Наьсарен шахьар

Наьсарен шахьар ( ) — ГӀалгӀай Мехкара административно-лаьттан цхьоаллеи муниципальни кхоллами (муниципальни шахьар).

Административни юкъ Нана-Наьсаре я ше шахьара юкъе йодаш а йоацаш.

 Географи 
Наьсарен шахьар ГӀалгӀай Мехка юккъерчеи малхбузехьарчеи даькъе улл. ГӀинбухе хьа цун гӀай да МагӀалбика шахьарца, малхбоалехьа — Шолжа шахьарцеи , зӀилбухехьа — ХӀирийчен ГӀалме шахьарца. Нана-Наьсареи Магаси цхьайолча моттигашка ХӀирийченца доазув долаш я, цхьабакъда вешта гобаьккха Наьсарен шахьар я царна гонахьа.

Доазув мишта къоастадаьд хьежача, дар дувцаш хилча, шахьар шин даькъах латт ала йиш йолаш я. ЗӀамагӀдолча малхбузехьарча даькъе ТӀой-Юрти, Долакха-Юрти ГӀайрбика-Юрт улл — ГӀалме атагӀенна аьттехьара ӀотӀалатт хьалхара шиъ, тӀаккха кхоалагӀъяр АргӀий босе тӀа улл.

Шахьара малхбоалехьарча даькъо а чулоац Шолжа АргӀий дакъа (, 777,9 м), къулбехьехьа —  дакъа (Ӏаьлий-Юрт, ГӀаьзе-Ков, СурхотӀе, Яндаре цар босенаштеи царна юкъерча атагӀенашкеи ухк). Укх шахьаре латтача доккхагӀча лоамех лоархӀ Сайвеннадукъ яха лоам (1160,6), Ӏаьлий-Юртах зӀилбухен-малхбоалехьа латт из.
ЗӀилбухехьара гӀинбухен-малхбоалехьа шахьара малхбоалехьарча даькъе Шолж да додаш, шахьаре долаш цох хьакхет цун ганаш а: Сурхохийи (цу тӀа латт СурхотӀе, цох шийх Кени  да кхеташ), Наьсари (Наьсаренна юкхе гӀолла доагӀаш да из Шолжах Буро-КӀалха а кхеташ). Шолжа атагӀа ухкарех я Экажакъонгий-Юрт, Буро-КӀале, Пхьилекъонгий-Юрт, иштта къаьстта пхьен округ йола Магас. Иштта лоархӀаме хин объект лоархӀ Ӏаьлаха-Чуртен ор — Буро-КӀалеи, Пхьилекъонгий-Юртеи гӀолла додаш да из, цул тӀехьагӀа Шолжа АргӀага гӀолла МагӀалбика шахьаре а додаш.

 Тархьар 
ХӀанз Наьсарен шахьар йолча метте нах ба́ха дукха ха я. Тайп-тайпарча къамаша къувсаш, цкъа гӀаьбартошка а кхоачаш, тӀаккха юха гӀалгӀашка а кхоачаш хьаденад цун тархьар. Цул тӀехьагӀа гӀалгӀай лоамара шаьрача ӀокӀалабовла болабенначул тӀехьагӀа юха юрташ а йийхка, керда шахьар хьахиннай цига наьсархой шахьар. Цу къаьнарча гӀалгӀай шахьарца дувзаденна шахьара тархьар а.

Таханарча Наьсарен шахьара гаргга хӀама 1924-ча шера хьахиннай административно — из вӀашагӀъеллай ГӀалгӀай автономе областа лоаттаме. 1944—1957-ча шерашка гӀалгӀай мехках баьхачул тӀехьагӀа Наьсаренах Коста-Хетагурово хьаяь хиларга хьежжа, шахьарах а Коста-Хетагуровски аьнна цӀи тиллай. Нохч-ГӀалгӀай Автономе Советий Социалистически Республика вӀашагӀйоаккхача хана 1991—1992-ча шерашка ГӀалгӀайче йисай шахьар.

Муниципальни шахьара статус Наьсарен шахьара́ 2009-ча шера мара еннаяц . Цу хана юкъейихьай цунна юрта хьисапе моттига статус йола 10 муниципальни кхоллам а.

 Бахархой 

 Къамашцара лоаттам
Ерригроссе хьисап деш 2002-чеи 2010-чеи шера дӀаяздаьчох :

 Хьисап даь шу  2002  2010 гӀалгӀай  75 078  (88,31 %)  86 551  (98,52 %)  нохчий  9 225  (10,85 %)  176  (0,20 %)  эрсий  112  (0,13 %)  109  (0,12 %)  кхыбараш  606  (0,71 %)  1 015  (1,16 %) 

 Муниципально-лаьттан оттам 

2010-ча шера денз Наьсарен муниципальни шахьара лоаттаме 9 юрта хьисапе моттиги 10 нах ба́ха моттиги я.

2009-ча шера муниципальни шахьаре 10 муниципальни кхоллам хиннаб юрта хьисапе моттига статус а йолаш .

2010-ча шера ГӀайрбика-Юрт юрта хьисапе моттиг хинначара дӀа а яьккха Долакха-Юртах дӀатехай .

 Нах баха моттигаш 

 Галерей 

 ЦӀихеза шахьархой 
Наьсарен шахьарера хьабаьннаб дукха цӀихеза гӀалгӀай (Хьажа [[ОагӀат:}}

 Хьажа иштта 
 ГӀалгӀайчен административно-лаьттан екъаялар

 Белгалдаккхар 

 ТӀатовжамаш 

*