Montserrat

Montserrat esas transmara teritorio dil Unionita Rejio, konsistanta ek la samnoma insulo. Segun statistiki por 2008, l'insulo havis  habitanti. Lua tota surfaco esas 102 km².

Montserrrat esas longa de cirkume 16 kilometri e larja de 11 kilometri, kun cirkume 40 kilometri di litoro. Ol surnomizesis "smeralda insulo di Karibia", ambe por semblar la rivi di Irlando e por l'origino Irlandana di multa ek lua habitanti. L'insulo esas la sola membro nesuverena di Karibiana Komunitato, e dil Organizuro di Stati de Estal Karibia.

Cristoforo Colombo nomizis l'insulo Santa María de Montserrate, homaje la Virgino di Montserrat de la monakeyo di samnoma, en Katalunia, a quon, segun il, la monti similesis. Montserrat, en Kataluniana signifikas "dentetoza monto".

Historio
Segun arkeologiala studii de 2012, primitiva populo ante l'Arawak habitis Montserrat cirkume 4.000 til 2.500 yari ante nun. Tamen, l'insulo deskovresis dal Europani erste kande Cristoforo Colombo vidis ol dum lua duesma voyajo ad Amerika, en 1493. Colombo nomizis l'insulo pro la rokoza Montserrat en Katalunia, Hispania.

Montserrat koloniigesis unesmafoye kande Irlandani arivis ibe, en 1632. Esinte enemiki dil Angli, Irlandani invitis Franci revendikar l'insuli en 1666, malgre ke nula trupi Franca arivis ibe. En 1712 eventis rapida atako Franca kontre l'insulo. Ye la 17ma di marto 1768 eventis faliita revolto di sklavi.

En 1782, dum la milito pri nedependo Usana, en suporto a Usani, Francia atakis Montserrat. Franci ne intencis koloniigar l'insulo, e retrodonis ol a Britania en 1783.

En 1834, sklaveso abolisesis. De 1871 til 1958 Montserrat divenis parto di la Kolonio dil Insuli Leeward. De 1958 til 1962 ol esis parto di la Federuro di Westal Indii.

En 1979, George Martin, muzikala produktisto qua verkis kun The Beatles apertis muzikal ateliero en Montserrat, ed atraktis mult artisti vers l'insulo. Tamen, du granda naturala dizastri frapis l'insulo e afektis komplete lua habitanti ed ekonomio.

En 1989, uragano Hugo frapis l'insulo per venti di plua kam 200 km/h, e domajis plua kam 90% de la substrukturi dil insulo. La muzikal ateliero klozesis e la turismo afektesis forte. En julio 1995,  volkano Soufrière eruptis, e destruktis komplete Plymouth, anciena chef-urbo dil insulo. La habitantaro fugis vers Unionita Rejio, e poka habitanti retrovenis pose: en 1994 l'insulo havis cirkume  habitanti; en 2005 li esis cirkume .

Geografio
left |thumb|320px|Estala rivo pos volkanal erupto.
Montserrat jacas 48 km sud-weste de Antigua e 480 km est-sud-este de Porto-Riko. Lua teritorio esas montoza e havas volkanal origino. Lua klimato esas tropikala e la temperaturi varias poke dum la yaro.

Depos l'erupto di Soufrière en 1995 la habitanti abandonis la sudo dil insulo, inkluzite l'anciena chef-urbo Plymouth. Nune plu kam la duimo dil insulo formacas exkluzo-zono, ube nulu povas rezidar. En 2011 nova aeroportuo apertesis an la nordo dil insulo, qua poke afektesis dal erupto e konservas multa del originala vejetantaro.

Ekonomio

Demografio
La habitantaro dil insulo esis cirkume  en 2008. Altra 8.000 Montserratani abandonis ol pos l'erupto di Soufrière e rezidas precipue en l'Unionita Rejio. Negri esas 88.4%, blanki e mestici de Irlandani, Britaniani ed Afrikani esas l'altra grupi.

Pos la dizastro, Unionita Rejio grantis Britaniana civitaneso a tota habitanti di Montserrat.

Kulturo
Alphonsus Arrow Cassell, muzikistulo famoza pro la soca-kansono Hot Hot Hot, e Maizie Williams, kantistino de la muzikala grupo Boney M, naskis en Montserrat.

Extera ligilo
 Gubernio di Montserrat .