Lagos

Ti  Lagos ( ) ket maysa a puerto a siudad ken ti kaaduan ti populasion a siudad idiay Nigeria. Ti opisial a populasion ti Lagos ket naudi a nairehistro idi ti 7,937,932. Ti Lagos ket isu ti maikadua a kapardasan a dumakdakkel a siudad idiay Aprika ken ti maikapito a kapardasan iti lubong.Dagiti kapardasan a dumakdakkel a siudad ken urbano a luglugar iti lubong manipud idi 2006 aginggana idi 2020, babaen ti CityMayors.com
Ti Lagos ket dati idi a tinataengan babaen dagiti Awori a subgrupo dagiti Tattao a Yoruba. Babaen ti panangidaulo ti bukodda nga Olofin, dagiti Awori ket immalisda idiay maysa nga isla a tinawtawagan tattan a ti Iddo ken idi manen ti dakdakkel nga Isla ti Lagos. Idi maika-15 a siglo, dagiti Awori a pagtaengan ket rinaut babaen ti Benin nga Imperio kalpasan ti pannakiringgorda, ken ti isla ket nagbalin a kampo ti gubat ti Benin a tinawtawagan ti "Eko" babaen ni Oba Orhogba, ti Oba ti Benin iti dayta a panawen.

Ti Lagos ket maysa a metropolitano a lugar a nagtaud kadagiti isla a naisina babaen dagiti waig, a kas ti Isla ti Lagos, a kumapkapet ti abagatan a laud a ngarab ti Alog Lagos bayat a daytoy ket nasalakniban manipud iti Taaw Atlantiko babaen dagiti atiddog a pidaso ti darat a kas ti Bar Beach, ken sumakop daytoy iti sumurok a 100 km iti daya ken laud ti ngarab. Manipud idi un-unana, ti Lagos ket nagpadakkel idiay laud ti nangruna a daga ti alog ken ti konorbasion, a mairaman ti Ikeja ken Agege, a tattan ket makaabot ti ad-adu ngem 40 km ti amianan a laud ti Isla ti Lagos. Adda dagiti suburbo ket mairaman ti Ikorodu, Epe ken Badagry, ken adda pay dagiti adu a napartuat a lokal a konseho, a mangited ti dagup dagiti lokal a gobierno ti Lagos iti 57.

 Pakasaritaan 

Ti Lagos ket maysa a kampo ti pannakigubatan para kadagiti kameng ti Benin nga Imperio, a tinawtawaganda ti Eko.  Ti Yoruba ket agus-usar pay laeng ita ti kastoy a nagan ti Eko a mangibaga ti Lagos. Ti kayatna a sawen ti Lagosket "dandanaw", ken maysa idi a nagan a naited para iti pagtaengan babaen dagiti Portuges. Ti agdama nga aldaw nga estado ti Lagos ket addaan iti nangato a porsiento dagiti Awori, a napan iti daytoy a lugar manipud idiay Isheri idiay igid ti karayan Ogun. Iti amin a pakasaritaan, daytoy ket pagtaengan ti maysa a nakiginnubgubatan a grupo ti etniko a nagtaeng iti daytoy a lugar. Idi nasapa a pannakataengna, daytoy ket nakakitkita pay dagiti paset ti panawen a panagturay babaen ti Pagarian ti Benin.

Ti Portuges nga eksplorador a ni Rui de Sequeira ket binisitana ti lugar idi 1472, a nangnagan ti lugar a nangpalikmut ti siudad iti Lago de Curamo; a daytoy nga agdama a nagan ket Portuges para iti "danaw". Ti maysa pay a panangipalawag ket ti Lagos ket nainaganan idi para ti Lagos, Portugal – ti maritimo nga ili nga, iti dayta a panawen, ti kangrunaan idi a sentro ti Portuges a panagbambanniaga kadagiti aplaya ti Aprika, ken ti naganna ket naala manipud iti Latin a balikas ti Lacobriga.

Ti Lagos ket pormal idi nga inkapet ti Britaniko a Kolonia ti Lagos idi 1861. Daytoy ket addaan iti dua a nagbanagan ti pannakarebba ti komersio ti aadipen ken ti pannakabangon ti Britaniko a panagtengngel kadagiti silag ken dadduma pay a negosio. Ti tidda ti moderno nga aldaw a Nigeria ket naagaw idi 1887, ken idi ti Kolonia ken Protektorado ti Nigeria ket nabangon idi 1914, ti Lagos ket nairangarang nga isu ti kapitoliona, a nagtultuloy a kastoy kalpasan ti pannakawaya ti pagilian manipud iti Britania idi 1960. Nairamraman amin nga immay manipud iti amin a lugar ti Nigeria ken dagiti dadduma pay a pagilian ti Laud nga Aprika ket dagiti nagsubsubli a dati a tagabo nga ammo a kas dagiti Kreol, a naggapu manipud idiay Freetown, Sierra Leone, Brasil ken ti Laud nga Indio a napan idiay Lagos. Dagiti Kreol ket nagparparawad iti pannakapabaro ti Lagos ken dagiti pannakaammoda iti Portuges nga arkitektura ket makitkita pay laeng kadagiti arkitektura idiay Isla ti Lagos.

Ti Lagos ket nakasanay ti napardas a panagdakkel kadagiti tawtawtawen ti 1960 ken tawtawen ti 1970 a kas nagbanagan ti ekonomiko a panagrang-ay ti Nigeria sakbay ti Sibil a Gubat ti Nigeria. Ti Lagos ket isu idi ti kapitolio ti Nigeria manipud idi 1914 aginggana idi 1991. Ti siudad ket naikkat ti kasasaadna idi ti Teritorio ti Pederal a Kapitolio ket nabangon para iti panggep a panangipatakder ti siudad ti Abuja. Idi 14 Nobiembre 1991, ti Presidensia ken dagiti dadduma pay a pamay-an ti pederal a gobierno ket immalisda idiay baro a kapitolio ti siudad ti Abuja.

 Dagiti paammo ken dagiti nagibasaran 

 Dagiti akinruar a silpo 

Gobierno
 Opisial a Website ti Gobierno ti Estado ti Lagos 
 Ukoman a Pangaseraan ti Estado ti Lagos


Kategoria:Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
Kategoria:Nangruna nga artikulo