Solanum

Ti Solanum ket ti dakkel ken agdumaduma a henero dagiti agsabsabong a mula, a mangiraman kadagiti tallo nga apit ti makan iti nangato a kinapangruna iti ekonomia, ti patatas, ti kamatis ken ti tarong. Daytoy ket aglaon pay kadagiti nightshades ken dagiti horse nettle, ken dagiti pay mula a naimuyongan para kadagiti ornamental a sabong ken bungada.

Mangipakita ti sebbangan ti Solanum iti adu a sakup iti kababalin a panagtubo, kas ti tinawen ken dagiti perenial, dagiti agkalatkat, babassit unay a mula, babassit a mula, ken dagiti bassit a kayo. Adu kadagiti dati a nawaya a henero a kas ti Lycopersicon (dagiti kamatis) ken Cyphomandra ket nairamandan iti Solanum a kas dagiti subhenero wenno dagiti seksion. Isu a, ti henero ita nga aldaw ket aglaon kadagiti agarup a 1,500–2,000 a sebbangan.

 Nagan 
Ti kadawyan a nagan ket immuna idi nga inusar babaen ni Plinio ti Laklakay (23–79) para iti maysa a mula nga ammo pay a kas strychnos, mabalin daytoy a ti S. nigrum. Ti deribabasionna ket di nalawag, mabalin a nagtaud manipud iti balikas a Latin iti sol, a ti kayatna a sawen ket "init", a mangibagbaga iti kasasaadna a kas mula iti init.  Ti sabali pay a posibilidad ket ti ramudna idi a solare, a ti kayatna sawen ket "agpabang-ar", wenno solamen, a ti kayatna a sawen ket "nam-ay", a mangibaga iti makabang-ar nga epekto no kanen ti mula.

 Dagiti nightshade 
Ti sebbangan a kadawyan a makunkuna a nightshade iti Amianan nga Amerika ken Britania ket ti Solanum dulcamara, makunkuna pay a bittersweet wenno woody nightshade. Makasabidong dagiti bulong ken dagiti nalabbasit a berryna, ti aktibo a prinsipio ket ti solanine, a pakaigapuanan dagiti panagkuyegyeg ken patay no makakaan iti adu.  Ti nangisit a nightshade (S. nigrum) ket kadawyan pay a maikeddeng a makasabidong, ngem ti napno a naluom ken bulong ket linutluto ken sinidsida kadagiti dadduma a lugar. Ti makapatay a nightshade (Atropa belladonna) ket saan a henero ti Solanum, ngem kameng ti pamilia ti Solanaceae.

 Dagiti makan nga apit 
Kaaduan dagiti parte ti mula, a naipangpangruna dagiti berde aparte ken saan a naluom a bunga, ket makasabidong iti tattao (ngem saan met a kasta kadagiti ayup), ngem adu kadagiti sebbangan ket addaan kadagiti makan a parte, kas dagiti bunga, bulbulong, wenno dagiti bagas ti ramut. Adda dagiti tallo nga apit a naimuymuyong ken inap-apit a makan babaen ti tattao kadagiti napalabas a siglo, ken adun a naimuyongan iti sangalubongan :
 Kamatis, S. lycopersicum
 Dagiti karuay ti kamatis ket sagpaminsan a naimulmula manipud iti S. lycopersicum ken dagiti naatap a sebbangan ti kamatis a kas ti S. pimpinellifolium, S. peruvianum, S. cheesmanii, S. galapagense, S. chilense, kdpy. (Dagiti kasta a karuay ket mairaman—dagiti dadduma—ti Bicentennial, Dwarf Italian, Epoch, Golden Sphere, Hawaii, Ida Red, Indigo Rose, Kauai, Lanai, Marion, Maui, Molokai, Niihau, Oahu, Owyhee, Parma, Payette, Red Lode, Super Star, Surecrop, Tuckers Forcing, V 121, Vantage, Vetomold, and Waltham.)
 Potatas, S. tuberosum, ti maikapat a kaaduan nga apit ti makan.
 Tarong (ammo pay a kas brinjal wenno aubergine), S. melongena

Dagiti sabali pay a sebbangan a rehional a nangruna nga apit a makan, a kas ti tarong ti Etiopia ken ti gilo (S. aethiopicum), naranjilla wenno lulo (S. quitoense), turkey berry (S. torvum), pepino (S. muricatum), dagiti tallo a kamatis wenno tamarillo (S. betaceum), wenno dagiti "bush tomato" (dagiti nadumaduma a sebbangan ti Australia).

