Sasao nga Austronesio

Ti sasao nga Austronesio ket dagiti pamilia ti pagsasao nga adu a naiwarwaras iti amin a paset ti Maritimo nga Abagatan a daya nga Asia, Madagascar ken dagiti isla ti Taaw Pasipiko, nga adda met dagiti bassit a kameng iti kontinental nga Asia. Ti sasao nga Austronesio ket naisasao babaen dagiti agarup a 386 a riwriw a tattao, a mangaramid daytoy iti maikalima a kadakkelan a pamilia ti pagsasao babaen dagiti bilang ti agsasao, kalpasan laeng ti sasao nga Indo-Europeano, ti sasao a Sino-Tibetano, ti sasao a Niger-Kongo, ken ti sasao nga Aproasiatiko. Daytoy ket maipada iti Indo-Europeano, Niger–Kongo, ken Aproasiatiko a kas maysa kadagiti kasayaatan a nabangon a pamilia ti pagsasao. Dagiti kangrunaan a sasao nga Austronesio nga addaan iti kaaduan a bilang dagiti agsasao ket ti Malayo (Indones ken Malaysio), Habanes, ken Filipino (Tagalog).

Ni Otto Dempwolff ket isu idi ti immuna a nagsukisok nga ekstensibo a nagsukimat iti Austronesio babaen ti panagusar ti komparatibo a pamay-an. Ti sabali pay nga Aleman, ni Wilhelm Schmidt, ket isu ti nagaramid iti balikas ti Aleman iti austronesisch a nagtaud manipud iti Latin  iti auster "abagatan nga angin" ken mainayon ti Griego iti nêsos "isl". Ti nagan nga Austronesio ket naporma idi manipud kadagiti isu met laeng a taudan. Ti pamilia ket naitunos a nanaganan, gapu ta ti kaaduan a sasao nga Austronesio ket naisasao kadagiti isla: bassit laeng dagiti pagsasao, a kas ti Malayo ken ti sasao a Chamiko, ket dagiti indihenio iti nangruna a daga ti Asia. Adu kadagiti sasao nga Austronesio nga addaan iti bassit unay nga agsasao, ngem dagiti kangrunaan a sasao nga Austronesio ket insasao babaen dagiti sangapulo a riniwriw a tattao ken ti maysa a pagsasao nga Austronesio, ti Malay, ket insasao babaen dagiti 250 a riwriw a tattao, a mangaramid daytoy iti maika-8 a kaaduan ti nangisasao a pagsasao iti lubong. Duapolo wenno ad-adu pay kadagiti pagsasao nga Austronesio ket opisial kadagiti respektibo a pagilianda (kitaen ti listaan dagiti kangrunaan ken opisial a sasao nga Austronesio).

Dagiti nadumaduma a taudan ket aggigiddiatda nga agbilang, ngem ti Austronesio ken Niger–Kongo ket dagiti dua a kadakkelan a pamilia ti pagsasao iti lubong, iti tunggal maysa ket addaan iti maysa a pagkalima iti dagup dagiti pagsasao a nabilang iti lubong. Ti heograpikal a gay-at ti Austronesio ket maysa idi a kadakkelan iti ania man a pamilia ti pagsasao sakbay ti pannakaiwarwaras ti Indo-Europeano iti kolonial a paset ti panawen, a mangsakop manipud iti Madagascar aginggana idiay akin-abagatan a daya nga aplaya ti Aprika aginggana iti Isla ti Paskua ti Panagungar idiay akindaya a Pasipiko. Ti Hawayano, Rapa Nui, ken Malagasi (a naisasao idiay Madagascar) ket dagiti adda iti ruar ti heograpia ti pamilia ti Austronesio.

Segun kenni Robert Blust (1999), ti Austronesio ket nabingbingay kadagiti nadumaduma a nangruna a sangsanga, amin malaksid iti maysa kadagitoy ket eksklusibo a mabirukan idiay Taiwan. Ti sasao a Formosano ti Taiwan ket naigrupoda kadagiti ad-adu ngem siam nga umuna nga urnos dagiti subgrupo ti Austronesio. Amin dagiti pagsasao nga Austronesio ket naisasao iti ruar ti Taiwan (mairaman iti pagsasao a Yami) ket tagikua ti sanga ti Malayo-Polinesio, a sagpaminsan a tinawtawagan iti Ektra-Formosano.

 Pannakaidasig 
Narikut ti akin-uneg nga estruktura ti sasao nga Austronesio. Ti pamilia  ket buklen dagiti adu nga agpapada ken asideg nga agkakabagian a pagsasao nga adu a dagiti bilang ti lugar ti dialekto, isu a narigat daytoy a mabigbig dagiti pagbeddengan a pagbaetan dagiti sanga. Nupay kasta, nalawag daytoy a ti kalatakan a dibersidad ti henelohia ket mabirukan kadagiti sasao a Formosano ti Taiwan, ken ti kabassitan ti dibersidad ket kadagiti is-isla ti Pasipiko, a mangsuporta ti pannakaiwarwars ti pamilia manipud iti Taiwan wenno Tsina. Ti immuna a komprehensibo a panangidasig a mangipaltiing iti daytoy ket ni .

