Sasao a Sirayaiko

Ti sasao a Sirayaiko ket maysa kadagtii subsanga ti sanga a Formosano, babaen ti pamilia a  sasao nga Austronesio. Ikeddeng da Blust (1999) ken ni Li (2010) ti Proto-Siraya a maitagikua iti sasao a Daya a Formosano, a maikuyog kadagiti pagsasao ti Kavalaniko ken Amis.

Ti pagsasao a Proto-Siraya ket nakonstrukto manen a tinaudan ti sanga a Siraiyako. Mangiraman ti Proto-Siraya kadagiti saan a basbassit a tallo apagsasao: ti Siraya, Taivoan, ken Makatao. Tinunton ni Li a ti Proto-Siraya ket mabalin a naisina kadagiti sabali a sasao a Daya a Formosano idi garup a 3,500 a tawen iti napalabas, ken nagrugi a dumur-as iti ita nga aldaw a Siraya, Taivoan, ken Makatao kadagiti napalabas a 3,000 a tawen.

 Pannakaidasig 

Namatmati ni Raleigh Farrell (1971) adda dagiti saan a basbassit ngem lima nga indihenio a tattao iti abagatan akinlaud a tanap ti Taiwan iti dayta a panawen:

 Siraya

 Tevorang-Taivuan

 Takaraian (naidasig itan a kas Makatao)

 Pangsoia-Dolatok (naidasig itan a kas  Makatao)

 Longkiau (naidasig itan a kas  Makatao)

Iti pannakaibatay iti kaudian a corpora, pinadas ni Li (2010) dagiti dua a kayo a pannakaidasig para iti sasao a Sirayaiko:

1. Ti kayo a naibatay iti bilang dagiti ponolohiko nga inobasion

 Sirayaiko
 Taivoan
 Siraya–Makatao
 Siraya
 Makatao

2. Ti kayo a naibatay iti relatibo a kronolohia dagiti panagbaliw ti uni

 Sirayaiko
 Siraya
 Taivoan–Makatao
 Taivoan
 Makatao

 Rekonstruksion 
Impablaak ni Adelaar ti rekonstruksionna iti ponolohia ti Proto-Siraya idi 2014:
+Dagiti konsonante ti Proto-Siraya (Adelaar, 2014)LabialAlveolarPalatalVelarGlottalUnvoiced stopptkVoiced stopbdNasalmnŋUnvoiced spirantsshVoiced spirantsvðɣLateralr, łSemivowelswy
+Proto-Siraya Vowels (Adelaar, 2014)HeightFrontCentralBackCloseiuMidəOpena

 Dagiti panagbaliw ti uni 
Iti pannakaibatay iti panangiyasping kadagiti magun-od a corpora, INsingasing ni Adelaar (2014) ti maysa a pakabuklan dagiti pannakiatunos ti uni iti pagbaaetan ti Proto-Austronesio ken Proto-Siraya, a maiyasping iti Siraya wenno Taivoan inti maikaa-17 a siglo, a kakuyog dagiti sabali a tallo a sasao a Daya a Formosano, ti Basay, Kavalan, ken Amis, nga insingasing babaen ni Li (2004):

Proto-AustronesioProto-SirayaSiraya (UM)Siraya wenno Taivoan (Ebanghelio)BasayKavalanAmis*p*pppppp*t, *C*tttttt*c --*k*kkkk, h /_ak, qk*qØØØQ*b*bb/vb/vbbf*d*ðs/d, -s-, -sd/r, -r-, -r/d*-D --r, lzd*z*dddr, lzd*j*nnnnnn*g --*m*mmmmmm*n*nnnnnn*ñ?*nnnnnd*ŋ*ŋŋŋŋŋŋ*hØØØh, ?*S*sØ, -s-Ø, -h-sss*s*ss/h-, -s/h/x-, -xs/h-, -s/h/x-, -Øcsc*R*xxh/Ø-, -h/Ø-, -xr, lr, l, Rl*l*rrrcr, l, Rl*r --*N*łllnnd*w*w, *uwwwwv*y*yyyyyy*a*aaaaa, i / *qa*ə*əØØ*i*ii, -i/ei, -i/eiii*u*uuu/aw-, -u-, -u/awuuu

