Asụsụ Ida'an

Asụsụ Ida'an (nke a na-akpọkwa Ida'an) bụ Malayo-Polynesian nke ndị Ida'an na-asụ n'ụbọchị oké osimiri ọmụmụ nke Sabah, Malaysia..

 Ihe ndị mere n'oge gara aga 
Asụsụ ahụ nwere ogologo ihe mere eme;  ọrụ mbụ maara asụsụ ahụ bụ ihe odide e dere na 1408 A.D Ihe odide ahụ, nke e dere site na iji mara Jawi, na-enye esemokwu nwoke Ida'an aha ya bụ Abdullah na Darvel Bay onye nabatara Islam, na mpaghara wee bụrụ otu n'ime mpaghara ndị mbụ a mara na Malaysia nabatara Islam.  Ndị Ida'an, Begak na ndị Subpan Premier otu na mbụ.  Ida'an ndị ndú nri mgbe Abdullah, ebe ndị Begak na Subpan ndị na-eme omenala omenala ha.

 Ụdị dị iche iche 
A kọwa nwera Idaʼan dị ka nke olumba atọ: Idaʼan n'onwe ya (nke a na-asụrụ na Sagama na ọtụtụ obodo dị n'ebe ahụ egwuregwu Lahad Datu), Begak (nke a-asụrụ n'asụsụ Ulu Tungku na ọtụtụ obodo ndị dị n'imụ-n'ịmụ egwuregwu Lahad), na Subpan (nke a Na-asụ ná mpaghara Kinabatangan na Sandakan).  [1] Asụsụ ndị a edi n'agbụrụ atọ bụ ndị ami otu.

Lobel (2016) [1] depụtara Sungai Seguliud na Begak dị ka ụbọchị Ida'an (ụdị ndị nwewe njikọ chiri anya na Idaʼan n'onwe ya).   A na-ekwu na ire okwu Begak nọ n'ihe ize ndụ nke ịla n'iyi, ebe ndị na-eto eto na-asụ ya na-agbanwe gaa na Malay.

 Ọmụmụ ụdaolu 
áká_ịkẹngạ|thumb|369x369px|Nchịkọta okwu na Bekee na nsụgharị na Idaʼan, Bisaya na Adang Murut (Lun Bawang) na 1860 site na Spencer St.John.

 Mkpụrụedemede 
N'ihuCentralỊlaghachi azụEluiuN'etitieəoAla Dị Alaa

 Mkpụrụ okwu 
BilabialAlveolarPalatalVelarMkpịsị akaỤgbọ imimnŋPlosive/AfricateEnweghị olupttʃkʔNkwupụtabddʒɡIhe na-esiri ikesMmiriN'akụkụlIhe na-atọ ụtọrỌkara ụdaoluwj

 Ihe odide 

 Ebe e si nweta ya