Хий

Хий (да) (водорода оксид) (, ) — Н2O химе формула йола органикай боаца бинарни хоттам. Хин молекула водорода шин зирхатахи кислорода цхьан зирхатахи латт. Уж шоайла хетта́ я ковалентни бувзамца. ЛерттӀача хьа́ле́ хилча хий коача да, бос а боацаш (дукха сома ца хилча), хьадж а, чам а боацаш.

Онда хьал долча хих ша оал (шан кристаллаша лоа е йис кхолла мег), га́за хьисапе долча ха́на хих «хин Ӏи» оал . Лаьттан дозала 0,05 % гаргга хих латташ даМоря принесены на Землю из космоса? .

Лаьттан тӀехен 71 % хиша дӀалаьцай (оакафордаши, фордаши, Ӏамаши, дода хиши, бутув шанаши) — 361,13 млн км2 Marine Science: An Illustrated Guide to Science. Лаьтта тӀа хин 96,5 % гаргга оакафордашка да, 1,7 % дунен хин ламагӀараш лаьттан кӀалхара хиш да, кхы а 1,7 % — бутув шанаши шан кийнаши; доккха доаца дакъа додача хишка да, иштта Ӏамашкеи ушалашкеи. 0,001 % морхашка гуллу. Лаьттан тӀара хин доккхагӀдола дакъа дир да, юртбоахама пайдан дац. Тезача хин дакъа 2,5 % гаргга да, белгалдаккха деза цу дерригача хин 98,8 % шана тархенашкеи лаьттан кӀаларча хишкеи долга. Дерригача тезача хин 0,3 % кӀезигагӀа додача хишкеи Ӏамашкеи тӀехар-Ӏанара чуи да, цул кӀезигагӀа (0,003 %) дийнача организмашка да.

Дика чӀоагӀа полярни растворитель да хий. Ӏалама чу массахана ийна хул тухашцеи газашцеи.

Лаьттан тӀа вахар хилара: дийнача организмай химе лоаттама а, Ӏалама лоаттама а, хаоттама а белггалча бехкамаех бехкам ба хий хилар. Лаьттан букъа тӀа мел долча са доаллача хӀамашта эггара чӀоагӀагӀа эшаш дар хий да.

 Дош легадар 
 хий (да)
 хиш (да)

 Мичахьа? Хила/хи чу
 Мичахьара? Хилара/Хи чура
 Дожар  Цхьоален таьрахь  Дукхален таьрахь ЦӀера д. (мала? фу?)   хий  хиш  Доала д. (хьан? сен?) хин ? Лура д. (хьанна? сенна?)  хинна  хишта Дера д. (хьан? сево?)  хиво  хиша Кечала д. (хьанца? сенца?)  хица  хишца Хотталура д. (хьанах? сенах?)  хих ? Меттига д. (хьанга? сенга?)  хига  хишка Дустара д. (хьанал? сенал?)  хил  ?

 Белгалдаккхар 


Category:Растворителаш
*
Category:ЦӀалхаш
Category:Основанеш
Category:Водорода хоттамаш
Category:Оксидаш
Category:Кислорода хоттамаш
Category:Халькогеноводородаш