Periodala tabelo

La periodala tabelo (o periodo-tabelo) esas tabelala dispozo di la kemiala elementi, rangizita segun lia atomala nombro (nombro di protoni), elektronala aranjuro e kemiala propraji. Ca rangizo montras periodala tendenci, exemple elementi kun simila karakteristiki en la sama kolumno. Ol anke montras quar rektangulatra grupi kun kemiala propraji multe simila.

La rangi di la tabelo nomesas periodi; la kolumni esas nomata grupi. Sis grupi (kolumni) havas nomi e nombri: exemple, elementi de la grupo 17 esas la halogeni; e grupo 18, la nobla gasi. La periodala tabelo povas esar uzata por derivar relateso inter la havaji dil elementi, e predicas la havaji di nova elementi ne ja deskovrita o sintizita. La periodala tabelo provizas utila trabaro por analizar kemiala karakteristiki, ed esas larje uzata en kemio ed altra cienci.

Dmitri Mendeleyev publikigis ye 1869 l'unesma larje rikonocebla periodala tabelo. Ilu developis lua tabelo por ilustrar periodala tendenci en la havaji di la tatempa elementi savata. Mendeleyev anke predicis kelka havaji di tatempa elementi nesavata qua expektus plenigar lakuni en ica tabelo. Maxim multe di lua predicuri esis pruvita korekta kande l'elementi esis pose deskovrita. La periodala tabelo di Mendeleyev esis pluvastigita e rafinita per la deskovro o sintezo di plusa elementi nova e la developo di nova modeli teoriala explikar kemiala karakteristiki.

Omna elementi - del atomala nombro 1 (hido) til 118 (oganesono) - sive deskovrita sive sintizita, inkluzite la maxim recenta adjuntaji (elementi 113, 115, 117, e 118) esis konfirmita dal IUPAC ye la 30ma di decembro 201. Li kompletigis l'unesma sep rangi di la periodala tabelo. L'unesma 94 elementi existas en la naturo, quankam kelki nur trovesas en traco-quantesi ed sintizesis en laboratorii ante ke li deskovresis en la naturo.L'elementi deskovris komencale da sintezo e pose en la naturo esas teknecio (Z=43), promecio (61), astato (85), neptunio (93), e plutonio (94). Elementi kun atomala nombri de 95 til 118 nur sintizesis en laboratorii o nukleara reaktori. Sintezo di elementi qua havas plu alta atomala nombri persequas. Plura sintezala radionuklidi di naturala elementi anke produktis en laboratorii.

 Supervido 

 Videz anke 
 Listo pri kemial elementi

 Extera ligili 
 Tabelo periodala dil elementaro da Fernando Zangoni. En Ido. NOVA VERKO: 2008

 Noti 

 Referi 

Kategorio:Kemio