Sasao a Katuiko

Dagiti sangapulo ket lima a sasao a Katuiko ket mangporma ti sanga ti sasao nga Austroasiatiko nga insasao babaen dagiti agarup a 1.3 a riwriw a tattao iti Abagatan a daya nga Asia. Dagiti tattao nga agsasao iti sasao a Katuiko ket tinawtawagan iti tattao a Katuiko. Ni Paul Sidwell ket isu ti mangipangulo nga espesialista iti sasao a Katuiko. Naibagbaga a ti Austroasiatiko/sasao a Mon–Khmer ket leksikoda a kapada ti Katuiko ken Bahnariko no as-asidegda iti heograpia. Kinunana a daytoy a pannakaipada iti heograpia ket nawaya no ania a sanga ti pamilia ti mangitagikua ti ti tunggal maysa a pagsasao. Kinunana pay a ti Katuiko ken Bahnariko ket awananda iti ania man a pagbibingayan nga inobasion, isu a saanda a mangporma ti sanga ti pamilia nga Austroasiatiko.

 Pannakaidasig 
Idi 1966, ti leksikostatistiko a panagusig kadagiti nadumaduma a sasao a Mon–Khmer iti Indotsina ket inaramid idi babaen da David Thomas ken Richard Phillips dagiti lingguista ti SIL. Daytoy a panagadal ket nagresultaan ti pannakabigbig dagiti dua a naisangayan a baro a sub-sanga ti Mon-Khmer, ken agnagan dagitoy iti Katuiko ken Bahnariko (Sidwell 2009).

Ti datos para iti makaanay a panangidasig ti sasao a Katuiko a Mon–Khmer ket nagbalin laeng a nagun-od kalpasan ti panaglukat ti Laos kadagiti gangganaet nga agsuksukisok kadagiti tawen ti 1990. Ti sumaganad a pannakaidasig ket babaen ni Sidwell (2005). Nagdudua ni Sidwell (2005) iti hipotesis a Vieto-Katuiko ni Diffloth, a kinunkunana a saan a nalawag ti ebidensia, ken saan a nalawag no ania ti pakaitagikuaan ti Katuiko iti pamilia. Iti pay maipatinayon, inkeddeng ni Sidwell (2009) a ti sanga ti Katu ti kakonsertibuan a subgrupo ti Katuiko, bayat nga amin dagiti sabali a sanga ket nagpadur-asda kadagiti ad-adu nga inobasion.

Sanga a Katu (Thap):
Katu (Ababa a Katu, Laos)
Phuong (Nangato a Katu,Bietnam)
Sanga a Kui–Bru (Laud a Katuiko):
Bru (Laos ken Tailandia)
Kuy (Tailandia)
Pagsasao a Pacoh (Tareng) (Bietnam ken Laos)
Sanga a Ta'Oi–Kriang (Laos ken Thừa Thiên-Huế, Bietnam):
Ngeq/Kriang (Khlor/Lor)
Ta’Oi, Ir

Ilista pay ti Ethnologue ti Kassang, ngem dayta ket pagsasao a Bahnariko (Sidwell 2003). Lê, et. al (2014:294)Ireporta da Lê Bá Thảo, Hoàng Ma, et. al; Viện hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam – Viện dân tộc học. 2014. Các dân tộc ít người ở Việt Nam: các tỉnh phía nam. Ha Noi: Nhà xuất bản khoa học xã hội.  a ti subgrupo a Katu a tinawtawagan iti Ba-hi nga agtateng idiay lugar ti kabanbantayan ti Distrito ti Phong Điền, Bietnam.

Ti tunggal maysa iti Kuy ken Bru ket addaan iti agarup a kagudua a riwriw nga agsasao, bayat a ti rimpuok ti Ta’Oi ket addaan kadagiti agarup a 200,000 nga agsasao.

 Proto-pagsasao 
Dagiti rekonstruksion ti Proto-Katuiko, wenno dagiti sub-sangana ket mairaan dagiti sumagand:
Thomas (1967): A Phonology Reconstruction of Proto-East-Katuic
Diffloth (1982): Registres, devoisement, timbres vocaliques: leur histoire en katouique
Efinov (1983): Problemy fonologicheskoj rekonstrukcii proto-katuicheskogo jazyka
Peiros (1996): Katuic Comparative Dictionary
Therapahan L-Thongkum (2001): Languages of the Tribes in Xekong Province, Southern Laos
Paul Sidwell (2005): The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon

Konstruktuen manen ni Sidwell (2005) ti imbentoria ti konsonante ti proto-Katuiko a kas dagiti sumaganad:

*p*t*c*k*ʔ*b*d*ɟ*ɡ*ɓ*ɗ*ʄ *m*n*ɲ*ŋ*w*l, *r*j  *s  *h
Daytoy ket kapada ti rekonstruksion ti Proto-Mon Khmer malaksid para iti , a nasaysayaat a napreserba iti sasao a Katuiko ngem dagiti sabali a sanga ti Austroasiatiko, ken naipampamattian idi ni Sidwell nga adda pay iti Proto-Mon Khmer.

