Asụsụ Shia

(nke a na-akpọ, n'asụsụ Bekee dị ka /ˈkɑːm/ KAHM) bụ Asụsụ na-adịghịzi adị (ma ọ bụ ikekwe ụyọkọ asụsụ) nke South Africa nke ndị SāXama-ka na-asụbu. Ọ bụ akụkụ nke Alaka nke asụsụ Tu ma nwee njikọ chiri anya na asụsụ na-anwụ anwụ. Güldemann (2011) bụ Wilhelm Bleek, onye ọkà mmụta asụsụ German nke narị afọ nke iri na itoolu, rụrụ ọtụtụ n'ime ọrụ ndị ọkà mmụta na-asụ na Achterveld, na (ya na Lucy Lloyd) nke ọzọ a na-asụrụ na Strandberg na Katkop mgbe ha na ndị ọzọ na-asụgharị ya na-arụ ọrụ. Akụkụ ndị dị ndụ nke Tian Xam sitere na akụkọ ndị a kọrọ na okwu ndị e dekọrọ site na ndị a na Bleek na Lloyd Collection.

 Aha ya 
Pipe ahụ dị na mbido aha ahụ na-anọchite anya ịpị ezé, dị ka interjection Bekee tsk, tsk! a na-eji egosipụta ọmịiko ma ọ bụ ihere. Nke a na-egosi ụda na-enweghị ụda na-adịghị mma.

E jiri ya tụnyere asụsụ ndị ọzọ nke Khoisan, enwere obere ọdịiche n'ịsụgharị aha ahụ, ọ bụ ezie na a na-ahụ ya mgbe ụfọdụ na ụdị orthographic dị mfe, yana ụdị ụtọ asụsụ dị iche, ŌKuai.

 Akwụkwọ edemede 
(2019) depụtara akwụkwọ ndị na-esonụ dị ka ndị e gosipụtara nke ọma iji mata dị ka 意Xam.
AkaraOnye NnyochaỤbọchịMmaliteIhe edeturuỌ bụ n'oge ahụ ka a na-akpọKrönleinAfọ 1850Osimiri Orange nke Dị Ala= D. Bleek akara SVIa.Ọ bụ na ọ bụ na ọ dịLloyd1880Osimiri Orange nke etiti__ibo____ibo__ ỌdịdịW. Bleek1866Achterveld= akara ngosi Bleek SI.__ibo____ibo__ ỌdịdịW. Bleek/LloydAfọ 1870Karoo (Strandberg-Katkop) = akara ngosi Bleek SI.__ibo____ibo____ibo__ ỌdịdịW. Bleek1857Colesberg__ibo____ibo____ibo__ ỌdịdịW. Bleek1857Burghersdorp__ibo____ibo____ibo__ ỌdịdịLloyd1880Aliwal North
N'ụzọ doro anya, a na-akpọ ya n'ụzọ doroba, mana Güldemann na-agụnye akwụkwọ atọ dị n'ebe ọwụwa anyanwụ (na-agbasa na Lesotho) n'okpuru okwu ahụ bụ "Wider" . 

 Ọmụmụ ụdaolu 

 Mkpụrụ okwu 
'iji ya tụnyere asụsụ ndị ọzọ dị ka Taa, o nwere ndepụta nke ụdaume ndị ọzọ, ọkachasị clicks, ebe enwere naanị usoro 8 nke click, nke dị obere karịa East. Ndepụta mbụ nke consonant nke ŌXam, gụnyere nkwụsị egressive, fricatives, na affricates yana ntinye clicks, edepụtara n'okpuru ebe a.
+Mkpụrụ okwu ndị dị na yaỌpụpụIhe na-adịghị arụ ọrụAkpụkpọ ahụAlveolarN'azụMkpịsị akaAkpụkpọ ahụEzé ezéN'akụkụAlveolarPalatalỤgbọ imiala dị larịịmnŋ__ibo__ Ọ bụ na e nwere__ibo__ Ọ bụ na e nwere__ibo__ Ọ bụ na e nwere__ibo__ Ọ bụ na e nwere__ibo__ Ọ bụ na e nwere<small id="mwnQ">Nri na-agbapụta</small>__ibo__ Ọ bụ na e nwere__ibo__ Ọ bụ na e nwere__ibo__ Ọ bụ na e nwere__ibo__ Ọ bụ na e nwere__ibo__ Ọ bụ na e nwere<small id="mwrw">Ọchịchọ na-egbu oge</small>__ibo____ibo__ Ọdịdị__ibo____ibo__ Ọdịdị__ibo____ibo__ Ọdịdị__ibo____ibo__ Ọdịdị__ibo____ibo__ ỌdịdịPlosivena-eme ihe nkiri (p) tkʔỌ bụ na-adịỌ bụ na-adịỌ bụ na-adịỌ bụ na-adịỌ bụ na-adịkwuru okwubdɡọAkụkọ banyere yaAkụkọ banyere yaAkụkọ banyere yaAkụkọ banyere yaAkụkọ banyere yaAfricate<small id="mw7w">Ndị a chọrọ</small>t͡shk͡xAkwụkwọ bụ̣̣̣́ SAkwụkwọ bụ̣̣̣́ SAkwụkwọ bụ̣̣̣́ SAkwụkwọ bụ̣̣̣́ SAkwụkwọ bụ̣̣̣́ SMgbaze nke velarmkpakọ~Ihe na-eme n'ụzọ ziri eziIhe ndị a na-eme n'oge ahụtʼ~t͡sʼk͡xʼAkụkụ nke ahụ bụAkụkụ nke ahụ bụAkụkụ nke ahụ bụAkụkụ nke ahụ bụAkụkụ nke ahụ bụIhe na-esiri ikesxhỌkụ na-ada ụdawl="IPA" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"IPA link","href":"./Template:IPA_link"},"params":{"1":{"wt":"ɾ"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAUU" lang="und-fonipa" typeof="mw:Transclusion">ɾ~lj

