Ахкий-Юрт

А́хкий-Юрт, е А́хки-Юрт, иштта А́хка-Юрт, Аьхка-Юрт, Аьхки-Юрт  (, Гацалова Л. Б., Парсиева Л. К. Большой русско-осетинский словарь ИПО СОИГСИ, Владикавказ 2011—687 с.) — таханарча ХӀирийчен ГӀалме шахьаре улла юрт.

Юрта хьисапе моттиг Ахкий-Юрт яхача муниципальни кхоллама административни юкъ я.

 Географи 
Юрт Шолжа аьрда берда тӀа улл Шолхех 10 км малхбоалехьеи, Бурох 16 км гаьнеи. 

Ахкий-Юртах малхбоалехьа КӀайча хил дехьа ул Шолжа-Юрт, Ӏаьдало из дӀате́ха йола Товзан-Юрт цунна тӀехьа йоагӀа. Малхбузехьа Шолхел совгӀа гӀинбухехагӀа Ӏо мел вода Ахкий-Юртаца лоалаха я́д кхыйола гӀалгӀай юрташ: ГӀалгӀай-Юрти, цул дехьара ЖӀайрахой-Юрти, тӀаккха Гадаборшакъонгий—Юрти, цул дехьа Яндакъонгий-Юрти.

 Мехкал
Мехкал тӀуна гӀаьххьа да. Ӏа кӀаьда да, каст-каста дукха лоа ца дуллаш. Наджгоанцхой бетта юкъера йӀовхал +4,0°С хул. Аьхке йийкха хул, догӀаш а хул. КӀимарса бетта юкъера йӀовхал +21,0°С хул. Шера хулача йоачон дукхал 950 мм гарга хул. Йоачонаш ахнел дукхагӀа ахканарча бетташка хул.

 Тархьар 
мини|слева|275px|1780-ча шера оттадаьча Гюльденштедта мехкасурта тӀара Ахкий-Юрт (Achkinjurt)
300px|мини|1807-ча шера «селения Акiюрт» аьнна Ахкий-Юрт хьоахаяьча мехкасурта да́къа (мехкасурт юхамаччахьарча проекце да)

 ЦӀи, йиллар 
А́хкий-Юрт йиллар Йовлой тайпан хинна Аьже́ А́хка ва. Цун цӀи боккъонца А́хка, А́хк, е Аьхк хиларга хьежжа гӀалгӀай меттала юрта цӀи хул  Ахкий-Юрт (Ахки-Юрт), е А́хка-Юрт, е Аьхка-Юрт, е Аьхкий-Юрт (Аьхки-Юрт). Иштта юрта цӀи ахкаца ювзаю цхьаболча Ӏилманхоша, амма из нийса лархӀац. 

Ахкий-Юрт шира лоархӀ. Укх моттиге нах ба́х кӀезигагӀа дале 1781-ча шера денз.

 ГӀазкхий 
1859-ча шера гӀазкхаша гӀалгӀай кхычахьа дӀакхолха а баь «Сунжа» (Сунженская) яха станица йиллай цу тӀа.

1876-ча шера Тийрка гӀазкхий зӀы вӀашагӀъеллачул тӀехьагӀа Ахкий-Юрта доккха киназ деттад кхертӀох, супача Николая цӀи а тилла. 1930-гӀа шераш долалуш долча хана Черноглазо ГӀалгӀай автономе областе Далла духьалара кампани йолаяь хиннай, из ма йодда киназ а дохадаь хиннад цо.

 Советаш 
БӀорахой тӀом дӀабаьнначул тӀехьагӀа, Тийрка областа къамай съездо баьча соцамах, гӀазкхий юртара ара а баьха юрт ГӀалгӀай автономе областа юкъе йихьай эрсий меттала Ахки-Юрт аьнна хинна цӀи метта отта а яь .. 1944-ча шера гӀалгӀай Сибаре Ӏобахийтачул тӀехьагӀа Ахкий-Юртах Сунжа аьнна цӀи а тилла́ ХӀирий АССРа лоаттаме дӀаеннай, цу хана денз ишта хьайоагӀаш а я.

 Бахархой 

 Къамай лоаттам
2010-ча шера Ерригача Россе хьисап деш нах дӀаязбарах: 

 Эрсий православхой ди 
«Святого преподобного Романа Сладкопевца» яха киназ доалл юрта. 2009-ча шера .

 Белгалдаккхар 
Комментареш

Хьасташ

 ТӀатовжамаш 
 Ахка-Юртарча ишколан мазаоагӀув 


 Литература 








ОагӀат:ГӀалме шахьара нах баха моттигаш
ОагӀат:ГӀалгӀай юрташ