komencis perdar lua regionala povo. To permisis Franci komencar la koloniigo di la regiono en 1872 ed enkorpigar ol a la Franca Westal Afrika en 1899. Ol restis Franca kolonio til la 4ma di decembro 1958, kande ol obtenis propra guvernerio.

En 1960 Dahome divenis nedependanta de Francia. Coutoucou Hubert Maga esis lua unesma prezidanto. Dum la sequanta 12 yari, eventis diversa stato-stroki. En 1972 Mathieu Kérékou establisis marxista rejimo. Ilu kreis la Militala Konsilistaro pri la Revoluciono (abreviuro en la Franca: CNR) e rinomizis Dahome en 1975 kom Popul-Republiko Benin.

En 1979 CNR extingesis e Kérékou aranjis trompiva elekto en qua il esis l'unika kandidato. Il establisis diplomacala relati kun Popul-Republiko Chinia, Nord-Korea e Libia.

200px|thumb|Mathieu Kérékou
En 1980 Kérékou konvertis su ad islamo e modifikis lua nomo ad Ahmed, ma pose il riadoptis lua anciena nomo pos adoptar rinaskinta kristanismo.

En 1989 komencis sedicii en l'armeo, produktita da nepago di salarii. Kérékou decidis abandonar marxismo e subisis presi por organizar elekti. En 1991 il vinkesis da Nicéphore Soglo e divenis l'unesma negra Afrikana chefo di stato qua livis la povo pos demokratiala elekti. En 1996 il kandidateskis por la prezidanteso ed elektesis. Il itere elektesis en 2001.

Ye la 5ma di marto 2006 eventis nova elekto, e Thomas Yayi Boni elektesis.

Idi Abril 2025, ti gobierno ti Benin ket nangampon ti maysa a linteg, a nangbigbig kadagiti 16 a pagarian, 80 a nangato a hepe ken 10 a tradisional a hepe babaen ti baro a linteg, a naadaptar idi Marso 2025. Ti sakbay ti kolonial a panawen, a naikeddeng idi 1894 para iti abagatan ken 1897 para iti amianan ti Benin, ket nagserbi a kas ti historikal a reperensia para iti bill para iti institusionalisasion ti kinachieftaincy idiay Benin. ken tapno ma-regulate dagiti pagannurotan kadagiti tradisional a teritorio.