Asụsụ Omagua

Omagua bụ asụsụ Tupi-Guarani nwere njikọ chiri anya na Cocama,  nke so na otu obere Group III nke ezinụlọ Tupí-Guaraní, dịka nhazi nke ezinụlọ Aryon Rodrigues siri kwuo. Aha ndị ọzọ maka Omagua gụnyere: Agua, Anapia, Ariana, Cambeba, Cambeeba, Cambela, Campeba, Canga-Peba, Compeva, Janbeba, Kambeba, Macanipa, Omagua-Yete, Pariana, Umaua, Yhuata. 

 Nkesa akụkọ ihe mere eme na nke ọgbara ọhụrụ 
Mgbe mbụ ndị Europe rutere n'ebe ọdịda anyanwụ Amazon Basin na ọnụ ọgụgụ dị ịrịba ama na njedebe nke 17th na mmalite nke narị afọ nke 18, ihe dị ka 100,000 ndị mmadụ na-asụ Omagua na mpaghara abụọ bụ isi: n'akụkụ Osimiri Amazon kwesịrị ekwesị, n'etiti ọnụ nke Napo River na Jutaí River, na n'akụkụ Osimiri Aguarico, nke dị n'elu Osimiri Naguarico. N'oge a, mgbe ahụ, ndị na-asụ Omagua bi na mpaghara ndị kwekọrọ na ọwụwa anyanwụ Peruvian Amazonia nke oge a, ọdịda anyanwụ Amazonia Brazil, na ọwụwa anyanwụ Ecuadoran Amazonia.

Ebibiri ndị Omagua ndị a site n'ọrịa, mwakpo ndị ohu Portuguese, na esemokwu ha na ndị ọchịchị Spanish na-achị na mmalite narị afọ nke 18, na-ahapụ ha belata nke ukwuu. N'ihe dị ka afọ 2011, "ndị agadi na-erughị iri" na-asụ Omagua na Peru,  na ọtụtụ ndị na-asụ asụsụ dị nso na obodo Tefé na Brazil, bụ ebe a maara asụsụ ahụ dị ka Cambeba (Grenand na Grenand 1997).

 Jenesis nke Omagua 
Ọrụ ntụnyere nke Cabral (1996) gosipụtara na Omagua (na asụsụ nwanne ya nwanyị Cocama) na-egosipụta mmetụta nhazigharị grammatical dị ịrịba ama n'ihi mkparịta ụka siri ike n'etiti asụsụ Tupí-Guaraní na ndị na-asụ otu asụsụ ma ọ bụ karịa na-abụghị Tupí-Guaraní. Rodrigues na Cabral (2003) n'ihu na-atụ aro na Cocama (na site na ndọtị, Omagua) nwere ike na-atụle ga-esi na ngwa ngwa creolization. Cabral (1996) rụrụ ụka na kọntaktị asụsụ a mere na njedebe narị afọ nke 17 na ebe ndị Jesuit mission, ebe Michael (2014)  na-ekwu na ọnọdụ kọntaktị asụsụ nke kpatara mmalite nke Omagua na Cocama mere n'oge oge Pre-Columbian.

 fonology 

 Consonants 
+Consonants nke Omagua Bilabial Alveolar Mkpesa-<br id="mwPA"><br><br><br> alveolar Palatal Velar Labial-<br id="mwQw"><br><br><br> velar Uvula Plosive p t k kʷ Ihu imi m n ɴ Njikọ Sibilant ( ts ) ( t̠ʃ )  Sibilant fricative s ʃ Odika j w Kpatụ/apịaji ɾ

 Ntụaka 
ike n'etiti asụsụ Tupí-Guaraní na ndị na-asụ otu asụsụ ma ọ bụ karịa na-abụghị Tupí-Guaraní. Rodrigues na Cabral (2003) n'ihu na-atụ aro na Cocama (na site na ndọtị, Omagua) nwere ike na-atụle ga-esi na ngwa

 Akwụkwọ akụkọ 

 Cabral, Ana Suelly. 1995. Asụsụ kpalitere kọntaktị na Western Amazon: Asụsụ Kokama na-abụghị mkpụrụ ndụ ihe nketa. Mahadum Pittsburgh, akwụkwọ nyocha PhD.
 .
 Grenand, F. na P. Grenand. 1997. Thesaurus de la langue omawa (famille tupi-guarani, Brésil): Nyochaa comparée des données disponibles entre 1782 na 1990. Ndị ọkà mmụta America. Paris: Center d'Etudes des Langues Indigènes d'Amérique (CELIA); Center National de la Recherche Scientifique (CNRS).