 Dagiti ornamental 
Dagiti sebbangan a kaaduan a nakitkita iti panangimuyong a kas dagiti ornamental a mula ket dagiti sumaganad:-
S. aviculare (masanas ti kangaroo)
S. capsicastrum (palso a seresa ti Herusalem, seresa ti panaglalam-ek)
S. crispum (patatas-kayo ti Chile)
S. laciniatum (mansanas ti kangaroo)
S. laxum (potato vine)
S. pseudocapsicum (seresa ti Paskua, seresa ti panaglalam-ek)
S. rantonnetii (blue potato bush)
S. seaforthianum (Italiano a hasmin, St. Vincent lilac)
S. wendlandii (sabong ti paradiso, agkalatkat a patatas)

 Agas 
Dagiti pannakasabidong a mainaig kadagiti sumagmamano a sebbangan ti Solanum ket adu dagitoy ket mabalinda makapatay. Nupay kasta, adda dagiti nadumaduma a sebbangan a lokal nga inus-usar a kas agas, a naipangpangruna dagiti patneng a tattao a nabayagen a nagus-usar kadagitoy.

 Ekolohia 
Naus-usar dagiti sebbangan ti Solanum a kas makan a mula babaen ti alimbubudo kadagiti sumagmamano a sebbangan ti Lepidoptera  (dagiti kulibangbang ken dagiti burbur).

 Sistematika 
Ti henero ket pinundar babaen ni Carl Linnaeus idi 1753. Problematiko dagiti subdibisionna, ngem nagin-inut a nakaala iti konsenso.

Ti sumaganad a listaan ket probisional a listaan dagiti tradisional a subdibision ti henero, a maikuyog kadagiti sumagmamano a nadayeg a sebbangan. Adu kadagiti subhenero ken dagiti seksion ket mabalin a saan nga umiso; probisionalda maus-usar ditoy gapu ta ti pilohenio iti daytoy a henero ket saan pay a napno a nasolbar ken adu dagiti sebbangan ti napategan manen.

Ti kladistiko a panagusig iti datos ti panagsasaruno ti DNA ket mangisingasing a dagiti agdama a subdibision ken dagiti pannakairanngo ket kaaduanda nga imbalido. Ad-adu komapay dagiti subhenero a mabigbigan, a ti Leptostemonum laeng iti agdama ti mabalin a nalawag a mabingbingay kadagiti seksion. Iti naipangruna, daytoy ket mangiraman a kas nangruna a taudan dagiti nadumaduma a kameng dagiti tradisional a seksion ti Cyphomandropsis ken ti daan a henero ti Cyphomandra.

 Subhenro ti Bassovia 
Seksion ti Allophylla
 Solanum granuloso-leprosum
Seksion ti Cyphomandropsis
 Solanum glaucophyllum Desf. – Waxy-leaved nightshade
Seksion ti Pachyphylla
 Solanum betaceum Cav. – Tamarillo
 Solanum exiguum
 Solanum roseum

