Billiri

Billiri (ma ọ bụ Biliri) bụ otu n'ime ime obodo iri na otu dị na Gombe Steeti, Naijiria dị n'ebe ugwu site n'okpuru Akko, ndị na-eme egwuregwu site na Shongom nakwa ugwu ọdịda anyanwụ site n'  okpuru Kaltungo .  Ọ bụ ụmụnna ihe mere eme nke Tangales nke dị na ọwụwa anyanwụ nke Gombe [1] O nwere mpaghara  asaa na iri atọ na asaa mara  abụọ  na ọnụ ọgụgụ mmadụ dị puku narị abụọ na abụọ, otu narị na iri anọ na anọ na ngụkọ nke afọ 2006. Tangale, a na-asụrọ Fulfulde na Hausa [1] Koodu nzi ozi  mpaghara ahụ bụ narị asaa na iri asaa na otu. 

Ọtụtụ n'ime ndị bi na Billiri bụ ndị ebe ndị mmadụ ji ọnụ ọgụgụ buru ibu.  [2] [3] Agbụrụ a na-achị bụ Tangale nke ọnụ "Tangle

A na-akpọ eze nke okpuru ọchịchị ime obodo gọọmenti a "Mai Tangale".  [2] Ọnwụ nke Mai Tangale n'afọ 2020 wetara ọgba aghara obodo na obodo Biliri n'ihi igbu oge na iweghachi Mai Tangale ọhụrụ.  

 Akụkọ ihe mere eme 
Ndị Tangale kwuru na ha dị ka ndị biri na Billiri site na njem mbịara site na Borno steeti.  Ha ga-esi n'ebe dị ka Sanum kede na Kupto kwaga n'ihi agha agha.  Tangaltong, otu n'ime akara asaa dị na Tangale bụ ebe billiri yana Bare na Kantali bi.  [4] Asụsụ Tangale bụ egwuregwu chadic ihie.

 Mai Tangale 
A na-akpọ onye ọchịchị ọdịnala nke ebo Tangale dị ka Mai Tangale.  Mgbe eze mbụ nwụsịrị, a họpụtara Mallam Danladi Maiyamba dị ka Mai Tangale ọhụrụ n'afọ 2021. 

 Nsogbu Billiri 
Na Machị afọ 2021, ụdị Gombe steeti Danladi Sanusi-Maiyamba dị ka Mai Tangale ọhụrụ na Billiri mgbe ọ nwụsịrị Abdu Buba Maisharu II, onye gara aga Mai nke Tangale Kingdom nwụrụ na Jenụwarị afọ 2021. Nkwuputa a kpalitere ime ihe ike na iwe na Billiri.  maka nwanne na Mohammad Inuwa Yahaya, Gọvanọ steeti ahụ esoghị onye ndoro-ndoro ochichi nke ndị eze mgbaàmà.  Nchegbu na iwe a butere ọgbaghara nke gburugburu ndụ na ihe mmetụta.

 Obodo & Obodo nta 
Obodo na obodo nta dị na mpaghara ọchịchị Billiri gụnyere: 

 Billiri-tangale
 Ayabu
 Baganje
 iferi
 Billiri
 Kalmai
 Kulkul
 Labepit
 Lagakal
 Lamugu
 Landongu
 Pokuli
 Lanshi daji
 Popandi
 Sabon layi
 Sansani
 Pandiukude
 Pandi kamio
 Pokwangli
 Shelu
 Sikirit
 Tal
 Tanglang
 Todi
 Tudu kwaya 

 Ngalaba/Ntuli aka 
Enwere ngalaba iri na gọọmentị obodo Billiri ma ha bụ:  

 Bangeje North

2. Bangaje South

3. iferi

4. Billiri North

5. Billiri South

6. Kalmai

7. Todi

8. Tudu Kwaya

9. Tal

10. Tanglang

 Ụlọ akwụkwọ 
Ha gụnyere:

Ụlọ akwụkwọ praịmarị etiti

Ụlọ akwụkwọ sekọndrị nke gọọmentị Amtawlam

Ụlọ akwụkwọ gọọmentị etiti Billiri (FGC) 

Ụlọ akwụkwọ sekọndrị nke sayensị gọọmentị Billiri 

 Nri 
Agwa soya bụ otu n'ime nri ndị a na-ahụkarị na Billiri nwere ihe dị ka ahịa isii a ma ama dịka otu nnyocha si kwuo 

 Ememme 
Bai "Anụ nkịta" oriri oriri 

 Ahịa 
A na-amata ahịa Biliri maka ire ngwaahịa ugbo dị ka ahịhịa. A na-ewere ahịa Biliri dị ka ahịa ọrụ ugbo. 

 Ihu igwe 
Gọọmenti ime obodo Billiri dị na Gombe nwere oge udu mmiri bụ mmegbu na oke mmiri, oge ọkọchị na- eju oke, ọ na-ekpo ọkụ kwa afọ.  N'ime afọ, nà-adịgasị iche site na iri ise nà isii°F ruo iri iteghete na isii Celsius F na ọ na- akara n'okpuru iri ise nà abụọ Celsius F ma ọ bụ akụkụ otu narị na atọ°F    

 Okpomọkụ na Billiri na nkezi, ma elu ma dị ala 

 Na nkezi kwa ụbọchị elu okpomọkụ nke 95 Celsius F, oge okpomọkụ na-adị maka ọnwa 2.3, site na 11 February ruo 21 Eprel. Na nkezi elu nke 95 Celsius F na obere 73 °F, Eprel bụ ọnwa kacha ewu ewu n'afọ na Billiri. ref name=":1">
 Site na Julaị 2 ruo 14 Ọktọba, oge dị mma, nke nwere oke okpomọkụ kwa ụbọchị n'okpuru 84 Celsius F, na-adị ọnwa 3.4. Na nkezi dị ala nke 57 Celsius F na elu nke 88 °F, Disemba bụ ọnwa kacha oyi n'afọ na Billiri. >

 Igwe ojii nke Billiri 
N'ime afọ, enwere mgbanwe dị ukwuu n'oge na nkezi pasent nke mbara igwe nke igwe ojii kpuchiri na Billiri.

Na Billiri, oge doro anya na-amalite ihe dị ka 5 Nọvemba ma dịruo ọnwa 4.0, na-agwụcha gburugburu 5 Maachị. "Billiri Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark". weatherspark.com. Retrieved 8 July 2023.

Na Billiri, Jenụwarị bụ ọnwa kacha pụta ìhè n'afọ, yana nkezi pasent 55 nke ihu igwe doro anya, nke doro anya ma ọ bụ nke nwere akụkụ. 

N'ihe dị ka Maachị 5, oge ígwé ojii nke afọ na-amalite, ọ na-adịkwa ọnwa 8.0, na-ejedebe gburugburu 5 Nọvemba. 

Mee bụ ọnwa nke ígwé ojii kachasị n'afọ na Billiri, yana 79% nke oge ahụ na-enwe oke ikuku ma ọ bụ na-enwekarị urukpuru n'igwe. 

 Ntụaka 

Òtù:Pages with unreviewed translations