Asụsụ Ọzara Ọdịda Anyanwụ

Asụsụ Ọzara Ọdịda nhazi, ma ọ bụ Wati, bụ akara nke aha Aboriginal nke Australia n'Ezin pụtara Pama-Nyungan..

A na-dị aha Wati eme ihe mgbe a na ụdị dị iche iche dị ka iche dị iche iche, Ọzara Ọdịda ụdị mgbe a na' ndị ha ire okwu nke otu egwuregwu, ma ọ bụ Wati dị ka Warnman gbakwunyere ụgbọ Ọzara Ọwụwa..

 Ebe na ndepụta nke obodo 
na-asụ ndị dị iche iche nke Western Desert Language na-ebi n'ọtụtụ ebe ndị njem nke Western Australia, South Australia na Northern Territory.  Ọtụtụ ndị Western Desert bi n'obodo dị na ma ọ bụ nso n'ala ọdịnala ha, ọ bụ ebe na ụfọdụ bi ugbu a n'otu n'ime obodo ndị dị n'ụdị ,dị Kalgoorlie, Laverton, Alice Springs, Port Augusta, Meekatharra, Halls Creek na Fitzroy Crossing..

Ihe na-esonụ bụ ndepụta nke mpaghara Western Desert:

 Kintore, Northern Territory
 Osimiri Docker, Northern Territory
 Ernabella, South Australia
 Amata, South Australia
 Fregon, South Australia
 Pipalyatjara, South Australia
 Kalka, South Australia
 Warburton, Western Australia
 Kiwirrkurra, Western Australia
 Balgo, Ebe Ọdịda Anyanwụ Australia
 Aputula, Northern Territory (nke a makwaara dị ka Finke) 
 Imanpa, Northern Territory (nke a makwaara dị ka Ugwu Ebenezer) 
 Mutitjulu, Northern Territory
 Jigalong, Ebe Ọdịda Anyanwụ Australia

 Asụsụ na-aga n'ihu 
Asụsụ Ọzara Ọdịda nwere njiri nke ọma nke yiri ya;  aha ụfọdụ n'ime ndị a amarala nke ọma (dị ka Pitjantjatjara) a na-akpọ mmasị ha "asụsụ".[1]  Dị ka m niile nke ire okwu ndị na-agụ ederede ahụ aha nke ya, a na-akpọkarị ya Asụsụ Ọzara Ọdịda siri.  na-asụ WDL na-ezo aka n'asụsụ ahụ n'ozuzu ha na-eji okwu dị iche iche iche wangka ("asụsụ") ma ọ bụ wangka yuti ("okwu doro anya").  Maka ndị na-agụ akwụkwọ ahụ, akwụkwọ ahụ na-ahụ ibe ha n'ofe ya niile.

 Asụsụ 
Ndị na-esonụ bụ ụfọdụ n'ime ụdị aha nke Western Desert Language.
AsụsụNdị mmadụIhe edeturuNtuziaka AIATSISAsụsụ AntakarinyaNdị AntakarinyaC5: AntikirinyaAsụsụ KartujarraNdị KartujarraA51: KartujarraAsụsụ KokathaNdị KokathaC3: KokathaA na-akpọ asụsụ abụọ nke Western Desert 'Kukatja'; Kukatja (A68) na KukatjaKukatja (C7) (Western Australia)">Kukatja (A68)  na KukatjaA68 dị n'ebe ugwu nke Western Australia nso Lake Gregory, na C7 dị n'akụkụ ọdịda anyanwụ nke Haasts Bluff na etiti Australia.   />  /> A68 bụ otu n'ime olumba ndị mejupụtara Martu Wangka na Jigalong. :: iii  C7 na-akpọ onwe ha 'Luritja' ugbu a.A68: Kukatja & C7: Kukatja  Asụsụ KuwarraNdị KuwarraEnwere obere ihe ọmụma banyere asụsụ ahụ mana ndị mmadụ nwere ihe akaebe nke ọma.  A16: Kuwarra Asụsụ LuritjaNdị LuritjaNdị Kukatja (C7) na-akpọ onwe ha 'Luritja' ugbu a.C7.1: Luritja Asụsụ ManyjilyjarraNdị ManyjilyjarraOtu n'ime olumba ndị mejupụtara Martu Wangka na Jigalong. Ihe ndị ọzọ a kpọrọ: iii A51.1: Manyjilyjarra Asụsụ MantjintjarraNdị MantjintjarraA33: Mantjintjarra Asụsụ Martu WangkaNdị MartuMartu Wangka na-ezo aka ma ọ bụ otu olumba a hụrụ na gburugburu Jigalong, Western Australia :: iii   ma ọ bụ ọtụtụ ìgwè olumba dị iche iche na ọzara Gibson, Little Sandy na Great Sandy.A86: Martu WangkaAsụsụ NakakoNdị NakakoObere ihe ka a maara banyere ndị mmadụ na asụsụ ha A32: NakakoAsụsụ NgaanyatjarraNdị NgaanyatjarraA38:NgaanyatjarraAsụsụ NgaatjatjarraNdị NgaatjatjarraA43: NgaatjatjarraAsụsụ Ngalia Ndị NgaliaC2: NgaliaAsụsụ Pindiini/Wangkatha/WangkatjaNdị Pindiini/Wangkatha/WangkatjaAsụsụ atọ a na ndị mmadụ enwechaghị ike ịmata ọdịiche.A102: Pindiini, A12: Wangkatha & A103: WangkatjaAsụsụ PintupiNdị PintupiPintupi na Luritja bụ asụsụ abụọ yiri ibe ha ma na-agbakọta ọnụ.  C10: PintupiAsụsụ PitjantjatjaraNdị PitjantjatjaraC6: PitjantjatjaraAsụsụ PutijarraNdị PutijarraOtu n'ime olumba ndị mejupụtara Martu Wangka na Jigalong :: iii A54: PutijarraAsụsụ TjupanNdị TjupanA31: TjupanAsụsụ WangkajungaNdị WangkajungaA87: WangkajungaAsụsụ YankunytjatjaraNdị YankunytjatjaraC4: YankunytjatjaraAsụsụ YulparijaNdị YulparijaA67: Yulparija

