Asụsụ Nyang'i

Nyang'i (Nyangia) bụ Asụsụ Kuliak nke ndị na- nta na ndị na-achịkọta ihe nke Nyangea nke ugwu nri na Uganda.  Ndị Nyangia 15,000 agbanweela ịsụ Karamojong.

A na-asụ aha ahụ Gyangiya, Ngangea, Ngiangeya, Nuangeya, Nyangeya, Nyangiya, Nyuangia, a na-asụ ya dị ka Poren (Ngapore, Niporen, Nipori, Upale).

 Akụkọ ihe mere eme 
Dị ka Wiedemann & Nannyyombi (2007) si kwuo, Ik kewara n'ìgwè atọ mgbe ha si n'ebe ugwu, ma anụmanụ anya nke oge a bụ Etiopia.  Ìgwè atọ ahụ bụ: Tepes, Nyangia (ndị kwagara n'ugwu Nyang'i), na Ik..

Driberg (1932) kọrọrọ na-alụ Nyangiya bọọtara ruo nanị ụmụ ole na ole na-echefu ike ha ike n'oge ahụ, ma họrọ ikwu "Dododh, egwu Nilo-Hamitic yiri Karamojong".[1]  Driberg na-ekwu na ọ bụ Dododh na-emetụta Nyangiya n'ụzọ dị ukwuu, ha ikike okwu ole na ole ha na ndị agbata obi ha, ndị Acholi, bụ ndị bi n'ebe ọmụmụ.[1]  Ọ na-atụ aro na akara Acholi bụ ụdị dị ọcha nke Nyangiya.[1]  Ka ọ na-erule n'afọ 1975, Heine kọrọ na ọ bụ naanị mmadụ 100 na-asụrụ Nyang'i, nakwa na ọtụtụ ndị na-asụrụ ya agafeela na "Dodoth," otu olumba nke Karamojong..

E kwenyere na Nyang'i na Thathi rụkọtara ọrụ n'ememe ịchụ àjà ha iji hụ na mmiri ozuzo buru ibu na ahụike na ume nke ụmụaka na anụ ụlọ. A maara ndị Nyang'i dị ka "ndị mmiri ozuzo" n'ihi na ha chụrụ naanị maka mmiri ozuzo iji nweta ezigbo owuwe ihe ubi. Mgbalị Nyang'i chụrụ iji hụ na "oge udo," nke mmiri ozuzo na ọrụ ugbo siri ike na-eme ka owuwe ihe ubi na-aga nke ọma. A maara ndị Nyang'i ka ha na-eji anwansi eme ihe n'àjà ha.   [citation needed]

 Onye ọkà okwu ikpeazụ fọdụrụnụ 
Beer (2017) na-akọ na onye ikpeazụ ike na-asụ Nyang'i bụ Komol Isaac.  Isaac bụ onye na-asụ ọkara nke Nyang'i n'ime nhọrọ nke mmadụ 9,630 (nchịkọta ọnụ nke afọ 2014 na Uganda).  Dị ka oge ederede, Isaac biri n'obodo Puda na-ama egwuregwu nke Ugwu Nyangea na Lobalangit Subcounty, Kaabong District, n'ebe ugwu egwuregwu Uganda, nke dị n'ebe ọmụmụ ya nke ebe ndị na-asụ Ik n'otu mpaghara ahụ.[1]  Asụsụ bụ isi Isaac bụ Karamojong, ọ see obere ihe nke Swahili.  Nne na nna ya bụ ndị na-asụ Ik bụ ndị eze ịsụ Karamojong mgbe ọ bụ nwata.  Ọ bụ Beer (2017) chị achị data Nyang'i site na Isaac na 2012 na 2014. [2] Ebe ọ bụ na Isaac bụ onye ikpeazụ ọnwụ na-ekwu okwu, akwụkwọ Beer (2017) nke Nyang'i bụ ọrụ ọrụ na "ụmụma manyere" kama ịbụ ezigbo dị mkpa (Beer 2017: 7).

A na-asụ ụdị Okuti nke Acholi n'ebe mmalite nke Ugwu Nyangea (ebe Nyang'i), ebe a na-asụrụ ụdị Napore nke Karamojong n'ebe ọmụmụ.[1]  Ndị ahịa Nyang'i agbanweela ịsụ ahịa ndị a.   [citation needed]

 Asụsụ 
Dị ka Driberg si kwuo, egwu egwu nwoke na-agụ n'asụsụ Nyang'i. 

 Okwu 

 Ndepụta Swadesh
 Ndepụta okwu (peeji 604-5) 

 Ihe odide