Asụsụ Bugan

Bugan, Bogan, Pakan, ma ọ bụ Bugeng (布甘语, 布干语, ma ọ bụ 布赓语) bụ asụsụ Austroasiatic .  Ndị mba ụwa amabeghị ịdị adị nke asụsụ Bugan ruo n'oge na-adịbeghị anya. Enwere ihe dị ka ndị na-ekwu okwu 3000, ọkachasị n'obodo ụfọdụ dị na ndịda Guangnan (广南) na ugwu Xichou (西畴), Yunnan Province, China . Bugan bụ asụsụ nyocha, usoro okwu na okwu inyeaka nwere ọrụ dị mkpa na ụtọ asụsụ. 

 Nkesa 

 Li Jinfang (1996) 
Dị ka Li Jinfang (1996) si kwuo, a na-ekesa ndị na-asụ Bugan n'ime obodo asaa dị na ndịda Guangnan (广南) na ugwu Xichou (西畴), Yunnan Province, China . Ebe ọ bụ na asụsụ ahụ bụ otu, a naghị ekewa ya n'asụsụ ọ bụla.

 Laowalong 老挖龙 (ndị Bugan naanị); Asụsụ Bugan: 
 Xinwalong 新挖龙 (ndị Bugan naanị); Asụsụ Bugan: 
 Jiuping 九平 (Ndị Bugan na Han ndị China); Asụsụ Bugan: 
 Shibeipo 石北坡 (ndị Bugan naanị); Asụsụ Bugan: 
 Xinzhai 新寨 (Ndị China Bugan na Han); Asụsụ Bugan: 
 Malong 马龙 (ndị Bugan naanị); Asụsụ Bugan: 
 Nala 那拉 (Bugan na Han ndị China)

 Li Yunbing (2005) 
Dika nyocha nke Li Yunbing (2005) mere n'oge na-adịbeghị anya, ndị Bugan, nke nwere ngụkọta nke ezinụlọ 500+ na mmadụ 2,700+, bi n'ebe ndị a.

 Laowalong 老挖龙, Nasa Township 那洒镇;  asụsụ Bugan: 
 Xinwalong 新挖龙;  asụsụ Bugan: 
 Xiaoping 小坪寨 ; Asụsụ Bugan: 
 Nala 那腊;  asụsụ Bugan: 
 Jiuping 九坪, Obodo Zhuanjiao 篆角乡 (Chongtian Township 冲天乡);  asụsụ Bugan: 
 Shibeipo 石碑坡;  asụsụ Bugan: 
 Manlong 曼龙;  Bugan asụsụ: 

Li Yunbing na-ejikwa okwu Bùgēng (布赓) n'ọnọdụ Bùgān (布甘).

 Ndị mmadụ 
Aka ndị Bugan bụ , ebe ndị Han China gbara ya gburugburu na-akpọ ha Huazu ( Chinese ; n'ụzọ nkịtị "ndị ifuru") ma ọ bụ Hualo ( Chinese ) n'ihi uwe ha mara mma.  Aha njirimara ndị ọzọ bụ  (na Manlong, Xichou County ) na  (na Nala na Xinwalong na Guangnan County ). Ha bụ obere agbụrụ a na-amataghị, ma na-ekewa ugbu a dị ka Yi . Ndị Bugan bụ endogamous, ya mere ha anaghị alụkarị ndị sitere na agbụrụ ndị ọzọ 

Ndị Bugan na-eme ememme ụbọchị ọhụrụ nke ha n'April nke kalenda ọnwa ndị China, nke dị iche na nke afọ ọhụrụ Chinese Han.

 Ụda na akara mmuke (*): /q h / na /v/, ka a na-anụ naanị n'olumba dị iche iche. 
 Ụda ụyọkọ consonant Prenasal gụnyere /ᵐd, ᵐd͡z, ᵐt͡s, ᵐt͡sʰ/.
 A na-anụ ụda /t͡s, t͡sʰ, ⁿd͡z/ ka alveolo-palatal [t͡ɕ, t͡ɕʰ, ᶮd͡ʑ] mgbe aga /i/. 

 Udaume 
Enwere ihe dị iche n'etiti ụdaume-akpịrị akwara na ụdaume lax-akpịrị ( larịị). 
 N'ihu Central Azu larịị ike larịị ike larịị ike Mechie i y i ɯ u ɯ u N'etiti etiti e e ə o Oghere-etiti ɛ ɛ ɔ Mepee a a

 Ihe ndetu 

 Ntụaka 
mba ụwa amabeghị ịdị adị nke asụsụ Bugan ruo n'oge na-adịbeghị anya. Enwere ihe dị ka nd