Burukutu

Burukutu bụ Ihe ọṅụṅụ na-egbu egbu, nke a na-esi na ọka Guinea (Sorghum bicolor) na millet (Pennisetum glaucum).  A na-emepụta ihe ọṅụṅụ na-aba n'anya na mba ndị dị n'ebe ọdịda anyanwụ . Afrịka dị ka Naijiria,Togo, Kenya, Etiopia na Burundi dị ka otu n'ime ihe ọṅụṅụ ọdịnala na nke obodo. A na-eri ya na mpaghara savanna nke Northern Guinea nke Naijiria, Ghana, Togo, na Republic of Benin. 

 Mmepụta 
Mmepụta Burukutu nwere ọtụtụ usoro dabere na mba Afrịka karịsịa ma ọ bụ mpaghara agbụrụ, mana a maara ọkwa ise dị mkpa ka ha bụrụ ihe na-agbanwe agbanwe.  (Daniel, 2022). Nzọụkwụ ise dị mkpa gụnyere: steeping, malting, mashing, fermentation, na ntozu okè. Mmepụta na-amalite site na malting, nke na-agụnye ntụgharị nke ọka Guinea ma ọ bụ ọka millet n'ime malt na nke a na-ewere ọnọdụ n'ala malting. A na-esochi usoro a site na ihihia nkè a na- agwakọta ọka a na-egweri nke amaara dị ka ụgwọ ọka (ọka malted) nà mmiri a maara dị ka mmanya wee kpọọ ngwakọta ahụ.Mgbe ọka ahụ na-amị mmiri zuru ezu, a na-ebufe ya n'ala malting, ebe a na-atụgharị ya mgbe niile ruo ihe dị ka ụbọchị ise mgbe ikuku na-akpọnwụ ya. A na-agbaso usoro a site na ịcha ọka nke a na-akpọ "melted grain bill" (malted grain) na mmiri a maara dị ka "liquor" ma na-ekpo ọkụ na ngwakọta ahụ. Usoro a na-enye ohere ka enzymes dị n'ime ọka ahụ mebie starch dị n'ọka ahụ n'ime shuga (maltose) iji mepụta wort. A na-ekwe ka ngwaahịa ahụ gbasaa site na iji ụdị fungus shuga nke yeast ma kwe ka ọ too ruo ụbọchị 2 ma ọ bụ awa 48.

Na Naijiria ọkachasị na steeti Kebbi, a na-eji ọka Guinea eme ihe n'ọnọdụ ọka ma ọ bụ sorghum n'ebe ndị ọzọ n'ihi ụtọ ya na ịdị arọ ya. A na-eme ka ọka na-aga n'ihu ma na-egbutu ọka. A na-agwakọta ọka ahụ na mmiri na ihe ngwọta ahụ. A na-ahapụ ihe ngwọta ahụ ka ọ gbasaa otu ụbọchị ma ọ bụ abụọ dabere na etu a na-esi atụle njirimara organoleptic na usoro ịgba ụka. A na-esi ọka ahụ na-agbari agbari ma tinye ya n'ime efere ọzọ mgbe ọ jụrụ oyi. Enwere ike ịgbakwunye ihe ndị dị ka Garri mana a na-agbakwunye akụkụ nke ọka ọzọ a na-akpọ greul iji webata ụdị ọhịa site na ọka a na-eme ka ọ dị ụtọ. A na-agwakọta ọka a gwakọtara ma sie ya ọzọ. A na-eme ka Burukutu jụọ oyi, n'echi ya ma nye ndị ahịa. N'ozuzu, usoro mmepụta Burukutu na-ewe ụbọchị 7 ka ndị na-emepụta ihe n'ógbè ahụ nwee usoro ịgbaze iji soro ndị na-azụ ahịa ha na-eto eto na North (Daniel, 2022).

 Ebenside