Egwuregwu chess nke Makonde

Ndị Makonde nke emere site na Tanzania na Mozambique na-eme ihe nkiri chess Makonde, nke a tụrụ n'ụdị Makonde pụrụ iche. A n'eme Ụsoro chess na mbụ maka mbupụ na Europe mana Ụsoro nke iberibe na-agbaso usoro ọdịnala Makonde karịa usoro ọ bụla e guzobere.

 Akụkọ ihe mere eme 
Ahịa Europe maka nka Makonde malitere site n'afo 1930s site na ọchịchị ndị mba Portugal. Ọ bụ Norman Kirk, onye New Zealand nke nwere ubi lime na cashew nut na Tanzania (nke bụ Tanganyika n'oge ahụ) bu ụzọ bubata ihe ndị a n'akpọ chess. Ọrụ nke onye n'ese ihe Makonde bụ Likenikeni Sabini masịrị Kirk mgbe ọ gachara ụlọ ọrụ ya na Ndanda mission n'afọ ndị 1950. Mgbe nleta a gasịrị, ọ malitere ịzụta na mbupụ ihe osise Makonde na mba Europe. Kirk dọtara Sabini ka ọ bịa rụọ ọrụ n'ugbo ya ebe Sabini zụrụ ndị ọzọ na-ese ihe maka Kirk. N'oge ụfọdụ, Kirk malitere imepụta ihe ndị a na-akpọ chess ma ngwaahịa ahụ ghọrọ ihe a ma ama n'afọ ndị 1960. Akụkụ ndị dị na chess setịpụrụ dabeere na chidiu, ihe nkedo karama ọdịnala. Nke a were ọdịdị nke isi mmadụ na mkpocha ihu Makonde.Kingdon, pp. 73-74