Arem

Asụsụ Arem (Cmbrau [cmrawˀ]) bụ asụsụ dị ize ndụ nke ndị Arem na-asụ n'obere mpaghara dị n'akụkụ abụọ nke ókèala Laos-Vietnam. Ọ bụ nke alaka Vietic nke ezinụlọ asụsụ Austroasiatic. N'ụzọ pụrụ iche, ọ bụ onye otu asụsụ Chut, nke bụ otu n'ime asụsụ isii nke Vietnam. UNESCO na-ewere asụsụ a dị ka nke dị ize ndụ nke ukwuu.. Dịka asụsụ ndị ọzọ nke ndị Vietic, asụsụ Arem na-eji usoro ụda olu ma ọ bụ ụda olu nke pụrụ iche na asụsụ Vietic. Dịka ọtụtụ asụsụ ndị dị na ndịda Vietic, asụsụ Arem na-ejikwa usoro mkpụrụokwu ma ọ bụ mkpụrụokwu ndị dị na mkpụrụokwu ndị dị n'ime asụsụ ahụ..

 Arem enweghị ụda olu na-eku ume nke a na-ahụkarị n'ọtụtụ asụsụ Vietic, mana o nwere mkpụrụokwu ikpeazụ e ji mee ka ọ pụta ìhè.

 Aha 
Arem bụ okwu ethnographic iji kọwaa otu ndị obodo bi n'ókè nke Southern Vietnam na Laos. Ndị mmadụ na-ahọrọ ịkpọ onwe ha Cmbru.  Otú ọ dị, n'ihi na nke a bụ naanị ihe akaebe  sesquisyllabic structure na asụsụ ahụ, a na-eche na nke a nwekwara ike ịbụ okwu ethnographic nke a gbazitere site na asụsụ ọzọ dị nso.

Aha ọzọ maka Arem bụ Umo, nke pụtara n'ụzọ nkịtị 'ọgba' ma ọ bụ 'ọgba'. 

 Akụkọ ihe mere eme na ọnụ ọgụgụ mmadụ 
Ọ bụ naanị ndị bi na Vietnam maara na Ndị Arem dị ruo 1959, mgbe ndị agha Vietnam chọpụtara ha. N'oge gara aga, ndị ọchịchị obodo chere na ha bụ ndị otu Bru khùa. Ndị bi na Arem bụ naanị mmadụ 53 na 1960: ụmụ nwoke 30 na ụmụ nwanyị 23. Nnyocha kachasị ọhụrụ nke mpaghara ahụ na 1999 gosiri na e nwere ndị Arem 102. N'ime ndị Arem 102 a, naanị ihe dị ka 25% nke ndị bi na ya ka e mere atụmatụ na ha na-eji asụsụ Arem eme ihe n'ụzọ na-aga n'ihu. Ndị niile na-asụ asụsụ Arem bụ ndị na-asọpụta asụsụ abụọ nke Vietnamese na ụfọdụ na-asukwa asụsụ Khùa na / ma ọ bụ Lao nke ọma.

Na Vietnam, a na-asụ Arem na Ban na obodo Tân Trạch. Na Tân Trạch, a na-asụ Arem n'ime obodo nke 39, nke nwekwara ndị Ma[ng] Coong, ndị bụ ndị Bru-Van Kieu. N'ihi ya, Ma Coong bụ nke a na-asụkarị n'ime obodo ahụ. Ka ọ na-erule n'afọ 2015, e nwere naanị ihe dị ka ndị na-asụ Arem 20 fọdụrụ.Babaev, Kirill; Samarina, Irina (2021). 

 Ọdịdị ụdaume 
Asụsụ Arem na-eji okwu monosyllabic na okwu sesquisyllabic. A na-eme atụmatụ na 55-60% nke asụsụ Arem nwere okwu sesquisyllabic. Nke a dị elu karịa ọtụtụ asụsụ Vietic ndị ọzọ na-ejikarị sesquisyllables eme ihe na naanị 35-40% nke okwu ha, ma ọ bụrụ na otu asụsụ ahụ nwere sesquisyllables ọ bụla.

 Ihe edeturu na ntụaka 

 Ihe edeturu 

 Akwụkwọ 

 [Ihe e dere n'ala ala peeji] "Phonology na sketch grammar nke Kri, asụsụ Vietic nke Laos" (PDF). Akwụkwọ Asụsụ nke Ebe Ọwụwa Anyanwụ Eshia. 38 (1): 3–69. doi:10.1163/1960602809x00063. hdl:11858/00-001M-0000-0013-4111-0.  (lee ihe edeturu na peeji mkparịta ụka) 
 [Ihe e dere n'ala ala peeji] 2014. Arem, Asụsụ Vietic. Mon-Khmer Studies 43.1:1-15 (ICAAL5 mbipụta pụrụ iche).

 Njikọ mpụga 

 Arem corpus nke Michel Ferlus na Trần Trí Dõi chịkọtara. Pangloss Collection -  (CNRS, Paris) .