 Asụsụ 
Asụsụ Ọzara Ọdịda nwere nwera ọtụtụ puku ndị na-asụ ya, na-eme ka ọ bụrụ otu n'ime akara ndị Australia na-ama ike.  A ka na-enyefe nke ahụ ma nwee akwụkwọ akụkọ, asụsụ n'asụsụ Pitjantjatjara na Yankunytjatjara na South Australia ebe e nwere usoro ọrụ nke ogologo oge.   [citation needed]

 Ọmụmụ ụdaolu 
Na tebụl ndị na-esonụ nke usoro ụda WDL, akara ndị dị na oghere oghere na-enye ụdị orthography bara uru nke ọtụtụ obodo WDL na-eji. A na-enye nkọwa ndị ọzọ nke orthographies eji eme ihe n'ebe dị iche iche n'okpuru ebe a. A na-egosi ọnụọgụ ụda na IPA na [square brackets].   [citation needed]

 Mkpụrụedemede 
Asụsụ Ọzara Ọdịda Anyanwụ nwere usoro ụdaume atọ a na-ahụkarị (maka Australia) na ọdịiche dị ogologo nke na-emepụta ngụkọta ụdaume isii nwere ike.   [citation needed]

 Mkpụrụ okwu 
MpagharaAkụkụ dị iche icheApicalBilabialVelarPalatalAlveolarRetroflexPlosiveN'ikwu ya n'ụzọ dị otú a⟨p⟩N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adị⟨k⟩N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ bụ⟨tj⟩__ibo__ N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adị⟨t⟩Akụkụ nke ọzọ⟨rt⟩Ụgbọ imi__ibo__ N'ihi ya, ọ bụ⟨m⟩__ibo__ N'ihi ya, ọ bụ n'ihi ya ka a na-akpọ⟨ng⟩Nkọwa⟨ny⟩n'ihi ya⟨n⟩N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adị⟨rn⟩Ihe na-atọ ụtọN'ihi ya, ọ ga-abụr na ọ ga-adị⟨rr⟩N'akụkụN'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ bụ⟨ly⟩N'ihi ya, ọ bụ n'ihi ya ka a na-akpọ⟨l⟩Akụkụ nke a⟨rl⟩Ihe atụ__ibo__ N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adị⟨w⟩__ibo__ N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adị⟨y⟩Akụkụ nke a⟨r⟩
Dị ka egosiri na chaatị ahụ, WDL na-eme ka a mata na-adị n'aka ise nke ntakiri, ma ọnụ na imi na ọnọdụ ọ mgbasa.  Akwụsịtụ okporo ụzọ dị n'olu ma isi olu na- akpata olu;  a na-ekwukarị mmetụta nke okwu, ma na-amụ ya n'ebe ọzọ.  N'ịbụ ndị ahụ, ha na- ndị na- ike ume.  Enweghị ikeume fricative.   [citation needed]

 Orthography 
Ọ bụ ezie na olumba nke WDL nwere ụdaume yiri nke ahụ, enwere ọtụtụ orthographies dị iche iche na-eji eme ihe, nke sitere na mmasị nke ndị nchọpụta dị iche iche dị na mbụ yana eziokwu ahụ bụ na mpaghara WDL gbasaa na steeti atọ (Western Australia, South Australia na Northern Territory), nke ọ bụla nwere akụkọ ihe mere eme nke nyocha asụsụ na iwu agụmakwụkwọ.   [citation needed]

 Asụsụ Ogbi 

Ọtụtụ n'ime ndị bi n'etiti Australia nwere (ma ọ bụ n'otu oge nwere) ụdị aha ha.  N'etiti ndị Ọzara Ọdịda, a na-enye ndị ogbi kpọmkwem Kardutjara na Yurira Watjalku, [1] Ngaatjatjarra (Ngada), [2] na Manjiljarra.  A mara Kardutjara na Yurira Watjalku nke bịanyere aka na ya dị ka ndị isi nke ọma, ọ bụ ebe na ọ bụghị ihe doro anya site na isi ndị bịanyere Aka na Ngada na Manjiljarra.

 Ihe odide