Экономикан дикаш Ӏалашду зона (ГӀалгӀайче)

«ГӀалгӀайче» яха экономикан дикаш Ӏалашду зона () — 1994-ча шера Эрсече хьахинна оффшорий зона. Эрсече ГӀалмкхой мехка хинначунца цхьана эггара хьалха вӀашагӀъелла хиннай. «„ГӀалгӀайче“ яхача къамашта юкъерча бизнеса юкъах» () яхача 1996-ча шера наджгоанцхой бетта 1-ча дийнахьа тӀаийцача № 16-ФЗ йолча федеральни законаца цун статус Ӏаьдало дӀачӀоагӀъяь хиннай.

 Льготаш 
«„ГӀалгӀайче“ яхача къамашта юкъерча бизнеса юкъах» яхача закона 28-ча лустамо яхачох, «ГӀалгӀайче» яхача зоне къамашта юкъерча бизнеса компанешта луш хинна льготаш ераш я:
 нийса кийчдаь дола регистраценна лаьрхӀа каьхаташ хьачуденна кхо ди далалехь къамашта юкъерча бизнеса компани санна регистраци яра низам сихдаьи цхьалхадаьккхаи хилар;
 Регистрацеи шереи сбораш ца лаьрхӀача, РФ массайолча йоалах мукъадаккхар;
 къамашта юкъерча бизнеса компаний валютни автономии къамашта юкъерча бизнеса компаний операцеш Россе федераце валютацарча контролах мукъаяккхар; агенташ-банкашка, уполномоченни Россе доазол арахьеи йолча банкашка банкий чоташ хьаелеи лелаеи бокъо хилар;
 къамашта юкъерча бизнеса компаний доалахой анонимность лораяр;
 Юкъе́ регистрираци яьча къамашта юкъерча бизнеса компаний коммерчески дечоа коммерчески хьулам а, конфиденциальность а лораяр, Россе Федераце, е кхыча паччахьалкхений законаш дохадеш цар хӀама даь мел доацача хана;
 кхыча паччахьалкхашка регистраци яьча къамашта юкъерча компанешта юхарегистраци ярг хиларах доала оттар.

 Тархьар 
 Юхьиг 
1990-ча шерий юкъагара денз Эрсечен доазон тӀа оффшор йола зонаш хьаяра практика хиннай йодаш, царех хьалхагӀа яраш 1994-ча шера йийхкараш я «ГӀалгӀайче» яха экономикацара благоприятствоване зонеи (ЭБЗ), ГӀалмакхой Республикера льготни йоал эцара зонеи. «ГӀалгӀайче» яха ЭБЗ 1994-ча шера аьтинга бетта 19-ча дийнахьа йиллай РФ Доалчен  "О зоне экономического благоприятствования на территории Ингушской Республики" яхача № 740 йолча чӀоагӀамца, тӀаккха цун статуст 1996-ча шера наджгоанцхой бетта 30-ча дийнахьа арадаьннача N 16-ФЗ йолча «О Центре международного бизнеса "Ингушетия"» яхача законаца бакъьяй. Цу законегӀа, ГӀалгӀайчен доазон тӀа регистраци яь йолча предприятеша дӀалуш йола йоал миссел йола булама ссуда луш хиннай ГӀалгӀай доалченна. Республикерча хьакимашта пурам денна хиннад «ГӀалгӀайче» яхача экономикацарча благоприятствоване зоне регистраци яьча предприятешкара шоашта ловчча тайпара йоал эц, из пурам моттигерча йоалал совгӀа федеральни йоала́ а дӀатӀадоаллаш хиннад. 

Официальни хоамо хьаяхачох, «ГӀалгӀайче яха ЭБЗ хьаяьча хьалхарча шера Республикан булама чу 500 млрд. сом чудена хиннад регистраци яьча компанешкара хьатӀадена. Цхьабакъда федеральни булама́ а, региона булама́ а йоккха йов хиларахи, иштта региона ахчанцара сектор  а оффшора яь чаккхе негативни хиннай.

 Чаккхе 
Чура оффшораш хьаеча хана федаральни Ӏаьдала дага лаьттар хиннад цхьан оагӀорахьа, дотацеш телача регионашта инвестицеш хилийтар а, вокха оагӀорахьа, йоал ма хулла кӀезигагӀа хилийтарах кагийчеи юкъерчеи бизнеса оагӀув хьаллацари. 1997-ча шера йоалацара бокъо йохаеш моттигаш сов дукха хиларах «ГӀалгӀайче» яха ЭБЗ дӀаяьккха хиннай, цхьабакъда дукха ха ялалехь Республикан хьакимаша ший чура оффшор вӀашагӀъелла хиннай — «ГӀалгӀай Мехка бизнес дегӀайоалаяра юкъ» (Центр развития предпринимательства Республики Ингушетия).

Йоал ийъяра́ оптимизаци еши, бизнес лораеш хинна хила езаш хинна гӀалгӀай оффшор, дар дийцача, компанеш йоалах удийташ хинна система хинна дӀаэттай, РФ УК 199-ча лустамах лархӀа мегаргдола зуламаш чакхдоахаш хиннад цига регистраци яьча бизнесаша. Цул совгӀа, Россе Ӏаьдало мукъале еннай оах аьнна хиннадале а, долчох, Россе законаш сов шоага хиларахи, мехка доазон тӀа бокъон система цаӀ хилийта гӀерта принцип бахьан долаши, бизнес законагӀа лелае чоалхане хиннад.

Зона регион дегӀайоалаергйолаш хьаяь хиннаяле а, мехкара хьал кхы дукха меттадоаладаь хиннадац цунца. 

2005-ча шера наджгоанцхой бетта 1-ча дийнахьа денз №16-ФЗ яха федеральни закон низ байналга лаьрхӀад — 2004-ча шера маьцхали бетта 8-ча дийнахьа №122-ФЗ йолча федеральни законагӀа.

 Белгалдаккхар 

 Литература