Таьрахьдош

Таьрахьдош () —  деш дакъа да.

ГӀалгӀай метта аргӀан таьрахьдешаша хьахьокх хӀамаш лоархӀача хана цар aprIa. «МалаrIa?» яхача хаттара жоп а лу. АргӀандараш хьахиннад массалийчарна "-лагӀа" (-ллагӀа)" яха суффикс тӀакхетарца.

 ЧислоТаьрахь  КоличественноеМассалий  ПорядковоеАргӀан 012345678910  кӀолхцаӀшиъкхоъдиъпхиъялхворхӀбархӀийситт
  ...цхьоалагӀашоллагӀакхоалагӀадиълагӀапхелагӀаялхлагӀаворхӀлагӀабархӀлагӀаийслагӀаиттлагӀа

Ингушские числительные с 11 по 18 образуются сложением двух основ: 1 (цаӀ) + 10 (итт) = 11 (цхьайтта).

 Таьрахь  Массалий  АргӀан 11121314151617181920  цхьайтташийттакхойттадийттапхийттаялхайттавурийттабарайттаткъестаткъо
  цхьайттлагӀашийттлагӀакхойттлагӀадийттлагӀапхийттлагӀаялхайттлагӀавурийттлагӀабарайттлагӀаткъестлагӀаткъоалагӀа

Но (!): 19 – ткъеста

 Таьрахь  Массалий  АргӀан 1920  ткъестаткъо
  ткъестлагӀаткъоалагӀа

Числительные от 1 до 20 пишутся слитно, а дальше до 100 и далее до 1000 раздельно.
После 20 так же, как и в русском языке, счет обычный: 21 это 20 и 1 – ткъаь цаӀ, 22 это 20 и 2 – ткъаь шиъ и т д.

 Таьрахь  Массалий  АргӀан 212223242526272829  ткъаь цаӀткъаь шиъткъаь кхоъткъаь диъткъаь пхиъткъаь ялхткъаь ворхӀткъаь бархӀткъаь ийс
  ткъаь цхьоалагӀаткъаь шоллагӀаткъаь кхоалагӀаткъаь диълагӀаткъаь пхелагӀаткъаь ялхлагӀаткъаь ворхӀлагӀаткъаь бархӀлагӀаткъаь ийслагӀа

30 – как уже сказано, будет ткъаь итт (20 и 10). Дальше «ткъаь цхьайтта», то есть 20 и 11.
40 – это дважды двадцать «шовзткъа».

 Таьрахь  Массалий  АргӀан 3031323334353637383940  ткъаь иттткъаь цхьайттаткъаь шийттаткъаь кхойттаткъаь дийттаткъаь пхийттаткъаь ялхайттаткъаь вурийттаткъаь барайттаткъаь ткъесташовзткъа
  ткъаь иттлагӀаткъаь цхьайттлагӀаткъаь шийттлагӀаткъаь кхойттлагӀаткъаь дийттлагӀаткъаь пхийттлагӀаткъаь ялхайттлагӀаткъаь вурийттлагӀаткъаь барайттлагӀаткъаь ткъестлагӀашовзткълагӀа

50 – это 40 и 10 «шовзткъа итт»; 60 – 3 раза по 20 «кховзткъа»; 70 – это 60 и 10 – «кховзткъа итт»; 80 – 4 раза по 20 – «дезткъа»; 90 – это 80 и 10 – «дезткъа итт»; 100 (сто) – бӀаь.

 Таьрахь  Массалий  АргӀан 405060708090100  шовзткъашовзткъа итткховзткъакховзткъа иттдезткъадезткъа иттбӀаь
  шовзткълагӀашовзткъа иттлагӀакховзткълагӀакховзткъа иттлагӀадезткълагӀадезткъа иттлагӀабӀоалагӀа

После ста: 130 – цхьа бӀаьи ткъаь итт (100+20+10); 146 – цхьа бӀаьи шовзткъе ялх (100+40+6); 200 – ши бӀаь (2 раза по 100); 555 – пхи бӀаьи шовзткъе пхийтта (500+40+15); 1000 (тысяча) – эзар; 1935 – (1000+900+20+15); 2000 – ши эзар (2 раза по 1000).

 Таьрахь  Массалий  АргӀан 1301311462005551000193519792000  цхьа бӀаьи ткъаь иттцхьа бӀаьи ткъаь цхьайттацхьа бӀаьи шовзткъе ялхши бӀаьпхи бӀаьи шовзткъе пхийттаэзарэзареи ийс бӀаьи ткъаь пхийттаэзареи ийс бӀаьи кховзткъе ткъесташи эзар
  цхьа бӀаьи ткъаь иттлагӀацхьа бӀаьи ткъаь цхьайттлагӀацхьа бӀаьи шовзткъе ялхлагӀаши бӀоалагӀапхи бӀаьи шовзткъе пхийттлагӀаэзарлагӀаэзареи ийс бӀаьи ткъаь пхийттлагӀаэзареи ийс бӀаьи кховзткъе ткъестлагӀаши эзарлагӀа

 ТӀатовжамаш 

Category:ГӀалгӀай мотт


ОагӀат:Къамаьла доакъош