Ӏовлура гӀала

Ӏо́влура гӀала, Ӏо́влурга гӀала (я) () — Малсаганаькъан Ӏовлуреи цун дас Сурхочои етта́ хинна цхьан хана Наьсаре яьгӀа вӀовӀовлура тӀехьенах хиннача Малсаганаькъан Рашида дийцад 2003 шера, дӀаяздаьр Хабриев И. ва // Башня Овлура; гӀалгӀай архитектурай тархьара объект. ГӀалгӀай Мехка тхьамагӀа тӀа юккъе латт. 

1869 шера Ӏаьдало йохаяьй. Вай ханага диллача, Дошлакъий-Юрта доазув тӀа нийс а луш, из гӀала е́гӀа́ча метте «Ӏовлурга-Юрт» яхаш юрт хьахинна хиннай.

 Тархьар 
Ӏовлура гӀала хьалъетта хиннай XIX бӀаьшу долалуш Шолжа йисте лакхача берда тӀа. ВӀаьхи саг хиннача Малсаганаькъан МоарзагӀий Сурхочо йолаяь хиннай из гӀала йотта, хӀаьта цун воӀ Ӏовлурга дӀачакхъяккха хиннай из. ВӀов йотта кхертӀо Шолжара ийбаьб, хӀаьта лабанкхерий (наӀар саьнаши кораши лакхера хьадергдолаш эша кхерий) лоамара кхехьад. Ӏовлура гӀала тӀера Ӏаьржа яь хиннай.

Шаьрача ӀокӀалбаьлча, гӀаьра ухачарех шоай баха моттигаш лораергйолаш етта хиннай Ӏовлура гӀала. Хьалъеттача, хӀара бийсана гӀала чухьа ха де тайп-тайпарча тайпан нах Ӏеш хиннаб яхаш дувц. Ӏовлура гӀала йисте Малсаганаькъанга шоай хьайр хиннай, кӀезигагӀа яле а цаӀ. Цул совгӀа говрий ремаш, доахана Ӏул а хиннад цар таро хиларга хьежжа.

Ӏовлура гӀала 1869 шера Маьцхалий 25 дийнахьа Тийрка областа хьакима амарца йохаяьй. Из даьд Шамал есаралла вига́и Эрсий-кавказхой тӀом дӀабаьннеи итт шу да́лар дездеш. 1935 шера йиъ метр а хургйоацаш хиннай гӀала. Карарча хана цу гӀалах хӀама йисаяц цун лардах дийхка́ кхерий мара, из мичахьа яьллай хайташ.

1959 шера Малсаганаькъан Дахий Дошлакъас ший «Игора бӀунах долча деша» тӀара кхеталуш йоаца цхьацца моттигаш» яхаш цӀи йолча Ӏилман балха тӀа хьоаяьй Ӏовлурга гӀала. Из цо ювц Игора бӀунах долча дешагахьа вувцаш вола Овлур гӀалгӀа хиннилга гойташ ший гипотеза бакъъеча хана.

Наьсаре Малсаганаькъан Орасха КӀарцхала сийленг де́гӀа́ дукха ха ялалехьа 2013-ча шера оагӀой бетта малсаганаькъан вӀашагӀкхийтта́ Ӏовлурга гӀала яьла́ча метте сагӀа даьд бошта дулх дӀа-хьа луш. Тайпа вӀашагӀкхийттача Ӏовлура гӀалий тархьар а дийца, из шаьрачара хьалхара гӀала хиларга хьежжа йицлургйоацаш ер моттиг тӀехьена белгалъяккха еза аьнна соцам баьб малсаганаькъан.

 Хьажа иштта 
 Ӏовлур
 Малсаганаькъан

 Белгалдаккхар 

 Литература 





 ТӀатовжамаш 

ОагӀат:ГӀалгӀайчен архитектура
ОагӀат:ГӀалгӀайчен тархьар
ОагӀат:Наьсарен культура
ОагӀат:Наьсарен тархьар
ОагӀат:Малсаганаькъан
ОагӀат:Ӏовлурганаькъан