Vokalo

Vokalo esas pronuncuro. Kande on produktas vokalo, en pronunco-truo ne existas obstrukti formacita per sono-labii, lango, denti, labii od altri. Tatempe aero-fluo iranta ek pulmoni povas trairar libere.

Un vokalo povas esas silabo di ula linguo, ma konsonanto devas havar preske sempre un vokalo kun lu.

La poziciono e la formo di lango e la labii altrigas qualesi di pronunco-truo, e produktas diversa soni. Vokali klasifikesas segun frontaleso (palataleso) e dopaleso (velareso), e segun klozeso ed aperteso di pronunco-loko. Anke la posturo di labii efektigas, exemple, ronda vokalo havas mikra truo.

En horizontala dimensiono vokalo povas esar
 fronta (palatala) - intera - dopa (velara).

En vertikala dimensiono vokalo povas esar
 klozita - meza - apertita od
 klozita - mimeza - miapertita - apertita.

Segun posturo di labii vokalo povas esar
 ronda (labiala) - mironda - vasta (nelabiala) od
 ronda (labiala) - mironda - mivasta - vasta (nelabiala).

Exemple, la vokali di Ido esas

literohorizontalevertikalelabii a dopa apertita vasta o dopa meza ronda u dopa klozita ronda e fronta meza vasta i fronta klozita vasta

Lingui de la mondo havas anke vokali, quale

literohorizontalevertikalelabii ä fronta apertita vasta ö fronta meza ronda ü fronta klozita ronda

Pluse kompleta vokali, en lingui di mondo esas reduktita vokali. Li pronuncesas ordinare meze en muzelo(?). Ofte li havas anke ula nuanco di ula vokalo kompleta.

Ultempe liquido-konsonanto (lateralo o tremulanto) povas posedar funciono di vokalo e funcionas kom parto formacinta silabo, exemple, en Cheka vorto vlk ‘volfo’ l (lateralo) lasas aero-fluo pasar tra lateri di lango, ed en Kroata familio-nomo Prso tremulanto r lasas aero-fluo ruptante pasar preter apexo(?).

Lingui havas anke diversa diftongi qui pronuncesas quale unika sono.