Pagsasao a Mori

Iti nalawa a kapanunotanna, ti pagsasao a Mori ket ti termino a pangsakup a kolektibo a mangibaga kadagiti dua a pagsasao ti Tengnga a Sulawesi: ti Mori Bawah ken Mori Atas.  Sagpaminsan pay a mairamraman iti maikatlo a pagsasao ti Padoe.

 Pakasaritaan ti termino 

Iti kasisigud ti termino a 'Mori' ket mangibaga laeng kadagiti sangkaputotan nga agtataeng iti akinngato a kurso ti Karayan Laa idiay Tengnga a Sulawesi, nga ita nga aldawen ket ti tattao a Mori Atas wenno 'Akinngato a Mori'.  Kalpasan ti turay ti Olandes idi nasapa a maikaduapulo a siglo, naipadakkel ti nagan tapno mairaman dagiti tattao nga agtataeng iti agpadaya nga igid ti akinbaba a kurso ti Laa ken iti labneng ti Tambalako (itan ket ti Mori Bawah wenno 'Akinbaba a Mori'), ken dagiti agpaabagatan a tattao iti likmut ti Danaw Matano (mairaman ti Padoe).  Uray no dagiti pagsasao kadagitoy a lugar ket sabalida, dagiti tattao ket makibinningayda iti agpapada a kultura, ken iti dayta a panawen naikaykaysada pay babaen ti nabileg nga agturturay a ni Marundu.

Iti agdama nga aldaw, nabaliktad ti kasasaad.  Ita nga aldaw ti 'Mori' iti akikid a kaipanunotanna ket kangrunaan a mangibaga iti pagsasao a Mori Bawah, ken naipangpangruna pay iti dialekto a Tinompo iti dayta a pagsasao, nga inpatal-o dagiti kolonial nga agturturay a kas ti pagalagadan iti amin a paset iti lugar.Esser, S. J. Phonology and Morphology of Mori, translated from the Dutch version of 1927–1933 (Dallas: SIL, 2011), pp. 2 ff.

 Pannakaidasig ken panagtumpong 

Iti panagusar ti historikal-komparatibo a pamay-an ti lingguistika, impakita ni Mead nga adda maysa a taga-ugma a panagbingay ti pagsasao nga adda iti amin a paset ti lugar ti Mori.Mead, David. Proto-Bungku-Tolaki: Reconstruction of its phonology and aspects of its morphosyntax. (PhD dissertation, Rice University, 1998) p. 117  Ti Mori Atas ken Padoe ket as-asidegda a kabagian ti pagsasao a Tolaki ngem isuda iti Mori Bawah, bayata t i Mori Bawah ket makibinningay kadagiti kaasitgan a gupitna iti lingguistika iti Bungku ken dagiti sabali a pagsasao iti akindaya nga aplaya ti Sulawesi, a kas iti Wawonii ken Kulisusu.  Dagitoy a duog a pannakaigimong ket nalawagda kadagiti tabas iti pannakibingay iti panagbaliw ti uni, ken makitada pay kadagiti agasmang ti pangsandi.

Kas pagarigan, ti sumaganad a tabla ket ilistana dagiti nawaya a pangsandi kadagiti lima a pagsasao.Mead, David. Proto-Bungku-Tolaki: Reconstruction of its phonology and aspects of its morphosyntax. (PhD dissertation, Rice University, 1998) p. 145 Makita manipud iti daytoy a tabla a dagiti nawaya a pangsandi ti Mori Bawah ket asideg a maipada kadagiti pangsandi ti Bungku, bayat a dagiti pangsandi ti Mori Atas ken Padoe ket as-asidegda kadagiti pangsandi ti Tolaki.
   Tolaki  Padoe  Mori Atas  Mori Bawah  Bungku 1s  inaku  iaku  iaku  ongkue  ngkude 2s  inggo'o  iiko  iiko  omue  munde 3s ie'i  umono  iwono  onae  nade 1p excl  inggami  ikami  ikami  omami  mami 1p incl  inggito  ikito  ikito  ontae  ntade 2p  inggomiu  ikomiu  ikomiu  omiu  miu 3p  ihiro  umboro  iworo  ondae  ndade

 Dagiti nagibasaran 

Kategoria:Sasao a Bungku–Tolaki