Ti seminal nga artikulo ti panangidasig ti Formosano—ken, babaen ti pagpaatiddog, ti kangatuan nga agpang nga estruktura ti Austronesio—ket idi . Dagiti prominente a Formosanista dagiti lingguista nga espesialista iti pagsasao a Formosano) ket adda problemada kadagiti dadduma a salaysayna, ngem agtultuoloy a ti punto ti reperensia para kadagiti agdama a panagusig iti lingguistika, ken kas ti naipakita dita baba. Ti sasao a Malayo-Polinesio ket kankanayon a mairaman iti sanga nga Akindaya a Formosano n ni Blust gapu ti panagtalinaay a panagbibingay iti proto-Austronesio ti *t, *C aginggana iti /t/ ken *n, *N aginggana iti /n/, ti panangiyalisda iti *S aginggana iti /h/, ken dagiti bokabulario a kas ti *lima "lima" a saan a napasingkedan kadagiti sabali a sasao a Formosano.

Adda dagiti agparang a dua a nalatak a migrasion ti sasao nga Austronesio a napardas a nagsakop kadagiti dakkel a lugar, a nagresultaan dagiti nadumaduma a lokal a grupo nga addaan iti bassit a dakkel a gantingan nga estruktura. Ti immuna idi ket ti Malayo-Polinesio, a naiwarwaras idiay Filipinas, Indonesia, ken Melanesia. Ti sasao a Tengnga a Malayo-Polinesio ket agpapadada a saan a gapu iti kaasideg iti panagkakabagian iti henelohia, ngem imbes ket a gapu dagiti napigsa a sub-estrato manipud kadagiti saan nga Austronesio a pagsasao. Ti maikadua a migrasion ket iti sasao nga Oceaniko idiay Polinesia ken Mikronesia .

Iti pay maipatinayon iti Malayo-Polinesio, sangapulo ket tallo kadagiti pamilia a Formosano ket aduda a maaw-awat. Ti pagsusuppiatan ket maipatengnga kadagiti panagkakabagian a pagbaetan dagitoy a pamilia. Iti panangidasig a naipakita ditoy, ti  ket isilpona dagiti dua a pamilia iti grupo nga Akinlaud a Tantanap, dua pay iti grupo nga Akinlaud a Formosano, ken tallo iti maysa a grupo ti Akindaya a Formosano, bayat a ti  ket isilpona pay dagiti lima a pamilia iti grupo nga Akin-amianan a Formosano. Awaten ti Austronesian Basic Vocabulary Database (2008) ti Akin-amianan, paayenna ti Akindaya, isilpona ti Tsouiko ken Rukai (dagiti dua a nakaro a managbaliw a pagsasao), ken isilpona ti Malayo-Polinesio iti Paiwan iti grupo a Paiwaniko. Ti  pagsisinaenna ti Tsouiko, ken ibagbagana a ti Tsou, Rukai, ken Puyuma ket maipanda iti ruar dagiti panagkonstrukto manen iti Proto-Austronesio.

Dagiti sabali pay a panagadal ket nangipresentada iti ponolohiko nga ebidensia para iti naipabassit a pamilia a Paiwaniko ti Paiwaniko, Puyuma, Bunun, Amis, ken Malayo-Polinesio, ngem daytoy ket saan a naipaltiing iti bokabulario. Ti tattao ti Akindaya a Formosano a Basay, Kavalan, ken Amis ket agbibingayda iti langa ti pagtaengan a nangibagbaga a nagtaudda manipud iti maysa nga isla a tinawtawagay iti Sinasay wenno Sanasay . Ti Amis, iti naipangpangruna, ket mangitaltalinaayda a nagtaudda manipud iti daya, ken natratoda idi babaen ti Puyuma, nga isu dagiti kaduada a nagtataeng, a kas agserserbi a grupo ."The Tipuns... are certainly descended from emigrants, and I have not the least doubt but that the Amias are of similar origin; only of later date, and most probably from the Mejaco Simas [that is, Miyako-jima], a group of islands lying 110 miles to the North-east.... By all accounts the old Pilam savages, who merged into the Tipuns, were the first settlers on the plain; then came the Tipuns, and a long time afterwards the Amias. The Tipuns, for some time, acknowledged the Pilam Chief as supreme, but soon absorbed both the chieftainship and the people, in fact the only trace left of them now, is a few words peculiar to the Pilam village, one of which, makan (to eat), is pure Malay. The Amias submitted themselves to the jurisdiction of the Tipuns."

 Blust (1999) 
Austronesio
(agpakanawan manipud iti abagatan a laud)

Pagsasao a Tsou.
Pagsasao a Saaroa.
Pagsasao a Kanakanavu.