 Mkpụrụedemede 
 na-ahụ ụdaume ise ahụ dị ka [i ] ma na-ahụ ya na nasalization [ĩ ẽ ã õ ũ], pharyngealization [i a o o o o ] , na glottalization [i e o o o O ] .

 Okwu nke ndị a kọrọ n'akụkọ ifo 
Bleek na-ekwu na ụfọdụ anụmanụ n'akụkọ ifo nwere usoro okwu pụrụ iche. Dịka ọmụmaatụ, Tortoise na-eji mkpịsị egbugbere ọnụ dochie mkpịsị aka, Mongoose na-eji ts, tsy, ty, dy wdg dochie mkpụsị egbugboro ọnụ, "nke na-ebute mkpịsị ọnụ nkịtị, mmekọrịta dị ka nke mkpịsị ihu na-ebu na mkpịsị ụbụrụ. Ọnwa, na ikekwe Hare na Anteater, na-eji ọbụna pịa "a most unpronounceable" n'ọnọdụ pịa niile ma e wezụga bilabial. Mgb ndị ọzọ a kpọtụrụ aha gụnyere okwu Blue Crane, onye na-ejedebe nkeji okwu mbụ nke ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ okwu ọ bụla na /t/.

 "Nkebi banyere ịpị anụmanụ na ụzọ ị ga-esi kwuo Bushman" 

 Nkịta ọhịa ahụ nwere mkpịsị egbugbere ọnụ dị larịị.
 Ụdị ịpị n'akụkụ n'etiti ọnụ.  (na-ezo aka na nkịta?) 
 A na-atụgharị nkwonkwo ire ya ma laghachi n'elu ọnụ ya. Mkpịsị aka a nwere ụdị mkpịsị ọnụ na ya.
 Ọdụm ahụ na-ekwu okwu site na (?) n'akụkụ na (?) guttural na ya.
 Hyena nwere ntụpọ  larịị.

 Ụkpụrụ nduzi nke South Africa 
A na-eji ya eme ihe maka ụkpụrụ South Africa na mkpuchi agha nke e nakweere na 27 Eprel 2000:



Ihe a na-ezube bụ ndị mmadụ dị iche iche na-ejikọ ọnụ ma ọ bụ, n'ozuzu, Ịdị n'otu n'ụdị dị iche iche. Nsụgharị okwu-okwu  ndị mmadụ na-ezute dị iche iche. Otú  dị, a maghị ma ahịrịokwu ahụ ọ ga-abụ okwu idiomatic na São Xam. N'ihi na ọ dịghịzi, a naghịzi ekwu okwu, ọ bụghị otu n'ime asụsụ iri na abụọ nke South Africa. Ndị ọkà okwu ikpeazụ  nwụrụ n'afọ 1910. [1]

 Edensibia 
ebe enwere naanị usoro 8 nke click, nke dị obere karịa East. Ndepụta mbụ nke consonant nke ŌXam, gụnyere nkwụsị egressive, fricatives

 Njikọ mpụga 

 Bleek na Lloyd Archive nke ederede na-adị n'ịntanetị
 Nchịkọta Bleek na Lloyd
 Akara agha South Africa
Òtù:Pages with unreviewed translations