Folk memory

Ebe nchekwa ndị mmadụ, nke a makwaara dị ka akụkọ ifo ma ọ bụ akụkọ ifo, na-ezo aka n'ihe omume ndị gara aga bụ ndị e ji ọnụ na-ebufe site n'ọgbọ ruo n'ọgbọ. Ihe omume ndị ahụ e chetara na-akọwa nwere ike malitela ọtụtụ narị puku afọ, puku kwuru puku, ma ọ bụ ọbụna ọtụtụ iri puku afọ ma na-enwekarị ihe ọ pụtara na mpaghara. Ha nwere ike ịkọwapụta njirimara anụ ahụ na gburugburu ebe obibi, nye ihe kpatara ọdịnala omenala ma ọ bụ nye nkọwa gbasara aha ebe mpaghara.

 Ihe ncheta ndị mmadụ 

 Ihe omume 

 Ịda na Cape York site na Willem Janszoon, onye Europe mbụ hụrụ ụsọ oké osimiri nke Australia, 1606.
 Akụkọ ifo sitere n'aka ndị American Indian na Mba ndị mbụ gbasara ala ọma jijiji nke Cascadia nke afọ 1700.
 Mmalite nke Ọkụ na akụkọ ihe mere eme nke mba Finland Kalevala, nke nwere ike isi na mmetụta meteorite nke mere ka Kaali crater dị na Estonia 4,000 - 7,600 afọ gara aga.
 Akụkọ ifo dị iche iche nke nnukwu idei mmiri, ikekwe na-egosipụta idei mmiri nke ọdọ mmiri Black Sea c. 5600 BCE 
 Akụkọ ifo Klamath Native American banyere mgbawa nke Ugwu Mazama c. 5700 BCE

áká_ịkẹngạ|thumb|Ihe nlereanya nke ugo nke Haast na-eji nnukwu mkpịsị ụkwụ ya wakpo moa. E kwenyere na ugo nke Haast bụ isiokwu nke ọtụtụ akụkọ ifo Maori

 Ụdị dị iche iche 

 Akụkọ ọdịbendị Maori banyere nnụnụ na-eri mmadụ, nke a maara n'ụzọ dịgasị iche iche dị ka Pouākai, Hakawai_(mythology)" id="mwQg" rel="mw:WikiLink" title="Hakawai (mythology)">Hokioi, ma ọ bụ Hakawai ka a na-ekwere na ọ na-akọ ugo Haast, nnukwu nnụnụ anụ na-eri ibe ya nke lara n'iyi na moa naanị afọ 600 gara aga. E meela nkwupụta na-emegide na-ejikọta Hokioi na Hakawai na onye Coenocorypha a chụpụrụ.
 Akụkọ ọdịbendị nke Mapinguari banyere nnukwu ihe e kere eke dị ka onye umengwụ nke kwekọrọ na Megatherium, nke na-adịghịzi kemgbe afọ 10,000.
 Akụkọ ifo nke bunyip n'ime akụkọ ifo ndị Aborigine Australia ejikọtara ya na megafauna marsupial dị ka Zygomaturus ma ọ bụ Palorchestes. Mgbe egosiri ihe ndị fọdụrụnụ, ụfọdụ ndị Aborigine chọpụtara na ha bụ ndị nke bunyip.
 Nkọwa nke mihirung paringmal n'etiti ndị Aboriginal nke Western Victorian kwekọrọ na nnukwu nnụnụ ndị na-adịghịzi adị Dromornithidae.
 A kọwaala akụkọ Noongar Aboriginal si Perth, Western Australia, dị ka nke na-ezo aka na nnukwu monitor lizard Megalania.  
 Akụkọ mgbe ochie na Eurasia niile na-akọwa ihe ndị dị ka unicorn nwere ike ịdabere na Elasmotherium, anụ rhinoceros e kwenyere na ọ nwụọla ruo afọ 50,000.   [<span title="The material near this tag possibly contains original research. (December 2016)">original research?</span>]
 Akụkọ ifo Ebu Gogo nke ndị Flores na-anọchite anya Homo floresiensis, nke nwere ike ịpụ n'anya n'ihe dị ka 10,000 BCE (ọ bụ ezie na ndị Flores Islanders kwenyere na Ebu Gogo nọgidere na-adị ndụ afọ 400 gara aga). 
 A na-ejikọta Ihe oyiyi eriri Inuit nke na-anọchite anya nnukwu ihe e kere eke na mammoth na-adịghịzi adị   
 Akụkọ ifo sitere n'ọtụtụ agbụrụ ndị American Indian ka ụfọdụ kọwara dị ka ihe na-egosi Woolly Mammoth.     Otu ihe atụ sitere n'ebo Kaska sitere n'ebe ugwu British Columbia; na 1917 otu onye na-amụ banyere agbụrụ dere ọdịnala ha nke: "Ụdị anụmanụ buru ibu nke na-agagharị na mba ahụ ogologo oge gara aga. Ọ kwekọrọ n'ụzọ dịtụ na foto ndị ọcha nke enyí. Ọ buru ibu, n'ọdịdị dị ka enyí, nwere ezé, ma nwee ntutu. Anụmanụ ndị a abụghị ogologo oge gara n'oge gara aga, a na-ekwu, n'ozuzu ha, mana ọ dịghị onye a hụrụ ugbu a maka ọtụtụ ọgbọ ndị ọzọ, ndị na-akọ akụkọ ndị ọzọ, ka ha na-echebe ha na-eme ihe ọmụmaatụ ụfọdụ.

Ọbụna karịa ka ọ dị maka ọmụmụ akụkọ ihe mere eme, njikọ akụkọ ihe mere mere eme ndị edepụtara n'elu nwere ike ịbụ ihe na-ezighị ezi n'ihi ihe isi ike nke ijikọta akụkụ nke ihe akaebe tupu akụkọ ihe mere eme nwee ma ọ bụ tupu e dee ya n'ime nghọta bara uru. Ha ga-adabere na ịkọ nkọ karịa iji mejupụta oghere ihe akaebe karịa ka ọ ga-anabata n'ọnọdụ ọzọ nke nyere nkwenye siri ike nke ndekọ ndị dịnụ.   [citation needed]

 Hụkwa 

 Ihe ncheta ọdịbendị
 Euhemerism
 Cryptozoology

 Edemsibia