Bibi Titi Mohamed

Bibi Titi Mohammed (June 1926 - 5 November 2000) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na onye na-eme ihe ike na Tanzania. A mụrụ ya na June 1926 na Dar es Salaam, n'oge ahụ isi obodo nke Tanganyika. A na-ewere ya dị ka onye na-alụ ọgụ maka nnwere onwe ma kwado onye isi ala mbụ nke Tanzania, Julius Nyerere. Bibi Titi Mohammed bụ onye otu Tanganyika African National Union (TANU), otu na-alụ ọgụ maka nnwere onwe nke Tanzania, ma nwee ọkwa dị iche iche. N'ọnwa Ọktoba n'afọ 1969, a mara ya ikpe maka ịgba ọchịchị mgba okpuru, mgbe ọ nọsịrị afọ abụọ n'ụlọ mkpọrọ, ọ natara mgbaghara onye isi ala.

 Akụkọ ndụ 

 Oge ọ malitere 
Ka ọ na-etolite n'ebo Matumbi, nna ya jụrụ iziga ya n'ụlọ akwụkwọ, n'ihi na ọ na-atụ egwu na ọ ga-efunahụ okwukwe ndị Alakụba ya. Mgbe nna ya nwụsịrị, nne ya kpebiri iziga ya n'ụlọ akwụkwọ, n'ihi na ọ hụrụ mkpa agụmakwụkwọ dị maka nwa agbọghọ. Mmetụta nne Bibi Titi nyeere Bibi aka ịlụ ọgụ maka ikike ụmụ nwanyị ma nyere ya aka n'ọgụ ya maka nnwere onwe.

 Alụmdi na nwunye na ụmụ 
Mgbe ọ dị afọ iri na anọ, ọ lụrụ nwoke tọrọ ya, onye ọ gbara alụkwaghịm mgbe amuchara nwa mbụ ya, nwa nwanyị aha ya bụ Halima. N'ihi echiche Bibi Titi, ekweghị ka nwa ya nwanyị lụọ di, ruo mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ. Bibi Titi mechara lụọ di ọzọ ma gbaa di abụọ ọzọ alụkwaghịm.

 Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị 
Bibi Titi Mohammad malitere ọrụ ihu ọha ya dị ka onye na-agụ egwú na ngoma (otu egwu na egwu), ebe ọ na-eme emume ọmụmụ onye amụma Mohammed n'oge Maulidi. N'afọ 1950, mgbe Agha Ụwa nke Abụọ gasịrị, ọ malitere itinye aka na mmegharị mba na Tanzania na July 7, 1954, Julius Nyerere kere TANU. Ọ ghọrọ ezigbo enyi ya, mgbe onye ọkwọ ụgbọala nke ezinụlọ mara ya na 1954.

N'afọ 1955, Mohammed ghọrọ onye isi oche nke 'Umoja wa Wanawake wa Tanzania' (UWT - United Women of Tanzania), nke bụ alaka ụmụ nwanyị nke TANU. N'ime ọnwa atọ ọ batara n'ọkwa ahụ, o nwere ike idebanye aha ihe karịrị ụmụ nwanyị 5,000 na TANU ma nyere aka rụọ ọrụ dị mkpa n'ọgụ maka nnwere onwe megide ọchịchị ndị Britain. Mohammed nwere ike iweta echiche UWT n'etiti ndị mmadụ ma jikọta ụmụ nwanyị megide ọchịchị ndị agha site n'inye ha otu olu.

Tanzania ghọrọ mba nwere onwe ya na 1961, ndị ndu ya nyekwara aka dee iwu ahụ na 1964. Ọ ghọrọ obere minista maka ụmụ nwanyị na mmekọrịta mmadụ na ibe ya ma nweta ọnọdụ maka ụmụ nwanyị n'ọchịchị Tanzania. Ọzọkwa, ọ rụrụ ọrụ dị mkpa n'ịmepụta All African Women Conference.

N'afọ 1965, Bibi Titi tụfuru oche omeiwu ya, nke pụtara na ọ tụfuru ike. Ka ọ na-erule afọ 1967, ọ gbara arụkwaghịm n'ọkwa ya na kọmitii etiti nke pati ahụ. Ọ na-eme ngagharị iwe maka ndokwa dị na Arusha Declaration, atụmatụ Nyerere maka ọchịchị onye kwuo uche ya n'Africa. Nkwupụta a machibidoro ndị otu kọmitii etiti niile ịgbazite ụlọ. N'ihi enweghị agụmakwụkwọ nke ọtụtụ ụmụ nwanyị, ikike ịgbazite ụlọ bụ otu n'ime ihe ole na ole nyeere ha aka inweta ego siri ike.

