Asụsụ Wutun

Asụsụ Wutun ( Chinese    ) bụ asụsụ Mandarin – Amdo – Bonan creole . Ihe dị ka mmadụ 4,000 na-asụ ya, ndị gọọmentị China na-ekewa ọtụtụ n'ime ha dị ka Monguor (Tu). Ndị na-asụ Wutun bi n'ime obodo abụọ (Upper Wutun 上五屯 na Lower Wutun 下五屯) nke Tongren County, mpaghara ọwụwa anyanwụ Qinghai, China .   A na-akpọkwa ya asụsụ Ngandehua. 

Obodo Wutun abụọ, yana obodo ndị ọzọ dị na mpaghara ahụ, nọ n'okpuru ọkọlọtọ Mongol ruo ọtụtụ narị afọ, ndị gọọmentị na-ewerekwa ya dị ka ndị otu agbụrụ Mongol. Agbanyeghị, ha na-amata onwe ha dị ka ndị Tibet . 

 Akụkọ ihe mere eme 
Atụpụtala ọtụtụ echiche gbasara mmalite nke ndị obodo Wutun, na olumba ha pụrụ iche. Ọkammụta asụsụ China bụ Chen Naixiong na-ekwu site na nkesa ụdaume nke mkpụrụokwu ndị China n'okwu Wutun na ọ ga-abụ na ndị nna nna ha sụrụla olumba ochie Nanjing . Ndị ọzọ na-eche na ha nwere ike ịbụ otu ndị Hui (ndị Alakụba na-asụ Chinese) sitere na Sichuan bụ ndị, n'ihi ihe ndị a na-amaghị, ghọrọ ndị Buddha Tibet ma kwaga n'ebe ọwụwa anyanwụ Qinghai . N'ọnọdụ ọ bụla, akwụkwọ akụkọ ihe mere eme dị ka 1585 na-egosi ịdị adị nke obodo Wutun. 
+Wutun ConsonantsLabialDentalRetroflexAlveo-palatalPalatalVelarNasal   Plosiveaspirated   voiceless   voiced   Affricateaspirated    voiceless    voiced    Fricativevoiceless sʰ ʂʰ   ~  voiced   ~  Liquidvoiceless voiced  Glide   
Wutun nwere udaume isii bụ isi, /aeiou ə/ nke na-emetụta ruo n'ókè ụfọdụ site na gburugburu ebe obibi ha.  Dị ka ọmụmaatụ, ụdaume ka a na-agbanye [ˠ] tupu "k", dị ka ọ dị na "ek" [əˠ] 'abụọ' ma ọ bụ "maidok" [metoˠ] 'ifuru'.
+Udaume Wutun N'ihu Central Azu Mechie i ⟨ i ⟩ u ⟨ ⟩ Ogologo iː ⟨ ii ⟩ uː ⟨ ⟩ nso-etiti e ⟨ ai ⟩ ⟩ ⟨ə o ⟨ ⟩ Mepee a ~ ɑ ⟨ a ⟩

 Ụtọ asụsụ 
Ụtọasụsụ Wutun na-enweta site na Amdo Tibet . Enwekwara mmetụta Bonan . 

 Okwu okwu 
Akụkụ kacha ukwuu nke ngwa okwu Wutun bụ Chinese (mana ụda ha furu efu); nke nta, sitere na Amdo Tibet, asụsụ obodo; na ihe dị obere karịa sitere na asụsụ Mongolian Bonan . 

 Hụkwa 

 Asụsụ Tangwang
 Asụsụ Dao (China)
 Asụsụ Selibu

 Ntụaka 
n'okpuru ọkọlọtọ Mongol ruo ọtụtụ narị afọ, ndị gọọmentị na-ewerekwa ya dị ka ndị otu ike ịbụ otu ndị Hui (ndị Alakụba na-asụ Chinese)

 Ọgụgụ ọzọ 

 Slater, Keith (2009). Nyocha nke Wutun nke J. Janhunen, M. Peltomaa, E. Sandman, na Xiawudongzhuo. Echiche Eshia Highlands, 1: 367–371.

 Njikọ mpụga 

 Ebe nchekwa ELAR nke Wutunhua (五屯話) data isi