 Pagsasao a Thao, AKA Sao. Dagiti dialekto a Brawbaw ken Shtafari.
 Tengnga nga Akinlaud a Tantanap
Pagsasao a Babuza: dagiti dialekto a Taokas, Poavosa; daan a pagsasao a Favorlang.
Pagsasao a Papora-Hoanya: dagiti dialekto a Papora, Hoanya.

Pagsasao a Saisiyat: dagiti dialekto a Taai ken Tungho.
Pagsasao a Pazeh AKA Kulun.

Pagsasao nga Atayal.
Pagsasao a Seediq: AKA Truku ken Tarok.

Akin-amianan (sasao a Kavalaniko).
Pagsasao a Basay: dagiti dialekto a Trobiawa ken Linaw–Qauqaut.
Pagsasao a Kavalan.
Pagsasao a Ketagalan, wenno Ketangalan.
Tengnga (Ami).
Maitutop nga Amis.
Pagsasao a Sakizaya.
 Pagsasao a Siraya.

Dagiti dialekto ti Mantauran, Tona, ken Maga ti Rukai ket managbaiwda.

 Li (2008) 

Daytoy a panangidasig ket mangitalinaay ti Akindaya a Formosano ni Blust, ken mangikaykaysa dagiti sabali nga akin-amianan a pagsasao. Insingasing ni Li ti tinaudan a Proto-Formosano (F0) ken ipadana daytoy iti Proto-Austronesio (PAN), ken surotenna iti modelo ti Starosta (1995).Li, Paul Jen-kuei. 2008. "Time perspective of Formosan Aborigines." In Sanchez-Mazas, Alicia ed. Past human migrations in East Asia: matching archaeology, linguistics and genetics. Taylor & Francis US.Starosta, S. 1995. "A grammatical subgrouping of Formosan languages." In P. Li, Cheng-hwa Tsang, Ying-kuei Huang, Dah-an Ho, and Chiu-yu Tseng eds. Austronesian Studies Relating to Taiwan, pp. 683–726, Taipei: Institute of History and Philology, Academia Sinica. Ti Rukai ken Tsouiko ket nakitkitada a kas nakaro a managbaliw, uray no ti puesto ti Rukai ket nakaro a kontrobersial."The position of Rukai is the most controversial: Tsuchida... treats it as more closely related to Tsouic languages, based on lexicostatistic evidence, while Ho... believes it to be one of the Paiwanic languages, i.e. part of my Southern group, as based on a comparison of fourteen grammatical features. In fact, Japanese anthropologists did not distinguish between Rukai, Paiwan and Puyuma in the early stage of their studies" (Li 2008: 216).

F0: Formosano = Austronesio

Mantauran
Maga–Tona, Budai–Labuan–Taromak
F1

Tsou
Akin-abagatan a Tsouiko
Saaroa
Kanakanabu
F2

Akin-amianan a laud (Tantanap)
Saisiyat–Kulon–Pazeh
Akinlaud
Thao
Laud nga Aplaya (Papora–Hoanya–Babuza–Taokas)
Atayaliko
Squliq Atayal
Ts'ole' Atayal (= C'uli')
Seediq

Kavalan–Basay
Siraya–Amis
? Akin-abagatan [di nalawag]

Isbukun
Akin-amianan ken Tengnga (Takitudu ken Takbanuaz)

 Austronesian Basic Vocabulary Database (2008) 
Dagitoy a panagsukimat ket mangibati iti Akin-amianan a Formosano ni Li, ngem pagsisinaenna ti Daya a Formosano ni Blust, ken mangisingasin a ti Paiwan ket mabalin nga asi-asideg iti Malayo-Polinesio. Pagkaykaysaenna pay daytoy ti Tsouiko ken Rukai, dagiti dua a kaaduan a managbaliw a pagsasao iti Li.
Austronesio

Daytoy ket maysa  a nalawag, nga ababa nga agpang a pannakaigrupo
Basay (dagiti dialekto a Trobiawan, Linaw–Qauqaut)
Kavalan
Ketagalan

Dagitoy a grupo ket naisilpoda iti maysa a nakarkulo a 97% a probabilidad.
 Thao (ammo pay a kas Sao. Dagiti dialekto a Brawbaw, Shtafari)
 Akinlaud a Tantanap
Babuza (ammo pay a kas Favorlang. Dagiti dialekto a Taokas, Poavosa)
Papora-Hoanya (dagiti dialekto a Papora, Hoanya)
Saisiyat (dagiti dialekto a Taai, Tungho)
Pazeh (ammo pay a kas Kulun)
 Atayaliko
Atayal (Squliq, C’uli’)
Seediq (ammo  pay a kas Truku, Taroko)

Sabali pay nga ababa nga agpang a pannakaigrupo
Sakizaya
Nataoran (Amianan nga Amis)
Amis

Bunun

Ti Tsou ken Rukai ket naisilpoda iti kalalainganna a kompidensia, nakarkulo iti 85% a probabilidad.
Tsouiko
Tsou
Saaroa
Kanakanabu
Rukai (dagiti dialekto a Mantauran, Tona, ken Maga ket managbaliwda)

