Cipu

Cicipu bụ asụsụ Kainji nke ihe dị ka mmadụ 20,000 na-asụ na ugwu ọdịda anyanwụ Nigeria. Ndị mmadụ na-akpọ onwe ha Acipu, a na-akpọkwa ha Acipawa na Hausa.

Dị ka ọtụtụ asụsụ Benue–Congo, Cicipu nwere usoro klaasị aha dị mgbagwoju anya.[1] Ọ nwere ụda okwu dị mgbagwoju anya nke ọma nwere ụda lexical na grammatical, nkwekọ ụdaume na nzisa ozi.

Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ndị niile na-asụ Cicipu na-asụrụ asụsụ Hausa. Ọtụtụ na-asụkwa asụsụ ndị ọzọ dị nso.

 Nchịkọta 
Cicipu bụ akụkụ nke alaka Kambari nke Asụsụ Niger-Congo.

Nchịkọta kachasị ọhụrụ e bipụtara  nwere Cicipu dị ka akụkụ nke otu Kamuku nke West Kainji. Otú ọ dị, nnyocha zuru ezu karị   egosiwo na nke a agaghị ekwe omume.

 Aha ndị ọzọ 
Ethnologue depụtara Cicipu dị ka 'Western Acipa'. N'asụsụ Hausa, a na-akpọ asụsụ ahụ Acipanci na ndị mmadụ Acipawa.

 Ebe a na-ekesa ya 
Cicipu na-asụ na Naijiria ihe dị ka mmadụ 20,000, [1] kewara n'etiti ọchịchị Sakaba, Kebbi State na Kontagora Local Government Area, Niger State.

 Asụsụ / Ụdị dị iche iche 
Ndị Acipu n'onwe ha ghọtara ụdị Cicipu asaa dị iche iche. Aha olumba dị ka ndị a (nke aha ndị Hausa kwekọrọ na ya dị n'ime oghere):

 Tirisino (Karishen) 
 Tidipo (Kadonho) 
 Tizoriyo (Mazarko) 
 Tidodimo (Kadedan) 
 Tikula (Maburya) 
 Ticuhun (Kakihum) 
 Tikumbasi (Kumbashi) 

 Ọmụmụ ụdaolu 
Ụdị mkpụrụedemede a na-ahụkarị na Cicipu bụ CV, ọ bụ ezie na enwere arụmụka siri ike maka N na CVN. Ọnụ ọgụgụ dị nta nke aha na ngwaa na-amalite na mkpụrụedemede V. A na-ahụ ọdịiche dị iche iche nke ụda olu na aha dịka 'Kaayà' 'ụlọ' na káayà 'bean', mana ọ bụghị na ngwaa (ọ bụ ezie na ụda ụtọ asụsụ dị mkpa maka ngwaa).

 Mkpụrụedemede 
Cicipu nwere usoro ụdaume isii na-enweghị atụ. Mkpụrụedemede niile nwere ike ịdị ogologo ma ọ bụ dị mkpụmkpụ, ha niile nwekwara ụdị ụdaume. E nwere diphthongs anọ: , , , na .
+MonophthongsN'ihuCentralỊlaghachi azụN'akụkụN'etiti etitiN'etiti oghereEmeghe

 Mkpụrụ okwu 
Ogologo ụdaume dị iche na Cicipu, dịka yuwo 'da' vs. yuwwo 'atụgharị'. Enwere ike ime ka ụdaume ọ bụla dị ogologo.
+Mkpụrụ okwu ndị na-esote ya Akpụkpọ ahụEzé ma ọ bụ alveolar<br id="mwrw">Postalveolar ma ọ bụ palatalire ụtọVelarMkpịsị akaAla Dị larịịAkpụkpọ ụkwụỌkpụkpụ ọnụAla Dị larịịAkpụkpọ ụkwụNdị na-eme mkpesa na ndị na-eme ihe ikendị AfrịkaEnweghị oluNkwupụtaImplosiveIhe na-egbu egbuEnweghị oluNkwupụtaỤgbọ imiRhoticIhe ndị na-eru nso
Ọnụ ọgụgụ buru ibu nke okwu Cicipu bụ ndị e si na asụsụ Hausa nweta. Nkwupụta nke ọtụtụ n'ime okwu ndị a a gbazitere agbanweela iji kwekọọ na ụdaume Cicipu, ọkachasị n'ihe gbasara nkwekọrịta ụdaume.

 Usoro ide ihe 
A naghị ede Cicipu ugbu a, ọ bụ ezie na e meela atụmatụ orthography mbụ, a na-ekesa obere akwụkwọ nnwale.

 Hụkwa 

 Journal of West African Languages

 Ịgụ ihe ọzọ 


 Edemsibia 

Otú:Pages with unreviewed translations