Тийрка советий республика

Тийрка сове́тий респу́блика () — РСФСР лоаттаме Россе импере Тийрка область хиннача хьаяь республика. Республика 1918-ча шера тушола беттагара 1919-ча шера саькура беттага кхаччалца лаьттай. НанагӀала цкъарчоа Пятигорск хиннай, цул тӀехьагӀа Буро хиннай.

Тийрка халкъа совета тхьамада Е. С. Боданов хиннав, СНК тхьамада — С. Г. Буачидзе яха большевик хиннав, тӀаккха из 1918-ча шера аьтинга бетта 20-ча дийнахьа венначул тӀехьагӀа — аьрда эсер хинна Ю. Г. ПашковскийПавел Полян. Коса и камень: конфликтный этнос в крепчающих объятиях Советской власти  // Звезда. 2007, № 12; къахьегама министр Яков Маршак хиннав, кхачан нарком Элердов Иосиф хиннавВладимир Генис - Неверные слуги режима: Первые советские невозвращенцы (1920–1933). Книга вторая Год: 2012 ISBN:978-5-98585-084-0 Стр. 374. 1918-ча шера маьцхали бетта Юрий Пашковский вийннав, цудухьа СНК керте  большевик хинна Ф. Х. Булле эттавВ 1918 году Ф. Х. Булле прибыл в Кисловодск, чтобы получить с буржуазии города контрибуцию в размере 30 миллионов рублей. См.  .

 Тархьар 
1918-ча шера наджгоанцхой бетта 25-ча дийнахьа Маздаке Тийрка къамай I-ра съезд дӀайихьай. Съезд дӀаяхьарца ловш хиннар да къамашта юкъера довнаш совцадари, политике этта йоссе хьалйизари. Цкъарчоа большевикий амал съезде керттера хиннадац, бакъда цхьабола доакъашхой большевикий оагӀув хьаллаьцача этта хьал меттадоагӀаргда аьнна хеташ хиннаб. Хержа́ча Халкъа совета тхьамадалла аьрда эсер хинна Ю. Г. Пашковский оттваьв.

Тийрка Советий Республика 1918-ча шера тушола бетта 1-ча дийнахьа кхайкаяьй Пятигорске дӀайихьача Тийрка къамай II-ча съезде, цу кхетача 220 викало дакъа лаьца хиннад . Съездо большевикий Совнарком хьаллаьцай. Тийрка областа халкъа совети, Тийрка совнаркоми хержай цига. Совете викалал къаман принципагӀа хьалхадоахаш хиннад. ГӀазкхашта духьала законаш тӀаийца хиннад цо гӀазкхий тӀема вӀашагӀтохамаш дӀа а хецаш, цар лаьтташ хьа а доахаш хинна.

Тийрка къамай III-гӀа съезд 1918-ча шера маьтсела 22-29-ча деношка Шолжа-ГӀалий тӀа хиннай. Цу тӀа Шолжа отдела Тийрка тӀарча гӀазкхашкара лаьтташ хьа а даьха, республикан бӀорахошта дӀадала лаьрхӀад. Съезде яь ваӀад кхоачашъярах Тийрка гӀовттам хиннаб.

1918-ча шера кӀимарса бетта Тийрка къамай IV-гӀа съезд йодача хана гӀазкхаша низагӀа Тийрка областа доккхагӀа дола дакъа хьадаьккхад. 1918-ча шера кӀимарса беттагара денз Дакъастен Советий Республикан лоаттаме хиннай.

 Литература 

 Белгалдаккхар 

 ТӀатовжамаш 
 Лазарев С. Е. Терская советская республика // Россия в Гражданской войне. 1918—1922: Энциклопедия: в 3 т. / отв. ред. А. К. Сорокин. Т. 3: Р—Я. М.: Политическая энциклопедия, 2021. С. 406—408.
 Советская историческая энциклопедия. Терская советская республика 

ОагӀат:1918 шу ГӀалгӀайче
ОагӀат:1919 шу Нохчийче
ОагӀат:1918 шу ХӀирийче
ОагӀат:1919 шу ХӀирийче
ОагӀат:1919 шу ГӀалгӀайче