Dagiti rehion ti Filipinas

Idiay Filipinas, dagiti rehion (), (ISO 3166-2:PH) ket dagiti administratibo a pannakabingbingay a ti nangruna a serbina ket ti mangurnos dagiti probinsia () ti pagilian para iti panagipalaka ti administrasion. Iti agdama, ti purpuro a republika ti Filipinas ket nabingbingay kadagiti 17 a rehion (16 nga administratibo ken 1 nga autonomo). Kaaduan kadagiti opisina ti nailian a gobierno ket mangitedda kadagiti serbisio babaen kadagiti rehional a sangada imbes a ti kadda kadagiti dagus nga opisina ti probinsia. Dagitoy a rehional nga opsina ket kadawyanda (ngem saan a kankanayon) nga adda iti siudad a naidesignado a kas rehional a sentro.

Dagiti rehion ket agtagikuada met iti sabali a lokal a gobierno, malaksid iti Agwaywayas a Rehion ti Bangsamoro iti Muslim a Mindanao, nga addaan iti maysa a nabutosan a rehional nga asemblia ken gobernador. Ti Rehion Administratibo ti Kordiliera ket kasisigud idi a naikeddeng nga agwaywayas (Agwaywayas a Rehion ti Kordiliera), ngem gapu kadagiti napaay a plebisito,  ti kasasaadna a tentatibo nga administratibo a rehion ket awan inggana a naipapaut.

 Pakasaritaan 
Immuna a rimsua dagiti rehion idi Septiembre 24, 1972, idi dagiti probinsia ti Filipinas ket naurnosda kadagiti sangapulo ket maysa a rehion babaen ti Presidential Decree № 1 a kas parte ti Integrated Reorganization Plan ni Presidente Ferdinand Marcos.

Manipud iti daytan apanawen, napartuaten dagiti sabali a rehion ken adda met dagiti dadduma a probinsia a naiyakar manipud iti maysa a rehion iti sabali.

 Hunio 22, 1973: naiyakar idi ti Pangasinan manipud iti Rehion III iti Rehion I.
 Hulio 7, 1975: napartuat ti Rehion XII ken adda bassit a panagurnos manen kadagiti rehion ti Mindanao.
 Hulio 25, 1975: nairangarang a kas dagiti Agwaywayas a Rehion ti Rehion IX ken XII iti Akinlaud ken Tengnga a Mindanao.
 Agosto 21, 1975: nabingbingay ti Rehion IX iti Sub-Rehion IX-A ken Sub-Rehion IX-B. Bassit a panagurnos manen kadagiti dadduma a rehion ti Mindanao.
 Nobiembre 7, 1975: napartuat ti Metropolitano a Manila.
 Hunio 2, 1978: nairangarang ti Metropolitano a Manila a kas ti Nailian a Kapitolio a Rehion.
 Hulio 15, 1987: napartuat ti Rehion Administratibo ti Kordiliera.
 Agosto 1, 1989: napartuat ti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM). naipasubli ti Rehion XII iti maysa nga administratibo a rehion.
 Oktubre 23, 1989: Immuna a pannakapartuat iti Agwaywayas a Rehion ti Kordiliera. Napaay ti ratipikasion babaen dagiti agtataeng iti maysa a plebisito.
 Oktubre 12, 1990: Bilin Ehekutibo 429 babaen ni Presidente Corazon Aquino tapno maurnos manen dagiti rehion ti Mindanao ngem saan a napasamak ti panagurnos manen (gapu ti kaawan ti magastos ti gobierno).
 Pebrero 23, 1995: napartuat ti Rehion XIII (napartuat ti Caraga) ken tibassit a panagurnos manen kadagiti dadduma a rehion ti Mindanao. Naiyakar ti Sultan Kudarat iti Rehion XI.
 1997: Bassit a panagurnos manen kadagiti dadduma a rehion ti Mindanao.
 Disiembre 22, 1997: Maikadua a pannakapartuat iti Agwaywayas a Rehion ti Kordiliera. Napaay ti ratipikasion babaen dagiti agtataeng iti maysa a plebisito.
 Disiembre 18, 1998: naisubli ti Sultan Kudarat iti Rehion XII.
 Marso 31, 2001: naipadakkel ti ARMM.
 Septiembre 19, 2001: kaaduan kadagiti rehion ti Mindanao ket naurnosda manen ken adda metdagiti nanaganan manen.
 Mayo 17, 2002: napartuat ti Rehion IV-A (Calabarzon) ken Rehion IV-B (Mimaropa) manipud iti dati a Rehion IV (Akin-abagatan a Tagalog). Naiyakar ti Aurora iti Rehion III.
 Mayo 23, 2005: naiyakar ti Palawan manipud iti Rehion IV-B iti Rehion VI; nanaganan manen ti Mimaropa iti Mimaro.
 Agosto 19, 2005: Naiyakar ti Palawan iti Rehion VI gapu ta temporario a saan a maus-usar wenno nasuspende.
 Mayo 29, 2015: napartuat ti Rehion ti Isla ti Negros (NIR). Ti Negros Occidental ken Bacolod manipud iti Rehion VI ken Negros Oriental manipud iti Rehion VII ket naiyakarda tapno mapartuat ti baro a rehion.
 Hulio 17, 2016: Inpatakder ti Tignay ti Republika Blng. 10879 ti Rehion ti Akin-abagatan a Tagalog (Rehion ti MIMAROPA) manipud iti dati a Rehion IV-B (nanginagan laeng manenn daytoy ken ti saan a panangituloy ti panangikeddeng ti "Rehion IV-B" gapu ta awan met dagiti panagbaliw kadagiti pagbeddengan).
 Agosto 9, 2017: pinirmaan ni Presidente Rodrigo Duterte ti  Bilin Ehekutibo Blng. 38 a mangwaswas ti Rehion ti Isla ti Negros.