 UWT 
Bibi Titi Mohammed bụ onye dị mkpa maka ịmepụta TANU (Tanganyika African National Union), nke ghọrọ nnukwu òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Tanzania. Mmekọrịta Mohammed malitere mgbe ọ zutere Julius Nyerere, onye ga-emesị bụrụ onye isi ala mbụ. Mohammed na ụmụ nwanyị ndị ọzọ dị ka Sofia Kawawa nwere ike ijide ọkwa ndị ndu na TANU, karịsịa n'ihi nkwenye Nyerere na nha nhata nwoke na nwanyị. Inye ụmụ nwanyị anya bụ isi ihe kachasị mkpa na iwu Nyerere, na-enye Mohammed ikpo okwu ọ chọrọ. Bibi Titi Mohammed bụ onye ndú nke ngalaba ụmụ nwanyị nke TANU, nke a na-akpọ Umoja wa Wanawake wa Tanzania (UWT). Nzukọ a bụ isi ihe na-akwalite nkwenkwe na echiche nke TANU. UWT bụkwa ngwá ọrụ dị mkpa n'ịdị n'otu ụmụ nwanyị na Tanzania dum.

 Njide na njide 
N'October 1969, e jidere Bibi Titi na onye bụbu Minista Labour Michael Kamaliza, tinyere ndị ọrụ agha anọ, ebubo na ha na-akpa nkata ịkwatu ọchịchị.[1] Ahụrụ ya dị ka onye kpatara ngagharị iwe, a gbara ya ikpe maka ịkpara nkata iweghara ọchịchị Tanzania. Ekpere ikpe ịgba ọchịchị mgba okpuru nke Tanzania, na mgbe ikpe ụbọchị 127 gasịrị, a mara Mohammed ikpe n'ụlọ mkpọrọ ndụ; a tụrụ ya mkpọrọ n’ụlọ. Mgbe a na-ekpe ya ikpe, ndị òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị gọnahụrụ ya, ọtụtụ n'ime ndị enyi ya gbahapụrụ ya. Mgbe ọ nọ n’ụlọ mkpọrọ, di ya, bụ́ onye ihere ya mere, gbara ya alụkwaghịm ma hapụ naanị ya iji gbalịa igosi na aka ya dị ọcha. Mgbe afọ abụọ gachara mkpọrọ ndụ ya, Nyerere weghaara mkpọrọ ya, a tọhapụrụ ya n’ụlọ mkpọrọ.

 Ọnwụ na nkwenye n'oge na-adịghị anya 
Bere a Bibi Titi fii afiase no, ɔkɔɔ so yɛɛ adwuma wɔ asɛnka adwuma no mu wɔ Johannesburg, South Africa.[1][2][3] N'afọ 1991, mgbe Tanzania na-eme mmemme afọ 30 nke nnwere onwe, Bibi Titi pụtara n'akwụkwọ akụkọ pati na-achị achị dị ka "Onye dike nke Uhuru (Freedom) Struggle". Na Nọvemba 5, 2000, Mohammed nwụrụ n'ụlọọgwụ Net Care dị na Johannesburg, ebe a na-agwọ ya.

 Ihe Nketa 
Ihe nketa Bibi Titi Mohammed na-adị na Tanzania. Ọ rụrụ ọrụ dị mkpa na agụmakwụkwọ na nha anya ụmụ nwanyị. Ọ lụrụ ọgụ megide ọchịchị ya maka ihe o kweere, ọ bụrụgodị na ọ kpataara ya nsogbu. Taa, otu n'ime okporo ụzọ Dar es Salaam bụ aha Mohammed maka nkwanye ugwu maka nnukwu ihe ọ rụpụtara na nnwere onwe Tanzania.

N'afọ 2020, ọrụ akụkọ ihe mere eme nke Deutsche Welle 'African Roots'  maka ndị na-eto eto n'Africa mepụtara akụkọ na vidiyo banyere ndụ ya. 

 Akwụkwọ 





 Edemsibia 

Otú:Pages with unreviewed translations