Insuli Turks e Kaikos

Insuli Turks e Kaikos esas Britaniana transmara teritorio che Karibia, konsistanta ek la maxim granda insuli Kaikos, e la min granda insuli Turks, du grupi di tropikala insuli jacanta sud-este de Bahama e nord-este de Kuba e Hispaniola. Segun statistiki de  ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 948 km².

Historio
Ante l'arivo di Europani, l'insuli habitesis da le Lukayi, qui havis la sama origino kam le Taíno, qui habitis altra regioni di Karibia. Ne savesas klare se Cristoforo Colombo vidis l'insuli, ma l'unesma Hispano qua vizitis li esis Juan Ponce de León, qua arivis en 1512. Pos kontakto kun Europani, le Lukayi decimacesis til sua kompleta desaparo cirkume la duimo dil 16ma yarcento, pro sklavigo e pro morbi portita dal Europani.

Dum la 16ma, 17ma e 18ma yarcenti, l'insuli kontrolesis unesme dal Hispani, pose dal Franci e fine dal Britaniani, ma nul ek ta povi establisis kolonio ibe.

En 1841, Hispana navo Trouvadore transportante sklavi sinkis en Est-Kaikos, un ek la maxim granda insuli dil arkipelago, e 192 sklavi transvivis. Sub Britaniana dominio, sklaveso esis nelegala, e sklavi liberigesis. Li divenis parto dil originala habitantaro dil insuli.

En 1873, l'insuli divenis parto di Jamaikana kolonio ed, ye la 4ma di julio 1959 ol divenis kolonio separita de Jamaika. Pos la nedependo di Jamaika en 1962, l'insuli divenis protektorato Britaniana.

Geografio
La teritorio konsistas ek cirkume 40 insuli, de qui 8 habitesas. L'insuli dividesas en du grupi, separita da 35-kma stretajo: weste jacas insuli Kaikos, de qui 6 habitesas, ed este jacas insuli Turks, de qui nur 2 habitesas. La tereni esas basa, la suli esas povra e poke profunda. Ne existas fluvii o lagi en l'insuli, ma existas laguneti saloza. Vicina al insuli existas koralia rifi, qui esas atraktivi por turisti, ultre la plaji.

La vejetantaro esas precipue gramini, e kelka regioni kovresas da manglieri. Granda parto dil originala foresti di Grand Turk, Salt Cay e Sud-Kaikos (South Caicos) destruktesis dum l'epoko dil extraktado di salo. Existas abundanta varietato di arbori, nome fruktifanta, en Nord-Kaikos, ube ank existas la maxim granda kolonio di flamingi de la lando.

La klimato esas varma, e pro la basa altitudo dil insuli, la pluvo-quanto en l'arkipelago esas min granda kam en altra regioni di Karibia. Ol varias de 1000 mm til 1500 mm, koncentrata de mayo til oktobro, pluvoza sezono dil arkipelago. Ordinare, l'insuli frapesas da uragani.

Ekonomio

Turks e Kaikos uzas Usana dolaro kom monetaro. La teritorio esas membro di Karibiana komunitato.

Referi

Kategorio:Turks e Kaikos