 Adu pay a mabasbasa 
Gehrmann, Ryan. 2016. The West Katuic languages: comparative phonology and diagnostic tools. Chiang Mai: Payap University MA Thesis.
Gehrmann, Ryan. 2015. Vowel Height and Register Assignment in Katuic . Journal of the Southeast Asian Linguistics Society 8. 56-70.
Gehrmann, Ryan and Johanna Conver. 2015. Katuic Phonological Features . Mon-Khmer Studies 44. 55-67.
Choo, Marcus. 2012. The Status of Katuic. Chiang Mai: Linguistics Institute, Payap University.
Choo, Marcus. 2010.  Katuic Bibliography with Selected Annotations . Chiang Mai: Linguistics Institute, Payap University.
Choo, Marcus. 2009. Katuic Bibliography . Chiang Mai: Linguistics Institute, Payap University.
Sidwell, Paul. 2005. The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon . LINCOM studies in Asian linguistics 58. Munich: LINCOM Europa. 
Sidwell, Paul. 2005. Proto-Katuic phonology and the sub-grouping of Mon-Khmer languages . In Paul Sidwell (ed.), SEALSXV: Papers from the 15th Meeting of the South East Asian Linguistics Society, 193-204. Pacific Linguistics PL E1. Canberra: Pacific Linguistics.
Theraphan L-Thongkum. 2002. The Role of endangered Mon-Khmer languages of Xekong Province, Southern Laos, in the reconstruction of Proto-Katuic. In Marlys Macken (ed.), Papers from the Tenth Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society. 407-429. Program for Southeast Asian Studies, Arizona State University.
Theraphan L-Thongkum. 2001. ภาษาของนานาชนเผ่าในแขวงเซกองลาวใต้. Phasa khong nanachon phaw nai khweng Sekong Lao Tai. [Languages of the tribes in Xekong province, Southern Laos]. Bangkok: The Thailand Research Fund.
Peiros, Ilia. 1996. Katuic comparative dictionary. Pacific Linguistics C-132. Canberra: Australian National University. 
Miller, John & Carolyn Miller. 1996. Lexical comparison of Katuic Mon-Khmer languages with special focus on So-Bru groups in Northeast Thailand. Mon-Khmer Studies 26. 255-290.
Migliazza, Brian. 1992. Lexicostatistic analysis of some Katuic languages. In Amara Prasithrathsint & Sudaporn Luksaneeyanawin (eds.), 3rd International Symposium on Language and Linguistics, 1320–1325. Bangkok: Chulalongkorn University.
Gainey, Jerry. 1985. A comparative study of Kui, Bruu and So phonology from a genetic point of view. Bangkok: Chulalongkorn University MA thesis.
Effimov, Aleksandr. 1983. Проблемы фонологической реконструкции прото-катуического языка. Probljemy phonologichjeskoj rjekonstruktsii Proto-Katuichjeskovo jazyka. [Issues in the phonological reconstruction of the Proto-Katuic language]. Moscow: Institute of Far Eastern tudies Moscow dissertation.
Diffloth, Gérard. 1982. Registres, dévoisement, timbres vocaliques: leur histoire en Katouique. [Registers, devoicing, vowel phonation: their history in Katuic]. Mon-Khmer Studies 11. 47-82.
Thomas, Dorothy. M. (1967). A phonological reconstruction of Proto–East Katuic. Grand Forks: University of North Dakota MA thesis.

 Dagiti nagibasaran 

 Sidwell, Paul. (2005). The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon . LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. 
 Sidwell, Paul. (2009). Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art . LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.

 Dagiti akinruar a silpo 
Paul Sidwell (2003)
http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
http://hdl.handle.net/10050/00-0000-0000-0003-6712-F@view Sasaoa Katuiko iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI

Kategoria:Dagiti pagsasao ti Laos
Kategoria:Dagiti pagsasao ti Tailandia
Kategoria:Dagiti pagsasao ti Bietnam