Matakerepō

Matakerepō, n'akụkọ Maori nke agbụrụ Arawa nke Rotorua, bụ nne nna nke dike Tāwhaki. Ọ bụ ihe atụ nke 'onye enyemaka nwanyị', ihe a na-ahụkarị na akụkọ ifo na akụkọ ifo Polynesia, onye na-enyere Tāwhaki aka inweta ọchụchọ ya ịchọta nwunye ya na nwa ya nwanyị, bụ ndị ọ kewapụrụ. Matakerepō bụ onye na-eyi egwu nke a ga-eme ka ọ dị jụụ.

N’oge na-adịghị anya Tāwhaki na ohu ya gawara njem ha, ha bịarutere Matakerepọ na-eche osisi vaịn (ma ọ bụ ụdọ) nche nke na-eme ka ụzọ e si agbago n’eluigwe, bụ́ ebe ada Tāwhaki bụ́ Puanga na nwunye ya Hāpai bi.Matakerekpọ kpuru ìsì.  Ọ bya agụta ụkporo afa iri l'ẹnya l'iwhu, Tàwhaki kpụshiru ụkporo ụnu ugbo iri l'ẹbo, Matakerepọ l'ẹte adụdu ike.  Ọ gụrụ ọzọ, na nke ugbu a Tāwhaki na-ewepụ tuber nke itoolu.  Nke a na-aga n'ihu ruo mgbe agadi nwanyị ahụ ghọtara na mmadụ na-aghọgbu  ya.

Ọ malitere iku ume, afọ ya gbasaa, dị njikere ilo onye ọ na-amaghị. Ọ na-esi ísì n'ebe ndịda, mgbe ahụ n'ebe ọwụwa anyanwụ, na n'ebe ifufe niile. Mgbe ọ na-esi ísì n'ebe ọdịda anyanwụ, ọ na-enweta ísì Tāwhaki. Ọ na-eti mkpu 'Ị na-abịa na ifufe na-efe n'ahụ m?' Tāwhaki na-eti, Matakerepō na-ekwu, 'Oh, ọ bụ nwa nwa m Tāwhaki.' Ka ọ na-ekwu nke a, afọ ya malitere ịtalata ọzọ. Ọ bụrụ na o si n'ikuku ọdịda anyanwụ, ọ gaara elye ya dum.

Matakerepō wee jụọ Tāwhaki ebe ọ na-aga. Ọ gwara ya na ọ na-achọ nwa ya nwanyị, onye ya na nwunye ya nọ; n'ihi na nwunye ya bụ nwa nwanyị nke Whatitiri-matakamataka (ma ọ bụ Whaitiri, chi nwanyị égbè eluigwe) ma laghachi n'ụlọ ya n'eluigwe. Matakerepō wee gosi ya ụzọ na-aga n'eluigwe, ma dọọ ya ọdụ ka ọ chere ruo ụtụtụ tupu ọ pụọ. Ohu Tāwhaki na-akwadebe nri. Tāwhaki na-ewere ụfọdụ n'ime nri e siri esi, gwakọta ya na asọ ya, ma na-agbanye ya n'anya agadi nwanyị ahụ kpuru ìsì. Nke a na-agwọ Matakerepō maka ìsì ya. N'ụtụtụ, ohu ahụ na-akwadebe nri iji mee ka Tāwhaki sie ike maka njem ya. Tāwhaki na-enye ohu ya Matakerepō, onye na-enye ya ndụmọdụ ọzọ banyere otu esi arịgo osisi vaịn, ma mee ihe iji nyere ya aka ka ọ na-arịgo n'eluigwe. Mgbe o ruru eluigwe, Tāwhaki yigharịrị onwe ya dị ka ohu ochie ma nyere ụmụnne di ya aka ịrụ ụgbọ epeepe.  N’abalị ọ bụla, ndị ọgọ ha na-alaghachi n’obodo ha, bụ́ ebe nwunye Tāwhaki na ada ya bi.  Tāwhaki na-eme ka à ga-asị na ọ bụ agadi na ngwa ngwa, ma laghachi azụ ụgbọ mmiri ahụ, tupu ya aga n'ime obodo.  Omume a na-eme ka Tāwhaki mara nwunye ya, n'oge na-adịghịkwa anya, ha na-eme ka ha dịghachi ná mma

Ụmụ nwanyị ndị yiri Matakerepọ pụtara n'ọtụtụ akụkọ Māori.  Dịka ọmụmaatụ, na akụkọ akụkọ Ngāti Porou nke Tāwhaki, onye na-elekọta ụlọ Whaitiri bụ Te Ruahine-mata-morari, onye aha ya pụtara 'Ochie nwanyị kpuru ìsì'.

(Tregear na ndị ọzọ ejikọtala Matakerepō na Whaitiri; Otú ọ dị, n'akụkọ ụfọdụ, ha bụ ihe dị iche iche. N'agbanyeghị eziokwu ahụ bụ na a na-akọwapụta isi iyi ahụ n'ụzọ doro anya na ihe odide mbụ dị ka 'Hohepa Paraone, Te Ngae, Rotorua, March 7, 1850', White na-ekwu na akụkọ ahụ bụ agbụrụ Ngāi Tahu nke South Island; ọ nwekwara 'Pihanga' kama 'Puanga' maka aha nwa nwanyị Tāwhaki).

 Hụkwa 

 Whaitiri

 Edensibia