Фуртовг

Фуртовг () — ГӀалгӀайчен юкъерча бӀаьшерий нах баьха моттиг. ЖӀайраха шахьаре улл, административни ЖӀайраха муниципальни кхоллама юкъейоагӀаш я. Фуртовге гӀалгӀай архитектуран массехк тархьара объект я: 2 вӀови, 4 гӀалеи, 6 маьлхара кашеи, 1 валагӀалеи (Оахаранаькъан Дуго дӀавелла), 1 элгаци ― Дик-Сели. Фуртовгера хьабайнаб Оахаранаькъани, Боранаькъани, Лаьнанаькъани.

Таханарча дийнахьа Ӏохьрахаяь объекташ а еррига кхаьл а паччахьалкхен доалахьа я, ЖӀайрах-Эса паччахьалкхен тархьара-архитектуреи Ӏаламеи музей-заповедника юкъейоагӀаш а я.

 Географи 
Фуртовг ЖӀайраха чӀоже ул Ӏарамхин (Кистийхин) аьттехьа, Маьтлоама лоаман гана тӀа. Юрта доазона тӀа хурхал доагӀа, Д. И. Менделеева цӀи тиллай цох. ЦӀихеза эрсий Ӏилманхо 1880 шера Фуртовге вена хиннав геологе экспедицена керте а латташ, тӀаккха Фуртовгерча хурхала тӀа ваха а хиннав .

 Тархьар 
мини|слева|Ӏилман экспедице керте вола Д. И. Менделееви лоамрой-гӀалгӀайи Фуртовгерча хурхала йисте.
мини|слева|Оахаранаькъан. 1920-гӀа шераш
мини|слева|Фуртовгера хурхал
Фуртовгерча некрополашка (лаьттан кӀалхарча кхерах яьча яьшкаш чуи катакомба хьисапе кашамашкеи) кораяьй IX бӀаьшера йола боарза пхьарса гӀозарчи, кизгаши, гӀалкхаши, чӀовгаши, топпара пхьегӀаши. XVIII бӀаьшера Фуртовге баьхаб Кавказе цӀихеза хинна бола тӀоговзанчаш Оахаранаькъан Дугои, Лаьнанаькъан Дации Чуранаькъан Хазбии. Дуго дӀавелла воалл Фуртовге ягӀача валагӀала чу.

1880 шера Фуртовге геологе экспедицена керте а латташ вена хиннав цӀихеза эрсий Ӏилманхо Дмитрий Менделеев .

Села 15 дийнахьа 1981 шера Оахаранаькъан ГӀапур ваьхача цӀагӀа музей хьайийлай. Цу чу гойташ я къаьнара хӀамаш, масала, лоамароша даа хӀама кийчдеш хинна гӀалгӀай кхуврч, пхьегӀаш, иштта къаьна сурташи документаши.

 Инфраструктура 
Юрта цхьа урам я — Боди-Хьажий цӀерагӀа. Цига йоалл Оахаранаькъан ГӀапура цӀерагӀа йола цӀа-музей.

 Укхаза Ӏобаь хинна цӀихеза нах 
 Оахаранаькъан Элмарза ЧхьагӀа (1850—1914) — эггара хьалхара гӀалгӀай этнограф, мохктохкар, юрист ;
 Оахаранаькъан СаӀида ГӀапур (1890—1920) — Даькъасте Советий Ӏаьдал даккхара кулгалхоех цаӀ.
 Оахаранаькъан Бачий Хьажбикар (1895—1940 — скульптор, ГӀалгӀайчен эггара хьалхарча белха-говза суртачех цаӀ.
 Оахаранаькъан ЧхьагӀий Рашид-Бек (1895—1942) — гӀалгӀашта юкъера хьалхара фекемахо, иштта вовзаш хиннав «Таджикистана хьалхара фекемахо» аьнна.

 Белгалдаккхар 

 Литература 




ОагӀат:ЖӀайраха шахьара нах баха моттигаш