Ndị Bassa Nge

Ndị Bassa Nge bụ agbụrụ dị na Naijiria nke gbagoro n'akụkọ ihe mere eme ya laa azụ na 1805. Ha bi na Gbara nke bụbu isi obodo ala eze Nupe. Ndị Bassa Nge si n'ala nna ha na Bida kwaga n'ihi esemokwu ndị ọchịchị n'ihe dị ka afọ 1820. Ha bụbu ndị otu Nupe kacha ukwuu, nwere ihe dị ka puku iri na ise na 1820 tupu ha agbasasịa na Naịjirịa niile.   

Ha na-asụ asụsụ abụọ: Asụsụ Nupe-Tako nke asụsụ Nupe nke Asụsụ Volta-Niger na Asụsụ Bassa Nge (ma ọ bụ Bassa Nupe) nke Asụsụ Basa na Asụsụ Kainji (nke Niger-Congo na Benue-Congo nke asụsụ West Africa).

Na 2017, Bassa Nge Community North America (BNC) mere mgbakọ kwa afọ na Philadelphia bụ nke tụlere ọganihu obodo ya na ndị òtù 54 na ndị ọbịa bịara mgbakọ ahụ. Akụkọ ha malitere mgbe BNC nyere onyinye nke ọgwụ n'elu counter (OTC) n'ụlọọgwụ isi ụlọ ọrụ ha dị na Gboloko..

N'ajụjụ ọnụ ya na Ma'ade Yaila, nwa nwanyị Bassa-Nge kwuru na asụsụ ya sitere na Nupe.

Ha bụ ndị ngalaba Benue-Congo nke ezinaụlọ Niger-Congo, onye ọchịchị ọdịnala Bassa Nge bụ nke a na-akpọ Etsu n’adịghị ka ndị Etsu Nupe a na-akpọkwa na Nupe, asụsụ ahụ adịghị ka nke Bassa Nkomo nke ha bi n’otu ebe. Enwere ike ịhụ Bassa-nge na osimiri Niger na esemokwu nke osimiri Benue, ha bi na Bassa local government na ọtụtụ n'ime Lokoja..

Etsu nke Bassa-nge ugbu a na Bassa bụ Brig. Abu Ali .  Otu n'ime ụmụ nke onye na-achị Etsu Bassa-Nge Col. Muhammad Abu Ali, bụ onye duziri ndị agha 221 na-alụ ọgụ megide Boko Haram na Borno ma nwụọ na 2016 ya na ndị agha ise, Gọvanọ Kogi Steeti, Yahaya Bello kpaliri ezinụlọ Etsu nke Bassa-nge Kingdom Brig Gen. Abu Ali (Rtd) maka ọnwụ nke Col. Muhammed Abu Ali nwa mbụ ya.

Akụkọ ihe mere eme nke BassaNge dị n'Ọ́bá akwụkwọ Mahadum Stanford . 

Ndị Bassa-Nge nwere onye ọchịchị ọdịnala ha na Gboloko na aha onye ọchịchị ọdịbendị a na-akpọ "Etsu Bassa-nge". Na Etsu nke Bassa-Nge dị ugbu a na Bassa bụ Rtd.Brig. Abu Alii   [citation needed]

 Omenala Bassa-Nge 
Nkwenkwe okpukpe dị mkpa na omenala ọdịnala nke ndị Bassa-Nge gụnyere ndị a:

 Onye ọnaozi 
Nkwenye a gafere ọtụtụ kim Bassa-nge ma na-emekarị na Kpata, Gboloko, Ecewu, Takete na Kpata-Kpale. Ụdị abụọ nke Egbunu bụ Egbunu Aniso na Egbunu Acha. Ọ bụ ezie na onye nke mbụ na-apụta site n'oge ruo n'oge iji dọọ aka ná ntị megide ihe ize ndụ, kpughee ma nye ndị na-eme ihe ọjọọ ntaramahụhụ, ndị nke ikpeazụ na-apọpụta kwa afọ n'oge ememe ma ọ bụ ememme na ndị na-efe ofufe na-achọ mma na uwe na ihe ịchọ mma na-apụtakarị n'oké ọhịa. Ha abụọ na-eduzi site na nomba na nkwado nke nna Egbunu (nne ime mmụọ nke Egbunu).

 Agana 
Omume a bụ naanị Ecewu, Egbo, na Eroko na Egeneja na ihe yiri Eriwota nke Kpata n'akụkụ niile.

 Paradi 
Para bụ emume ọha na eze dị oke ọnụ ma dị ùgwù nke a na-eme na ụmụ nwanyị a họọrọ nke ọma na-eyi uwe mara mma dị ka beads, bọọlụ, trinkets, ihe olu na ibu dị oke ọnụ na nke a chọrọ mma - na-ebu efere enamel  (agbogi)  nke a na'eyi ruo ezé ya na ihe mkpuchi velvetiness dị oke ọnụ.

 Angale na Badankolo 
Ndị a bụ ihe dị adị na kim Bassa-Nge ma yie ka ha sitere n'ala Nupe. Ngwá egwu bụ ịgbà dịgasị iche iche nke otu nwoke ma ọ bụ otu ndị ikom kụrụ. Egwú na-eso ngwá egwú ahụ na-abụkarị nke na-atọ ụtọ ma na-agba egwu nke ọma site n'aka ụmụ agbọghọ na ụmụ nwoke

 Ihe mkpuchi 
Masquerades bụ omenala omenala ndị Igalas na-emekarị mana Bassa-Nge nabatara ha mgbe ha zutere. Ihe atụ ole na ole nke masquerades Bassa-Nge bụ eleibo, alage, eka, eri, ewuna,echeja nke Egeneja  wdg.

 Gombere 
Nke a yiri ka a ga-ejikọta ya na egwu mmekọrịta Ndị Kraịst ma webata ya na kim BassaNge n'akụkụ ikpeazụ nke afọ 1920, ọ malitere site na obodo Kpata na Ecewu ma mesịa gbasaa n'ala ahụ. Ọ bụ ngwá egwú nke nwere ụdị dị iche iche nke ịgbà nke a na-anọdụ ala, onye na-ese egwu na-enye egwu ahụ.

 Uwe 
Bassa-nge bụ agbụrụ a na-ahụ na Kogi Steeti. A na-akpọ onye na-ejide Bassa-nge Stay Bassa-inge. O nwere ocheeze ya na Gboloko.Enwere ike ịchọta agbụrụ ahụ n'akụkọ ihe mere eme na agbụrụ Nupe. Akụkọ ihe mere eme na-ekwu na ha na Nupe bụbu otu. Uwe ọdịbendị ha nwere ụcha anụnụ anụnụ, ọcha na akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ.

 Ihe edeturu 

Otú:Ȯra Kogi
Otú:Pages with unreviewed translations