Asụsụ Rade

Rade (Rhade; Rade:  ; Vietnamese   ma ọ bụ  ) bụ asụsụ Austronesia nke ndịda Vietnam . Enwere ike inwe ụfọdụ ndị na-ekwu okwu na Cambodia. Ọ bụ onye otu obere chamic, yana ọ nwere njikọ chiri anya na asụsụ Cham nke etiti Vietnam. 

 Olumba 
Đoàn Văn Phúc (1998:24) Đoàn, Văn Phúc (1998). Từ vựng các phương ngữ Êđê / Lexique des dialectes Êđê [Vocabulary of Rade Dialects] (in Vietnamese). Hanoi: Đại học quốc gia Hà Nội and École française d'Extrême-Orient.
Category:CS1 Vietnamese-language sources (vi) depụtara olumba itoolu nke Rade. A na-asụkarị ha na Đắk Lắk Province na mpaghara Central Highland nke Vietnam.

 Kpă : a na-asụ na Buôn Ma Thuột dum
 Krung : kwuru na Ea H'leo na Krông Năng ; ụfọdụ Krung bikwa n'etiti Jarai na Gia Lai Province
 Adham : a na-asụ na Krông Buk, Krông Năng, na Ea H'leo
 Ktul : a na-asụ na Krông Bông na akụkụ ndịda nke Krông Pắk
 Drao (Kơdrao): a na-asụ na M'Đrăk (n'ime obodo Krông Jing, Cư M'Ta, na Ea Trang)
 Blô : a na-asụ na M'Đrăk (obere ndị mmadụ)
 Êpan : a na-asụ na M'Đrăk (obere ndị mmadụ)
 Mdhur : kwuru na Ea Kar na M'Đrăk ; dịkwa na Gia Lai Province na Phu Yen Province
 Bih : a na-asụ na Krông Ana na n'ebe ndịda Buôn Ma Thuột

Bih, nke nwere ihe dị ka ndị na-asụ 1,000, nwere ike ịbụ asụsụ dị iche.  Tam Nguyen (2015) kọrọ na e nwere nanị ndị na-asụ Bih iri n'ime ndị agbụrụ dị ihe dị ka mmadụ 400. 

Otu patrilineal Rade subgroup nke a maara dị ka Hmok ma ọ bụ Hmok Pai dị na mpaghara Buôn Ma Thuột (Phạm 2005: 212). 

 Nhazi 
Đoàn Văn Phúc (1998:23) Đoàn, Văn Phúc (1998). Từ vựng các phương ngữ Êđê / Lexique des dialectes Êđê [Vocabulary of Rade Dialects] (in Vietnamese). Hanoi: Đại học quốc gia Hà Nội and École française d'Extrême-Orient.
Category:CS1 Vietnamese-language sources (vi) na-enye nhazi ọkwa ndị a maka olumba Rade. Đoàn (1998) na-enyekwa ndepụta okwu 1,000 maka olumba Rade niile.

 Mpaghara 1
 Mpaghara 1.1 : Krung, Kpă, Adham
 Mpaghara 1.2 : Drao. Ebe, Ktul
 Blô (ngwakọta mpaghara 1.1 na 1.2, yana Mdhur)
 Mpaghara 2
 Mdhur
 Bih

Đoàn Văn Phúc (1998:23)  na-ekenye pasentị ndị a na-aghọta ihe maka ntụnyere n'etiti Kpă na olumba asatọ ndị ọzọ nke Rade, yana Bih dịka olumba dị iche iche.

 Ọnụ - Krung: 85.5%
 Ọnụ - Adam: 82%
 Ọnụ - Ktul: 82%
 Ọnụ - Mdhur: 80%
 Ọnụ - Blô: 82%
 Ọnụ - 85%
 Ọnụ - Drao: 81%
 Ọnụ - Bih: 73%

 Okwu okwu 

  –  the most senior in age and authority
  – Protestant of Christian (single word identity of E-de) 
  – you
  – husband
  – her/him
  – they
  – we
  – love
  – hate
  – younger sibling
  – mom/mother
  – grandma/grandmother
  – grandma/grandfather
  – father, dad daddy
  – ugly, bad
  – pretty
  – beautiful girl
  – good
  – love
  – give
  – true
  – go
  – I/me
  – name
  – country
  – want/like
  – God
  – speak
  – language
  – rice porridge
  – fat
  – skinny
  – black
  – to be from
  – from
 , , , ,  – 1, 2, 3, 4, 5
 , , , , : 6, 7, 8, 9, 10
  – America
  – Cambodia
  – person
  – learn
  – sound of displeasure/pain
  – Buôn Ma Thuột (city)
  – type/write
  – English
  – Rade/Ede
  – A lot
  – French
 -crazy

 fonology 
Egosiri nsụpe ahụ na mkpụrụedemede.

 Consonants 
+Consonants rade [ 7 ] [ 8 ] Labial Alveolar Palatal Velar Glottal Ihu imi m /m / n /n ñ /ɲ / ng / ' Kwụsị voiceless p /p / t /t / č /c / k /k / /ʔ / aspirated ph /pʰ / th /tʰ / čh /cʰ / kh /kʰ / voiced b /b / d /d / j /ɟ / g /ɡ / implosive ƀ /ɓ / ɗ /ɗ / dj /ʄ / Nke na-ese okwu s /s / h /h / Odika w /w / l /l / y /j / Rhotic r /r /

 Nke a na-ekwu okwu mkparị  a kọwakwara dị ka "nkwụsị nke preglottalized " (  . [ 7 ] [ a ] [ 9 ]
 Dị ka Đoàn (1993) si kwuo:
  dị ka onye mmekọ  . [ 7 ] [ b ]
  bụ eze (  ). [ 10 ]
  nwere obere esemokwu (  ). [ 10 ]
 Enwere schwa nhọrọ n'etiti bibial plosives  na  . Ya mere a na-akpọ pra "scaffold"  . [ 11 ]
  adịghị ike n'ihu ọtụtụ consonants, ma e wezụga tupu mmiri mmiri  ebe enwere ike inwe schwa. Tulee mčah "gbajiri agbaji"  na mla "tusk"  . [ 12 ]
 Mgbe consonants ndị ọzọ sochiri , enwere ike inwe schwa ma ọ bụ coarticulation . Tulee trah "ịkụ azụ" , tlao "ịchị ọchị" , dlao "ịba mba" , dhan "alaka" , jhat "ọjọọ" , ghang "ịkpọ anụ"  . [ 13 ]
  nwekwara ike ịnụ ka bibial ọzọ  .
 Ụda consonant ikpeazụ Glottalized  a na-anụ naanị n'ọnọdụ ikpeazụ. [ 14 ]

 Udaume 
+Udaume rade N'ihu Central Azu short long short long short long Elu Ị /i / i  ư̆ /ɨ / ư  ŭ /u / ị  N'etiti ê̆ /e / ê  ơ̆ /ə / ơ  ô̆ /o / ô  Dị ala ĕ /ɛ / e  a /a / a  ŏ /ɔ / o 

  are central (respectively ).[15]

 Ihe ndetu 

 Ntụaka 
na-ekwu okwu na Cambodia. Ọ bụ onye otu obere chamic, yana ọ nwere njikọ chiri anya na asụsụ Cham nke etiti Vie olumba Rade. Đoàn (1998) na-enyekwa ndepụtatnam.

 Ọgụgụ ọzọ 


 Njikọ mpụga 

 Alphabet na ịkpọ okwu
 Ebe nchekwa ELAR nke Documenting Bih