Jọshụa 3

Jọshụa 3 bụ Bible" id="mwCA" rel="mw:WikiLink" title="Chapters and verses of the Bible">isi nke atọ nke Akwụkwọ Jọshụa na Bible Hibru ma ọ bụ n'Agba Ochie nke Bible Ndị Kraịst. [1] Dị ka ọdịnala ndị Juu si kwuo, a na-ekwu na akwụkwọ ahụ bụ Jọshịa" id="mwEg" rel="mw:WikiLink" title="Joshua">Jọshụa, na mgbakwunye nke ndị isi nchụàjà Eleazara na Phinehas,   mana ndị ọkà mmụta nke oge a na-ele ya anya dị ka akụkụ nke akụkọ Deuteronomistic, nke gafere akwụkwọ Deuteronomy ruo 2 Ndị Eze, nke a na-akọ na ndị edemede na-ahụ mba n'anya na ndị na-anụ ọkụ n'obi Yahwistic n'oge onye na-eme mgbanwe na narị afọ nke asaa BCE.[4] Isiokwu a lekwasịrị anya na ndị Izrel na-agafe Osimiri Jọdan n'ebe ọdịda anyanwụ n'ime ala Kenan n'okpuru nduzi Jọshụa,  akụkụ nke ngalaba gụnyere Jọshịa 1:1-5:12 banyere ịbanye n'ala Kenan. [5][6]

 Ihe odide 
E dere isiakwụkwọ a na mbụ n'Asụsụ Hibru. E kewara ya na'amaokwu iri na asaa.

 Ndị akaebe ederede 
Ụfọdụ ihe odide oge ochie nwere ederede nke isi a na Hibru bụ nke ọdịnala Masoretic Text, nke gụnyere Codex Cairensis (895), Aleppo Codex (narị afọ nke iri), na Codex Leningradensis (1008). [7] A chọtara ib akwụkwọ ndị nwere akụkụ nke isi a n'asụsụ Hibru n'etiti Akwụkwọ Mpịakọta Oké Osimiri Nwụrụ Anwụ gụnyere 4Q48 (4QJoshb; 100-50 BCE) na amaokwu 15-17 dị ugbu a.   [8][10]

Ihe odide oge ochie ndị dị ugB A nke nsụghA Koine Grik a maara dị ka Septuagint (nke e mere na narị afọ ole na ole gara aga B) gụnyere Codex Vaticanus (B; 

 G 

 {\displaystyle {\mathfrak {G}}} 

 B; narị afọ nke anọ) na Codex Alexandrinus (A; 

 G 

 {\displaystyle {\mathfrak {G}}} 

 A; narị afọ nke ise).[12][a] A na-ahụ akụkụ nke ederede Grik Septuagint nke nwere isi a n'ihe odide ndị dị ka Washington Manuscript I (narị afọ nke ise OA), a na-ahụkwa nsụgharị dị ala nke ederede Septuagint na Joshua Roll.  

 Nnyocha 
Akụkọ banyere ndị Izrel banyere n'ala Kenan nwere amaokwu 1:1 ruo 5:12 nke Akwụkwọ Jọshụa ma nwee nkọwa ndị a: [17]

 A. Nkwadebe maka ịbanye n'ala (1:1-18) 
 1. Ntuziaka e degaara Jọshụa (1:1-9) 
 2. Ntuziaka e nyere Ndị Ndú (1:10-11) 
 3. Mkparịta ụka ya na agbụrụ ndị dị n'Ebe Ọwụwa Anyanwụ (1:12-18) 
 B. Rahabu na ndị nledo nọ na Jeriko (2:1-24) 
 1. Ntuziaka e nyere ndị nledo (2:1a) 
 2. Ịghọgbu Eze Jeriko (2:1b-7) 
 3. Nkwa ya na Rehaab (2:8-21) 
 4. Akụkọ e degaara Jọshụa (2:22-24) 
 C. Ịgafe Osimiri Jọdan (3:1-4:24) 
 1. Nkwadebe Mbụ Maka Ịgafe (3:1-6) 
 2. Ntuziaka Maka Ịgafe (3:7-13) 
 3. Ịgafe Ọrụ Ebube: Akụkụ 1 (3:14-17) 
 4. Nkume Ncheta Iri na Abụọ: Akụkụ 1 (4:1-10a) 
 5. Ịgafe Ọrụ Ebube: Akụkụ nke 2 (4:10b-18) 
 6. Nkume Ncheta Iri na Abụọ: Akụkụ nke 2 (4:19-24) 
 D. Ibi úgwù na Ememe Ngabiga (5:1-12) 
 1. Egwu Ndị Kenan (5:1) 
 2. Ibi úgwù (5:2-9) 
 3. Ememe Ngabiga (5:10-12) 

