ИджмаӀ

Иджма́Ӏ, е Барт та́р (да) ( — барт та́р, ) — моллагӀча цхьан хаттара́ тӀагӀолла цхьан бартан тӀехьа Ӏаламнаьх уйла нийсъялар.  ФикъхӀа хьастех хьаст ба.

 Тархьар 
ИджмаӀ хьахилар хьалхарча мужтахӀидаш хиннача Ӏаламнахаца дувзаденна да VII бӀаьшера шоллагӀча даькъе. «Мадданен 7 факъихӀ» оалаш цӀи йоахаш гулбеш хинна дийша́ча наьх барт тайча иджмаӀ кхайкадеш хиннад. Уж ба: СаӀид ибн аль-Мусаййиб, Ӏурват ибн аз-Зубайр, Къасим ибн Мухьаммад, ӀубайдуллахӀ ибн ӀабдуллахӀ, Сулейман ибн Ясар, Хариджат ибн Зайд, Абу Бакр ибн Ӏубайд аль-Харис. Нах башхабаьнна хаттараш тахкара аргӀеи наькъаши Ӏоувттадаьд цар.

ФикъхӀа хьаст санна иджмаӀа хьал дӀаоттадаь хиннар Мухьаммад аш-ШафиӀи хиннав, цхьабакъда цо а,Малик ибн Анаса санна, иджмаӀ санна тӀаэцаш хиннар мадданерча факъихӀаша оттадаьр мара хиннадац. Абу ХӀанифата аьнна хинначох, иджмаӀ кхы алхха мадданерча Ӏаламнахагара а доацаш, моллагӀча лерхӀам, лоадам болча тоабагара доагӀаш хила йиш я.

 ИджмаӀа оагӀаташ 
ИджмаӀ юкъедаккхарга хьежжа, Ӏалам наьх барт та́р кхаь оагӀатах (даькъе, тайпах) де́къ:
 аль-иджмаӀ аль-къавлий () — дӀакхайкадаьр. Дувца отта а даь, техка соцам баьр да;
 аль-иджмаӀ аль-аӀмалий () — леладешдар. Соцам ше оттабаьбац, хӀаьта цун тара дола хаттар техка Ӏодилла́р доландаь, техкачох дӀатара а даь этта иджмаӀ;
 аль-иджмаӀ ас-сукувтий () — кхайкадаь доацар. Цхьан дийшача сага нийсъенна уйла я, кхычара цун духьала кхыйола уйла хьайоалаяь а йоацаш;
 Тайп-тайпарча мазхӀабашка иджмаӀа хьал 
ИджмаӀацара гӀулакх мазхӀабашка башх-башха латт:
 ХӀанафийша асхьабий иджмаӀ хьаэцача хана, хӀанафийша шоаш цу асхьабий хьадийсаш тешаме да аьнна, лоархӀаш хинна хила дезаш хиннад.
 Маликийша Мадданерча муджтахӀидий иджмаӀ мара лархӀацар, из иджмаӀ а аль-иджмаӀ аль-къавлий е аль-иджмаӀ аль-аӀмалий яхачарех а хила дезар.
 ШафиӀийша иджмаӀ КъорӀана́и Сунната́и гӀончалла мара лоархӀаш хиннадац, ший низ бола бокъон хьаст санна тӀа эцаш хиннадац цар из. 
 Хьанбалий иджмаӀий еррига оагӀаташ тӀаэцаш хиннаб, нагахьа санна Мадданерча муджтахӀидашкара уж хилча.

 Белгалдаккхар 

 ТӀатовжамаш 





ОагӀат:Ислама терминаш
ОагӀат:ФикъхӀа хьасташ