Moses Da Rocha

Moses Da Rocha (n'ọnwa Jenụwarị n'afọ 1875 -  n'ọnwa Mee n'afọ 1942) bụ dọkịta Naijiria, onye nta akụkọ na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ọ nọ n'etiti ọtụtụ ndị dọkịta dịka Africanus Horton, Orisadipe Obasa na John K. Randle bụ ndị jikọtara ọrụ ahụike na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. O guzobere Union of Young Nigerians n'afọ 1923 obere oge tupu ntuli aka n'ime Kansụl Iwu.

 Ndụ 
A mụrụ Da Rocha na Lagos n'ezinụlọ Senhor Joao Esan da Rocha na Angelica Nogeira, ndị bụbu ndị ohu si Brazil lọta. Ọ bụ nwa nke atọ na nwa nwoke nke abụọ n'ime ezinụlọ ise; nwa nke mbụ bụ Candido Da Rocha, onye nwe ala.  Da Rocha gara ụlọ akwụkwọ praịmarị ole na ole na Lagos na-amụta usoro agụmakwụkwọ nke afọ 1880 dịka Arithmetic, Bekee, akụkọ ihe mere eme nke Europe na ọdịdị ala na akụkụ Akwụkwọ Nsọ. N'agbata afọ 1883 na 1884, ọ nọ na Wesleyan School, Tinubu, Lagos, mgbe ahụ C.M.S. Faji (1886) wee gụchaa akwụkwọ praịmarị na St Xavier's Catholic School (1886-1888). Ọ gara CMS Grammar School, Lagos maka agụmakwụkwọ sekọndrị ya, na CMS ọ bụ ndị ọgbọ ya na Richard Akinwande Savage, S.J. Gansallo, Eric Moore, MS Cole na J.T. Nelson Cole. A zụlitere Da Rocha dị ka onye Katọlik mana na CMS, a kpughere ya mmụta n'ụlọ akwụkwọ Protestant. Onye isi ụlọ akwụkwọ ahụ bụ Rev Isaac Oluwole na otu n'ime ndị nkuzi ya bụ Henry Rawlingson Carr. Na C.M.S., ọ dezigharịrị akwụkwọ akụkọ ụlọ akwụkwọ ahụ bụ Grammarian ma bụrụ ezigbo enyi Dick Blaize, nwa Richard Beale Blaize. Ọ gụsịrị akwụkwọ ya na C.M.S. n'afọ 1893 wee gaa rụọ ọrụ dị ka nwa akwụkwọ na-amụ ọgwụ na Colonial Hospital, Lagos site n'afọ 1894 ruo n'afọ 1895.

N'afọ 1896, ọ hapụrụ ụsọ mmiri Lagos iji mụọ ọgwụ na Mahadum Edinburgh mana mgbe otu afọ gasịrị, ọ kwụsịrị ịhọrọ ọrụ na journalism na African Nationalism. Ọ na-enwe mmasị mgbe niile n'ọrụ mgbasa ozi ọbụlagodi mgbe ọ na-amụ ọgwụ na Edinburgh; o dere isiokwu ndị e bipụtara na Lagos Weekly Record, Lagos Echo na Lagos Standard ma bụrụ odeakwụkwọ nke Henry Sylvester Williams duziri African Association. N'afọ 1895, mgbe ọ ka nọ na Lagos, o degaara Earl nke Rosebery akwụkwọ ozi abụọ na-eme ka ọ zaghachi.

Mgbe ọ hapụsịrị ọmụmụ ọgwụ, ọ họọrọ ọrụ na akwụkwọ akụkọ na ịhụ mba n'anya n'Africa. Ọ bụ onye na-ede akwụkwọ akụkọ na onye na-edebanye aha na Edinburgh Evening News, London New Age, Coloured American, South African Spectator na African Mail. Da Rocha jiri akwụkwọ ozi ya kwupụta echiche ya n'okwu dị iche iche gụnyere enweghị nkwenye ya megide mmeso ndị Britain na-emeso Oba Overami.

Otú ọ dị, n'afọ 1908, site na nrụgide sitere n'aka ndị enyi na n'ụlọ, ọ laghachiri na ọmụmụ ọgwụ ya, nweta nzere ya n'afọ 1913. Ọ laghachiri Naịjirịa wee malite ọrụ onwe ya.

Da Rocha bụ onye Katọlik siri ike, ụfọdụ n'ime ihe odide ya lekwasịrị anya na ozizi Ndị Kraịst na nke Katọlik gụnyere nkatọ ndị na-abụghị ndị Katọlik.[1] O hiwere Union of Young Nigerians n'afọ 1923 iji nye ndị ntorobịa Naịjirịa ike isonye na mmepe obodo ahụ. Ọ bụ ezie na pati ahụ enyeghị ndị ga-azọ ọkwa maka ntuli aka ndị omeiwu, otu ahụ enwetaghị ihe ọ bụla, mgbalị Da Rocha mere ime ka ndị otu Macaulay na Egerton Shyngle dịghachi ná mma na J.K. Randle, Kitoyi Ajasa, Obasa na David Taylor enweghịkwa ebe ọ bụla..

 Edemsibịa