Aeroportuo

Aeroportuo od aerodromo esas loko ube avioni, helikopteri od aeronavi startas e/o tervenas. Aeroportuo havas adminime un voyo preparita por starto o terveno di avioni ed ordinare inkluzas edifici, exemple turmi, por kontrolo dil aerala trafiko, hangari e termini por embarko e/o desembarko di voyajanti. Militala aeroportuo esas nomata anke aerala bazo.

La vorto aerodromo esas ordinare uzata por nomar simpla aeroportui, sen multa substrukturi por voyajanti. Omna aeroportui esas aerodromi, ma ne omna aerodromi esas aeroportui. Ordinare, por esar konsiderata aeroportuo e recevar ofta komercal aviaci, aerodromo mustas satisfacar obligi e normi pri sekureso kontrolata da lokala od internaciona autoritati.

Aeroportui povas recevar kargajo, voyajeri od ambi. Ordinare ol komunikas a vicina urbo od urbi per chosei, fervoyi od urbala fervoyi. La maxim granda aeroportui povas recevar mili de personi singladie. Segun raporto da CIA, en 2009 existis cirkume 44,000 aeroportui od aerodromi "videbla de l'aero" en la tota mondo, inter qui 15,095 situita Usa.

Substrukturo
Mikra aeroportui - la maxim multa aeroportui en la mondo - ordinare havas un voyo por starto o terveno longa de 1,000 metri (cirkume 3,300 futi) o mine. La voyi en granda aeroportui ordinare esas longa de  metri ( futi) o plue.

La maxim multa aeroportui ne havas anke turmo por kontrolar l'aerala trafiko, ma la granda aeroportui havas ol. La kontrolisti uzas radaro por lokizar la situeso dil avioni e komunikas kun l'avioni e kun la krui sur sulo per radio, por organizar la terveni e la starti.

Precipua aeroportui (segun nombro di voyajanti - 2012)
 Nomo Urbo Lando Voyajanti Internaciona Aeroportuo Hartsfield-Jackson  Atlanta, Georgia  Aeroportuo di Beijing Chaoyang, Beijing   Aeroportuo Heathrow London   Aeroportuo O'Hare Chicago, Illinois   Internaciona Aeroportuo di Tokyo   Ōta, Tokyo   Internaciona Aeroportuo di Los Angeles Los Angeles, Kalifornia   Paris-Charles-de-Gaulle Paris  

 Kelka remarkinda aeroportui 
L'aeroportuo Charles de Gaulle imauguresis ye la 8ma di marto 1974. La konstruktado di la aeroportuo, ye 25 km nord-este de Paris, komencis en 1966. Termino 1, qua existas de la inauguro, havas ronda edifico ek dek etaji, kun sep satelitala strukturi komunikanta a la centrala strukturo per sub-tera pedovoyi; la arkitekto esis Paul Andreu. Nuntempe existas tri termini. Ol esas la maxim granda aeroportuo en Francia. En 2012 ol esis la sepesma aeroportuo en la mondo, segun aviono-trafiko e nombro de voyajanti.

L' aeroportuo John F. Kennedy, qua olim nomizesis aeroportuo Idlewild, ed esis konocata kom "Internaciona Aeroportuo di New York", inauguresis en 1943. Ol konstruktesis por helpar l'aeroportuo La Guardia, inaugurita en 1939 ma lor ja plena. Nun, plu kam 70 aerolinei funcionas ibe. Ol havas 6 termini e 151 pordi. Du anciena termini (la 6ma e la 3ma) demolisesis.

L'Internaciona aeroportuo Kansai en Japonia konstruktesis sur artificala insulo ed inauguresis ye la 4ma di septembro 1994. La konstrukturo komencis en 1987, por helpar l'aeroportuo di Osaka, lore ja plena. Ol recevas interna ed anke internaciona aviaci. Nun ol havas du termini, e la triesma konstruktabas. Du espreso-linei servas l'aeroportuo. L'artificala insulo esas longa de 4 km e larja de 2.5 km. Ponto longa de 3 km ligas l'artificala insulo a Honshu.

L'aeroportuo Paro, un ek la quar aeroportui di Bhutan e l'unika internaciona aeroportuo di la lando, judikesas un de la maxim danjeroza por startar o tervenar. Jacante  metri super la marala nivelo, meze dil montaro Himalaya, nur 8 pilotisti judikesas sat kapabla por tervenar ibe.

L'aeroportuo 'Juancho E. Yrausquin'' en Saba havas la maxim kurta treko por departo e terveno por uzo komercala en la mondo: ol esas longa de nur 396 metri. La treko esas uzebla nur da avioni propulsita per helico, ma ne da turboreaktor-avioni.

 Referi