Галашке

Галашке () — ГӀалгӀай Мехка Шолжа шахьара юрт.

Юрта хьисапе моттиг Галашке яха муниципальни кхоллам хул цох кхыйола нах баха моттиг юкъе а ца йодаш.

 ЦӀи 
Цхьадолча хетарах Галашкен цӀи Галай тайпан цӀерца ювзаенна я аьнна доагӀа, тӀаккха юрта цӀи «галай болчахьа» аьнна маӀан хиннад йоах.

 Географи 
Юрт улл Эса аьрда берда тӏа. Шахьара юкъ йолча Шолжа-Пхьех зӏилбухен-малхбузехьа 30 км гаьнеи нанагӏала Магасах зӏилбухен-малхбоалехьа 32 гаьнеи (наькъашца лаьрхӏача).

ГаргагӀа ядача нах бахача моттигех я: гӀинбухехьа — Алхасте, гӀинбухен-малхбоалехьа — ДаьттагӀе, зӀилбухехьа — Мужече, зӀилбухен-малхбузехьа — Товзан-Юрт.

 Тархьар 
XVIII-ча бӀаьшера шоллагӀча даькъе (1770-гӀча шерашка) немций тохкамхо волча И. А. Гюльденштедта Галашке гӀалгӀай юрташ ювцача хьоахаяьй. Галашке гӀалгӀай юрт я аьнна 1823-ча шера  а хьоахадаьд. Итт шу даьнначул тӀехьагӀа Галашке гӀалгӀай юрт я аьнна  белгалъяьй 1834-ча шера ший командировкеи экспедиции чакхъяларца язбаьча фундаментальни «Историческое, топографическое, статистическое, этнографическое и военное описание Кавказа» яхача балха тӀа. Юрта цӀерах XIX-ча бӀаьшера официальничеи литературани бовхамашка кастта «галашкархой юкъарло»/«галашкархой» (галашевское общество/галашевцы) яха термин чӀоагӀъеннай гӀалгӀай шахьарех (юкъарлонех) цаӀ я из аьнна. Масала, из белгалдаьд:
 И. Ф. Бларамбергс:

«лоамарой, лоамий бахархой аьнна шоаех оалаш болча гӀалгӀай фу да наьсархой а, кхаькхалой а, галашкархой а»

 Н. А. Волконскийс ши «Война на Восточном Кавказе с 1824 по 1834 годы в связи с мюридизмом» яхача белха тӀа:

«ГӀалгӀай фу укх шахьарех лаьттад: кистийи, жӀайрахойи, наьсархойи, оарстхойи (тӀехьагӀа галашкархой аьннабола), гӀалгӀайи, цхьоройи, аьккхийи, мержойи; уж массо а юкъарлонаш цхьана ткъаь итт эзара сагах латташ хиннай»

 «Военно-статистическое обозрение Российской империи, издаваемое по высочайшему повелению при 1-м отделении Департамента Генерального штаба 1851 года»:

«Кавказа лоамий ара а чукхийттаченашка а, Тийрка аьтта оагӀорахьара Орган лакхерча доакъошкеи Фарта Ӏокхоачачеи бахаш бараш гӀалгӀай фу да: 1) Наьсархой, ГӀалме тӀарча юкъарлонца 2) ЖӀайрахой 3) Оарстхой 4) Цхьорой 5) Гаргара кистий, юха мутӀахьабийрзача йоккха йоацача маьлхий юкъарлонца 6) Кхаькхалой 7) Гаьнара кистий».

 иштта XX бӀаьшера массехк Ӏилманхочо а: И. И. Пантюхов, Г. К. Мартиросиан, Е. Н. Кушева], Е. И. Крупнов, Н. Г. Волкова.

Юрт ГӀалгӀай лоамен  йоккха эйла лоархӀаш а хиннай, лоадам бола стратеге а́мал ловзадеш а хиннай лоамара Ӏоаравоала моттигаш дӀалоацандаь.  хана Галашке Кавказерча имамата юкъе хиннай къаьстта йолча  юкъ а йолаш.

1859-ча шера бӀаьсти Эса тӀарче Фарта тӀарчеи йохаяьча юртий бахархой, царех галашкахой а болаш, паччахьа Ӏаьдало ГӀалгӀайчен хьайоккхаяьча шаьрача йоахкача юрташка Ӏохувшабеш хиннаб. Галашке хиннача станица йиллай лаьтта гӀазкхашта дӀа а луш. Лаьтташи хьуи  доалахьа хиннад 1918-ча шерага кхаччалца. 1880 шерашкара денз Галашкара лаьтта гӀазкхашкара фоатах хьаийдаьд Хамхойи Цхьоройи шахьарашкарча лоамароша.

1944-ча шера гӀалгӀайи нохчийи мехках а баьха Нохч-ГӀалгӀай Автономе Советий Социалистически Республика дӀаяьккхачул тӀехьагӀа юрт а иззамо цӀийола шахьар а Первомайски аьнна цӀи тилла хиннай.

1977-ча шера РСФСР Лакхехьарча Совета амарца Первомайское яхача юрта хьалха хинна цӀи меттаоттаяьй — Галашки.

 Бахархой 

 Къамашцара лоаттам
2010-ча шера хиннача ерригроссе хьисап деш нах дӀаязбаьчох:

 Тайпашцара лоаттам

Галашка бахаш ткъаь гаргга тайпан нах, царех ба, масала, Йовлой, Оздой, Хамхой, иштта кхыбараш а.

 Инфраструктура 
Юрта Ӏохьоахаяь социальни объекташ я: Товшхала ЦӀа, физкультурни-магар меттадоаладу комплекс, ГБОУ «Санаторни-хьун ишкол», 220 моттиг йола берий беш, иштта 3 юкъера юкъара дешар тела ишкол, 320 а, 160 а, 100 а моттиг йолаш.

 ЦӀихеза юртахой 
 Беканаькъан Идриса Хьамзат (1955—2019) — Эрсечен паччахьалкхен къахьегамхо, Ӏилманхо, государственный деятель, учёный, I—IV-ча кхерама класса  мобильни комплекс дагаехар.

 Белгалдаккхар 

 Литература 
















ОагӀат:ГӀалгӀайчен юрта хьисапе моттигаш
ОагӀат:ГӀалгӀай юрташ
ОагӀат:Шолжа шахьара нах баха моттигаш
ОагӀат:Шолжа шахьара муниципальни кхолламаш
ОагӀат:Тийрка гӀазкхий бӀун гӀалаш