 Siraya (dagiti dialekto a Taivoan, Makatao)

Puyuma

Naisilpo ti Malayo-Poliensio ken Paiwan iti ababa nga agpang a kompidensia (74%).
Paiwan (akin-abagatan nga ungto ti Formosa)
Malayo-Polinesio

 Ross (2009) 
Idi 2009, insingasing ni Malcolm Ross ti baro a pannakaidasig ti pamilia ti pagsasao nga Austronesio a naibatay iti morpolohiko nga ebidensia manipud kadagiti nadumaduma a sasao a Formosano.Ross, Malcolm. 2009. "Proto Austronesian verbal morphology: A reappraisal." In Alexander Adelaar and Andrew Pawley (eds.). Austronesian historical linguistics and culture history: a festschrift for Robert Blust. Canberra: Pacific Linguistics. Insingasing a dagiti agdama a panagkonstrukto manen para iti Proto-Austronesio ket pudno a maitunos iti maysa nga agpakatengnga nga agpang, nga iterminona iti "Proto-Nuklear nga Austronesio". Iti naipangpangruna, ti panangidasig ni Ross ket saan a mangsuporta ti panagkaykaysa ti sasao a Tsouiko, imbes ket nga inkeddengna a ti sasao nga Akin-abagatan a Tsouiko ti Kanakanavu ken Saaroa ket sabalida a sanga. Daytoy ket mangsuporta ti tunton ni Chang (2006) a ti Tsouiko ket saan  nga umiso a grupo.Chang, Henry Yungli. 2006. "Rethinking the Tsouic Subgroup Hypothesis: A Morphosyntactic Perspective." In Chang, H., Huang, L. M., Ho, D. (eds.). Streams converging into an ocean: Festschrift in honor of Professor Paul Jen-Kuei Li on his 70th birthday. Taipei: Institute of Linguistics, Academia Sinica.

Austronesio

(Managbaliw dagiti dialekto a Mantauran ken Tona–Maga)

Saan a naibagbaga dagiti subdivision, malaksid iti Saaroa–Kanakanabu a kas sabali manipud iti Tsou.

