ДаьттагӀе

ДаьттагӀе () — ГӀалгӀай Мехка Шолжа шахьаре улла юрт.

«Юрта хьисапе моттиг ДаьттагӀе» яха муниципальни кхоллам хул цох ше мара кхы юрт юкъе а ца йодаш.

 Географи 
ДаьттагӀе Фортан аьрда берда тӀа улл. Гарга яда юрташ я: БерхӀатӀе, малхбузехьа — Мужече (9 км кӀезигагӀа хул нийса ӀотӀаво́даш хилча), гӀинбухен-малхбузехьа — Галашке (машенновкъа гӀолла во́даш хилча, эггара гаргагӀа я), зӀилбухен-малхбузехьа — ЮртетӀеи, Эга чӀожи, ЦӀеча-Ахкеи.

Сахьата оаса

 Тархьар 
ДаьттагӀе 1801-ча шера йиллай  аьнна хьоахаеш я эрсий йоазонашка оарстхойВладикавказский комендант п-к Широков, «Описание народов обитающих в Кавказских горах…», 1838 г. пхьа я яхаш. ДаьттагӀа оалаш эрсий йоазонашка дукха хана денз вӀашагӀтохаш моттигаш хиннай гӀалгӀай ши юрт: ДаьттагӀеи БерхӀатӀеи, къаьстта́ хьоахаеча хана «Верхний Даттыхи», «Нижний Даттыхи» аьнна хьоахаеш хиннай уж. ДаьттагӀера хьабаьннилга лоархӀ булгучанаькъани кӀориганаькъани (тархьара ДаьттагӀера), гӀоандалойи белхаройи (БерхӀатӀера)Волкова Н. Г., «Этнический состав населения Северного Кавказа», Москва, 1974 г.Иванов М. И., «В горах между рр. Фортангой и Аргуном», Тифлис, 1902 г.. Цу тайпий гӀалех йиса хьокхаш я цу юрташка латташ хӀанз а.

ДоттагӀоша XIX-ча бӀаьшера эггара дукхагӀа тух даккхарца къахьегаш хиннад, цудухьа тух цу хана деза хинна хиларга хьежжа, таро́ йолаш шиш болаш лаьрхӀаб уж лоалахарча наха юкъеИбрагимова З. Х., «Царское прошлое чеченцев. Политика и экономика», Москва, 2009 г.Гантемурова Г. А., «К истории карабулаков», Грозный, 1975 г..

1851-гӀа шу долалуча хана лоамарошта таӀазар дара духьа инарал Сипсочо тоаба а гулъяь ший бӀун дошлой подполковник Мезенцев хьалха а латташ дукха ха́на денз майрача гӀаьрахой бӀы хиларца цӀихеза́ча ДаьттагӀенна тӀом бе бахийта́ хиннаб, тӀаккха ше гӀашлой ийца́ гаьна доацаш йоаллача ГӀандал-Босенна ӀотӀавахав«Кавказцы или подвиги и жизнь замечательных лиц действовавших на Кавказе», изд. Якова Трея, СПб.,1857-1859 гг..

1859-ча шера денз оарстхой шоай юрташка ба́хар доладеннад, цудухьа ДаьттагӀера а баьхаб уж. Цу хана ДаьттагӀенах гӀазкхий гӀала хьаяьй.

1863-ча шера, цӀеноех даьча листамаша хьаяхачох, ДаьттагӀа Ӏеш 33 фусам хиннай, тӀаккха юртда́  Гата хиннавПосемейные списки жителей Карабулакского участка Ингушевского округа, составленные в 1864 году и содержащие данные за 1863 г..

1865-ча шера беррига оарстхой низагӀа дӀакхолхабаьб ДаьттагӀера, царех дуккхабараша Хьункархой мехка хӀижрат даьдРапорт Александра Нурид. ст. Ассиновская, 2 июня 1865 года.

1875-ча шера тӀеман хьакимаша пурам а денна, ДаьттагӀа кхаькхалойи цхьоройи шахьарашкара нах хьалъаха болабеннаб паччахьа Ӏаьдала лаьтташ арендагӀа а эцашРСО-А. Ф. 20. ОН. 1. Д. 743. Л. 88-93 об..

1944—1958 ча шерашка гӀалгӀай мехках а баьха́ Нохч-ГӀалгӀай АССР дӀаяьккха́ лаьтта́ча хана юрт Ключевое яхаш хиннай Ведомости Верховного Совета РСФСР № 5 1958.

 Бахархой 

 Къамашцара лоаттам 
2010-ча шера Ерригроссе хьисап наш нах дӀаязбаьчох :

 ДаьттагӀа баьраш 
 Орцханаькъан Идиг-Хьажий Хизар

 ТӀатовжамаш 


 Белгалдаккхар 

ОагӀат:Шолжа шахьара нах баха моттигаш
ОагӀат:Шолжа шахьара муниципальни кхолламаш
ОагӀат:ГӀалгӀай юрташ