Тушола бутт

Тушо́ла бутт — гӀалгӀай ханорга кхоалагӀа бутт. ВӀаший нийслу Ма́ртаца — юле ха́норга а григоре ха́норга а кхоалагӀча беттаца. Шийна чу 31 ди долча ворхӀ беттаех цаӀ ба Тушола бутт. Лаьттан ГӀинбухен ахбура тӀа бӀаьстен хьалхара бутт ба, Лаьттан ЗӀилбухен ахбура тӀа — гуйрен хьалхара бутт (ГӀинбухера ахбура Тов бетта эквивалент).

 ЦӀи 
Шера кхоалагӀча бетта цӀи гӀалгӀай меттала башх-башха йоалаяь хиннай хьалха дӀабаха́ча тайп-тайпарча тохкамхоша. Царна тӀа а товжаш хӀанзарча тохкамхоша шоашта хетачох нийсагӀа я аьнна массехк тайпара беттай цӀераш яр ГӀалгӀай Мехка дӀа-хьа яьржа лелаеш, вешта аьлча, массехк ханоргаш дар. Царех да, масала, Коазой Ӏийсас оттадаьр, ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институто оттадаьр, СелаӀад тептаро оттадаьр, Мерашканаькъан Султана оттадаьр. 2022 шера ГӀалгӀайчен Мехкдаь распоряженеца официальни дӀачӀоагӀъяьй гӀалгӀай меттала беттай цӀераш, уж дукхагӀа вӀаший тарлуш я Мерашканаькъан Султана оттаяьча беттай цӀерашца. Мехка тайп-тайпара йолча организацештеи учрежденештеи хьийхад дӀачӀоагӀъяь йола беттай цӀераш лелае аьнна. Из бахьан долаш ГӀалгӀай Википеде а лаьрхӀад уж лелае.

 Шу Автор ЦхьоалагӀча бетта цӀи Официальни тӀаэцар 2001  Коазой Ӏийса  Муттхьол  — 2018  «СелаӀад» тептар    — 2021  ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институт  Муттхьал бутт  — 2021  Коазой Нурдин  Тушола бутт  — 2022  Мерашканаькъан Султан  Тушола бутт  — 2022   Тушола бутт  ✔

 МаӀан 
Тушола бетта цӀи тушолкотам яхача оалхазарца ювзаенна я. Эрсий меттала «март» а,  а хьаяьннай  яхачох; цига цун маӀан да — «Марсий бутт».

 СелкъаӀилма 
ХӀаназарча заман григоре ханоргах тушола бетта 11-гӀа ди кхаччалца малх «КӀудал» яхача седкъарче чу латташ хул, тушола бетта 11-гӀча дийнахьа денз — «Чкъаьрий» яхачун чуЦхьан шера Малхо го боаккха 12 доацаш, 13 седкъарче гӀолла. Керда седкъарчий гона хьарак — «Змееносец»Климишин И. А. Календарь и хронология. Изд. 3. М., Наука, 1990. С. 41.

 Белгалдаккхар 

 Литература 

 Круглый год. Русский земледельческий календарь. — М: «Правда», 1989. ISBN 5-253-00598-6

 Народный Месяцеслов. — М: «Современник», 1992. ISBN 5-270-01376-2

 ТӀатовжамаш 

ОагӀат:ГӀалгӀай ханорг
ОагӀат:Григоре ханорг
ОагӀат:Бетташ