Sungbo's Eredo

Sungbo's Eredo ma ọ bụ Sungbo Eredo Wall bụ usoro na ọwara ihe nke dị na ndị isi egwuregwu nke obodo Yoruba nke Ijebu Ode na Ogun State, ndị na-ederede Nigeria (6°47'13′′N 3°52′30′′E / 6.78700°N 3.87488°E / 6.8770;8).  E wuru ya na 800-1000 AD iji sọpụrụ onye isi Ijebu Oloye Bilikisu Sungbo .  [1][2] Ebe ahụ dị na ndepụta nke Naijiria nke nwere ike ịbụ UNESCO World Heritage Sites.

 Nkọwa 
Ogologo ụgbọ ahụ kilomita 160 (99 mi).  Mgbidi ndị ahụ nwere ọwara nwere ikike dị nro na-ahụ ahụkebe na mmiri mmiri n'ikiri dị n'ime ọwara ahụ.  Ọdịiche dị n'etiti ala nke ọwara ahụ na elu nke osimiri ahụ n'ụdị dị n'ime nwere ike iru mita 20 (66 . A na-arụ ọrụ na laterite, ala Afrịka nke nwere ụrọ na iron oxides.  gbara gburugburu, na- agbanwe ọwara ahụ ka ọ bụrụ ọwa ahịhịhịa ndụ.

 Akụkọ ifo 
Akụkọ ihe mere eme nke Ijebu nke oge a mgba Eredo na echere di ya gburu nke okwu na-achọghị aha ya bụ Bilikisu Sungbo.[1]  Dị ka ha si kwuo, e wuru ihe ngosi ahụ dị ka ihe nke onwe ya.  Na mgbakwunye na nke a, a na-akpa na ili ya dị na Oke-Eiri, obodo dị n'ịbụ ndị mmadụ dị n'ebe ugwu nke Eredo.[2]  Ndị njem ala nsõ nke ndị na-aja, ndị njem na omenala Africa na-aga kwa afọ na ebe nsso a iji sọpụrụ ya.

 Ụfọdụ alụsola Bilikisu Sungbo na ndị nwere ifo nke Eze Nwanyị Sheba, onye a ndekọ aha na Bible na kor'an.  Na Bible Hibru, a na-agụ ya dị ka onye zitere ozi, na isi ndị ọzọ site n'alaeze ya gaa na Solomọn.  N'ime kor'an ọ bụ onye Etiopia na-efe akwụkwọ nke na-etinye aka na ahia ihe nsure ọkụ na-esi mgbanwe nke na-agbanwe Islam;  ndị na-enweta ihe mgbakwunye na aha ya bụ "Bilqis". [citation needed]

Mgbe e gwupụtara ya na 1999 ka e hotara onye ọkà mmụta ihe ochie Patrick Darling ka ọ na-ekwu, "Achọghị m imebiga echiche Sheba ókè, mana enweghị ike iwepụ ya ... Ndị obodo ahụ kwenyere na nke ahụ bụ ihe dị mkpa ... Arụmụka kachasị ike megide ya n'oge a bụ mkpakọrịta nwoke na nwanyị"   

 Akụkọ ihe mere eme 
áká_ịkẹngạ|thumb|265x265px|Onye na-ahụ maka teknụzụ dị iche iche Ade Olufeko n'ime Sungbo's Eredo na 2017
Ihe mgbe ochie nke Sungbo's Eredo na-egosi ọnụnọ nke nnukwu ọchịchị n'ógbè ahụ tupu mmeghe nke azụmahịa Trans-Atlantic.

Eredo na-eji akara mgbe e wuru ya na 800-1000 AD, oge ndị soja soja na nkwụsi ike na oké mkpa mmiri mmiri nke ndị na-eso ụzọ.  Orị ka otu usoro ahụ sitere n'ike nss nke dugara n'iwu na ọwara ndị yiri ya n'ebe-amaama, ciyaarta ala gburugburu Ifẹ̀, Ilesa, na Benin Iya, 6,500-kilomita (4,000 mi) nke ọrụ ala àmà ma dị iche iche na mpaghara Edo dị nso.  Ekwenyere na Eredo bụ ụzọ isi akụkụ mpaghara nke obodo dị iche iche n'otu ebe.  O yiri ka ndị na-ewu ndịsị a kpachapụrụ anya eze iru mmiri ala ma ọ bụ ụrọ iji tee ala mmiri maka ọwara ahụ.  Ọ bụrụ na ikiri ike ime nke a na-isi-ndụ-dịdị omimi, ndị na-ewu ụlọ,abụ na ọ bụ nchekwa na omimi nke 1 mita.  N'ebe ụfọdụ, e debere obere ihe oyiyi conical na ala nke olulu ahụ.

 Oge Ndị A 
Nnukwu ihe na-egosi na ihe owuwu dị anya nke Eredo dọtara uche ndị mgbasa ozi ụwa na September 1999 mgbe Dr Patrick Darling, onye Britain na-amụ akwụkwọ ihe ochie na Mahadum Bournemouth, ihe nkiri ahụ wee rụọ ọrụ ike ya iji Eredo ma mee ka saịtị ahụ bụrụ ihe a ma ama.  O ala na n'ihe gbasara oke ọ bụ ihe izi ozi ukwuu n'Afrika n'ihi na ọ buru ibu uzo pyramid ọ àlà nke Ijipt.. 

 Hụkwa 

 Mgbidi nke Benin
 Nkume Olumo
 Ebe Nchekwa Lekki

 Ihe odide 

 Ihe Nketa Afrịka
 Ihe ịtụnanya zoro ezo nke Naijiria
 Ihe Nketa Afrịka
 Eredo nke Sungbo, Southern Nigeria
 The Lost World of Nigeria, na WorldHum.com
 Wondermondo - Eredo nke Sungbo