Vito

Vito esas sarmentoza arboreto di Vitaci, ante nomizita Ampelidaci larja kultivo per su frukti en grapi, la vit-bero, do onu tiras vino. Olu existas nekontebla varii kultive nomizita vit-speci : cabernet, chardonnay, merlot, pinot, sauvignon, etc. La vit-kulturo okupas cirkume 8 milioni hektari en la mondo e produktas proxim 300 milioni hektolitri di vino. Aljeria dum Franca koloniigo produktis bona ed alkoholoza vini, ma pos mohameda influo maxim reduktabas produktado.

Klasika klaseso : Vitis vinifera L.

To esas kultiva speco de nememorebla en Europa, en weste di Azia (Mez-Oriento), Kaukazia e norde di Afrika, ma ke onu povas trovar en esto subspontana, note en sude di Francia. Olu esis introduktar en omna kontinenti, e vit-kulturo havas prenar di la importo en Kalifornia, Chili, Australia, Sudafrika e Chinia.

Sulo vit-plantacita nomas su viteyo.

 deskripto 

Vito esas sarmentoza arboreto qua ligas su ad suporti per di helici. La stipiti, talita en kulturo, povas atingar en naturo di tre longesi klimanta en la arbori. La folii kon palma nervaturo komportas kin precipua lobi plu o min distranchita, ed esas formale di kordio en la bazo. La flori esas tre mikra, verdatra e grupita en kompoza grapi. La matura frukti esas beri ye variana formo e koloro. Oli esas blanka, flavatra, violea o nigra, e preske sempre nigra ye sovaja esto. Fina deskripto di form-variani di folii e di frukti esas necese per identifikar la vit-speci. Ta esas la objekto di la ampelografio.

 Kulturo 
 Multopleso 
 semi
 stekado
 markotado
 Planto 

Planto facas su yed iterembro.

 Grefado 
 Metodii 

 Port-greftajo 

 Sulo-laboro 
Sterkizo
 Organika materio 
L'organika materio ne esas direte nutrivo per la planto. Olu aportas a sulo di nekare-ebla per sua fertileso.Olu devas esar celas en la prima cm di tero, por dekompozar su sempre koram poka oxo. Olu povas esar animala od (e precipue) vejetala origino. L'animala materio esas plu pri konsiderar kom dungo aportita precipue nitro. La vejetala materio devas provenar di vejeti « matura » (Olu dicas lignita) e fermentebla (la folii di platano o la palio di rizo, exemple, ne facas por bona raporti, nam tre poka fermentebla). 
La bezoni di restituco kalkulas en funciono di sulotipo e di klimato. Onu donas kom mez-valoro, per mantenado, la equivalanto de 5 til 15 tuni per yaro e per hektaro di sterko.

 Enemiki 

 Klimata ataki 

 kombustajo di yuno
 sekajo
 fulmino
 frosto
 protekto nam sulo-kovrilo e granda ventili por movar plu varma aero de 30 m vers baso.
 grelo

 Ne parazita morbi 

Manko di boro

 Viruso-morbi 

 kriptogama morbi 

 Animala paraziti 
 Akaro 

 Insekto 

 Nematodo 

Kategorio:Vinifado
Kategorio:Vito-kulturo