Цхьорой

Цхьорой, Цхьорой шахьар (, ) — гӀалгӀай къаман тархьаре хинна юкъарло; ГӀалгӀайчен юкъерча бӀаьшерий шахьар; тахан — гӀалгӀай тайпа. Цхьорой хьабаьнна а баьха а моттиг гӀалгӀай лоамара Цхьори я. Тайпа 33 наькъах декъалу.

 ЦӀи 
ГӀалгӀай меттала цхьорой аьнна цӀи йоаккхаш ба, уж хьабаьннача Цхьорех хьаьяннай из цӀи. Эрсий меттала тайпа дувцаш хилча Цороевы оал, шахьар, юкъарло ювцача маӀане а, Цхьоре ба́хараш аьнна маӀан долаш а Цоринцы оал.

 Тархьар 
Цхьорой шахьар гӀалгӀай шахьарех цаӀ я.

1832-ча шера инарал Г. В. Розен хьалха а ваьнна тӀеман экспедицеца Цхьорой шахьаре Ӏочувена хиннав. 1838-ча шера цо цхьорой «гаьннара гӀалгӀай къам» () аьнна хьоахабаьб. 1851-ча шера хиннача хьалах, Цхьорой шахьар 2 кхаьлахи 3 эйлахи латташ хиннай, 87 ков а долаш, ва́хаш 774 саг а волаш (390 — маӀа саги, 384 — кхалсаги).

Эрсече бӀорахой тӀом хиннача хана 1919-ча шера тов бетта ЛоӀамхой эскаро ультиматум оттаяь хиннай кхаькхалоштеи цхьороштеи кӀеззига мара ха ца юллаш, цу эскара́ юкъе́гӀоргболаш дошлой хьаба́ аьнна амар даь хиннад, цхьабакъда кхаькхалойи цхьоройи цхьаккха дича а, из кхоачадергдолаш хиннабац.

Тайпа хьадаьннад Цхьори яхача кхаьлера. Цун цӀерца ювзаенна тайпан цӀи. Цхьори керттера кхаьлл хиннай тархьаре шийна гонахьа хьахиннача шахьара — «Цхьорой шахьар» оалаш хиннад цох. Цу хӀаманца дувзаденна да гӏалгӏай меттала «Цхьорой» яхача деша ши маӀан хилар: 
 Цхьорой — тайпа белгалдеш термин я; 
 Цхьорой — шахьар белгалъеш термин я, юкъерча бӀаьшерашка ГӀалгӀайче хинна.

 Лоаттам 
Цхьорой шахьар е пхьанаш чулоацаш хиннай:

 АмиевыАминаькъан БадиевыБаденаькъан БатыговыБатиганаькъан БатыровыБаьтаранаькъан Бекботовы Бекботанаькъан   Бурсаговы   Берсановы Берсанаькъан БисаевыБисанаькъан Бобхоевы/Бапхоевы ГанижевыГӀаьнажанаькъан Гемиевы…    Татиевы • ТаьтанаькъанХасиевы • Хасенаькъан  Даурбековы/ДоурбековыДоврбиканаькъан Дзагиевы/ЗагиевыЗагӀенаькъан Дзангиевы/ЗангиевыЗангенаькъан Дзейтовы/ЗейтовыДзейтанаькъан Дзугаевы/Дзугиевы…     МейриевыМейренаькъан Миниевы… МякиевыМаькенаькъан МогушковыМогушканаькъан ТебоевыТебонаькъан    Арсамаковы • Арсмаканаькъан/Фаланаькъан  ТочиевыТоачанаькъан ХанакиевыХанкенаькъан Хатаевы… Хашиевы Хаьшанаькъан ЦунтоевыЦӀунтонаькъан    Батажевы • БатажанаькъанБитиевы • Битенаькъан  Чагиевы/ЧегиевыЧхьагӀийнаькъан Чариевы/ЧориевыЧоранаькъан   

 Белгалдаккхар 
Комментареш

Хьасташ

 Литература 

























 ТӀатовжамаш 
ОагӀат:Цхьорой