 Nkwadebe na ntụziaka nke ịgafe (3:1-13) 
áká_ịkẹngạ|thumb|200x200px|"Ndị Izrel nke Joshua duziri gafere Osimiri Jọdan". Robert Hecquet, c. 1720-1775.
Ịgafe osimiri ahụ (3:1–5:1) bụ usoro ihe omume nke gụnyere ọtụtụ okwu dị iche iche, na ọtụtụ n’ime ha na-emetụta ibe ha (nhọrọ nke ndị na-awa nkume, 3:12; 4:2; ntọala nke nkume ahụ, 4:8-9, 20). [18] [5] Ọ na-agụnye ikewa mmiri n'ụzọ ọrụ ebube (Joshua 3:16) nke na-echeta ngafe nke Agha Reed (Ọpụpụ 14:21-22; d. Abụ Ọma 114:3, 5; Maịka 6:4-5), bụ́ nke na-aka Ememe Ngabiga mbụ n'ala ọhụrụ ahụ (Joshua 5:2-10) na Ọpụpụ 1 (Ọpụpụ 1) Isi ihe dị n’ime igbe ọgbụgba ndụ ahụ n’ime akwụkwọ ahụ dum bụ na ọ na-ekwusi ike n’ụzọ dị ike nke YHWH n’elu ụwa, na ike nke agha dị nsọ dị n’ihu (amaokwu 10; d. Ọnụ Ọgụgụ 10:33-36), na ebe na gburugburu Igbe ahụ n’isiakwụkwọ a nile nwere ike ịkọwa n’ụzọ dị iche iche: [18][19]

 Amaokwu nke 3: Igbe ọgbụgba ndụ nke YHWH
 Amaokwu 6,8: Igbe ọgbụgba ndụ
 Amaokwu 11: Igbe ọgbụgba ndụ nke Onyenwe anyị nke ụwa niile
 Amaokwu 13: Igbe nke YHWH, Onyenwe ụwa niile
 Amaokwu 15: Igbe
 Amaokwu 17: Igbe ọgbụgba ndụ nke YHWH

Akọwara akụkọ banyere akụkụ nke ndị nledo (isi 2) n'aha Shitim (3:1), na Jọshụa, ya na 'ndị isi niile', na nche maka akụkụ ahụ (cf. usoro 17), ebe ndị isi debere oge ha kara aka nke ụbọchị atọ (v 2-3; 1:10-1). [18] E ji mmiri dị ọcha kpaa ụzọ ahụ, ndị ọrụ e nyere ikike na-echekwa ahụ ahụ nche (v. 3, 6; Ọnụ Ọgụgụ 3:5-10, 31), ndị mmadụ guzokwa n’ebe kwesịrị ekwesị, na-echeta ncheta nke YHWH na Saịnaị (cf. Ọpụ. 19:10-12). [20] Nkwadebe ahụ gụnyere isiokwu nke ọchịchị Jọshụa, na nkwa pụrụ iche YHWH kwere iso ya (3:7; 1:15 n'oge mmeri ya (amaokwu 10-11; cf. Ọpụ. 3:17) [21] Okwu ahụ bụ 'Onyenwe anyị]'Onyenwe ụwa dum' (amaokwu 13; cf. Maịka 4:13; Abụ Ọma 97:5) ka ekwuru na ọ bụ eluigwe na ala, dị ka a na-ahụkwa n'ihe odide ndị ọzọ dị n'Ebe Ọwụwa Anyanwụ Ụwa maka chi dị iche iche n'akụkụ ahụ, dịka ọmụmaatụ, e dere Bel n'asụsụ Ugaritic dị ka zbl (I), ụwa.
áká_ịkẹngạ|thumb|200x200px|Gwa el-Hammam na-ele Ndagwurugwu Jọdan anya (2007) 

 Amaokwu 1 

 Jọshụa biliri n'isi ụtụtụ, ha wee si na Shittim pụọ, ya na ụmụ Izrel niile wee bịa Jọdan, nọrọ ebe ahụ tupu ha agafee.

