Roto

áká_ịkẹngạ|thumb|350x350px| nke okwu na nso nso a nke Bolivian irredentism maka mfu ókèala na Agha nke Pacific (1879-1884).  N'ihe osise a ka edeworo;  "Ihe bụbu nke anyị, ga-abụ nke anyị ọzọ", na "Jide rotos (Chileans), n'ihi na ebe a ka Colorados nke Bolivia"
Roto, f.  rota, (n'ụzọ n'ụzọ "adowa" ma ọ bụ "gbajiri agbaji") bụ okwu ejiri na-ezo aka na ndị Chile na ndị na-eje ozi Chile.  Na Chile, site na anụ nke afọ afụ nke 20, ịdọ aka ná ntị na klaas na-adịghị mma nye ndị ogbenye obodo.  A na- Iche ya nlelị na mba ndị ọzọ na-asụrụ Spanish, Ji Bolivia [1] na Peru, na-ezo aka na ndị Chile n'ụzọ mkparị.  Ma ọ bụghị ya, n'agbanyeghị pot ya, a na-ewerekwa roto dị ka nke mba na Port na Chile

 Ojiji akụkọ ihe mere eme 
A na-eji okwu roto mee ihe na Peru oge ndị Spen meri, mgbe ndị agha Diego de Almagro nwere ikike ikike la ike Cuzco (mgbe ha mechara njem na-achọ ọla edo na Chile) na uwe ha dọwara adọwa, n'ihi nnukwu  njem na-agwụ ike.  n'kwụ site n'akwụkwọ Atacama .  [1] [2] N'oge mbụ nke Santiago, ndị bi na ya adịghị eji ejiji nke ọma n'ihi ụkọ nri na ihe oriri.  Ụfọdụ ndị Spen bịara iyi uwe ejiji si n'aka , nwamba, ọdụm mmiri na ụzọ ndị

A bịara jiri okwu a mee ihe ụzọ mgbe ndị Chile lụsịrị agha Peru-Bolivian Confederation na 1839—Ndị agha Chile meri ndị agha ahụ na Agha Yungay na 20 January 1839. [1] Na Chile, a na- aghọ ndị mmeri Yungay ụtụ isi  na, na ịdị nkenke, 20 January ka ekwoputara Día del Roto Chileno (na Spanish; ምስክር Chile Roto ) [2] - na Agha nke Pacific (1879- 84).

A na-echeta nke Roto Chile site na òtù dị iche iche na ndị na-eme ihe nkiri dị ka ndị Chile, ndị na-akwado ultra-nationalist, ndị Kọmunist na òtù obodo nke ụmụ amaala.  Ndị agha ahụ nwere ekele iche maka ọnụ ọgụgụ ahụ a na-ewere dị ka dike bụ isi - otu dike na-ama aha- nke ụfọdụ n'ime agha mkpa na agha megide Bolivia na Peru.  N'okwu a, ibe ibe nke ndị agha Chile kwuru:


 Descamisado

 Ntụaka 

Òtù:Ịda ogbenye