ПIенгезхой

ПӀенгезхой, е пӀендастхой, кистий ( — кистӀеби) —  (Гуржий мехка ) нохчий этногеографе тоаба . 

250px|мини|ПӀенгезе я́даш йола Нохчий Республика Ичкереи Гуржехьени байракхаш
250px|мини|ПӀенгезера хилдехьарой — Пареулидзе Ростоми Пареулидзе Тойи

 ЦӀи 
ГӀалгӀай меттала цу тоабах пӀенгезхой оал, из цӀи йоагӀаш я уж бахача моттига тӀара:  яхачох.

Вешта каст-каста кистий яхача терминца ювзаенна цӀераш я цар. ПӀенгезхоша шоаех йоаха цӀи я кӀистий, кистой я, иштта, хьаяхачох,  а оал цар шоаехМациев А. Г. Чеберлоевский диалект чеченского языка // Известия ЧИНИИИЯЛ Языкознание. — Грозный, 1965. — Т. 6, вып. 2. — с. 6. 

Нохчий меттала а кистӀий, иштта кистинаш оал царех . Вешта Гуржехьара нохчий (гурджиехар нохчий) а оал царех.

Гуржаша а ქისტები (кистӀеби) оал..

Эрсий меттала пӀенгезхоех кистинцы, чеченцы-кистинцыАлексей Головлёв. Очерки о Чечне: природа, население, новейшая история. Вектор-С, 2007 — С. 295Грузия и российско-грузинские отношения: проблемы и перспективы: информационно-аналитический обзор Лицевая обложка Центр политической информации, 2003 оал, кӀеззига къаьнагӀа йолча цӀерех я кисти́ны, кисты.

 цар цӀи кей, кий яхачох хьахинна хила а мег яхаш хиннав. Нохчий меттала йистте бахача нахах ке́ йистера, ке́ йистой оалаш хиннад хьалха, кастта цох кистий хьахинна хила дезаш да.

 Товшхали вахари 

 Товшхал 
ПӀенгезхошта шоай даьй иллеши, оаламаши, фаьлгаши, дукха деза, царца сакъердлу цар. 2012-ча шера денз этнографе музей я цар болх беш, кистий лоӀамах хьайийлай из Хангошвили Хасо яхачо къахьегарца, Ахмета шахьара муниципалитето ахча телаш лоатта а ю из.

 Вахар 
ПӀенгезхой лаьтта оахаши, жа-доахан леладеши, бешамаш лелаеши бахаш ба.  нахчеи, даьттеи, кӀолдеи яха Ӏомабеннаб уж. Тайп-тайпара говзалаш я царна юкъе: дахчанпхьоарал а, иштта истингаш яр а, хийтта ферташ яр а, тӀакхувла ферташ яр а. Хьадаьчох цхьа дакъа шоашта леладу, вож дӀадохк. Хьалха герз а оаттхалаш а хьаеш хиннаб. Цул совгӀа хӀанз тӀехьа хи- я царцига латташ.

Яа хӀамах дукхагӀа «жижиг галнаш» еза пӀенгазхошта.

 Мотт 
Ле́беш бола мотт нохчий ба, шоай диалект я цар — И. А. Арсаханов: «Чеченская диалектология», 1969г, Чечено-Ингушское книжное издательство, г. Грозный. ЦӀена гуржий мотт бувцаш ба, дукхагӀчарна эрсий мотт а хов. Шоайла нохчий мотт дӀабувц, юкъереи лакхереи дешар гуржий меттала деш. ПӀенгеза чӀожерча нохчаша шоай даьймехкацара бувзам лорабу, 2016-ча шера денз Гуржехьен дешара министерствос ишколашка нохчий мотт хьехар могадаьд.

 Ди 
ПӀенгезхоша шоаш сунний бусалба лоархӀ.

 Тайпаш 
ПӀенгезхой тайп-тайпарча нохчий тайпашкара хьабаьхка нах ба, хӀаранечоа хов Нохчийче ший  мичай:
 аьккхий ();
  ();
 маьлхий ();
  ();
  () — 1 фамилия;
  ();
  ();
  ();
  ();
  ();
  ().

 Белгалдаккхар 

 ТӀатовжамаш 


 Литература 







ОагӀат:Нохчий