Доалара цӀердешаш

Доалара цӀе́рдеша́ш () — цхьан тайпарча хӀамашта юкъе къаьстта цхьа хӀама белгалйоаха цӀердешаш да.

Доалара дешаш Ӏомадеча Ӏилман даькъах ономастика () оал. Онамастико духьала увттаду цӀердешаел совгӀа доалара мел дола дешаш доалара мел доацацарашта, апеллятивашта. Юкъара дешаш духхьал цӀердешаех оал. Доалара цӀердешаш доккхача алапаца язду. ГӀалгӀай Ӏилманхочо Куркъанаькъан Солсбика Аламбика ший «Основные вопросы лексикологии ингушского языка» яхача монографе тӀа онамастика доккха дакъа хетадаьд. Цо къаьстта тахкад этнонимикацеи, теонимикацеи, фиктонимецеи, антропонимецеи, топонимицеи дувзаденна хаттараш. Аламбика белгалдаьккхад хаьтӀаийца цӀераш цӀенача гӀалгӀай цӀерел дуккха дукхагӀа йолга, онтропонимашта юкъе цар доккхагӀа дола дакъа дӀалоацалга. Цхьайола цӀераш омоноварианташ йолащ хул: Масала, Мухьаммад, Мухьмад, Мага, Мамед, Мадина, Мади, Маднат, Маддан.

Ономолексемаш тайп-тайпарча овлаех латт:

Акхабосе (акха (),(босе )), ДухьаргиштӀе (Духьаргиш (), тӀе (дештӀехье)), Кхаькхале (кхаь (), кхаьле ()), Бартабосе (барт (), босе ()), ЦхаралтӀе (цхарал ()), Хьарапхье (Хьара (), пхье ()).

 Доалара цӀердешай тайпаш 
• антропонимаш (тайпан, наьха цӀераш): Ахьмад, Лейла, ЦӀулой, Оздой, Малсаганаькъан;
• зоонимаш (хьайбаех-оакхарех йоаха цӀераш): Марта, Марац, Борз, Долли, Гудар, Къулац;
• топонимаш (паччахьалкхений, нах бахача моттигий, лоамий цӀераш): ГӀалгӀайче, Бешлоам, Маьттлоам, Аьлте-Юрт, Эбарг-Юрт, Буро, МагӀалбик, Шолжа-ГӀала, Эса-чӀоже;
• космонимаш (седкъӀилман цӀераш): Сахула седкъа, Къулбехье, Малхбузе, Боккха Пхьу, Садов седкъа, Солса ГебагӀа, Ча Токхадаь Никъ, Чухье ГӀаьр, Дардза Къонгаш, Ийскогбарг, Кайран Седкъа, Маьлха ков;
• хрематонимаш (журналий, газетий, книжкай цӀераш): газета «Сердало», журнал «Лоаман Ӏуйре», роман «Беке къонгаш», берий журнал «СелаӀад»;
• фиктонимаш: Наьрта Оарстхо, Колой КӀант, Цаген, Сеска Солса;
• гидронимаш (хиний, Ӏамий, фордий цӀераш)'': Шолж, Тирк, Эсса, Ӏаьржа форд, Алмазхий, Нилхий, Аьге форд, Лаьттан Юкъе́ра форд, Ӏарбий форд .

 Хьажа иштта 
• ЦӀердош

 Белгалдаккхар 

 Литература 


ОагӀат:ГӀалгӀай метта грамматика
ОагӀат:ЦӀердош
ОагӀат:Ономастика