Mississippi

Mississippi esas Usana stato. Ol havas kom vicini Tennessee norde, Alabama este, Louisiana ed Arkansas weste, e Louisiana e Gulfo di Mexikia sude. Segun la demografiala kontado di 2020, ol havis  habitanti. Lua tota surfaco esas  km².

Historio
Cirkume 9500 aK paleoindijeni* chaseri e kolekteri arivis a la nuna sudo di Usa. Inter 8000 aK e 1500 aK, li gradope divenis sedentaria, e developis komerco. Inter 800 aK ed yaro 1000, lokala populi konstruktis konikala kolineti. Cirkume yaro 700, tale nomizita "civilizuro de Mississippi" komencis kultivar maizo, avelano, fazeolo e kukombro. Cirkume la duimo dil 16ma yarcento, tale nomizita "civilizuro di Mississippi" dekadis, e populi Chickasaw, Choctaw, Natchez, Yazoo, Pascagoula e Biloxi expansis en la regiono. Kande Europani arivis a la regiono, le Chickasaw, Choctaw e Natchez esis la precipua tribui qui habitis la regiono.

Dum la yari 1540a, Hispani komandita da Hernando de Soto trairis la nord-esto di la regiono. Ye la 8ma di mayo 1841, De Soto deskovris fluvio Mississippi. En 1682, Cavelier de La Salle ed Italian explorero Henri de Tonti revendikis la regiono por rejio Francia, e nomizis ol Nova-Francia. En februaro 1699, Pierre Le Moyne d'Iberville establisis kolonio Fort Maurepas apud gulfo di Mexikia. En 1716, Jean-Baptiste Le Moyne fondas Fort Rosalie, ed ye la sequanta yaro, Skoto John Law aquiris privileji por koloniigar la regiono. En 1722, l'unesma sklavi portesis a la regiono da Franci.

En 1763, per tale nomizita "kontrato di Paris", la regiono cedesis ad Unionita Rejio da Francia, e divenis parto di Westala Florida Britaniana. En 1779, Hispani komandita da Bernardo de Gálvez okupis parto dil distrikto Natchez. En 1783, traktato di Paris cedis la sudo di Mississippi a Hispana imperio, kom parto di Westala Florida, kontre ke l'areo super paralelo 32°N cedesis ad Usa. En 1795, per tale nomizita "kontrato di Pickney", Hispana imperio aceptis la revendiko di Usa pri uzo di paralelo 31°N kom frontiero. Ye la 7ma di aprilo 1798, teritorio Mississippi organizesis. En 1801, aborijeni Choctaw cedis teritorii ad Usa. En 1803, per la kompro di Louisianne, Usa kontrolis la tota fluvio Mississippi.

Inter 1815 e 1819, grupo di migranti arivis, atraktita por la preci di kotono, por l'aperto di nova chosei, ed elimino di indijena proprieti en la teritorio. Ye la 10ma di decembro 1817, Mississippi divenis la 20ma Usana stato. Natchez divenis lua unesma chef-urbo. En 1822, la chef-urbo transferesis a Jackson.

En 1830, Usana Kongreso aprobis lego konocata kom Indian Removal Act, qua imperis la removo di la maxim multa aborijeni, nome le Choctaw e le Chickasaw vers teritorii weste de fluvio Mississippi, che regiono lor nomizita Indijena Teritorio, nun stato Oklahoma. La restanta indijeni darfis divenir Usana civitani. Dum la yaro 1830a, Mississippi divenis un ek la maxim granda produkteri di kotono. Dum ta epoko, la habitantaro blanka duopleskis, tamen negri restis la majoritato di la habitantaro. En 1835 eventis revolto kontre sklaveso en Madison County. Multa negri ed anke blanki suspektita pri esar kontre sklaveso mortigesis. En 1860, Mississippi esis la maxim granda produktero di kotono en Usa, e 55% de lua habitantaro esis sklavi. En 1861 ol divenis la 2ma stato qua separis su del Uniono. Jefferson Davis, Misisipiano, divenis prezidanto di la Kunfederuro.

Dum Usana interna milito, plua kam 80 mil soldati de Mississippi luktis por la Kunfederuro, e cirkume 17 mil negri e 545 blanki luktis por l'Uniono. Ye la 4ma di julio 1863, generalo Ulysses S. Grant kaptis Vicksburg pos longa siejo, e rekuperis kontrolo di fluvio Mississippi por l'Uniono. Pos finir la milito en 1865, sklaveso abolisesis e komencis la rikonstrukto dil stato. Blanki probis impozar legi por restriktar yuri por negri, tamen Republikani nuligis ta legi. En 1868 kunvokesis konstitucal asemblo kun partopreno di negri e blanki. La konstituco adoptis universala votado por viri, e kreis sistemo di publika skoli.

Geografio

Geografiale, Mississipi subdividesas em 4 regioni: pinala foresti (Angle: Piney Woods, o Southern Pine Hills), norda kolini, la litoro, e tale nomizita "baseno Yazoo", anke konocata kom "Delto". La reliefo dil stato esas basa, e sua mezavalora altitudo esas 91 metri. La maxim alta monto di la stato esas kolino Woodall Mountain, kun nur 246 metri di altitudo. Ca monto jacas an tale nomizita kolini Tishomingo, proxim la frontiero kun Tennessee ed Alabama.

La precipua fluvio esas Mississippi, qua formacas la westala frontiero dil stato kun Arkansas ed anke parto di la frontiero kun Louisiana. La delto di Mississippi esas regiono plana ed inundebla, formacita per sedimenti transportita da fluvio Mississippi e rivero Yazoo.

La maxim granda urbo dil stato esas Jackson. Altra importanta urbi esas Gulfport e Biloxi.

Ekonomio

Referi