Asụsụ Niuafoʻou

Niuafoʻou, ma ọ bụ Niuafoʻoan, bụ akara a na-asụrụ n'akwụkwọ ozi n'ebe ugwu nke Tonga, Niuafo'u.

A na-hazi Niuafoʻouan dị ka nke kacha nso na 'Uvean na Tokelauan, na alaka East Uvean-Niuafoʻou.  Otú ọ dị, ndị isi e mere n'oge na-adịbeghị anya [1] na-egosi na ọ dị nso na onye agbata obi ya, Tongan, dị ka otu n'ime àgwà Tongic.

Na September 2022 ndị na-eme akara ngosi oku ka a edi ya n'akwụkwọ praịmarị na Niuafo'ou.

 Ọmụmụ ụdaolu 
Phonology nke Niuafoʻou yiri nke Tongan, nwere ụdaume iri na abụọ na ụdaume ise.
+Mkpụrụ okwuAkpụkpọ ahụAlveolarVelarMkpịsị akaỤgbọ imimnŋPlosiveptkʔIhe na-esiri ikev-no-generated-contents="true" id="mwUw" lang="und-Latn-fonipa" typeof="mw:Transclusion">f v   shN'akụkụl
+MkpụrụedemedeN'ihuCentralỊlaghachi azụEluiuN'etitieoAla Dị Alaa
A na-ejikọta ụdaume mgbe a na-etinyeghị ya n'ọrụ.  na  na-eme ka a ghara ikwu okwu n'okpuru ọnọdụ ụfọdụ.

Mgbe ụfọdụ, a na-ahụahụume /t/ dị ka flap apico-alveolar (/ɾ/).  /h/ na- iwe dị ka /h/ n'oge mmepụta okwu.  N'etiti okwu, ọ bụ /ɦ/ ma ọ bụ /x/.

 Ọdịdị nke ụdaume 
Niuafoʻou nwere usoro mkpụrụedemede dị mfe, (C) V. Otú ọ dị, o doro anya na ọ na-agafe na ikwe ka ụyọkọ ụdaume, n'ihi mmetụta nke asụsụ mba ọzọ na de-voicing nke ụdaume.

 Ihe odide