Ta’Oi

Ta'Oi (Ta'Oih, Ta Oi) bụ asụsụ dị n'ime alaka Katuic nke ezinụlọ asụsụ Austroasiatic, nke a na-asụ n'etiti ndị Ta Oi na mpaghara Salavan na Sekong na Laos na obodo Huế na Vietnam..

 Ụdị dị iche iche 
Sidwell (2005) depụtara ụdị Ta'Oi ndị a, nke bụ aha e ji eme ndị na-asụ asụsụ dị iche iche metụtara ya.

 Ta'Oi n'onwe ya
 Ong/Ir/Talan
 A n-asụ Chatong n'ihe dị ka kilomita 50 ruo 100 n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ Sekong. Ọ bụ naanị Theraphan L-Thongkum dere ya. 
 Kriang (Ngkriang, Ngeq) bụ nke ihe ruru mmadụ 4,000 bi n'obodo nta dị n'etiti Tatheng na Sekong, dị ka Ban Chakamngai na-asụ.
 Kataang (Katang) bụ olumba nke Michel Ferlus, Gerard Diffloth, na ndị ọkà mmụta asụsụ ndị ọzọ dere. E kwesịghị ịgbagwoju ya anya na olumba Bru nke Katang.

 Ọmụmụ ụdaolu 

 Mkpụrụ okwu 
Akpụkpọ ahụAlveolarPalatalVelarMkpịsị akaỤgbọ imimnɲŋPlosiveenweghị oluptckʔkwuru okwubdɟɡIhe na-esiri ikeshRhoticrIhe atụwlj

 Enwekwara akụkụ ikpeazụ nke mkpụrụedemede /mʔ, nʔ, ŋʔ, wʔ, lʔ, jʔ/, Otú ọ dị; a naghị edepụta ha dị ka usoro dị iche.
 /ɟ/ nwekwara ike ịnụ dị ka ụda preglottal [ʔj].

 Mkpụrụedemede 
+Otu oluN'ihuCentralỊlaghachi azụN'akụkụi iːɨ ɨːu uːN'etitie eːə əːo oːEmegheɛ ɛːa aːỌ bụ n'afọ ka a na-akpọ ɔː
+DiphthongsN'ihuCentralỊlaghachi azụN'akụkụYaỌdịda Anyanwụua

 Akwukwo okwu 
Taoih, dị ka asụsụ ndị ọzọ nke Katuic, bụ nke nyocha na nke na-agbanwe agbanwe. Taoih nwere ọtụtụ ihe mgbakwunye nke na-egosi nkwekọrịta maka mmadụ na ikpe ma na-ewepụta okwu ọhụrụ e ji okwu ndị a sụgharịa. Okwu ndị a kapịrị ọnụ nke e ji mmadụ mee dị iche iche. E nwere ọtụtụ okwu ụtọasụsụ na Taoih, gụnyere ụfọdụ ndị dị mkpa: aha, ihe a na-akpọ ebubo, ihe a na-akpọ locative, ihe a na-akpọ dative, na ihe a na-akpọ genitive.
+Ntinye aha TaoihOnye nke mbụOnye nke abụọOnye nke atọsingulardualpluralsingulardualpluralsingulardualpluralMbidoakunhǎngMuheAmoinhoaNriʔoanho'aApụlMkpụrụ ndụ ihe nketaNkọwaỌdịdịỌdịdịN'ihi ya, ọ bụ n'ihi ya ka a na-akpọNa-eto etoỌdịdịN'ihi yaỌdịdịỌdịdịIhe oririakuỌchịchọaheamme/ammaiaoinhoaaoipen'oge gara agaaoanho'aa na-akpọEbe obibi - -iheime/imai - -Ọpụpụ -Ihe oyiyi

Taoih bụ asụsụ na-anọpụ iche. Taoih na-egosipụta nhazi nke na-anọpụ iche maka ikpe na (na) ngwaa na-agafe agafe yana nhazi nke na na-anọghị n'otu maka nkwekọrịta na (na" usoro na-agagharị agafe na nke na-agaghị agafe, ngwaa anaghị egosi nkwekọrịta ya na arụmụka ọ bụla, n'agbanyeghị na ọ bụ ihe na-agafee. Maka ngwaa ditransitive, Taoih na-egosipụta nhazi na-apụtaghị ìhè.

Iji gosi arụmụka bara uru, akara dative na preposition adeh na-apụta n'ihu ndị ọrịa.


 Edensibia 

 Ịgụ ihe ọzọ 

 [Ihe e dere n'ala ala peeji] Asụsụ Katuic: nkewa, nrụzigharị na ntụnyere okwu echekwara  Wayback Machine. LINCOM ọmụmụ na asụsụ Eshia, 58. Muenchen: Lincom Europa. ISBN 3-89586-802-7  
 Trần Nguyễn Khánh Phong 2013. Ọ bụ n'ụzọ ziri ezi ka a na-enweta ya. Hà Nội: kpọọ ụta ụta ụbọ akwara

 [Ihe e dere n'ala ala peeji] 2017. The Historical Phonology of Kriang, A Katuic Language. JSEALS Mpịakọta 10.1 (2017).