Ìnachalu town

Kì chì ajì kì dì èwo  Inachalo  kú má dì ojìane efí ewo  Idah, Kogi State, Nigeria. Má chá nì óhìla kpaì ùcha úcholo Ọchọ́ọ́ efú yé ojì ánẹ ma.

 Ò‘hìla ma. 
Efu yé ọsọgwu oge , ajì Inachalo yà atutẹ̀ kpaì ẹ̀wu chẹ̀ dámá kì dì agbadẹ kì yé ì dì  Igala kpaì ójìanẹ Jukun . onu yé ì ojìane Jukun kingdom, ẹnẹ́ ku ma fù dùù ègbá kù má tejuane ẹgba kú má nẹju eǹwu ẹr‘ẹrẹ̀ ,sought Igbé efu yé í  Igala kingdom. anubì ámóo óchu wẹwẹ , ì fì íbe-wǹ kpẹẹ kì dákubì tì ọ́jìane-ùn . Ońwu  Attah of Igala,kìa chì ofẹ lonẹ ọ́gwuchẹgbo  ,ì fì Ìkú-ìdìtè kì chì Ichegbatugba  Ìgbà-Ìgbà, mǎnyù ẹdùjewnu kpaì ámewn kì Eje odo du chì Ichegbatugba nwù má  Igala people .

Takì awuwu kwo lótate ábu kà bo ógìjo Jukun n̄o tane ámewn kwí efu ọwọ abó Igala people, abú kú má kojí-ún efu ẹdọ foo ma yé I kí mú dẹ eǹwu ìjẹlì ñùma kì óma má ẹ̀nẹkẹle chá lùcha ojìane ígala ẹ̀gbà kì gwùgwu ojìane ígala . lùbo óna kù má mójì-wn jẹwń àbo gìjo ìgalà fì okúta rẹẹ̀ tẹfu kpachì kpaì má mú dù dóhì ǹu amì Jukun kì ewǹu kù má tanẹ kwúgbo ma dẹ,takì ì mù dù ẹfoko tì olá ògwu.

Efu agbadẹ àbo yé í  Igala–Benin War, Attah Ayegba Omaidoko yà í ojìane ígala  yà mùrìoda tì ókwutẹ́ , kì nù mẹla tì óna ọ́gbokpa. takì okwuta kà nwu ma kakinin ma yà chì ochídíka ñu ojiane kì gbo olahì yà í Igala kingdom, takì olá là jẹwń onu mú oma-ù do chì ohidakẹ ónwù cha Princess Íníkpi, onwu chì ómá onubule ya ùfẹdo  ka  Attah,kì dù jì tudeju .

Ẹgba ògwu yé ì  Igala kpai Jukun, olá óchìdaka omúné ño dufu ubì ajì yà kì dì western  Yé ì ajì  Inachalo , yà kì dẹ ì chì â omà  Princess Ọ́ma-Odòkó. má chì òyìdaka kì dé ì todu olahì àbo ojìane Igala  ẹgba ku ùja chì-ùn àbo Igala kpaì amì Jukun.

 Ofà ewǹu óogwu. 
Ajì ìnachalo chì  Ìkọ́kọ́rìi chì gwu-ọwọ nwu kì dú chẹwnu ìhọ́ọ́ma kì dì agbadẹ Jukun kpaì Igala kingdoms.egba árọ́ọ̀ yé í  Igala kpaì Jukun, amì Ije-Ije Juku yà ma‘jì daba abú kú ma pó gbẹ kwì ugbo ùkpahù àbo Igala . ójìlẹ amì ìje-ìjẹ kì dé ì , takì ma yà Úruo kpaì ẹ̀bì chánẹ̀ ákpa má.takì má cháne jẹ ẹ́jẹ kì dèfu ajì, ùbì ku ma jẹ ẹ́jẹ lẹnyo . Takí omì ajì lẹ yà mù rooìda tì ẹ́bìẹ ẹ́kpìkpa tódu ó‘gwu átá afìtẹju .

Todu ábẹlẹ , ì mú du ewnú Elifọ nù eneduu  kì wà mó omì kì kwì ajì Inachalo . Má fuyì ó‘da chẹ tì ùbì ajì tódu kú má na kìẹ́barù chíoyídaka kpaì ó‘da ẹ Cha manyú  Local folklore suggests that the fish in the river are not typical freshwater species and are considered inedible. It is believed that consuming these fish leads to them never cooking properly and always remaining raw.

 Legacy 
The Inachalo River's history is closely linked to the sacrifices made to protect the Igala kingdom. Princess Íníkpi and others sacrificed their lives for the homeland, and their memory is honored in local traditions.

In 1834, Princess Ọ́ma-Odòkó, daughter of Atta Idoko, the king of the Igala kingdom, was also sacrificed in the river during an inter-tribal battle between the Jukuns and the Igala Kingdom.

 Notes 

 References 









Category:Rivers of Kogi State