 Subhenero ti Leptostemonum 
Seksion ti Acanthophora
 Solanum aculeatissimum Jacq. – Indian nightshade
 Solanum atropurpureum Schrank – Lima-minutos a mula
 Solanum capsicoides – Cockroach berry, polohauaiʻi (Polinesio)
 Solanum mammosum – Nipplefruit, buga a suso, suso ti nuang, "mansans ti Sodom"
 Solanum palinacanthum Dunal
 Solanum viarum Dunal – Tropical soda apple
Seksion ti Androceras: 12 spp.
 Serye ti Androceras
 Serye ti Violaceiflorum
 Serye ti Pacificum
Seksion ti Anisantherum
Seksion ti Campanulata
Seksion ti Crinitum
Seksion ti Croatianum
Seksion ti Erythrotrichum
 Solanum robustum H.L.Wendl. – Shrubby nightshade
Seksion ti Graciliflorum
Seksion ti Herposolanum
 Solanum wendlandii Hook.f. – Giant potatocreeper
Seksion ti Irenosolanum
 Solanum incompletum Dunal – Pōpolo kū mai (Hawaiʻi)
 Solanum nelsonii Dunal – Nelson's horsenettle, ʻĀkia (Hawaiʻi)
 Solanum sandwicense Hook. & Arn. – Hawaiian horsenettle, Pōpoloʻaiakeakua (Oʻahu, Kauaʻi)
Seksion ti Ischyracanthum
Seksion ti Lasiocarpa
 Solanum lasiocarpum Dunal
 Solanum pseudolulo – lulo de perro (Colombia)
 Solanum quitoense – lulo (Colombia), naranjilla (Ecuador)
 Solanum sessiliflorum – Cocona
Seksion ti Melongena
 Solanum aculeastrum – Soda apple, sodaapple nightshade, goat apple, poison apple, "bitter-apple"
 Solanum campechiense – Redberry nightshade
 Solanum carolinense  – Carolina horsenettle, radical weed, sand brier, devil's tomato, "bull nettle", "tread-softly", "apple of Sodom", "wild tomato" (southeastern United States)
 Solanum citrullifolium A.Braun – Watermelon nightshade (akin-abagatan nga Estados Unidos)
 Solanum dimidiatum Raf. – Torrey's nightshade
 Solanum elaeagnifolium – Silver-leaved nightshade, prairie berry, silverleaf nettle, white horsenettle, silver nightshade, "bull-nettle", "trompillo" (Espaniol); Silver-leaf bitter-apple, satansbos (Abagatan nga Aprika)
 Solanum heterodoxum Dunal – Melon-leaved nightshade
 Solanum incanum L.
 Solanum linnaeanum – Devil's apple, "apple of Sodom"
 Solanum macrocarpon L.
 Solanum marginatum L.f. – White-margined nightshade
 Solanum melongena – Eggplant, aubergine (mairaman ti S. ovigerum)
 Solanum rostratum Dunal – Buffalo bur, Texas thistle
 Solanum sisymbriifolium Lam. – Sticky nightshade, fire-and-ice
 Solanum virginianum L.
Seksion ti Micracantha
 Solanum jamaicense Mill. – Jamaican nightshade
 Solanum lanceifolium Jacq. – Lance-leaved nightshade
 Solanum tampicense Dunal – Wetland nightshade
Seksion ti Monodolichopus
Seksion ti Nycterium
Seksion ti Oliganthes
 Solanum aethiopicum – Ethiopian eggplant, nakati, mock tomato, Ethiopian nightshade; including S. gilo (scarlet eggplant, Gilo or jiló)
 Solanum centrale – Australian desert raisin, bush raisin, bush sultana, "bush tomato", akatjurra (Alyawarre),  kampurarpa (Pitjantjatjara), merne akatyerre (Arrernte), kutjera
 Solanum cleistogamum – "bush tomato", merne mwanyerne (Arrernte)
 Solanum ellipticum – Potato bush, "bush tomato"
 Solanum pyracanthos Lam. – Porcupine tomato, Devil's Thorn
 Solanum quadriloculatum F.Muell. – "bush tomato", "wild tomato" (Australia)
Seksion ti Persicariae
 Solanum bahamense L. – Bahama nightshade, canker berry, berengena de playa
 Solanum ensifolium Dunal – Erubia
Seksion ti Polytrichum
Seksion ti Pugiunculifera
Seksion ti Somalanum
Seksion ti Torva
 Solanum asteropilodes
 Solanum chrysotrichum Schltdl. – Giant devil's-fig
 Solanum lanceolatum – Orangeberry nightshade
 Solanum paniculatum – Jurubeba
 Solanum torvum – Turkey berry, devil's fig, prickly nightshade, shoo-shoo bush, wild eggplant, pea eggplant

 Subhenero ti Lyciosolanum 
 Solanum guineense L.

