Abidjan

Abidjan esas l'ex-chef-urbo e maxim populoza urbo di Ivora Rivo. Segun la demografiala kontado di 2021, ol havis  habitanti, o cirkume 20% de la habitantaro di la lando. Ol ank esas la 6ma maxim populoza urbo de Afrika, dop Lagos, Kairo, Kinshasa, Dar-es-Salaam e Johannesburg. Lua tota surfaco esas 2.119 km².

Ol esis chef-urbo di Ivora Rivo de 1934 til 1983, kande la sideyo di guverno chanjesis a Yamoussoukro. Tamen, la maxim multa ambasadeyi restas en Abdijan.

 Historio 
Komence, Abdijan esis mikra vilajo habitita da peskisti del etnio Atchan. En 1896, pos serio di mortigiva epidemii di flava febro, Franca koloniigisti decidis transferar su a plu sekura loko. En 1899, kolonial administrado transferesis de Grand-Bassam a la nuna Abdijan. En 1903, Abidjan divenis urbeto.

La lokizo di Abdijan, an la bordo di lagoon n'doupé ("laguno di varm aqui") ofris plusa lando e facilesi por expanso di komerco. La kayo di Petit Bassan (nun quartero Port-Bouët) rapide divenis plu importanta kam la kayo di Grand-Bassam. Abidjan divenis la precipua nabo ekonomiala di la kolonio, e la komerco kun regioni doplanda facesis da Libanana komercisti. En 1910, inauguresis ferovoyo liganta ol ad urbo Dimbokro.

En 1931, quartero Treichville ligesis a quartero Plateau per flotacanta ponto, proxim ube nun jacas ponto Félix-Houphouët-Boigny. En 1931, stradi komencis recevar adresi, procedo qua finis tempale en 1964. En 1934, Abidjan divenis la chef-urbo di Ivora Rivo per dekreto. Dum la yari 1940a, konstruktesis hotelo Bardon Park. En 1950, kompleteskis kanalo qua ligis la laguno al oceano. En 1958, inauguresis l'unesma ponto liganta insulo Petit Bassam (Port-Bouët) a la kontinento.

Kande Ivora Rivo nedependanteskis en 1960, Abidjan divenis la centro administrala ed ekonomiala di la nova lando. Europani e la mez-klaso komencis instalar su sude de Treichville, vers l'aeroportuo e la plaji. La habitantaro kreskis rapide, de 180 mil personi en 1960 til  en 1978. Nova desnaiva distrikti, exemple Cocody, aparis dum ta epoko. Konstruktita segun koloniala stilo, Cocody divenis hemo por richa Ivorani, e por diplomacisti. La katedralo di Santa Paulus komencis konstruktesar en 1980, pos vizito da papo Ioannes Paulus la 2ma, ed inauguresis en 1985. En 1983, Yamoussoukro divenis chef-urbo di la lando dum la prezidanteso di Félix Houphouët-Boigny, qua naskis ibe.

De 2002 til 2007 e de 2010 til 2011, l'urbo subisis l'efekti dil unesma e di la duesma interna militi di Ivora Rivo. En 2004 eventis konflikto intr Franc armeo ed Ivorana trupi loyala a lora prezidanto Laurent Gbagbo, pos ke aer-armeo Ivorana atakis paco-trupi Franca norde de la lando. Grupi favorebla a Gbagbo organizis tumulti e spoliado en la urbo, ed atakis domi, skoli ed entraprezi Franca, pos ke Franci destruktis l'aer-armeo Ivorana. Franca trupi okupis l'urbo por cesar la tumulti.

 Geografio 
La reliefo di Abidjan esas plana, jacanta an la sud-estala rivo di la lando. L'urbo jacas apud la laguno  Ébrié. L'aferala quartero Le Plateau esas la centro dil urbo, ensemble kun Cocody, Deux Plateaux (la maxim richa quartero dil urbo, ube rezidas diplomacisti) e la povra quartero Adjamé (norde de la laguno). La mezavalora relativa humideso sempre superiras 78% omna monati.

La klimato dil urbo esas tropikala sika e pluvoza (Aw segun la klimatala klasifikuro da Köppen), kun longa pluvoza sezono de marto til junio, e kurta pluvoza sezono de septembro til decembro. Dum tri monati (januaro, februaro ed agosto) plovas poke. La mezavalora yarala pluvo-quanto esas 1847,6 mm, e la maxim pluvoza monato esas junio, kun mezavalore 561,8 mm.

 Fratala urbi 
La fratala urbi di Abidjan esas:
 Tianjin, 
 Marseille, 
 Sao Paulo, 
 San Francisco, 
 Alfortville, 
 Kumasi, 
 Pontault-Combault, 

 Referi 

Kategorio:Urbi en Ivora Rivo