Mongola lingui

Mongola lingui esas un grupo en Altaika linguaro. En evoluciono di Mongola lingui dicernesas tri periodi:

I. La periodo di anciena Mongola finis c. 1200. Ne existas anciena texti, ma esas konkluzita ke esis du precipua dialekti, de qui un divenis la bazo di Libro-Mongola.

II. De periodo di Meza-Mongola (1200–1500) esas prezervita multa linguala materiali. Dum Chingiz-kano e sua propaginti Mongola esis en poziciono di mondala linguo. Per estala dialekto skribita dokumenti esas komparate multa, ed esas prezervita Araba-Mongola e Persiana-Mongola vortari, quin Islamana eruditi kompilis ye 13ma e 14ma yarcenti. De sudala dialekto ne existas ula literaturala traci.

III. Periodo di nuna Mongola komencis kun Buddhana renesanco, qua produktis ampla literaturo. Mongoli turnis a Buddhani c. 1575, e pose komencis tradukar verki ek Sanskritana, Chiniana e Tibetana. Nuna lingui dividas su en estala e westala grupi.

Linguisti ne esas unanima pri klasifiko di Mongola lingui. Yen tri diferanta klasifiki ek diversa fonti.
 Klasifiki 
 1ma klasifiki 
3 grupi: Estala, Westala e Altri
Estala grupo:
 Dagura / Daura (multe diferas de altri; parolesas en Interna-Mongolia, Chinia)
 Monguora (en Kansu di Chinia)
 Tu
 Paongan / Bao’an / Bonan
 Santa / Thung-hsiang
 Flava Uigura (Kansu di Chinia)
 Mongola (7 dialekti)
 Halha Mongola (generala e literaturala linguo di Mongolia)
 Ordos / Urdus (linguo di Interna-Mongolia)
 Chahaari
 Urat
 Harchin (10 dialekti)
Westala grupo:
 Oirata (en Mongolia, Sinkiang; dialekti i.a. Torguta, Dorbota)
 Kalmuka (proxima ad Oirata)
Altri:
 Mogola (Iranigita / Persianigita (?) restajo-linguo en Afganistano)

 2ma klasifiki 
2 Grupi: Estala e Westala
Estala grupo:
 Daguro
 Monguoro (Bonan, Dongxiang, (Estala-)Yugur)
 Oirata-Halha 
 Halha-Buryata (Buryatana, Mongoliana)
 Oirata-Kalmika-Darhata (Darhata, Kalmika-Oirata)
Westala grupo:
 Mogola

 3ma klasifiki 
2 Branchi: Estal-Mongola brancho e Westal-Mongola brancho
Estal-Mongola brancho:
 Mongoliana
Westal-Mongola brancho:
 Oirata
 Kalmuka
 Buryata
 Mogola
 Dagura
 Monguora
 Santa
 Paomgan

Videz Wikipedio en Mongola

Kategorio:Mongola lingui