 "Jọshụa biliri n’isi ụtụtụ”: nkebi ahịrịokwu e ji ọtụtụ oge n’usoro ọmụmụ Jọshụa (3:1; 6:12; 7:16; 8:10) gosi ọchịchọ ya ime ihe ngwa ngwa na nke ọma n’ime ezinụlọ.[23] "Shittim": nke a maara dị ka "Gwa el-Ḥammām" nke oge a, n'ihe gbasara ọmụmụ akụkọ ahụ, n'ihu Jeriko.[24]. N’ebe a, e ji ya mee ihe n’ụzọ yiri Ọnụ Ọgụgụ 25:1, ọ bụghị n’ụdị dị ogologo dị ka nke Ọnụ Ọgụgụ 33:49.[25] Ebe dị anya n'ụzọ ahụ bụ ihe dịka kilomita iri (6.2 mi).[23]

 Ịgafe Osimiri Jọdan (3:14-17) 
áká_ịkẹngạ|thumb|200x200px|Nlegharị anya n'elu nke Osimiri Jọdan na mpaghara Damieh (="Adam"), ebe Osimiri Jabok na-abanye na Jọdan. 1931.
áká_ịkẹngạ|thumb|209x209px|Ogwe aka nri: n'elu etiti nwere "Jisr Damieh" (= "Adam"), akụkụ aka ekpe dị ala (n'okpuru "W. Nawaimeh") nwere "Jeriko". 1887
áká_ịkẹngạ|thumb|200x200px|Àkwà mmiri dị na Damieh (="Adam"), n'elu Osimiri Jọdan, n'okporo ụzọ dị n'etiti Nablus na Es Salt Road, nke ndị New Zealand Mounted Rifles Brigade ji mee ihe n'oge Agha Ụwa 1, 1918.
Mgbe nkwadebe niile gasịrị, a na-enye akụkọ mbụ nke ịgafe, na-ede na ọ bụ ọrụ ebube, dịka osimiri ahụ, nke dị na iju mmiri ya (amaokwu 15), kwụsịrị na mberede na-asọ asọ, na-ahapụ ala akọrọ ịgafe (amaokwu 16). [21] Nkebi a na-atụ anya inweta ndekọ zuru ezu n'isiakwụkwọ na-esonụ.[21]

 Amaokwu 14-16 

Ya mere, mgbe ma ọ bụ ọ bụrụ na ị nọ ma ọ bụ họrọ ọnọdụ, 15 na ozugbo wee mee, na yjì Nurse A foduru na-elekọta Mikpuur (Ugbu a Jorda JA All yher One, na ugwo a na-ebelata kpamkpam ịhụ ọkụ. Ndị mmadụ mụtara tupu Jeriko.[1]

 "Mmiri na-esi n'elu rịdata wee guzoro ma na-ebili n'ọgba aghara": Ọtụtụ oge n'akụkọ ihe mere eme, ala ọma jijiji na ọgba aghara ndị ọzọ na-eduga na nchikota nke ihe ike mere otu ụbọchị ma ọ bụ abụọ (bụ ihe gbasara Jeriko).
 Adam": Humphreys na-eji oge a "Damiya" ("Damieh" ma ọ bụ Jisr ed Damieh; al nwere yiri mkpoputa dm), ihe dị ka 17 (27 km) n'ebe ugwu nke Jeriko, na fim version nke ihe nkiri, akụkọ ihe mere eme nke aha ya dị ka ebe nnọchibido, n'ihi ime ihe ike na ime ihe ike3. 1927, na nsụgharị nke Arab abridge 1927, na nsụgharị nke si Arababridge 6. n’ihe onyonyo dị na Damieh site n’usoro nke Baybars I, Mamluk eze Egypt na Syria (1260–1277), na na 7 Disemba 1267, e wuru otu olulu mmiri site n’ime ruo mgbe ahụ” (ihe dịka elekere 10:30 nke ụtụtụ), nke nyere ntuziaka maka ịrụzi akwa mmiri.[1][2]. N'afọ 1546, ụwa siri ike, nke nwere mmalite atọ dị iche iche, mere ntọala nke ihe ahụ." Akwụkwọ ozi Ịtali nke e dere na Venice nke e bipụtara na Wittenberg, Germany, na 1546, na-ekwu na e tọrọ ntọala chọọchị ahụ ruo ụbọchị abụọ, ebe akwụkwọ Spanish n'otu ihe omume ahụ na-ekwu na chọọchị ahụ dịruru otu ụbọchị zuru ezu, na isiakwụkwọ nke atọ n'asụsụ Hibru nke Isaac Levy dere na 1562 na-egosi n'ụzọ na-akpali mmasị na akụkọ ihe mere eme nke chọọchị na 1562 na-eme ka egwu egwu na egwu nke mba 15 na-egwu egwu. n'ime osimiri.[1][2][3] Akụkọ ndị ahụ na-egosi ike nke ụka n'ihi mbuze ma ọ bụ ala ọma jijiji. [4][5]

 Hụkwa 

 Ihe edeturu 

 Edensibia 

 Ebe e si nweta ya 

 Njikọ mpụga