 Listaan dagiti rehion 

 Dagiti administratibo a rehion 
Manipud idi Agosto 2017, ti Filipinas ket buklen dagiti 17 nga administratibo a rehion, ken maysa kadagitoy ket autonomo.Listaan dagiti Rehion , National Statistical Coordination Board. Dagitoy a rehion ket naurnosda babaen ti heograpia kadagiti tallo a grupo ti isla ti Luzon, Visayas ken Mindanao.

Dagiti nagan ti rehion ti CALABARZON, MIMAROPA, ken SOCCSKSARGEN ket dagiti akronimo a mangibagbaga kadagiti komponente a probinsiada ken dagiti siudad; ken naipadakkel dagiti letra kadagiti opisial a dokumento ti gobierno.

 Dagiti komponente a yunit ti lokal a gobierno: ti datos ti batong ket limitado kadagiti nangruna nga LGU, a maitunos kadagiti mangbukel a probinsia, dagiti urbano unay a siudad ken dagiti nawaya a komponente a siudad, ken dagiti pay nawaya nga ili ti Pateros. Amin dagiti nagan ti siudad, malaksid kadagiti adda iti Nailian a Kapitolio a Rehion, ket nakairigda.
 Lokasion: ti batong ti  mapa ti lokasion ket mabalin a maurnos manipud iti Amianan-aginggana iti-Abagatan, Laud-aginggana iti-Daya.

 Lokasion Rehion  Islagroup Rehionala sentro Komponente dagiti yunit tilokal a gobierno Kalawa  Densidad frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Nailian a Kapitolio a Rehion Nailian aKapitolio a Rehion 13 Luzon Manila     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas  amangipakpakita ti Rehion ti Ilocos Rehion ti Ilocos 01 Luzon San Fernando     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Rehion ti Kordiliera Rehion Administratibo ti Kordiliera 14 Luzon Baguio     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Tanap ti Cagayan Tanap ti Cagayan 02 Luzon Tuguegarao     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Tengnga a Luzon Tengnga a Luzon 03 Luzon San Fernando     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti CALABARZON CALABARZON 04 Luzon Calamba     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti MIMAROPA Akin-abagatan a laud a Tagalog 17 Luzon Calapan     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Rehion ti Bicol Rehion ti Bicol 05 Luzon Legazpi    frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Akinlaud a Visayas Akinlaud a Visayas 06 Visayas Siudad ti Iloilo     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Tengnga a Visayas Tengnga a Visayas 07 Visayas Siudad ti Cebu     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Akindaya a Visayas Akindaya a Visayas 08 Visayas Tacloban     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Peninsula ti Zamboanga Peninsula ti Zamboanga 09 Mindanao Pagadian     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Amianan a Mindanao Akin-amianan a Mindanao 10 Mindanao Cagayan de Oro     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Rehion ti Davao Rehion ti Davao 11 Mindanao Siudad ti Davao     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti soccsksargen SOCCSKSARGEN 12 Mindanao Koronadal     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Caraga Rehion ti Caraga 16 Mindanao Butuan     frameless|upright=0.5|alt=Mapa ti Filipinas a mangipakpakita ti Agwaywayas a Rehion ti Bangsamoro iti Muslim a Mindanao Agwaywayas a Rehion ti Bangsamoroiti Muslim a Mindanao 15 Mindanao Siudad ti Cotabato     

 Dagiti rehion ti ukoman 
No maikeddeng iti ukoman, naipangpangruna iti umuna ken maikadua nga agpang dagiti korte, ti pagilian ket nabingbingay kadagiti rehion ti ukoman a kas inted babaen ti Batas Pambansa Bilang 129.  Ti sakup dagitoy a rehion ti ukoman ket kadawyanda a maitunos kadagiti administrtibo a rehion iti Ehekutibo a sanga ti gobierno.

 Dagiti naisingasing a rehion 
 Bangsamoro (naisingasing a kas mangsukat iti ARMM. Mangiraman kadagiti lugar iti ruar ti agdama nga ARMM.)
 Cordillera Autonomous Region (naisingasing a pagbaliwen ti Rehion Administrtibo ti Kordiliera iti agwaywayas a rehion.)

 Dagiti awanen a rehion 
Ti sumaganad ket dagiti awanen a rehion, nailistada nga agraman kadagiti agdama a kasasaadda:
 Akin-abagatan a Tagalog (Rehion IV, nabingbingay itan iti CALABARZON ken MIMAROPA)
 Akinlaud a Mindanao (ninaganan manen a kas Peninsula ti Zamboanga, naidesgnado pay laeng a kas Rehion IX)
 Tengnga a Mindanao (kaaduan itan a kas SOCCSKSARGEN, naidesgnado pay laeng a kas Rehion XII)
 Akin-abagatan a Mindanao (ninaganan manen a kas Davao Region, naidesgnado pay laeng a kas Rehion XI)
 Rehion ti Isla ti Negros (nawaswas; naisubli ti Negros Occidental iti Laud a Visayas ken ti Negros Oriental iti Tengnga a Visayas)

 Kitaen pay 
 ISO 3166-2:PH

 Dagiti nagibasaran 

 Dagiti akinruar a silpo 

 National Statistical Coordination Board 
 National Statistics Office 

Kategoria:Dagiti rehion ti Filipinas
Kategoria:Dagiti simang ti Filipinas
Kategoria:Dagiti simang ti pagilian ti Asia