 Tsart iti panangiyasping ti Austronesio 
Dita baba ket ti tsart a mangiyasping ti listaan dagiti bilang ti 1-10 ken dagiti sangapulo ket tallo a balikas iti sasao nga Austronesio;  a naisasao idiay Taiwan, ti Filipinas, ti Is-isla Marianas, Indonesia, Malaysia, Chams wenno Champa idiay Tailandia, Cambodia, ken Bietnam, Daya a Timor, Papua, Baro a Selanda, Hawaii, Madagascar, Borneo ken Tuvalu.
 Listaan dagiti Bilang 1-10 iti Austronesio  0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10 Proto-Austronesio  *əsa*isa  *duSa  *təlu  *Səpat  *lima  *ənəm  *pito  *walu  *Siwa  *(sa-)puluq Sasao a Formosano 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10 Amis  cecay tosa  tolo  spat  lima  enem  pito  falo  siwa  mo^tep Atayal  qutux sazing  cyugal  payat  magal  mtzyu  mpitu  mspat  mqeru  mopuw Paiwan  ita drusa  tjelu  sepatj  lima  enem  pitju  alu  siva  tapuluq Bunun  tasʔa dusa  tau  paat  hima  nuum  pitu  vau  siva  masʔan Puyuma  isa zuwa  telu  pat  lima  unem  pitu  walu  iwa  pulu' Rukai  itha drusa  tulru  supate  lrima  eneme  pitu  valru  bangate  pulruku Tsou  coni yuso  tuyu  sʉptʉ  eimo  nomʉ  pitu  voyu  sio  maskʉ Saisiyat  'aeihae'  roSa'  to:lo'  Sopat  haseb  SayboSi:    maykaSpat  hae'hae'  lampez Yami  asa dora  atlo  apat  lima  anem  pito  wao  siyam  poo Thao  taha tusha  turu  shpat  tarima  katuru  pitu  kashpat  tanathu  makthin Kavalan  usiq uzusa  utulu  uspat  ulima  unem  upitu  uwalu  usiwa  rabtin Truku  kingal dha  tru  spat  rima  mataru  empitu  maspat  mngari  maxal Sakizaya  cacay tosa  tolo  sepat  lima  enem  pito  walo  siwa   Seediq  kingal daha  teru  sepac  rima  mmteru  mpitu  mmsepac  mngari  maxal Sasao a Malayo-Polinesio 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10 Proto-Malayo-Polinesio  *əsa*isa  *duha  *təlu  *əpat  *lima  *ənəm  *pito  *walu  *hiwa  *puluq Nuklear a Malayo-Polinesio 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10 Sasao a Sunda–Sulawesi 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10 Acehnes صيفر  sifar  سوه  soh سا  sa  دوا  duwa  لهيي lhee  ڤويت peuet  ليموڠ  limong  نم  nam  توجوە  tujoh  لاڤن  lapan  سيكوريوڠ   sikureueng  سيڤلوه  siploh Balines  nul  besiksiki  dua  telu  papat  lime  nenem  pitu  kutus  sia  dasa Banjar  اسا  asa  دوا  dua  تالو  talu  امڤت  ampat  ليم  lima  انم  anam  ڤيتو  pitu  والو  walu  ساڠ  sanga  ساڤولوه  sapuluh Batak, Toba  sada  dua  tolu  opat  lima  onom  pitu  ualu  sia  sampulu Batak, Karo  sada  dua  telu  empat  lima  enem  pitu  waloh  siwah  sepuloh Bugines  ᨔᨙᨉᨗceddi  ᨉᨘᨓdua  ᨈᨛᨒᨘtellu  ᨕᨛᨄempa  ᨒᨗᨆlima  ᨕᨛᨊᨛenneng  ᨄᨗᨈᨘpitu  ᨕᨑᨘᨓarua  ᨕᨙᨔᨑasera  ᨔᨄᨘᨒᨚseppulo Cia-Cia  디세  dise  ise  루아  rua  ghua  똘루  tolu  빠아  pa'a  을리마  lima  노오  no'o  삐쭈  picu  활루  walu  oalu  시우아  siua  옴뿔루  ompulu Cham  sa  dua  klau  pak  lima  nam  tujuh  dalapan  salapan  sapluh Indones kosong  nol  satu  suatuTi binulod a balikas ti Sanskrito iti "Ekasila" : ti kayat a sawen ti "Eka" ket 1, ti kayat a swenti "Sila" ket "adigi", agparang ti "princsipio" iti bitla a Sukarno  dua  tigaIti inskripsion a Kedukan Bukit agparang ti numeral tlu ratus a kas tallo gasut, tlu a kas tallo, iti http://www.wordsense.eu/telu/ ti balikas a telu ket maibagbaga a tallo iti Malayo, uray no karkarna unay a maus-usar ti telu.Ti binulod a balikas ti Sanskrito iti "Trisila" : ti kayat a sawen ti "Tri" ket 3, ti "Sila" ket "adigi", agparang ti "prinsipio" iti bitla ti Sukarno  empat  limaTi binulod a balikas ti Sanskrito: ti Pancasila ken dagiti 5 prinsipio ti sukarno a n aiplawag ditoy: Pancasila (politika), ti kayat a sawen ti "Panca" ket 5, ti kayat a sawen ti "Sila" ket "adigi", "prinsipio".  enam  tujuh  delapanTi Lapan ket ammo a pangyababaan iti Delapan.  sembilan  sepuluh Habanes (Kawi)Siman Widyatmanta, Adiparwa. Vol. I dan II. Cetakan Ketiga. Yogyakarta: U.P. "Spring", 1968. sunya  eka  dwi  tri  catur  panca  sad  sapta  asta  nawa  dasa Habanes (Kuna)Zoetmulder, P.J., Kamus Jawa Kuno-Indonesia. Vol. I-II. Terjemahan Darusuprapto-Sumarti Suprayitno. Jakarta: PT. Gramedia Pustaka Utama, 1995. das  sa  (sa' / sak)  rwa  tĕlu  pāt  lima  nĕm  pitu  walu  sanga  sapuluh Habanes (Krama) ꦤꦺꦴꦭ꧀  nol  ꦱꦼꦠꦸꦁꦒꦭ꧀  setunggal  ꦏꦭꦶꦃ  kalih  ꦠꦶꦒ  tiga  ꦱꦼꦏꦮꦤ꧀  sekawan  ꦒꦁꦱꦭ꧀  gangsal  ꦲꦼꦤꦼꦩ꧀  enem  ꦥꦶꦠꦸ  pitu  ꦮꦺꦴꦭꦸ  wolu  ꦱꦔ  sanga  ꦱꦼꦢꦱ  sedasa Habanes (Ngoko) Javanese alphabet, pronunciation, and language (Aksara Jawa), http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm ꦤꦺꦴꦭ꧀  nol  ꦱꦶꦗꦶ  siji  ꦭꦺꦴꦫꦺꦴ  loro  ꦠꦼꦭꦸ  telu  ꦥꦥꦠ꧀  papat  ꦭꦶꦩ  lima  ꦲꦼꦤꦼꦩ꧀  enem  ꦥꦶꦠꦸ  pitu  ꦮꦺꦴꦭꦸ  wolu  ꦱꦔ  sanga  ꦱꦼꦥꦸꦭꦸꦃ  sepuluh Kelantan-Pattani kosong  so  duwo  tigo  pak  limo  ne  tujoh  lape  smile  spuloh Madures nol  settong  dhuwa'  tello'  empa'  lema'  ennem  petto'  ballu'  sanga'  sapolo Makassares ᨒᨚᨅ  lobbang  ᨊᨚᨒᨚ  nolo' ᨙᨔᨙᨑ  se're  ᨑᨘᨕ  rua  ᨈᨒᨘ  tallu  ᨕᨄ  appa'  ᨒᨗᨆ  lima  ᨕᨊ  annang  ᨈᨘᨍ  tuju   ᨔᨂᨈᨘᨍ  sangantuju  ᨔᨒᨄ  salapang  ᨔᨄᨘᨒᨚ  sampulo Malayo کوسوڠ  kosong  صيفر  sifar  ساتو  سواتو  satu  suatu  دوا  dua  تيݢ tiga  امڤت  empat  ليم  limaTi binulod a baliaks ti Sanskrito: ti kayat a sawen ti "Panca" ket 5, iti nagandagiti disc ti kanta ti Siti Nurhaliza, ti kayat a sawen ti "Pancawarna": "5 a marmaris".  