Toromona

Ndị Toromona bụ ụmụ amaala Bolivia . Ha bụ ndị mmadụ na-akpakọrịtaghị bi na nso ugwu Madidi na Heath Rivers na ugwu ọdịda anyanwụ Bolivia.  Mkpebi nchịkwa nke Bolivia 48/2006, nke e wepụtara na 15 Ọgọst 2006, kere akụkụ "pụrụ iche, echekwara, na a gaghị emebi emebi" nke ogige Madidi iji chebe Toromona. Quote from 

 Asụsụ 
Asụsụ Toromona bụ asụsụ Tacanan . 

 Akụkọ ihe mere eme 
Ọ nweghị ndị na-abụghị ụmụ amaala kpọtụrụ ebo a. N'oge ndị Spen na-achị, o siiri ndị ọbịa ike ime mgbanwe n'ógbè Amazon Basin . E wezụga ịlanarị, ihe mgbaru ọsọ ha bụ isi bụ ịchọta ebe nzuzo a na-akpọ Paititi, bụ ebe eboro ebubo nzuzo nke akụ ndị Incas kasị baa uru bụ nke e wepụrụ n'ebe ndị Spaniards nọ. Enwere ụfọdụ ihe ndekọ akụkọ ihe mere eme na-akwado na ndị Incas, n'ezie, mechie ọwara nchekwa ihe n'ememe ememe. Fada Miguel Cabello de Balboa dere maka otu obodo ọla-edo, na-akọwa Paititi dịka ebe e chere na ụmụ nwanyị dike chekwara; ọ kpọkwara ebo Toromona, na-ebo ha ebubo na ha enweghị mmejọ ma ọ bụ ndoputa n'ihe gbasara ogbugbu nke ndị mbịarambịa.

Ọkà mmụta ihe ọmụmụ ihe ọmụmụ Norwegian Lars Hafskjold chọsiri ike na Toromona, wee bụrụ onye ama ama n'ihi na ọ na-apụ n'anya, ebe dị na mpaghara ogige Madidi na 1997.

Ụmụ amaala ndị ọzọ na mpaghara ahụ ahụla Toromona mgbe ụfọdụ. "han sido avistado por Araonas y otras indígenas."  Na narị afọ nke 21, ndị òtù Araona gwara ọkà mmụta gbasara mmadụ Michael Brohan na ha akpọtụrụla otu ndị nọpụrụ iche na mpaghara ọwụwa anyanwụ nke Osimiri Manuripi, bụ ndị na-asụ Toromona ma ọ bụ olumba Araona na-enweghị ike ịghọta. 

 Ihe ndetu 
ebe eboro ebubo nzuzo nke akụ ndị Incas kasị baa uru bụ nke e wepụrụ n'ebe ndị

 Njikọ mpụga 

 Bolivia: Toromona amaala nọpụrụ onwe ya n'ihe egwu dị egwu nke na-apụ n'anya, World Rainforest Movement