Yikono

Yikono (Tigrinya maka ihe zuru ezu ) bụ otu ndị na-ahụ maka ihe ndị ruuru ụmụ nwanyị nke dị na mpaghara Tigray na Etiopia nke na-emegide Ime ihe ike dabere na nwoke na nwanyị.

 Okike 
Ihe kpatara okike Yikono bụ nzukọ ọgbakọ obodo na Nọvemba 2019 na Addi Daero nke otu nwanyị gwara ndị na-ege ntị banyere idina onye uwe ojii n'ike afọ 14 gara aga. Ụmụnwaanyị abụọ ọzọ kwuru n'otu nzukọ ahụ na onye uwe ojii ahụ nwere mmekọahụ na ha, kwere nkwa na ha ga-alụ ethem. Emere ngagharị iwe iji kwado ndị a na-emegbu ụmụ nwanyị na Addi Daero, na-akpali arụmụka mmekọrịta site na mpaghara Tigray. Ndị ntorobịa Mekelle haziri otu njem ahụ na Mekelle, isi obodo mpaghara Tigray, na-akpọ oku ka gọọmentị na ndị otu na-eme ihe iji gbochie ime ihe ike megide ụmụ nwanyị. Mgbasa mgbasa ozi na-elekọta mmadụ n'ịntanetị yana njem ahụ ghọrọ Yikono, nke pụtara zuru oke na Tigrinya

 Ịdu 
Ndị guzobere Yikono gụnyere Weyni Abraha, Tsidena Abadi na Helen Tedros. Ndị sonyere Yikono gụnyere ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke.

 Ebumnuche 
Yikono na-ezube ịha nhata nwoke na nwanyị site n'ịmepụta mmata banyere ime ihe ike megide ụmụ nwanyị na site n'inyere ụmụ nwanyị nọ n'ihe ize ndụ aka ịmaliteghachi ndụ ha ma bụrụ ndị nweere onwe ha n'ụzọ ego.

 Ụzọ e si eme ya 
A na-eme mkpọsa Yikono na Tigrinya, bụ isi asụsụ a na-asụ na mpaghara Tigray na asụsụ bụ isi nke Eritrea, na-ekwu maka iyi egwu mmekọahụ na ihe ike mmekọahụ n'ihe gbasara omenala obodo.

 Omume na nyocha 
N'oge ọrịa COVID-19 na-efe efe na Etiopia, Yikono nyere aka guzobe ebe nchekwa mberede maka ụmụ nwanyị na-enweghị nsogbu.[4] Yikono hibere otu ebe nchekwa maka ụmụ nwanyị na ụmụaka ruru 50 na 27 Eprel 2020 site na mmekorita ya na Mahadum Mekelle, ngalaba Tigray nke Organisation for Social Services, Health & Development (OSSHD) na Midre'Gnet Elderly Care Center. Ka ọnwa Mee 9, ụmụ nwanyị iri na atọ na ụmụaka asatọ nọ n'ụlọ nchekwa ahụ. Ụmụ nwanyị ndị a bụ ndị ọrụ mmekọahụ na-azụ ahịa, ndị na-ehicha ihe na ndị na-esi nri na-arụ ọrụ n'ụlọ mmanya na ụlọ oriri na ọṅụṅụ ndị na-enweghị ike ịkwụ ụgwọ ụlọ ha n'ihi ọnọdụ mberede na mpaghara Tigray nke machibidoro ụlọ mmanya na ụlọ oriri na ọṅụṅụ abalị.

Na Febụwarị 2021 n'oge Agha Tigray, Weyni Abraha nke Yikono gbara ajụjụ ọnụ site na BBC News banyere ime ihe ike mmekọahụ na Agha Tig ray, nke ọ rụrụ ụka na a na-eji ya eme ihe dị ka ngwá agha agha.  O kwuru,


 Ebem si dee