انم  enam  توجوە  tujuh  لاڤن  lapan  سمبيلن  sembilan  سڤولوه  sepuluh Minangkabau  چيك  ciek  دوا   duo  تيڬو  tigo  امڤيق  ampek  ليمو  limo  انم  anam  توجوە  tujuah  سالڤن  salapan  سمبيلن  sambilan  ساڤولواه  sapuluah Moken  cha:?  thuwa:?  teloj  (təlɔy)  pa:t  lema:?  nam  luɟuːk  waloj  (walɔy)  chewaj  (cʰɛwaːy / sɛwaːy)  cepoh Sasak  sekek  due  telo  empat  lime  enam  pituk  baluk  siwak  sepulu Sundanes   nol    hiji    dua    tilu    opat    lima    genep    tujuh    dalapan    salapan    sapuluh Malayo Terengganu kosong  se  duwe  tige  pak  lime  nang  tujoh  lapang  smilang  spuloh Tetun nol  ida  rua  tolu  hat  lima  nen  hitu  ualu  sia  sanulu Tsat (HuiHui)  sa³³ , ta¹¹   tʰua¹¹  kiə³³  pa²⁴  ma³³  naːn³²  su⁵⁵  paːn³²  tʰu¹ paːn³²  piu⁵⁵ Adda dagiti dua a porma dagiti bilang ti 'maysa' iti Tsat (Hui Hui; Hainan Cham) :
  Ti balikas a sa³³ ket inus-usar iti serial a panagbilang.
  Ti balikas a ta¹¹ ket inus-usar kadagiti sangagasut sangaribo ken sakbay dagiti panangipateg. Sasao a Borneo–Filipino 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10 Ilokano ibbong  awan  maysa  dua  tallo  uppat  lima  innem  pito  walo  siam  sangapulo Ibanag awan  tadday  duwa  tallu  appa'  lima  annam  pitu  walu  siyam  mamfulu Pangasinan  sakey  duwa  talo  apat  lima  anem  pito  walo  siyam  samplo Kapampanganalametung/ isa'adua atlu  apat  lima  anam  pitu  walu  siyam  apulu Tagalog wala  isa  dalawa  tatlo  apat  limá  anim  pito  walo  siyam  sampu Bikol wara  sarô  duwá  tuló  apat  limá  anom  pitó  waló  siyám  sampulû Masbatenio  isad  usad  duwa  duha  tulo  upat  lima  unom  pito  walo  siyam  napulo Aklanon uwa   isaea  sambilog  daywa  tatlo  ap-at  lima  an-om  pito  waeo  siyam  napueo Karay-a wara  (i)sara  darwa  tatlo  apat  lima  anəm  pito  walo  siyam  napulo Onhan  isya  darwa  tatlo  upat  lima  an-om  pito  walo  siyam  sampulo Romblomanon  isa  duha  tuyo  upat  lima  onum  pito  wayo  siyam  napuyo Hiligaynon wala isa  duha  tatlo  apat  lima  anom  pito  walo  siyam  napulo Waraywaray waray   usa  duha  tulo  upat  lima  unom  pito  walo  siyam  napulo Cebuano wala  usa  duha  tulo  upat  lima  unom  pito  walo  siyam  napulo  pulo Tausug  isa  duwa  tū  upat  lima  unum  pitu  walu  siyam  hangpu' Maranao  isa  dua  telu  pat  lima  nem  pitu  ualu  siau  sapulu' Benuaq (Dayak Benuaq)  eray  duaq  toluu  opaat  limaq  jawatn  turu  walo  sie  sepuluh Dusun aiso  iso  duo  tolu  apat  limo  onom  turu  walu  siam  hopod Malagasi aotra  isa  iray  roa  telo  efatra  dimy  enina  fito  valo  sivy  folo Sangires (Sangir-Minahasan)  sembau  darua  tatelu  epa  lima  eneng  pitu  walu  sio  mapulo Sasao nga Oceaniko 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10 Fijiano saiva  dua  rua  tolu  vaa  lima  ono  vitu  walu  ciwa  tini Hawayano 'ole  'e-kahi  'e-lua  'e-kolu  'e-hā  'e-lima  'e-ono  'e-hiku  'e-walu  'e-iwa  'umi Kiribati akea  teuana  uoua  tenua  aua  nimaua  onoua  itua  wanua  ruaiwa  tebwina Māori kore  tahi  rua  toru  whā  rima  ono  whitu  waru  iwa  tekau ngahuru MarshalesCook, Richard (1992). Peace Corps Marshall Islands: Marshallese Language Training Manual (PDF), pg. 22. Naala idi Agosto27, 2007 o̧o  juon  ruo  jilu  emān  ļalem  jiljino  jimjuon  ralitōk  ratimjuon  jon̄oul MotuPercy Chatterton, (1975). Say It In Motu: An instant introduction to the common language of Papua. Pacific Publications.   ta  rua  toi  hani  ima  tauratoi  hitu   taurahani   taurahani-ta  gwauta Niueano nakai  taha  ua  tolu  fa  lima  ono  fitu  valu  hiva  hogofulu Rapanui  tahi  rua  toru  hā  rima  ono  hitu  va'u  iva  angahuru Rarotongano a Māori kare  ta'i  rua  toru  'ā  rima  ono  'itu  varu  iva  nga'uru Rotumano  ta  rua  folu  hake  lima  ono  hifu  vạlu  siva  saghulu Sāmoano o  tasi  lua  tolu  fa  lima  ono  fitu  valu  iva  sefulu Sāmoano(tipo-K) o  kasi  lua  kolu  fa  lima  ogo  fiku  valu  iva  sefulu Tahitiano  hō'ē  tahi  piti  toru  maha  pae  ōno  hitu  va'u  iva  hō'ē 'ahuru Tongano noa  taha  ua  tolu  fa  nima  ono  fitu  valu  hiva  hongofulu  taha noa Trukes  eet  érúúw  één  fáán  niim  woon  fúús  waan  ttiw  engoon Tuvaluano  tahi  tasi  lua  tolu  fa  lima  ono  fitu  valu  iva  sefulu

