Yari 1930a

La yari 1930a dil 20ma yarcento esis yardeko qua komencis ye la 1ma di januaro 1930 e finis ye la 31ma di decembro 1939. Ca epoko influesis per l'ekonomiala krizego di 1929, qua komencis pos la krulo di la Borso di New York en 1929 e produktis traumatala efekti en omna landi. La povreso, la chomeso e la sociala tensi esis difuzita.

La kresko di sociala tensi stimulis la diskursi autoritatoza e la kresko di grupi di extrema-dextra, exemple la Nacional-Socialista partiso di Germania. Naziisti arivis a la povo en Germania en 1933, e rapide riarmizis la lando e komencis politiki di teritorial expanso e persequo a Judi.

Dum ca yardeko, ank eventis la milito di Chaco, inter Bolivia e Paraguay, l'invado Italiana en Etiopia, l'interna milito di Hispania e komencis la duesma milito Chiniana-Japoniana, qua finos erste en 1945, kande Japonian imperio vinkesos pos la duesma mondomilito.

Yen kelka eventi de la yari 1930a:
 Europa 
 En Germania, nacional-socialisti ganas povo per demokrata sistemo. Adolf Hitler divenas chefo di stato di la lando. On supresas omna opozanti, e l'unesma koncentreyi konstruktesas.
 Hispana interna milito eventas de 1936 til la 1ma di aprilo 1939.

 Azia 
 Japonia expansas su a kontinento ja ante la duesma mondomilito.
 Judi pokope translojas a Palestina. En 1937 e 1938 eventas multa konflikti inter Judi ed Arabi en la regiono.

 Afrika 
 Britaniani supresas omna kritiko da Ghanaani de 1934 til 1936.
 Italia konquestas Etiopia, inter 1935 e 1936.