Asụsụ Saka

Saka, ma ọ bụ Sakan, bụ asụsụ dị iche iche nke Eastern Iranian, nke sitere na alaeze Buddhist oge ochie nke Khotan, Kashgar na Tumshuq na Tarim Basin, nke dị ugbu a na ndịda Xinjiang, China. Ọ bụ asụsụ Iranian etiti .  Ala-eze abụọ a dị iche n'asụsụ, okwu ha a na-akpọ Khotanese na Tumshuqese .

Ndị ọchịchị Saka nke mpaghara ọdịda anyanwụ nke subcontinent India, dị ka ndị Indo-Scythians na Western Satraps, na-echekarị na ha na-asụ otu asụsụ.  Otú ọ dị, a jụwo nke a ajụjụ site n'ime nnyocha ọhụrụ na-adịbeghị anya. 

Edere akwụkwọ n'osisi na akwụkwọ n'ime mkpụrụedemede Brahmi gbanwetụrụ yana mgbakwunye nke mkpụrụedemede agbakwunyere n'ime oge yana njikọ pụrụ iche dị ka ys maka z .  Akwụkwọ ndị ahụ sitere na narị afọ nke anọ ruo na nke iri na otu. Tumshuqese bụ ihe ochie karịa Khotanese,  mana aghọtachaghị ya n'ihi na ọ na-apụta n'ihe odide ole na ole ma e jiri ya tụnyere Khotanese. Ekwenyere na olumba Khotanese na-eso Wakhi na Pashto nke oge a na-ekerịta atụmatụ.        A maara Saka dị ka "Hvatanai" (nke sitere na aha Khotan ) na akwụkwọ ndị dị ugbu a.  Ebitere ọtụtụ okwu Prakrit site na Khotanese gaa na asụsụ Tocharian .

 Nhazi 
Khotanese na Tumshuqese bụ asụsụ Iranian ọwụwa anyanwụ nwere njikọ chiri anya. 

The pụrụ iche phonological mmepe nke Proto-Iranian *ću̯ ka Khotanese śś na-esetịpụ nke ikpeazụ iche na ọtụtụ ndị ọzọ Iranian asụsụ (nke na-enwekarị sp ma ọ bụ ngwaahịa ya). Myiri ya na Sogdian dị mana ọ nwere ike ịbụ n'ihi mmepe ndị yiri ya ma ọ bụ njiri mpaghara. 

 Akụkọ ihe mere eme 

Ejikọtara olumba abụọ a maara nke Saka na ngagharị nke ndị Sitia . Edekọghị mwakpo nke mpaghara ahụ na ndekọ ndị China na otu echiche bụ na ebo abụọ nke Saka, na-asụ olumba abụọ, biri na mpaghara ahụ n'ihe dị ka 200 BC tupu akụkọ ndị China amalite. 

Michaël Peyrot (2018) jụrụ njikọ kpọmkwem na "Saka" (塞) nke Chinese Hanshu, bụ ndị e dekọrọ dị ka ndị kwagara na narị afọ nke abụọ BC na mpaghara ndị ọzọ n'ebe ọdịda anyanwụ na Xinjiang, na kama jikọọ Khotanese na Tumshuqese na ogologo-guzobere Aqtala omenala omenala (nakwa Aketala ). 1000 BC na mpaghara. 

A na-agba akaebe n'asụsụ Khotanese n'ihe odide dị n'etiti narị afọ nke asaa na nke 10, n'agbanyeghị na e debere iberibe ụfọdụ n'ime narị afọ nke ise na nke isii. Enweghị ike ịdepụta ihe dị ntakịrị karịa n'asụsụ Tumshuqese na nkenke, mana ọtụtụ n'ime ya ka a na-eche na ọ dị na ngwụcha narị afọ nke asaa ma ọ bụ nke asatọ.  

Asụsụ Saka kwụsịrị mgbe ndị Alakụba wakporo Turkic meriri alaeze Khotan na Islamization na Turkicisation nke Xinjiang .

