Dipterocarpaceae

Ti Dipterocarpaceae ket ti pamilia dagiti 16 a henero ken agarup a 695 nga ammo a sebbangan iti kangrunaan a kaykayo ti tropikal a tanap a katuduan a bakir. Ti nagan ti pamilia, manipud iti henero-kita ti Dipterocarpus, ket naala manipud iti Griego (di = dua, pteron = payak ken karpos = bunga) ken mangibaga iti dua-payak a bunga.  Dagiti kadakkelan a henero ket ti Shorea (196 a sebbangan), Hopea (104 a sebbangan), Dipterocarpus (70 a sebbangan), ken Vatica (65 a sebbangan).Ashton, P.S. Dipterocarpaceae. In Tree Flora of Sabah and Sarawak, Volume 5, 2004. Soepadmo, E., Saw, L. G. and Chung, R. C. K. eds. Government of Malaysia, Kuala Lumpur, Malaysia.  Adu kadagitoy ket dakkel a rumrummuar iti bakir a sebbangan, kadawyan nga umabot iti katayag iti 40–70 m, sumagmamano ti sumurok iti 80 m (kadagiti henero ti Dryobalanops, Ti Hopea ken Shorea), a ti katayagan nga ammo a sibibiag nga espesimen (Shorea faguetiana) ket agtayag iti 93.0 m. Dagiti sebbangan iti daytoy a pamilia ket nangruna iti panagtagilako iti kayo. Ti pannakaiwarwarasda ket pantropikal, manipud iti akin-amianan nga Abagatan nga Amerika aginggana iti Aprika, ti Seychelles, India, Indotsina, Indonesia ken Malaysia.Simon Gardner, Pindar Sidisunthorn and Lai Ee May, 2011. Heritage Trees of Penang. Penang: Areca Books.  Mapasamak ti kaaduan iti dibersidad ti Dipterocarpaceae idiay Borneo.Ashton, P.S. Dipterocarpaceae. Flora Malesiana, 1982 Series I, 92: 237-552 Adda dagiti sebbangan nga itan ket naisagmak kas resulta iti nakaro a panagpukan, ti nakaro a di legado a panagtarikayo ken konserbasion ti habitat. Mangipaayda kadagiti napateg a kayo, dagiti aromatiko a kammasapulan a lana, balsam, dagiti tutot ken taudan dagitoy para iti plywood.

 Pannakaidasig 
Ti pamilia ti dipterokarpo ket kadawyan a nabingbingay kadagiti dua a subpamilia:

 Dipterocarpoideae: ti kadakkelan kadagiti subpamilia, daytoy ket aglaon kadagiti 13 a henero ken agarup a 475 a sebbangan. Ti pannakaiwarwaras ket mairaman iti Seychelles, Sri Lanka, India, Abagatan a daya nga Asia aginggana iti Baro a Guinea, ken ti maysa a dakkel a pannakaiwarwaras idiay Borneo, nga idiay ket mangbukelda kadagiti kaaduan a sebbangan kadagiti tanap a kabakiran. Ti Amianan a Borneo (Brunei, Sabah ken Sarawak) ket ti kabaknagan a lugar iti lubong para kadagiti sebbangan ti dipterokarpo. Ti Dipterocarpoideae ket mabalin a morpolohiko a mabingbingay kadagiti dua a grupo,Maury-Lechon, G. and Curtet, L. Biogeography and Evolutionary Systematics of Dipterocarpaceae. In A Review of Dipterocarps: Taxonomy, ecology and silviculture, 1998. Appanah, S. and Turnbull, J. M. eds. Center for International Forestry Research, Bogor, Indonesia.  ken sagpaminsan a maus-usar dagiti nagan ti tribu ti Shoreae ken Dipterocarpeae, ngem ti henetiko nga ebidensia ket saan pay a mangsuporta daytoy a pannakabingbingay:
Valvate – grupo ti Dipterocarpeae (Anisoptera, Cotylelobium, Dipterocarpus, Stemonoporus, Upuna, Vateria, Vateriopsis, Vatica). Dagiti henero iti daytoy a grupo ket addaanda kadagiti valvate a sepalio iti bunga, dagiti bugbugtong a baseha, dagiti naiwarwara a kanal ti tutot, ken ti batayan a bilang ti kromosoma x = 11.
 Imbricate – grupo ti Shoreae (Balanocarpus, Hopea, Parashorea, Shorea). Dagiti henero iti daytoy a grupo ket addaanda kadagiti imbrikato a sepalio iti bunga, dagiti naigrupo a baseha, dagiti kanal ti tutot kadagiti tangente a banda, ken ti batayan a bilang ti kromosoma x = 7. Ti maysa kaudian a molekular a panagadal ket mangisingasing a Hopea ket mangbukel iti klado kadagiti seksion ti Shorea ti Anthoshorea ken Doona, ken nasken koma nga itipon iti Shorea.
 Monotoideae: dagiti 3 a henero, 30 a sebbangan. Ti Marquesia ket patneng iti Aprika. Ti Monotes ket addaan kadagiti 26 a sebbangan, a naiwarwaras iti ballasiw ti Aprika ken Madagascar. Ti Pseudomonotes ket patneng iti Amasona ti Colombia.
 Pakaraimoideae: dati a naikabil ditoy ket aglaon iti bugbugtong a sebbangan, ti Pakaraimaea roraimae, a mabirukan kadagiti tangkig ti Guayanas iti Abagatan nga Amerika. Mabirukan itan a daytoy ket as-asideg a kabagian ti Cistaceae ken naikabil idiay iti APG IV (2016)

Ti maysa a kaudian a henetiko a panagadal ket nakabiruk a dagiti dipterokarpo ti Asia ket agbibingayda iti sapasap a tinaudan iti Sarcolaenaceae, ti maysa a pamilia ti kayo nga endemiko iti Madagascar.M. Ducousso, G. Béna, C. Bourgeois, B. Buyck, G. Eyssartier, M. Vincelette, R. Rabevohitra, L. Randrihasipara, B. Dreyfus, Y. Prin. The last common ancestor of Sarcolaenaceae and Asian dipterocarp trees was ectomycorrhizal before the India-Madagascar separation, about 88 million years ago. Molecular Ecology 13: 231 January 2004. Daytoy ket mangisingasing a ti tinaudan dagiti dipterokarpo ket nagtaud manipud iti akin-abagatan a superkontinente ti Gondwana, ken ti sapasap a tinaudan dagiti dipterokarpo ti Asia ken ti Sarcolaenaceae ket nabirukan idi iti masa ti daga ti India-Madagascar-Seychelles kadagiti napalabas a riwriw a tawen, ken naiyawidda nga agpaamianan babaen ti India, a kanungpalan a naidungpar iti Asia ken nangipalubos a maiwarwaras dagiti dipterokarpo iti ballasiw ti Abagatan a daya nga Asia ken Malaysia. Ti immuna a pollen ti dipterokarpo ket nabirukan idiay Myanmar (nga iti dayta a panawen ket parte ti plata ti Indiano) ken napetsado manipud iti akin-ngato nga Oligoseno.Morley, R.J. 2000. Origin and Evolution of Tropical Rain Forests. Wiley-Blackwell, NY. Agparang a ti wadan ket agin-inut nga umad-adu kadagiti termino iti dibersidad ken kaadu iti ballasiw ti rehion iti tengnga ti Mioseno Nabirukan dagiti tugot ti kemikal dagiti tutot ti dipterokarpo a napetsado iti Eoseno iti India.

 Dagiti nagibasaran 

 Dagiti akinruar a silpo 

Dipterocarpaceae Data Base