Кавказера чӀоагӀалений зӀы

Кавказера чӀоагӀалений зӀы (, , ) —  Кавказе Къобанхий, Балхий, Тийрк яхача хиш Ӏододача XVIII—XIX-ча бӀаьшерашка хинна эрсий бӀун зоврковний (доазон йистерча чӀоагӀалений) система.

Зоврковний (доазон йистера) зӀы хьалъеш хиннай эрсий коммуникацеши, ба́хархойи лорабергболаш а, Эрсий-кавказхой тӀом бо́дача хана (1817—1864) эрсий бӀунна Ӏалашо лоаттаергйолаши. Кавказерча чӀоагӀалений зӀанара́ юкъе хиннай ГӀизлара а, Маздака а, Къобана-Ӏаьржахин а, кхыйола а зӀанараш, уж ерригаш цхьанте́хай 1785-ча шера. Царца лорадеш хиннад Керттерча Кавказа дукъал Ӏандий дукъали гӀинбухехьа эрсаша хьа мел даьха лаьтташ. Кавказерча чӀоагӀалений зӀанара кӀийле хиннай XVI—XVII-ча бӀаьшерашка Тийрка тӀеи Къобанхи тӀеи йийхка гӀазкхий пхьанашЛидия Заседателева, доктор исторических наук Вдоль по Тереку-реке «Родина» — популярный исторический журнал..

Геттара йоккхийча чӀоагӀаленех буро (гӀапков, ) оалаш хиннад: Грозная, Внезапная, Владикавказская, кхыяраш а. Царца хиннай форташ, редуташ, пикеташ, саькхий тупаш. Ӏанара амал деш хиннараш Кавказереи Ӏаьржафордеи гӀазкхий бӀунаш хиннад. Эрсий-кавказхой тӀом дӀабаьнначул тӀехьагӀа из кхы эшаш хинна цахиларах 1860-ча шера дӀаяьккха из.

 Хьажа иштта 
 Россе чӀоагӀалений зӀанараш;
 Азовера-Маздакера чӀоагӀлений зӀы;
 Лаьзгий чӀоагӀлений зӀы;
 Ӏаьржача форда тӀара чӀоагӀалений зӀы;
 Ӏаьржача форда берда тӀара зӀы;
 Шолжа чӀоагӀалений зӀы.

 Белгалдаккхар 

 Литература 




 Шпаковский А. Записки старого казака. Пластуны на Лабинской линии. — СПб.: Православное издательство Сатисъ, 2018. — 282 с. — ISBN 978–5–7868–0111–9.


 ТӀатовжамаш 





ОагӀат:Кавказа тархьар
ОагӀат:ГӀазкхал
ОагӀат:Кавказера чӀоагӀалений зӀы