 Subhenero ti Solanum sensu stricto 
Seksion ti Afrosolanum
Seksion ti Anarrhichomenum
 Solanum baretiae
Seksion ti Archaesolanum
 Solanum aviculare – Poroporo (New Zealand), kangaroo apple (Australia)
Seksion ti Basarthrum
 Solanum catilliflorum
 Solanum muricatum – Pepino dulce, pepino melon, melon pear, "pepino", "tree melon"
 Solanum perlongistylum
 Solanum tergosericeum
Seksion ti Benderianum
Seksion ti Brevantherum
 Solanum bullatum
 Solanum erianthum D.Don – Potato tree, "mullein nightshade"
 Solanum mauritianum – Woolly nightshade, ear-leaved nightshade, flannel weed, bugweed, tobacco weed, kerosene plant, "wild tobacco" (Australia)
 Solanum evolvuloides
Seksion ti Dulcamara
 Solanum crispum – Chilean potato vine, Chilean nightshade, Chilean potato tree
 Solanum dulcamara – Bittersweet
 Solanum imbaburense
 Solanum laxum Spreng. – Jasmine nightshade
 Solanum leiophyllum
 Solanum seaforthianum Andrews – Brazilian nightshade
 Solanum triquetrum Cav. – Texas nightshade
 Solanum wallacei – Wallace's nightshade, Catalina nightshade, Clokey's nightshade, "wild tomato" (mairaman ti S. clokeyi)
 Solanum xanti – Purple nightshade, San Diego nightshade
Seksion ti Herpystichum
Seksion ti Holophylla
 Solanum diphyllum L. – Twin-leaved nightshade
 Solanum pseudocapsicum – Jerusalem cherry, Madeira winter cherry, "winter cherry" (mairaman ti S. capsicastrum)
 Solanum pseudoquina (including S. inaequale Vell.)
Seksion ti Juglandifolia
 Solanum juglandifolium
 Solanum ochranthum
Seksion ti Lemurisolanum
Seksion ti Lycopersicoides
 Solanum lycopersicoides Dunal – Peruvian wolfpeach
 Solanum sitiens
Seksion ti Lycopersicon

 Solanum arcanum Peralta – "wild tomato"
 Solanum chilense
 Solanum corneliomulleri
 Solanum huaylasense Peralta
 Solanum peruvianum L. – Peruvian nightshade, "wild tomato"
 Solanum cheesmaniae (L.Riley) Fosberg
 Solanum chmielewskii
 Solanum galapagense S.C.Darwin & Peralta
 Solanum habrochaites
 Solanum lycopersicum – Tomato
 Solanum neorickii
 Solanum pennelli
 Solanum pimpinellifolium – Currant tomato

Seksion ti Macronesiotes
Seksion ti Normania
Seksion ti Petota
 Solanum albornozii
 Solanum bulbocastanum – Ornamental nightshade
 Solanum bukasovii Juz. ex Rybin
 Solanum burtonii
 Solanum cardiophyllum – Heart-leaved nightshade
 Solanum chilliasense
 Solanum commersonii Dunal – Commerson's nightshade
 Solanum demissum Lindl. – Dwarf wild potato
 Solanum jamesii – Naatap a patatas
 Solanum minutifoliolum
 Solanum paucijugum
 Solanum phureja Juz. & Bukasov
 Solanum pinnatisectum Dunal – Tansy-leaved nightshade
 Solanum regularifolium
 Solanum stoloniferum Schltdl. – Tigna potato, Fendler's horsenettle
 Solanum stenotomum (mairaman ti S. goniocalyx)
 Solanum ternatum (mairaman ti S. ternifolium)
 Solanum tuberosum – Patatas
Seksion ti Pteroidea
Seksion ti Quadrangulare
Seksion ti Regmandra
Seksion ti Solanum
 Solanum adscendens Sendtner – Sonoita nightshade (Americas)
 Solanum americanum Mill. – American nightshade, American black nightshade, glossy nightshade (Kaamerikaan, Hawaiʻi)
 Solanum chenopodioides Lam. – Goosefoot nightshade, slender nightshade (mairaman ti S. gracilius)
 Solanum douglasii Dunal – Green-spotted nightshade
 Solanum interius Rydb.
 Solanum nigrescens M.Martens & Galeotti – Divine nightshade
 Solanum nigrum L. – Europeano a nnagisit a nightshade, "nangisit a nightshade"
  S. nigrum guineense- "Garden Huckleberry"
 Solanum pseudogracile Heiser – Glowing nightshade
 Solanum ptychanthum – West Indian nightshade, Eastern black nightshade
 Solanum retroflexum – Wonderberry, sunberry
 Solanum sarrachoides – Hairy nightshade
 Solanum scabrum  Mill. – Garden huckleberry
 Solanum triflorum Nutt. – Cut-leaved nightshade
 Solanum villosum Mill. – Yellow nightshade

