Asụsụ Apatani

Apatani (Apa Tani, Tanw) bụ asụsụ Tani, ngalaba nke asụsụ Sino-Tibet, nke a na-asụ na India.

 Nhazi 
Post & Kanno (2013)  na Macario (2015)  na-ekwu na Apatani nwere okwu dị iche iche na-adịghị emegharị na Proto- Tani, na-atụ aka na substratum na-abụghị Tani na Apatani. Macario (2015) depụtara ụdị Apatani dị iche iche na-adịghị ewughachi na Proto-Tani.

 Nkesa ala 
Na Lower Subansiri district, Arunachal Pradesh, Apatani na-asụ na obodo 7 dị na ndagwurugwu Ziro, ya bụ Hong, Hari, Biilla, Dutta, Hija, Mudang-Tage, na Bamin Michi ( Ethnologue ).

 fonology 

 Consonants 
 Labial Alveolar Palatal Velar Glottal Ihu imi m n ɲ ŋ Na-egbu egbu / Mmekọrịta enweghị olu p t tʃ k ʔ kwuputara b d dʒ ɡ Nke na-ese okwu s x h Rhotic r  Odika l j

 Udaume 
 N'ihu Central Azu Mechie i ɨ u N'etiti e ə o Mepee a

 Usoro edemede 
Dị ka ọtụtụ asụsụ ọnụ ndị nọ n'ihe ize ndụ, Apatani enweghị usoro ọkpụkọ ahaziri ahazi ruo n'oge na-adịbeghị anya, ma enwere arụmụka ụfọdụ n'etiti ndị Apatanis nke a ga-eji edemede edegharị ya. N'ihi nke a, Tanw Supuñ Dukuñ, nzukọ apex Tanii, kwadoro iwu nke Kọmitii Mmepe Asụsụ Apatani (ALDC). Apatani Cultural and Literary Society (ACLS) mebere ALDC iji kwado usoro edemede nke asụsụ ahụ. Mkparịta ụka na ọmụmụ ihe nke ALDC were otu afọ rụpụtara n'atụmatụ mkpụrụ akwụkwọ dabere na edemede Rome . Ndị ACLS nabatara ndụmọdụ a yana Tanw Supuñ Dukuñ, ma ọ bụ Kansụl Apatani Apex nyere nkwado nchịkwa maka ojiji ya.

 Apatani (Tanii) Mmepe Asụsụ 
Mmepe asụsụ bụ usoro eji nwayọ nwayọ na n'ihe gbasara Asụsụ Apatani (Tanii) mmepe anaghị egbochi ya ruo ugbu a. Ma, ndị Tanii (Apatani) ejirila mkpụrụ akwụkwọ Bekee na-ede Tanii. Na ihe malitere dị ka ụzọ isi na-ekwurịta okwu site na ide etowo ugbu a ghọọ usoro ederede nke pụtara dị ka ụzọ dị mfe ma dị mfe maka ndị Tanii. Ndị Apatani (Tanii) bi na obere ndagwurugwu mara mma nke ụwa maara dị ka Ziro, nke dị na Central Arunachal Pradesh. Ngụkọta ọnụ ọgụgụ ụmụ amaala gbara gburugburu 60,000 mana Apatanis (Tanii) bụ ndị a ma ama maka ịnụ ọkụ n'obi ha ma a bịa n'ichekwa na nkwalite omenala ha pụrụ iche nke ha na ebo ndị gbara ha gburugburu nọ na otu Tani Group na-ekekọrịta.

Ugbu a, enwere ụfọdụ atụmatụ dị mma gbasara mmepe asụsụ Tanii. Ndị kacha mkpa bụ ọrụ ngbanwe nke Popi Sarmin Society  na akwụkwọ ọkọwa okwu LivingDictionaries' Talking Apatani.  Enwere ụfọdụ ndịiche na ojiji nke ụfọdụ akara ngosi. Agbanyeghị, mmepe ndị a bụ akara dị mma na ha na-eme ka ọha mmadụ mara banyere mkpa dị ngwa maka mmepe na nchekwa asụsụ Tanii.

 Ọkpụkpụ 
Enwere ike dee okwu Tanii nke ọma site na iji consonants na ụdaume bekee "dị ka ọ dị". Ka ọ dị ugbu a, usoro ihe odide na-eto ngwa ngwa ma nwee atụmatụ dị iche iche nke etinyere na ọrụ nyocha na-arụsi ọrụ ike na-aga n'ihu. Ka ọ dị ugbu a, ndị mmadụ nwere ike iji usoro ahụ dee dịka ALDC (Kọmiti mmepe Asụsụ Apatani) tụrụ aro ma ọ bụ jiri sistemu dị mfe yana mgbanwe kacha nta na idowe consonants Bekee, ụdaume na ụda. Ka ọ dị ugbu a, naanị gọọmentị Arunachal Pradesh kwadoro Akwụkwọ Apatani ("usoro No.EDA.41/96-97 Pt. dated Itanagar the 2nd Nov, 2010") bụ nke Popi Sarmiň Society mepụtara na KIIJE TANII AGUN CHINSA na-eji maka ọmụmụ asụsụ elementrị atọ n'ụlọ akwụkwọ dị na Ziro. Dị ka asụsụ ọ bụla, asụsụ Apatani ma ọ bụ Tanii na-agbanwe mgbe ọ na-emekọrịta ihe n'asụsụ dị iche iche dị ka bekee, Hindi, Assamese, wdg na dị ka nke a, ọ nwere ike ọ gaghị adị mma ikwubi na nhazi ederede ọ bụla dị ugbu a. Maka asụsụ Tanw, ọ bụ ọrụ na-aga n'ihu. [ a chọrọ nkọwa ]

 Ntụaka 
Manipur na Northeast steetibi na ugwu ugwu nke Manipur na Northeas ugwu ugwu nke Manipur na Northeast steetibi na ugwu ugwu nke Manipur na Northeasbi na ugwu ugwu nke Manipur na Northeast steetibi na ugwu 

 Njikọ mpụga 

 akwụkwọ ọkọwa okwu nke PT Abraham
 Akwụkwọ ọkọwa okwu nke Asụsụ Apatani nke Pascal Bouchery