Konsonanto

Konsonanto esas artikulomaniero di fono, qua varias segun movi di la lango o di la labii.

La soni di homala linguo esas konsonanti e vokali. 

La konsonanti havas du precipua grupi: (A) resonanti e (B) obstruenti.

(A) Pronucante resonanto, l'aero ekfluas libere:
 mivokalo: aero-fluo trairas en la nazo quale pronuncante vokali, exemple y,w.
 liquido: aero-fluo trairas difere en la nazo kam pronuncante vokalo.
 lateralo: aero-fluo iras alonge lateri di lango, exemple l.
 tremulanto: aero-fluo esas ruptanta, exemple r.
 nazalo: aero-fluo iras tra nazo, exemple m, n.

(B) Pronuncante obstruento, aerofluo ekiras nelibere.
 klusilo: aerofluo interruptas totale, exemple k, p, t.
 frikativo: aero ekfluas partiale obstruktante:
 sibilanto: aero iras tra truo qua esas kam ranuro, exemple s, sh.
 spiranto: aero iras tra truo qua esas plana e vasta, exemple f, v, h.
 afrikato: kunsono di klusilo e frikativo pronuncante samaloke, exemple c, ch.

Konsonanto esas sonanta kande la sono-labii tremas. Resonanti esas ordinare preske sempre sonanta ma, exemple, en linguo Moksha (parenta linguo di Finlandana) existas ne-sonanta r- e l-sono. 

Supre nomizita obstruenti esas ne-sonanta ma
 sonanta klusili esas b, g, d.
 sonanta sibilanti esas z, j.
 sonanta afrikati esas dz, dj.

Pronunco-loki di konsonanti de labii til guturo (faringo) esas sequanta:
 bilabiala, por ex. m, p, w.
 labio-dentala, dento-labiala, por ex. v.
 dentala, por ex. t, d.
 alveolara, por ex. d en Rusiana.
 palato-alveolara, por ex. c, ch.
 palatala, por ex. k, g, y.
 velara, por ex. ach-sono en Germana.
 uvulara, por ex. r en Franca.
 faringala, por ex. multa soni en Araba.
 laringala, glotala, por ex. klusilo inter du vokali en Finlandana imperativa frazo anna’ ‘olla ‘lasez esar!’

Kategorio:Fonetiko