Pagsasao a Betawi

Ti Malayo Betawi, ammo pay a kas Malayo Jakarta wenno Malayo Batavia, ket ti pagsasao nga insasao ti tattao a Betawi idiay Jakarta, Indonesia. Daytoy ti patneng a pagsasao dagiti agarup a 5 a riwriw a tattao; narigat a maammuan ti husto a bilang dagiti agsasao gapu ti di nalawag a panagusar ti nagan ti pagsasao.

Ti Betawi ket maysa a Kreol a naibatay iti Malayo, ken asideg a kabagian ti pagsasao a Malayo. Ti pagsasao a Betawi ket addaan iti adu a gatad kadagiti binulod a balikas iti Insik a Hokkien, Arabiko, Portuges, ken Olandes.  Sinukatan daytoy ti nasapsapa a Betavia a naibatay iti kreol a Portuges a Mardijker.  Ti umuna a persona pangsandi iti gue (siak) ken ti maikadua a persona iti lu (sika) ken dagiti numeral a kas ti cepek (sangagasut), gopek (lima gasut), ken seceng (sangaribo) ket nagtaud manipud iti Hokkien, bayat a dagiti balikas ti ente (sika) ken ane (siak) ket naalada manipud iti Arabiko. Ti Malayo Cocos ,ti maysa a kreol a Malayo a naisasao idiay Is-isla Cocos (Keeling), Australia ken Sabah, Malaysia ket naala manipud iti nasapsapa a porma ti Malayo Betawi.

Ita nga aldaw, ti Malayo Betawi ket nadayeg nga impormal a pagsasao idiay Indonesia ken naus-usar a as batayan ti slang nga Indones ken kadawyan a naisasao kadagiti soap opera ti telebision idiay Jakarta. Ti nagan a Betawi ket nagtaud manipud iti Batavia, ti opisial a nagan ti Jakarta idi las-ud ti panawen ti Daya nga India ti Olandes.

 Dagiti nagtaudan 
Napadur-as ti Betawi a kas naibatay iti Malayo a kreol a dagiti mangisasao ket dagidi kaputotan ti lallaki nga Insik ken babbai a Balines idiay Batavia. Naipagbaliwen dagitoy a kaputotan iti Islam ken nagsasaoda iti pidgin nga idi kuan ket nagbalin a kreol, ken kalpasan naikkat ti kina-kreolna babaen ti panangiraman dagiti adu nga elemento manipud iti Habanes ken Sundanes (Uri Tadmor 2013).Tadmor, Uri (2013). "On the Origin of the Betawi and their Language". ISMIL 17 conference talk.

 Dagiti dialekto 
Nabingbingay ti Malayo Betawi kadagiti dua a nangruna a dialekto
 Dialekto a Kota Betawi: Kasisigud a naisasao iti kaunegan ti Jakarta nga agraman iti kadawyan a napigsa nga e a kas ti (ti ada ket agbalin nga ade).
 Dialekto nga Udik Betawi:  Kasisigud a naisasao idiay suburbano a Jakarta, Tangerang, Banten, ken ti Bogor ken Bekasi idiay Laud a Java. Daytoy ket addaan iti napigsa nga a a kas ti (ada, maibalikas a kas adah).

Ti sabali pay a karuay ti Udik Betawi ket tinawtawagan iti Ora Betawi, a nakaro idi a naimpluensiaan babaen ti Habanes.

Insasao pay laeng ti Betawi babaen dagiti laklakay a kaputotan kadagiti dadduma a lokasion kadagiti kaarrubayan ti Jakarta, a kas ti Kampung Melayu, Pasar Rebo, Pondok Gede, Ulujami, ken Jagakarsa.

Adda maysa a signipikante a komunidad ti Insik nga agtataeng iti arrubayan ti Tangerang a tinawtawagan iti Cina Benteng, a nagsardengdan nga agsasao ti Insik ken agsasaoda itan iti Malayo Betawi.

Dagiti pagarigan:
 aye (kota), sayah (udik), gue (impormal) : Sika
 lu (impormal wenno intimado) : sika
  iye (napigsa nga e, saan a schwa a kas ti Malaysiano), iyah : wen
 kagak, ora (karuay ti udik ken ti impluensia a Habanes) : saan
 Encing mo pegi kemane? : Papanam koma, mam?
 Dagangan aye udeh bures, dah : Nalakon dagiti kukuak.

 Dagiti nagibasaran 

 Dagiti akinruar a silpo 
Dokumentasion ti Betawi

Kategoria:Dagiti pagsasao ti Indonesia