 Panagiyaspingan a tsart 
Dita baba ket timaysa a tsart ti panangiyasping ti listan dagiti bilang ti 1–10 iiti sasao a Sirayaiko, a maiaraman dagiti nadumaduma a dialekto ti pagsasao a Siraya, Taivoan, ken Makatao, a naisasao manipud iti Tainan aginggan aiti Pingtung iti abagatan a kinlaud a Taiwan, kenmanipud iti Hualien aginggana iti Taitung iti akindaya a Taiwan:

Austronesio Listaan dagiti bilang 1-10Dagiti dialektoAutonimo12345678910Proto-Austronesio*əsa
*isa*duSa*təlu*Səpat*lima*ənəm*pitu*walu*Siwa*(sa-)puluqProto-Siraya*saat*ðusa*turu*səpat*rǐma*nəm*pitu*kuixpa*ma-tuda*saat ki tianmaika-17 a sigloSirayaUtrechtNakita kadagiti Manuskrito ti Utrecht Manuscripts a naisurat idi maika-17 a siglo. --saatsa-soatu-turopa-xpatri-rimani-nampi-pitokuxipatmatudaketeangSiraya (maisuppiatan)GospelNakita iti Ebanghelio ni Santo Mateo iti maika-17 a siglo, nga ikeddeng ni Li (2010) a kas pagsasao a Taivoan a kakuyogna ti dialekto a Moatao, imbes nga iti Siraya. --saatruhaturuxpatrimanompitukuixpamatudakitianmaika-20 a sigloSirayaKonganaNakita ken nairehistro iti Kongana (崗仔林), ti maysa a komunidad ti Siraya ng ota nga aldaw iti Zuojhen, Tainan.Siraiyasasaatduhaturutapattu-rimatu-numpitupipakudaketengSiraya (masuppiatan)MoataoNaimbestigado ken nairehistro babaen ni Ino. Kanori iti Moatao (麻豆), ti maysa a komunidad ti Siraya a mabirukan ita nga aldaw iti Madou, Tainan.SiraiyaisarusataousipathimalomupituvaosivamasuTaivoanSuannsamnaInimbestigdo babaen ni Ino, Kanori iti Suannsamna (山杉林), ti maysa komunidad ti Sia-urie-Taivoan a mabirukan ita nga aldaw iti Shanlin, Kaohsiung. --sa'azuato'osipat

gaspaurimaurumuupituuwaruhsiya--TaivoanSiaolinMairaman ti bokabulario a nakita iti Siaolin (小林) ken Alikuan (阿里關), idi nag-imigrado dagiti tattao a Taivoan manipud iti Alikuan iti laeng Siaolin idi naladaw a maika-19 a siglo ket addan iti asideg a pannakikabagian iti tunggal maysa kaniada. Dagiti dua a komunidad ket maitagikua iti Tevorangh-Taivoan.Taibowantsaha
sakaruha
luhatohupaha'
limtahimalom
lanlankitokipamatuha
matsuhakaipien
kaitianTaivoanDazhuangNkaita iti Dazhuang (大庄), ti maysa a komunidad iti Hualien, kangrunan a pinundar ti tattao a Taivoan nga immalis manipud iti Siaolin ken Laulong, ken babaen pay ti sumagmamano a tattao a Makatao ken bassit usit a tattao a Siraya iti maika-19 a siglo.Taivoan
Taiburantsatsa'araruhatato'otapattarimatanumtyausenrapakoravasenkaitenMakataoLaopiNaimbestigado iti Marun wenno Laopi (老埤) idi nasapa a maika-2o a siglo, ti maysa a komunidad ti Makatao a mabirukan ita nga aldaw iti Neipu, Pingtung.MakataosakabailungkutunglumtarimalangalankimsengkalasinkabaityakaitenMakataoKanapoNaimbestigado ken nairehistro iti Kanapo (加蚋埔) idi nasapa a maika-20 a siglo, ti maysa a komunidad ti Makatao a mabirukan ita nga aldaw iti Gaoshu, Pingtung.--na-saadra-ruhara-rumara-sipatra-limara-hurumra-pitora-harura-siwara-kaitianMakataoBankimNaimbestigado iti Bankim (萬金), ti maysa a komunidad ti Makatao a mabirukan ita nga aldaw iti Wanluan, Pingtung, idi naladaw a maika-19 a siglo babaen ni Steere. --saatlaluhataturuhapatlalimaanumpapitu --tudasaatitin

 Dagiti nota 

 Dagiti nagibasaran 

Kategoria:Sasao nga Austronesio