Lusona

Sona ( sing. lusona ) ihe osise bụ omenala echiche a maara n'ofe ọmụmụ Angola, ugwu ike Zambia na mpaghara ndị dị n' nti Democratic Republic of Congo, nke ndị Chokwe na Luchazi na-eme ya.  [1] Echiche ndị a na-arụ ọrụ dị ka ngwaọrụ mnemonic iji nyere aka icheta ilu, spray ifo, egwuregwu, ilu na anụmanụ, na ibunye ihe nkiri.

 Akụkọ ihe mere eme 

 Mmalite 
Dị ka ọkà mmụta ethnologist Gerhard Kubik si kwuo, ọdịnala a ga-abụrịrị oge ochie na n'ezie tupu oge ọchịchị, dị ka ndị na-ekiri na-anakọta onwe ha otu ideographs n'etiti ndị mmadụ kewapụrụ ruo ọgbọ.  Na mgbakwunye, petroglyph ndị mbụ sitere na mpaghara Upper Zambezi na Angola na Citundu-Hulu na Desert Moçâmedes na-egosipụta myirịta nhazi ya na echiche lusona.[3]  Dịka ọmụmaatụ, lusona nke a maara dị ka cingelyengelye, na lusona na-egosi loops jikọtara ọnụ nke a na-akpọ zinkhata, ha abụọ pụtara na nka nkume nke Upper Zambezi nke José Redinha dekọrọ. [3]. [4] [3]

Ihe odide petroglyph ndị ahụ sitere na oge n'etiti eje nke afọ isii BC na ike awụ nke mbụ BC.  [5] O kwere omume na petroglyphs na ideographs Sona nwere njikọ, n'agbanyeghị na ọ dịghị ihe nri doro anya na nke a bụ ikpe, ma e wezụga myirịta na mpaghara mpaghara.

 Post-16 narị afọ 
Otu n'ime ihe ndị kasị isi lusona, katuva vufwati, mgbe ụfọdụ na-egosi na ihe nke ahia na-ebu ndị mmadụ na ndị Matamba na Ndongo, na anyị nwere ike mgbe ụfọdụ na-ahụ na- anọ site Italian onye ozi ala.  ọzọ Antonio Cavazzi de Montecuccolo na watercolor si n'asụsụ ya mere ndị ahụ.  .  [6]

Mgbe e ọdịdị, mgbe awụ nke 20, ndị ọkà Iji dị iche iche na ndị ọchịchị ihe omimi ga-ede na Sona ideographs, otu n'ime ndị mbụ bụ Hermann Baumann na 1935 na akwụkwọ ya "Lunda" [6] [7]

 Ojiji 
A na-eji ideograph Sona eme ihe mgbe ụfọdụ dị ka ihe osise, na ọtụtụ oge na-egbu ya na ájá. Iji mee ha, ịbịaru ndị ọkachamara - mgbe ihichachara ma mee ka ala dị larịị - ga-amasị ntụpọ nha anya ma dọta ahịrị na-aga n'ihu n'etiti ha. Ntụpọ nwere ike na-anọchi anya osisi, mmadụ ma ọ bụ anụmanụ, ebe ahịrị nwere ike na-anọchi anya ụzọ, osimiri, ogige, mgbidi, contours nke a ahu, wdg [8] .

 Njirimara mgbakọ na mwepụ 
80% nke ideographs bụ symmetric na 60% bụ mono-linear.  Ha bụ ihe atụ nke iji usoro nhazi na geometric algọridim. "On mathematical elements in the Tchokwe "Sona" tradition Gerdes, Paulus. 1990. For the Learning of Mathematics10(1), 31–34". Historia Mathematica. 18 (2): 198. 1991. doi:10.1016/0315-0860(91)90542-6. ISSN 0315-0860.

 Geometric algọridim 
Enwere ike ịhazi ihe osise Sona site na algọridim ejiri rụọ ọrụ ha. Paulus Gerdes chọpụtara algọridim isii, nke a na-ahụkarị bụ algọridim "plaited-mat", nke yiri ka ọ sitere n'ike akwa akwa. [10]

 Chaining iwu na theorems 
Nnyocha dị iche iche na-egosi na ndị ọkachamara na-ese ihe maara kpọmkwem iwu nke "ịchịkọta" na "mkpochapụ" metụtara nhazi nhazi nke ọnụ ọgụgụ monolinear. Nnyocha na-egosi na "ndị ọkachamara na-ese ihe" bụ ndị chepụtara iwu ndị a maara ihe mere ha ji dị irè, ma nwee ike igosi n'otu ụzọ ma ọ bụ ọzọ izi ezi nke usoro iwu ndị a na-egosipụta. 

Ọ na-esiri ike ịchọta akụkọ gbasara usoro ọmụmụ nke ndị ọkachamara na-ese ihe mepụtara iji chịkọta ụkpụrụ dị iche iche metụtara akụkụ na monolinearity/polylinearity,  n'ihi na omenala a bụ ihe nzuzo na ọ na-apụ n'anya mgbe ọ malitere idekọ ya.

Otú ọ dị, ndị nwere mmetụta n'ịse ihe ike mara na a na-enwe aiche bụ isi na-enye ihe osise nwere otu ahịrị.  A echiche echiche a site n'izi ahụ bụ na n'ime 30 kacha nta dị ka a na-anọ, 75% na-ekwu n'etiti ike ndị edere.  Ọ bụrụ ike ịbụ na ha mara na ọ na ikere square nke ndepụta na lusona nwere ikike ahịrị, lusona ka ga-abụ mono-linear.  Ọ dị ka ihe doro anya na ha ejirila njikọla eziokwu a maka square 2 x 2.

 Ntụaka 

 Njikọ mpụga 






Òtù:Pages with unreviewed translations