 Ilokano maysa dua tallo uppat tao balay aso dalan aldaw baro datayo ania apoy Tetumidaruatoluhaatemaumaasudalanloronfounitasaidaahi Amiscecaytosatolosepattamdawlumawaculalancidalfarohkitaumannamal Puyumasaduatelupattawrumahsoandalanwarivekarmiamanaiapue,asi Tagalogisadalawatatloapattaobahayasodaanarawbagotayo / kamianoapoy Bikolsarôduwátulóapattáwoharongáyamdálanaldawbâgokitáanókalayó Bikol Rinconadaəsaddarwātolōəpattawōbaləyayamraranaldəwbāgokitāonōkalayō Cebuanousa,isaduhatuloupattawobalayirodalanadlawbag-okitaunsakalayo Waraywarayusaduhatuloupattawobalayayam,idodalanadlawbag-okitaanukalayo Hiligaynonisaduhatatloapattawobalayidodalanadlawbag-okitaanokalayo Aklanonisaea,sambilogdaywatatloap-attawobaeayayamdaeanadlawbag-okitaanokaeayo Kinaray-a(i)saradarwatatloapattawobalayayamdalanadlawbag-okitaanokalayo Tausughambuukduwatuupattaubayiru'danadlawba-gukitaniyuunukayu Maranaoisadowat'lophattawwalayasolalangawi'ebagotanotonaaapoy Kapampanganmetungadwaatluapattaubaleasudalanaldobayuikatamunanuapi Pangasinansakeydua,duaratalo,taloraapat,apatiratooabongasodalanageobalosikatayoantopool Ivatanasadadowatatdoapattaovahaychitorarahanarawva-yoyatenangoapoy Ibanagtaddayduatalluappa'tolaybalaykitudalanaggawbagusittamanniafi Yogadtataaddutalluappattolaybinalayatudaddamanagawbagusikitamganiafuy Gaddangantetaddwatalloappattolaybalayatudallanawbawuikkanetamsanenayafuy Tbolisotulewutlufattaugunuohulankdawlomitekuyteduofih Malayo/Indonessatu,suatuduatigaIti inskripsion ti Kedukan Bukit agparang ti numeral ti Tlu ratus a kas Tallo a gasut, ti Tlu a kas Tallo, in http://www.wordsense.eu/telu/ ti baliaks a Telu ket naibagbaga kas Tallo iti Pagsasao a Malayo ken Indones ngem karkarna ti panagusar iti Telu.empatorangrumah,balaianjingjalanharibarukitaapa,anuapi Daan a Habanesesa,ekarwa,dwitĕlu,tripat,caturs.v. kawan, Old Javanese-English Dictionary, P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982wwangumahasudalandinahañar, añars.v. hañar, Old Javanese-English Dictionary, P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982kamis.v. kami, this could mean both first person singular and plural, Old Javanese-English Dictionary, P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982apa,aparanapuy,agni Habanessiji,setunggalloro,kalihtĕlu,tigaJavanese English Dictionary, Stuart Robson and Singgih Wibisono, 2002papat,sekawanuwong,tiyang,priyantunomah,griya,dalemasu,sĕgawondalan,gilidina,dintenanyar,énggalawaké dhéwé,kula panjenenganapa,punapagĕni,latu,brama Sundaneshijiduatiluopaturangimahanjingjalanpoeanyar,enggalarurangnaonseuneu Acehnessaduwalhèëpeuëtureuëngrumoh,balè,seuëngasèëröturoëbarô(geu)tanyoëpeuëapui Minangkabauciekduotigoampekurangrumahanjianglabuah,jalanharibaruawakapoapi Lampungessaikhuatelupakjelemalambankaciranlayakhanibarukhamapiapui Buginessediduatellueppataubolaasulalenessobaruidiagaapi Temuansatukduaktigakempatuwang,eanggumah,umahanying,koyokjalanaik,haikbahaukkitakapakapik Bataknessadaduatoluopathalakjabubiangdalanaribaruhitaahaapi Kelantan-Pattanisoduwotigopakogheghumoh,dumohanjingjaleaghibaghukitogapoapi Chamorrohåcha,maisahuguatulufatfattaotaogumaga'låguManipud iti Espaniol "galgo"chålanha'åninuebuManipud iti Espaniol "nuevo"hitahåfaguafi Motuta,tamonaruatoihanitaurumasisiadaladinamatamataita,aidahakalahi Māoritahiruatoruwhātangatawharekurīararāhoutāua, tātou/tātaumāua, mātou/mātauahaahi Tuvaluanotasiluatolufátokofalekuliala,tuuasofoutāuaaafi Hawayanokahiluakoluhākanakahale'īlioalaaohoukākouahaahi Banjares asa duwa talu ampat urang rūmah hadupan heko hǎri hanyar kami apa api Malagasiisaroateloefatraolonatranoalikalalanaandrovaovaoisikainonaafo Dusun iso duo tolu apat tulun walai,lamin tasu ralan tadau wagu tokou onu/nu tapui Kadazan iso duvo tohu apat tuhun hamin tasu lahan tadau vagu tokou onu,nunu tapui Rungus iso duvo tolu,tolzu apat tulun,tulzun valai,valzai tasu dalan tadau vagu tokou nunu tapui,apui Sungai/Tambanuo ido duo tolu opat lobuw waloi asu ralan runat wagu toko onu apui Iban satu, sa,siti, sigi dua tiga empat orang,urang rumah ukui,uduk jalai hari baru kitai nama api Malayo Sarawak satu,sigek dua tiga empat orang rumah asuk jalan ari baru kita apa api Terengganu se duwe tige pak oghang ghumoh,dumoh anjing jalang aghi baghu kite mende, ape,gape, nape api Kanayatn sa dua talu ampat urakng rumah asu' jalatn ari baru kami',diri' ahe api

