Mohammed Yusuf (Boko Haram)

Mohammed Yusuf (29 Jenụwarị 1970 - 30 Julaị 2009), nke a makwaara dị ka Ustaz Mohammed Yusuf, bụ onye agha Naijiria nke guzobere òtù ndị agha Islam bụ Boko Haram n'afọ 2002. Ọ bụụrụ onye ndú ya ruo mgbe e gburu ya n'oge nnupụisi Boko Haram nke afọ 2009.

A mụrụ ya n'obodo Girgi, na Jakusko, nke bụ Yobe State, Naijiria ugbu a, Yusuf gụrụ akwụkwọ na mahadum. O mechara mụkwuo maka Islam ma ghọọ onye Salafi.

 Agụmakwụkwọ na nkwenye 
Dị ka ọkà mmụta Paul Lubeck nke Mahadum California na Santa Cruz si kwuo, mgbe ọ bụ nwa okorobịa, a kụziiri Yusuf Shia Islam ma jikọta ya na Salafism na ozizi nke Ibn Taymiyyah. O nwere agụmakwụkwọ dịka onye gụsịrịla akwụkwọ na mahadum, dị ka onye agụmakwụkwọ Naijiria Hussain Zakaria si kwuo. Yusuf abụghị onye maara Bekee nke ọma dị ka a kọrọ. O kwenyere na itinye Iwu Alakụba n'ọrụ ruo n'isi, nke na-anọchite anya echiche ya maka ikpe ziri ezi dịka nkuzi nke onye amụma Alakụba, Muhammad si dị. Ndị ike na Boko Haram ga-egbu ndị òtù ndị Alakụba ndị ọzọ dị ka Salafist Izala na Ndị Sufi Tidjaniyya na Qadiriya fraternities. N'ajụjụ ọnụ BBC gbara ya n'afọ 2009, Yusuf kwupụtara nkwenye ya na echiche nke Ụwa gbara gburugburu megidere nkuzi Islam ma kwesịkwa ka a jụ ya. Ọ jụkwara akụkọ mmụjupụta ụwa nke Darwin, nakwa echiche nke usoro mmiri ozuzo nke na-emepụta mmiri ozuzo. N'ajụjụ ọnụ ahụ, o kwuru, sị:E nwere ndị nkwusa Alakụba a ma ama hụrụla ma ghọtakwa na ụdị agụmakwụkwọ ndị ọdịda anyanwụ dị ugbu a bụ nke a gwakọtara ya na okwu ndị megidere nkwenye anyị na Islam, ka o kwuru.

Dị ka mmiri ozuzo. Anyị kwenyere na ọ bụ ihe Chineke kere kama ịbụ mmịkọrọ mmiri gaa n'elu nke anyanwụ kpatara nke na-agbakọta ma ghọọ mmiri ozuzo.

Dị ka ịsị na ụwa dị okirikiri. Ọ bụrụ na ọ megidere ozizi Allah, anyị jụrụ ya. Anyị na-ajụkwa echiche nke Darwinism. 

 Ndụ onwe onye 
Yusuf nwere ndị nwunye anọ na ụmụ iri na otu,  otu n'ime ha bụ Abu Musab al-Barnawi, onye kwuru kemgbe 2016 na ọ bụ onye ndú kwesịrị ekwesị nke Boko Haram, na-emegide Abubakar Shekau. 

A kọrọ na ọ na-ebi ndụ nhafu, na-eche na I nwere Mercedes-Benz."Nigeria's 'Taliban' enigma". BBC News. 28 July 2009. Retrieved 28 July 2009.

 Ọnwụ Ya 
Mgbe nnupụisi nke July 2009 nke Boko Haram gasịrị, ndị agha Naijiria jidere Yusuf. Ha wegara ya n'aka ndị uwe ojii Naijiria. Ndị uwe ojii gburu Yusuf n'ihu ọha n'èzí isi ụlọ ọrụ ndị uwe ojii dị na Maiduguri. Ndị uwe ojii na mbụ kwuru na m'ọbụghị na a gbagburu Yusuf mgbe ọ na-anwa ịgbapụ, ọ bụrụ na ọ nwụrụ n'ihi mmerụ ahụ o nwetara n'oge ya na ndị agha na-alụ ọgụ egbe.

 Edensibia 

 Njikọ mpụga 

 Al Jazeera (9 Febụwarị 2010), Vidio na-egosi 'mgbukpọ' NaijiriaVidio na-egosi 'mgbukpọ' nke Naijiria
 Duodu, Cameron (6 August 2009), "Mohammed Yusuf's final days", The Guardian
 Human Rights Watch (2012), "Ihe ike na-akpali akpali: Mwakpo Boko Haram na mmegbu ndị uwe ojii na Naịjirịa", 11 Ọktoba 2012
 Murtada, Ahmad (2013), Boko Haram: Mmalite ya, Ụkpụrụ ya na Ọrụ ya na Naijiria, Ngalaba Mmụta Alakụba, Mahadum Bayero, Kano, Naijiria