Гарданаькъан Тоаркхо-Хьажа

Гарда́наькъан Тоа́ркхо-Хьажа () — XX-гӀа бӀаьшу долалуш ГӀалгӀай мехка къаьда, иштта СоагӀапчен имам.

 Биографи 
Ваьв 1850-ча шера СоагӀапча. Тоаркхон да́с барайтталагӀа бӀаьшу чакхдоалаш Хьункархой мехка хӀижрат даь хиннад. ЗӀамига волаш, да-нана доацаш виса хиннав Тоаркхо. Ноанахоша тӀа а ийца, наьна вешийца кхувш венав кӀаьнк. Бера хана денз, гуш хиннав из хьаькъал долаш а, хӀаман хьисап де ховш а хилар. Хьужаре ше деша дӀавелча, толамаш доахаш из чакхъяьккхай цо. Ӏарбий йоазув-мотт а карадерзадаьд Тоаркхос. Цига цо толам баьккха хилча, моллал Ӏомадеш а ка яргьяр-кх укхун, аьле, нохчашкахьа деша вахийтав из ноанахоша, дика дешаш чакхваьлча, юххера, цар Хьажий-ЦӀа вохийт из. 

Дешар чакхдаьккхача, юртар имамалла а этта чӀоагӀа наха юкъе лоархӀам болаш, наха къоабалвеш тӀаэцаш хиннав Тоаркхо-Хьажа. Цудухьа 1917—1922 шерашка бӀорахой тӀом хьайча, СоагӀапчерча на́ха́ хьалха а латташ диникинцаш юхатохаш тӀом баьб Тоаркхос.

БӀорахой тӀом чакхбаьнначул тӀехьагӀа, ШарӀан сура кулгалде оттаваь хиннав Тоаркхо-Хьажа. Цу хана цунна хьалха лаьттар хиннад, къамашта юкъера машар лорабара гӀулакх.

Тоаркхо-Хьажа кхелхав 1922-ча шера, ший 72 шу даьннача хана.

 Дагалоацам 
 Боканаькъан Хьаме Ахьмада Тоаркхо-Хьажийх лаьца повесть а язъяьй, цул совгӀа «Беке къонгаш» яхача романа чу а вувц из.
 Тоаркхо-Хьажий цӀерагӀа ШолгӀа-ГӀалий тӀеи (1967-ча шерага кхаччалца Виноградная) МагӀалбикеи урамаш я.
 СоагӀапча юрт-юкъе сийлинг дегӀад цунна. 1942-ча шера юрта тӀом болча хана сийлинг дохадаь хиннад, амма тӀехьагӀа юха меттаоттадаьд.

Белгалдаккхар

 ТӀатовжамаш 
 Арчакханаькъан Сали. Тоаркхо-Хьажий къонахчал 

ОагӀат:ГӀалгӀайчен дин нах