 Dagiti dadduma pay a nadayeg a sebbangan 
 Solanum amygdalifolium Steud.
 Solanum bellum
 Solanum cajanumense
 Solanum chimborazense
 Solanum chrysasteroides
 Solanum cinnamomeum
 Solanum conocarpum Rich. ex Dunal – Marron bacoba
 Solanum cowiei Martine
 Solanum cremastanthemum
 Solanum davisense Whalen – Davis' horsenettle
 Solanum densepilosulum
 Solanum donianum Walp. – Mullein nightshade
 Solanum dolichorhachis
 Solanum fallax
 Solanum ferox L. – Hairy-fruited eggplant, Thai hairy-fruited eggplant
 Solanum fortunense
 Solanum furcatum – Forked nightshade
 Solanum glabratum Dunal
 Solanum haleakalaense H.St.John
 Solanum hindsianum Benth. – Hinds' nightshade
 Solanum hypermegethes
 Solanum hypocalycosarcum
 Solanum interandinum
 Solanum latiflorum
 Solanum leucodendron
 Solanum lumholtzianum Bartlett – Sonoran nightshade
 Solanum luteoalbum (including S. semicoalitum)
 Solanum lycocarpum – Wolf apple, fruta-de-lobo, lobeira (Brazil)
 Solanum melissarum Bohs
 Solanum nudum Dunal – Forest nightshade
 Solanum ovum-fringillae
 Solanum paralum
 Solanum parishii A.Heller – Parish's nightshade
 Solanum physalifolium Rusby
 Solanum pinetorum
 Solanum polygamum Vahl – Cakalaka berry
 Solanum pyrifolium Lam.
 Solanum pubescens Willd.
 Solanum riedlei Dunal – Riedle's nightshade
 Solanum rudepannum Dunal
 Solanum rugosum Dunal – tabacon aspero
 Solanum sibundoyense
 Solanum sodiroi (including S. carchiense)
 Solanum sycocarpum
 Solanum tenuipes Bartlett – Fancy nightshade
 Solanum tobagense
 Solanum trilobatum L.
 Solanum umbelliferum – Bluewitch nightshade
 Solanum verrogeneum Berengena
 Solanum violaceum Ortega
 Solanum viride Spreng. – Green Nightshade
 Solanum woodburyi Howard – Woodbury's nightshade

 Dati a naikabil ditoy 
Adda dagiti sumagmamano a mula kadagiti sabali a henero ket dati a naikabil iti Solanum:
 Chamaesaracha coronopus (kas S. coronopus)
 Lycianthes biflora (kas S. multifidum Buch.-Ham. ex D.Don)
 Lycianthes denticulata (kas S. gouakai var. angustifolium ken var. latifolium)
 Lycianthes lycioides (kas S. lycioides var. angustifolium)
 Lycianthes mociniana (kas S. uniflorum Dunal in Poir. ken S. uniflorum Sessé & Moc.)
 Lycianthes rantonnetii (kas S. rantonnetii, S. urbanum var. ovatifolium ken var. typicum)
 Dagiti di naikeddeng a sebbangan ti Lycianthes ket naibagbaga kadagiti nagan a kas ti S. chrysophyllum, S. ciliatum Blume ex Miq., S. corniculatum Hiern, S. lanuginosum, S. loxense, S. mucronatum, S. retrofractum var. acuminatum, S. violaceum Blume, S. violifolium f. typicum, S. virgatum notst β albiflorum, S. uniflorum Lag. or S. uniflorum var. berterianum.

 Dagiti nagibasaran 

 Dagiti akinruar a silpo 


Kategoria:Makaagas a mulmula