Vatikano

Vatikano esas urbo e suverena stato qua existas interne la teritorio dil urbo Roma, en Italia. Lua sola urbo esas Vatikano, qua okupas la tota teritorio dil stato.

 Historio 

Papala rezideyo pos la 5ma yarcento, Vatikano nomizesis pro Mons Vaticanus, la Romana kolino sur qua ol stacas, e la nomo dil kolino forsan devenas del Latina Vaticinia, signifikante 'divineyo', forsan pro ke ol esis la situo di pre-Kristana templo.

Pos ke kristanismo divenis l'oficala religio di Romana imperio, en 321 imperiestro Konstantinos la 1ma permisis Kristana eklezio havar propraji. Pos la krulo dil imperio, papi gradope komencis guvernar regioni vicina a Roma. En 756 kreesis tale nomizita Papala Stati, qui esis grupo di teritorii che Italiana peninsulo sub direta suvereneso di la papo.

De 1305 til 1378, papi rezidis en l'enklavo Avignon, cirkondata da Provenco e sub influi di Franca reji. Ta periodo konocesas kom "kaptiteso di Avignon". Dum ta epoko, la propra urbo Avignon e lua vicineso enkorpigesis a Papala Stati, e restis quale to dum cirkume 400 yari, mem pos ke papi retroiris a Roma.

Dum Renesanco, teritoriala surfaco di Papala Stati augmentis multe. Dum lua apogeo, la teritorio kovris granda parto di la nuna Lazio, Marche, Umbria, ed Emilia-Romagna. Dum la 19ma yarcento, gradope Papala Stati absorbesis da Rejio Italia, til ke en 1870 la trupi di Vittorio Emanuele la 2ma eniris Roma ed enkorpigis ol a la nova stato. Vittorio Emanuele la 2ma ofris kompenso a lora papo Pius la 9ma e kompromiso pri agnoskar lu kom chefo dil stato Vatikano, lor quartero di Roma ube situesis la sideyo di katolik eklezio. Tamen, Pius la 9ma refuzis to, e judikis su kom karcerano di laika povo.

La nuna Vatikano divenis nedependanta stato en 1929, pos ke Benito Mussolini e lora papo Pius la 11ma signatis pakto Lateranense, agnoskanta la nedependo di Vatikano relate Italia.

 Politiko 
La chefo di stato di Vatikano esas la papo, reprezentata, por internal aferi, dal Prezidanto di la Pontifikala Komisitaro por la stato-urbo Vatikano, qua ordinare esas kardinalo.

 Geografio 
Vatikan-Urbo esas la chefurbo e sola urbo di Vatikano.

 Ekonomio 
Vatikano ne havas komercala ekonomio: ol esas entratenata per kontributi de katoliki cirkume la mondo, ultre la vendado di posto-marki e suveniri a turisti, pago por vizitar lua muzei e la vendado di edituri.

En 2002 Vatikano adoptis Euro kom monetaro. Antee, ol uzis lira, la monetaro Italiana.

 Demografio 
La habitantaro di Vatikano esas cirkume 900 personi. Preske omna habitanti vivas interne la muri dil urbo od en l'ambasadeyi (nunciala domi).

 Kulturo 

 Videz anke 
 Papala stati

 Referi 

*