Sasao a Subanen

Ti sasao a Subanen (ammo pay a kas Subanon ken Subanun) ket ti maysa nga pagsasao nga Austronesio a maitagikua iti subgrupo ti Kalatakan a Tengnga a Filipino. Masansan a maipalawag a kas agmaymaysa a pagsasao,  kadawyan nga ikeddeng daytoy babaen dagiti lingguista a kas rimpuok ti dialekto ngem ad-adu a kas monolitiko a pagsasao. Ti Subanon ket insasao babaen dagiti nadumaduma a lugar ti Peninsula ti Zamboanga a kas dagiti probinsia ti Zamboanga Sibugay, Zamboanga del Norte ken Zamboanga del Sur, ken idiay Misamis Occidental ti Akin-amianan a Mindanao. Adda met dakkel a komunidad ti Subanon idiay Misamis Oriental. Kaaduan ti mangtawtawag kaniada iti Subanen, Subanon wenno Subanun, bayat a dagiti agay-ayat iti Islam tinawtawaganda ti bagbagida a kas Kalibugan.

 Internal a pannakaidasig 
Idasig ni Jason Lobel (2013:308) dagiti kita ti Subanen a kas dagiti sumaganad.

Subanen
Akinlaud
Akinlaud a Subanon
Akinlaud a Kolibugan
Nuklear
Laud a Nuklear
Tawlet-Kalibugan a Subanen
Salug-Godod a Subanen
Daya a Nuklear
Akin-abagatan a Subanen
Tengnga a Subanen
Akin-amianan a Subanen
Akindaya a Subanen

Ilista ni Lobel (2013:308) dagiti sumaganad nga inobasion kadagiti tunggal maysa a sumaganad a subgrupo.
Nuklear a Subanen: *k > Ø
Akinlaud a Subanen: *k > /k/
Daya a Nukklear a Subanen: *r > /l/
Laud a Nuklear a Subanen: *r > /r/
Akinlaud a Subanen: *r > /l/ (nawaya a napasamak, mabalin a gapu iti pannakaiyasideg iti Tausug, Maguindanaon, Butuanon, Cebuano, ken/wenno Ilonggo, a nagbalin metten iti pannakaiyallatiw iti *r > /l/ a nawaya iti tunggal maysa kaniada)

Proto-Subanen
Ti sumaganad nga imbentorio ket mabalin a makonstrukto manen para iti Proto-Subanen:

 Dagiti paawengFrontCentralBackClose *i *uMid *əOpen *a

 Dagiti konsonanteBilabialAlveolarPalatalVelarGlottalStopvoiceless *p *t *k *ʔvoiced *b *d *gFricative *sNasal *m *n *ŋLateral *lApproximant *w *y

Ti Proto-Kalatakan a Tengnga a Filipino nga *h ket napukawna idin dagiti amin a puesto iti Proto-Subanen, ti *ʔ ket mabati laeng iti kamaudian a puesto.

 Dagiti nagibasaran 

 Dagiti akinruar a silpo 
 "Subanon" iti Ethnologue (Maika-23 nga ed, 2020). 
 Dagiti rekording ti Subanon ket naiyarkibo iti Kaipuleohone, a mairaman ti listaan ti balikas, dagiti sentesia, ken ti maysa a tradisional a kanta 

Kategoria:Sasao a Kalatakan a Tengnga a Filipino