Шолх (юрт)

Шолх, е ШолхиК.Мартиросиан. Нагорная Ингушия. Владикавказ, 1928 (, Цховребова 3.Д. Ойкономия Осетии (названия населённых пунктов Осетии). Юго-Осетинский научно-исследовательский институт им. 3. П. Ванеева. Цхинвал, 2003.) — ГӀалме шахьаре улла юрт, цун административни юкъ.  

Цох латт Юрта хьисапе моттиг Шолхи

 Географи 
Юрт ул ГӀалме шинна берда тӀа дӀа-са Бурох 3 км малхбоалехьа. Малхбузехьа Бурон микрошахьар йолча Планаех дӀахоттаеннай вӀаший шерлуш, иззамо хьал да гӀинбухехьа а — ЖӀайрахой-Юртацеи, ГӀалгӀай-Юртацеи.

 Тархьар 
ХӀанз йолаш йола юрт йилла́раш гӀалгӀай ба XVIII-ча бӀаьшерен шоллагӀча даькъе. Цу хана Онгуштара а баьнна хьалбаьхка хиннаб уж, эрсаша оалачох Большие Ингуши яхача округера а баьнна Малые Ингуши яха округ йилла́й цар эрсий меттала Шолхи аьнна цӀи а тилла́Географическое и статистическое описание Грузии и Кавказа из путешествия академика И. А. Гюльденштедта через Россию и по кавказским горам в 1770—1773. СПб., 1809, стр. 82.

1859-ча шера гӀазкхаша Шолха́ когаметта Шолжа чӀоагӀлений зӀанарах йола Камбилеевская яха станица йилла́й, 1867-ча шера из станица дӀа а яьккха́ Тарский яха отар хьадаьд цунна когаметтаСборник сведений о Терской области. Владикавказ, 1878, стр. 373-374..

Ардара бетта хиннача социализма революци яьнначул тӀехьага 1922-ча шера отареи баьха́ гӀазкхий дӀакхолха а баь гӀалгӀай юха шоаш баьххача Ӏохувшабаьб.

1924-ча шера кӀимарса бетта 7-ча дийнахьа ший къаьнара цӀи — Шолхи эрсий меттала юха метта а оттаяь ГӀалгӀай автономе областа лоаттаме дӀаеннай (1936-ча шера оагӀой бетта 5-ча денгара денз Нохч-ГӀалгӀай автономе областа лоаттаме хиннай).

ГӀалгӀайи нохчийи мехках баьхачул тӀехьагӀа ХӀирий АССРа лоаттаме из дӀа а енна Шолха́ керда цӀи тиллай хӀираша — Карца́123. Указ о переименовании отдельных сельских Советов и населённых пунктов Северо-Осетинской АССР. Д. № 621/1.

1963-ча шера Шолхе Ӏочуеннай хӀетта́ хьайоккхаяьча ГӀалме шахьара административни юкъ.

1965-ча шера РСФСР Лакхехьарча Совета Президиума Амарца эрсий меттала Карца́ хинначара Октябрьское аьнна цӀи тиллай юрта́.

1992-ча шера лайчилла бетта чӀоагӀа хӀалакьхиннай юрт хӀираша оттадаьча хатаре. 1993-ча шера денз юрт меттаоттаеш дегӀайоалаеш я.

 Бахархой 

 Къамашцара лоаттам
2010-ча шера ерригроссе хьисап деш нах дӀаязбаьчох :
КъамДукъал, саг.Массаболча бахархоех да́къа, %хӀирий 9 110 87,3 %эрсий 973 9,3 %эрмалой 108 1,0 %гуржий 96 0,9 %кхыбараш 159 1,4 %берригаш 10 436 100 %

Къулбаседа Кавказа крае 1926-ча шера хиннача хьисап деш нах дӀаязбарах:

 Экономика 
Йоккхийча предприятех Шолхе я Консервий завод (болх беш яц), Шолхера кхачан комбинат, Тега фабрика (болх беш яц), «Аланхим» яхача моттигерча стадионе ФК «Автодор» 2010-ча шера «Беслан-ФАЮР» цӀагӀара матчаш дӀахьош хиннай.

 Инфраструктура 
 ГӀалме шахьара администрация
 № 1 йола юкъера юкъара дешар лу ишкол,
 № 2 йола юкъера юкъара дешар лу ишкол
 Бери иллей ишкол;
 Берий исбахьален ишкол,
 Шахьара товшхала гӀала;
 Шахьара библиотека;
 Шахьара дарбанче;
 ГӀалме шахьара № 1 йола цӀи йоаю да́къа;
 Шахьара суд;
 Шахьара ЗАГС,
 Хицара станци (Ӏам)

 ЦӀихеза юртахой 
 Калоев Олег Асланбекович — советий лоӀамеча кӀалтохарга бугӀа, Европани СССРеи чемпион.
 Плиев Грис Дзамболатович — советий хӀирий оазархои прозаики, таржамхои театра актёр.
 Тедеев Елкан Матвеевич — советий лоӀамеча кӀалтохарга бугӀа, Европай чемпион СССРа шолха чемпион. Халкъашта юкъерча класса лоӀамеча кӀалтохарга спорта говзанча.

 Белгалдаккхар 

 Литература 




 ТӀатовжамаш 
 В Ингушетии начинается ликвидация мест компактного проживания беженцев
 Географические особенности расселения депортированных народов и процесс их реабилитации в СССР

ОагӀат:ГӀалме шахьара нах баха моттигаш
ОагӀат:Тийрка гӀазкхий бӀун станицаш
ОагӀат:ХӀирийчен шахьара йовкъаш
ОагӀат:ГӀалгӀай юрташ