Vandeikya

Vandeikya 
Chi Lócàl gometí ke efu Nigeria.

Vandeikya Lócàl gometí le dẹ alimeji Ukpale áne 7°5' kpai 7°15' ọwọ Ukpale odedeí  mañyi kí újiji áne Ukpale ñw chí 9° kpai 9°6'  ọwọ Olu-odudu efu yi Greenwich. I nẹ anẹ ñw chí ímíllí 183,939 ( ímillí 0.7 ) kpai uwewe amonẹ ki  chí 80,288 le.

Vandeikya defu Opata  ọwọ Olu-ane yi Benue State ki nọmẹ kpai Obudu mañyi Bekwara efu Cross River State tọwọ Olu-odudu, Ushongo tọwọ Ukpale kpai Konshisha LGA tọwọ Olu-ane. Ma ní wardu mẹgweji ki ya ch'ukọlọ ọmọ.

Vandeikya LGA ma mudu kwefu Gboko lokà gometí efu ọdọ 1976. Ami oma ane ewo ki che abo Kunav ku ma ka ichi Tiv . Abo Vandeikya che abo ku ma deju t'amonẹ mañyi ma che abo ku ma gbọla-ọjọ kpai i chẹ ka efu ma cha che ogwuchẹkwọ.

Vandeikya Lócàl gometí  chi 183 m tẹ ọganẹ omi (600 ft) ta tẹ ọmi . Omi agwa chẹñwu ki chẹñyọ ọmọ, Aji ki eju ma ọmọ chi Aya kpai Aji Be.

Omi ki alọ ọdọ du ọmọ lẹ dẹ alimeji 1,200 kpai 2,000 mm (47" kpaí 79") efu ochu mebie efu ọdọ du, abalẹ gẹ ukpuna ñwu chi 32.5 °C (90 °F). Iko ẹridọdọ ki áne ñwu chi  ẹgba omí kwefu ochu ekẹlẹ tefu ochu ekẹgwa abaki ẹgwaka abalẹ gẹ iko ẹkpuna ki chi ẹgba áne ëgbe chi ochu ẹgwaka tefu ochu ẹkẹta.

Ukọlọ ku ma che ọmọ ojile ch'ukọlọ oko; áne kpaiarable ñwi Ala, Ewo kpai okwunọ enẹ gba.  Uwewe amonẹ 80% achukọlọ amẹnwu ku ma jẹ chakadu, ama ma deju tẹ ọka, odumu, abacha, sorghum, citrus, spices, akpo, ọpa kpai ọkpa ñyọñyọ. Efu LGA che nẹ mineral deposits dabi barites, kaoline kpai iron ores.

Alu ku ma ch'eluchẹ, ojile ami ẹñwu aja ma ku ma ta chi ami ẹñwu ku ma du kw'oko ma. Abajoi ma nẹ ugbo li le ku ma chẹñwu dufu n; hma che nẹ ami cottage industries  kẹkẹ dabu ugbo ku ma gwu oskapa, ogbo ku ma bọ ọdọ mañyi ugbo ku ma che akpẹtẹ kpai abo ki bọ. Uñyi ma ch'uñyi ọdọ okokolo i che.

 Adi'ko eñwu 
Ochu ejodudu tefu ochu ekẹlẹ che ochu ẹkpuna efu ewo Vandeikya, ochu ẹkẹta  mu dau kpuna tule chaka. Ochu ekẹgweji afu dẹ ñyọñyọ tu le efu,  ọwẹ,  achanẹ kwefu ochu ẹfa tefu ochu ẹgwa.

 References