Okuku, Osun State

Okuku bụ obodo dị na Odo Otin Local Government Area nke Ọṣun State, Nigeria.

Okuku dị ihe dịka 10 miles (16 km) north of Ikirun .  [1] Ọ bụ ebe nchegbu Prince Olagunsoye Oyinlola ( dhoof 1951), onye jere ozi dịka ụdị Osun steeti na Naijiria site na 2003 ruo 2010. [2] [3] Osun State University nwere ike dị na Okuku, nke bụ ebe nke nke  Management na Social Sciences.  [4] Ọ bụkwa ebe onye ọkaikpe Late [Prince] si malite TA Irinoye nke Steeti Gongola arụrụ arụ (1927 - 1992)

 Mmalite 
Ndi Yoruba bi na Okuku .  [5] Omenala kwuru na ọ bụ Oladile, onye si n'eriri Oduduwa hiwere ya.  Ya na ike ya Alara, Ajero na Ọrangun na Ile-Ife otu oge.  [6] Oladile biri n'ebe di nso n'osimiri Otin a na-akpo Iko-Ikin, nke putara "nkpuru nkwu".  Aha ahụ wee bụrụ Kookin.  Kookin bụ nnukwu obodo bara uru, ebe a na-arụ ọrụ.  N'ihe dị ka afọ 1760 Kookin meri ndị Ijesha n'agha.  Ndị lanarịra ahụ kwagara kilomita ole na ole n'ebe ugwu site na mkpọmkpọ ebe nke Kookin wee hiwe ebe obibi nke Okuku.. [6]

Dị ka akụkọ ifo si kwuo, chi nwanyị Otin, nke a kpọnyere n'Osimiri Otin, chebere Okuku ka ndị iro ghara ịwakpo ya, ya mere ndị obodo ahụ na-efe ya. [7] Otin bụ onye obodo Ọtan, mana ọ bịara Okuku ịlụ ọgụ megide mwakpo ndị agbata obi ya. [8]

 Akụkọ ihe mere eme 
Okuku nọ n'okpuru ntọala Oyo n'oge tupu ike Old Oyo, na mgbe ahụ na Ilorin Emirate, nke nwere onye ikike n'obodo ahụ.  N'afọ 1878 Ibadan meri n'agha a na-alụ na Ikurin n'agha Jalumi, ma ziga onye nri ya n'obodo ahụ.  [1] ihe obodo ahụ n'okpuru 1911 nsogbu onye bi na Captain Cyril Hammond Elgee na ndị isi Ibadan ka ha shan oke n'etiti Okuku na Iba dị nso.  Edozighị ahụ ruo nke afọ 1930. Na 1935 Ivor Frederick Wentworth Schofield dere njikọ obodo ahụ.  O mere achicha na e nwere ndị bi na 1,606, ma rịba ama “m mind ume na ime ihe ike” nke ndị mmadụ.  Enwere ike ime obodo ahụ site na ụkwụ ruo mgbọrọgwụ 1930s, mgbe e wuru okporo ụzọ nwere mbụ ike ibu ụgbọ ala. [1]

E ji koko na osisi kola kwo ala ubi Okuku kpam kpam n'afọ 1930 na 1940. Iche na-eji afọ 1940 ka osisi ndị ahụ kpọrọ awụ ndụ ha kacha ike ma ala ahụ gwụchara.  A manyere ndị ọrụ ugborụ ma ọ bụ ịgbazite ala dị anya site n'obodo ahụ, na-ebe dị anya.  Ha ga-ebi n'ala ha site na March ruo November, na-ahapụ ahụ nye ndị agadi na-ama.  [9] Ọnwa sitere na Disemba ruo February ga-abụ oge mmemme ọha na eze n'obodo ahụ, maka ịhụ na olili ozu, yana mmemme mmemme ekeresimesi na afọ ọhụrụ [10]

 Ntụaka 
Isi mmalite