 Dagiti nagibasaran 

 Adu pay a mabasbasa 

Bengtson, John D., The "Greater Austric" Hypothesis , Association for the Study of Language in Prehistory.
Blust, R. A. (1983). Lexical reconstruction and semantic reconstruction: the case of the Austronesian "house" words. Hawaii: R. Blust.
Cohen, E. M. K. (1999). Fundaments of Austronesian roots and etymology. Canberra: Pacific Linguistics. 
Marion, P., Liste Swadesh élargie de onze langues austronésiennes, éd. Carré de sucre, 2009
Pawley, A., & Ross, M. (1994). Austronesian terminologies: continuity and change. Canberra, Australia: Dept. of Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National University. 
Sagart, Laurent, Roger Blench, and Alicia Sanchez-Nazas (Eds.)  (2004). The peopling of East Asia: Putting Together Archaeology, Linguistics and Genetics. London: RoutledgeCurzon. .
Tryon, D. T., & Tsuchida, S. (1995). Comparative Austronesian dictionary: an introduction to Austronesian studies. Trends in linguistics, 10. Berlin: Mouton de Gruyter. 
Wittmann, Henri (1972). "Le caractère génétiquement composite des changements phonétiques du malgache." Proceedings of the International Congress of Phonetic Sciences 7.807-10. La Haye: Mouton.
 Wolff, John U., "Comparative Austronesian Dictionary. An Introduction to Austronesian Studies", Language, vol. 73, no. 1, pp. 145–56, Mar 1997, ISSN 0097-8507

 Dagiti akinruar a silpo 

Blust's Austronesian Comparative Dictionary
Austronesian Basic Vocabulary Database – ABVD (contains over 650 Austronesian Languages)
Swadesh lists of Austronesian basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)
Summer Institute of Linguistics site showing languages (Austronesian and Papuan) of Papua New Guinea.
 Austronesian Language Resources(awanen? naiyalis?) ( )
Spreadsheet of 1600+ Austronesian and Papuan number names and systems – ongoing study to determine their relationships and distribution 
Languages of the World: The Austronesian (Malayo-Polynesian) Language Family 
南島語族分布圖



Formosano
Kategoria:Dagiti pagsasao ti Abagatan a daya nga Asia
Kategoria:Dagiti pagsasao ti Oceania