ЖӀайрахой

ЖӀа́йрахой, ЖӀайрахой шахьар, иштта джӀайрахой, ДжӀайрахой шахьар (, , , тайпах йоаха цӀи , тархьара цӀи ) — гӀалгӀай къаман тархьаре хинна юкъарло; ГӀалгӀайчен юкъерча бӀаьшерий шахьар я; таханарча дийнахьа — гӀалгӀай тайпа да.

ЖӀайрахой хьабаьнна а баьха а моттиг гӀалгӀай лоамара ЖӀайраха чӀож я. Малхбузехьа лоаллаха улл Кистий чӀож, зIилбухехьа лоаллаха баха Гелатхой, гӀинбухерча доазон дехьагӀа я Онгушти, Бурои. ЖӀайрахой юкъара кхала ЖӀайрах хиннай. 

 ЦӀи 
ГӀалгӀай меттала «жӀайрахой» е «джӀайрахой» яхаш ба, гӀалгӀай метта африкацеца хоттаденна да из. Эрсий меттала — «джера́ховцы», «джейра́ховцы» «джера́хи», «ерохонские люди».

 Тархьар 
Эггара хьалха жӀайрахой хьоахабаьб XVI—XVII бӀ. яздаьча каьхаташка «ероханские люди» аьнна. Оаламашка дувцачох, царна керте лаьттар ва ЖӀарахьмат. Даьра аьленна доал деш хиннав из, цунга гӀолла чакхбувлаш хиннаб цу оагӀарахьа болхараш. Цун къонгех цаI Лорса яхаш хиннав, цу цӀерагӀа я юрт Ларс. ЖӀайрахой баьха моттиг хьоахаяьй XVIII бӀаьшера хьалхарча даькъе гуржий географо, тархьархочо Вахушти Багратионе. 

XIX-ча бӀаьшера жӀайрахой Ӏарамхий соццача метте баьхаб яхаш бийцаб, XVI—XVII-ча бӀаьшерашка а цигга баьхаб а йоах уж. Цудухьа жӀайрахой гӀалгӀай къаман малхбузехьара доазон тӀа баьхалга хул, хӀирашца доазув а долаш, из доазув а хувцалуш хиннад XVI-ча бӀаьшеренгара XIX-ча бӀаьшерен хьалхарча даькъага кхаччалца хиннача хана юкъа.

Кхычахьа жӀайрахой бувцараш:
• «Обзор политического состояния Кавказа 1840 года»;
• «Военно-статистическое обозрение Российской империи: издаваемое по высочайшему повелению при 1-м отделении Департамента Генерального штаба»;
• Н. А. Волконский, И. И. Пантюхов;
• П. И. Ковалевский;
• Г. К. Мартиросиан;
• Е. И. Крупнов.

 Шахьара лоаттам 
ЖIайрахой шахьара́ юкъе йолх: ЖIайрах, Пхьамат, Фуртовг, Тамариани, Эзми. Цу юрташкара хьадаьннад ЖIайрахой тайпа, цу тайпанна юкъе хинна тайпаш:
 Оахаранаькъан
 Боранаькъан 
 Лаьнанаькъан 
 Хаматханаькъан
 Чуранаькъан .

 Белгалдаккхар 

 Литература 













ОагӀат:ГӀалгӀай тархьара шахьараш
ОагӀат:ГӀалгӀай
ОагӀат:ГӀалгӀай тархьар