Na narị afọ nke 11, Mahmud al-Kashgari kwuru na ndị Khotan ka nwere asụsụ na edemede nke ha na ha amaghị Turkic nke ọma.   Dị ka Kashgari si kwuo, a ka na-eji ụfọdụ asụsụ ndị na-abụghị ndị Turkey dị ka Kanchaki na Sogdian na mpaghara ụfọdụ.  A kwenyere na otu asụsụ Saka bụ ihe Kanchaki so na ya.  A kwenyere na Tarim Basin ghọrọ Turkifi nke asụsụ na njedebe nke narị afọ nke 11. 

 Fonology Khotan ochie 

 Consonants 
+LabialDental/AlveolarRetroflexPalatal/
postalveolarVelarGlottalPlosiveVoicelessUnaspiratedp tt, t ṭ k (t, g )Aspiratedph th ṭh kh Voicedb d ḍ gg AffricateVoicelessUnaspiratedtc kṣ c, ky Aspiratedts ch Voicedjs j, gy FricativeNon-Sibilantt  (later > ʔ)g  (later > ʔ)SibilantVoicelesss ṣṣ, ṣ śś, ś h Voicedys ṣ ś Nasalm n, ṃ, ṅ ṇ ñ ApproximantCentralv   hv , rr, r r y Laterall 

 Udaume 
Asụsụ Khotan Ntụgharị asụsụ  Igwe okwu IPA Igwe okwu IPA a   a   i   i   ị   ọ   a   e  [ b ]  [ c ] o  [ b ]  [ c ] ai  au  e 

 Mgbanwe ụda 
Amara Khotanese site na nlegharị anya juru ebe niile, mmepe nke retroflexes na consonants enweghị olu. 

 Mgbanwe na-ekekọrịta na Sakan nkịtị

 *ć, *j́ → s, ys, ma *ćw, *j́w → śś, ś
 *ft, *xt → *βd, *ɣd
 Lenition nke *b, *d, na *g → *β, ð, ɣ mgbe mmalite ma ọ bụ mgbe ụdaume ma ọ bụ *r gasịrị.
 Imi + consonants na-enweghị olu → imi + consonants nwere olu ( *mp, *nt, *nč, *nk → *mb, *nd, *nj, *ng )
 *ər ( syllabic consonant ) → *ur after labials *m, *p, *b, *β ; wee *ir ma ọ bụ *ar n'ebe ọzọ
 *rn, *rm → rr
 *sr → ṣ
 *č, *ǰ → tc, js

 Mgbanwe na-ekekọrịta na East Sakan

Na mbụ Emechaa *nke c, nke *gy j, gi * ndewo ch *tcy c *jsy j * tsy ch *ny ñ, nị * sy śś *ysy ś *st, *ṣṭ śt, sc

 Ederede 
Ndị ọzọ karịa ihe odide sitere na Issyk kurgan nke achọpụtara na ọ bụ Khotanese (n'agbanyeghị na e dere ya na Kharosthi ), akwụkwọ niile dị ndụ sitere na Khotan ma ọ bụ Tumshuq. A na-agba akaebe na Khotanese site na ederede 2,300  echekwara n'etiti ihe odide Dunhuang, na-emegide naanị ederede 15  na Tumshuqese. Harold Walter Bailey depụtara ihe ndị a.  Ihe odide ndị mbụ, malite na narị afọ nke anọ, na-abụkarị akwụkwọ okpukpe. Enwere ọtụtụ vihara na ala eze Khotan na ntụgharị asụsụ Buddhist na-adịkarị n'oge niile nke akwụkwọ ahụ. Enwere ọtụtụ akụkọ na ụlọ ikpe eze (a na-akpọ haṣḍa aurāsa ) nke dị mkpa akụkọ ihe mere eme, yana akwụkwọ nzuzo. Ihe atụ nke akwụkwọ bụ Or.6400/2.3 .

 Hụkwa 

 Harold Walter Bailey
 Duan Qing

 Ihe ndetu 

 Ntụaka 

 Isi mmalite 




 Ọgụgụ ọzọ 





  (On connections between Chinese and Khotanese, such as loan words and pronunciations)


Otú:Pages with unreviewed translations