ГӀалгӀай паччахьалкхен мохктохкама музей

Малсаганаькъан Хьажамоахий Тухана цӀерагӀа йола ГӀалгӀай паччахьалкхен мохктохкама музей () — 1972-ча шера Ӏойилла, 1993-ча шера хӀанзарча дарже яьнна Наьсарера товшхала учреждени.

 Тархьар 
1972-ча шера (кхыча хоамашта тӀагӀолла ― 1973-ча шера) Малсаганаькъан Хьажамоахий Тухана Сийлахь-Боккхача Даьхен ТӀема доакъашхошта хетаяь, ше гулдаьча хоамий ларда тӀа хьайийлай къаман музей. Экспонаташ гулъе волавеннав Сибаре волча хана (1943—1957). ГӀалгӀай Мехка цӀавеначул тӀехьагӀа цо хӀара юрта чуувтташ вӀашагӀтехад каьхаташ .

1978-ча шера музея цӀи хийцай «Наьсарера тӀема а къахьегама а сийлен музей — Нохч-ГӀалгӀай мохктохкама музея филиал» аьнна.

1990-ча шера музея болх бе йолаеннай Ӏойиллачун цӀерагӀа, из венна ворхӀ шу даьнначул тӀехьагӀа. ГӀалгӀай Республика хьахинначул тӀехьагӀа 1993-ча шера бекарга бетта Наьсарен тӀемеи къахьегамеи музеях хьаяьй Малсаганаькъан Х. Т. цӀерагӀа ГӀалгӀай паччахьалкхен мохктохкама музей, этнографи а археологи а юкъейихьай цун балха́.

 Белгалонаш 
Музея коллекцена юкъе я 40 эзар лораяра цхьоале, царех ах — керттера лорадара фонд я.

Музеяра залаш:
 ГӀалгӀай Мехка археологически оахкамашкара корадаьраш лорадара йола арехологе зал. Цу зале лораеш я 796—797 шерашка хьаяь йола Сулейма аьрзе хьисапе бӀалгӀа; 2013-ча шера цун шоллар хьаденнад Эрмитажа ГӀалгӀайчен мехкда Евкуранаькъан Юнусбека хьадехарца.
 ГӀалгӀай къаман Ӏадаташ, вахар, пхьоал гойташ йола этнографе зал. Зале лорадеш да А. А. Артемьева «Навеки с Россией» яха сурт.
 ГӀалгӀай шоллагӀча Дунен тӀема юкъе дакъа лоацаш хиларах тешал деш йола «Сийлахь-Боккха Даьхен ТӀом гӀалгӀай къаман вахаре» яха зал.

Музея филиалаш я:
 Мужечера Серго Эржакинеза цӀерагӀа йола музей
 Фуртовгера Ӏоахаранаькъан ГӀапура цӀеноех яь музей.

 Кулгалхой 
 1972—1983: Малсаганаькъан Хьажамоахий Тухан
 1983—1985: М. Зангенаькъан
 1985—1990: М. Гадаборшанаькъан
 1990—: М. З. Саганаькъан

 Белгалдаккхар 

 Литература 



 ТӀатовжамаш 


ОагӀат:ГӀалгӀайчен музеяш