Umbundu

Umbúndú, ma ọ bụ South Mbundu (autonym úmbúndú), otu n'ime ọtụtụ Asụsụ Bantu, bụ asụsụ a na-asụkarị n'obodo Angola. A maara ndị na-asụ ya dị ka Ovimbundu ma bụrụ agbụrụ mejupụtara otu ụzọ n'ụzọ atọ nke ndị Angola. Obodo ha bụ Central Highlands nke Angola na mpaghara dị n'ụsọ oké osimiri n'ebe ọdịda anyanwụ nke ugwu ndị a, gụnyere obodo Benguela na Lobito. N'ihi mbata nke ime obodo na nso nso a, enwere nnukwu obodo ugbu a na isi obodo Luanda na mpaghara gbara ya gburugburu, yana na Lubango.

 Ọmụmụ ụdaolu 

 Mkpụrụ okwu 
+Mkpụrụ okwu UmbunduAkpụkpọ ahụAlveolarPalatalVelarMkpịsị akaKwụsịala dị larịịptt͡ʃkNwanyị na-agba ọsọ.mbndɲd͡ʒŋɡIhe na-esiri ikeenweghị olufshkwuru okwuvỤgbọ imimnɲŋIhe atụwlj

 Mkpụrụedemede 
+Mkpụrụedemede UmbunduN'ihuCentralỊlaghachi azụN'akụkụi nyereỌ bụu dị iche icheOtú ọ dị,N'etitina E ẽỌ bụo õỌ bụEmeghen'ihi na ọ bụ[Ihe e dere n'ala ala peeji]

 Ụda 
Umbundu nwere Ụda abụọ: ala na elu. Ụda mbụ dị elu (á) n'okwu na-anọchite anya ụda dị elu. A na-anọchite anya ụda dị ala site na ụda olu dị ala (à). Mkpụrụ okwu ndị  na-amaghị aha ha nwere otu ụda ahụ dị ka mkpụrụ okwu bu ya ụzọ.

 Okwu 
 Welcome - Ukombe rap ("Ndị ọbịa abịala") 
 Hello -  (sg);  (nke a na-akpọ pl) 
 Olee otú ị dị? -  (sg);  (nke a na-akpọ pl) 
 Enwere m ekele, ị nwekwara? -  ("M dị mma");  ("Anyị dị mma") 
 Gịnị bụ aha gị? -  (frm); Ọ bụ n'ihi na ọ bụ n'oge ọzọ ka a na-eme ya? (inf) 
 Aha m bụ... - Onduko ka m hụrụ n'anya...
 Ebee ka ị si? - N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-anọ n'obodo ahụ. ("Ebee ka mba gị dị?") 
 Abụ m onye si... - Ofeka yange... ("Obodo m bụ...") 
 Ụtụtụ dị mma - 
 Ezigbo ehihie - Ekumbi liwa
 Ezigbo mgbede - 
 Ezigbo abalị - Uteke uwa; Pekelapo dia ("Na-ehi ụra nke ọma") 
 Ọ dị mma - . ("M gara") 
 Ị na-asụ Bekee? - 
 Ị na-asụ Umbundu? - 
 O wutere -  (sg);  (pl) 
 Biko - N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-agbaso. ("Nye m ọmịiko2) 
 Ekele -  (sg);  (pl) 
 Azịza - Uwe

 Ihe odide ihe atụ 
Omanu vosi vacitiwa valipwa kwenda valisoka kovina vyosikwenda komoko. Ovo vakwete esunga kwenda, kwenda olondunge kwenje ovo vatêla okuliteywila kuvamwe kwenda vakwavo vesokolwilo lyocisola.

Nsụgharị: "A na-amụ ụmụ mmadụ niile n'efu ma ha nhata na ùgwù na ikike. A na-enye ha ezi uche na akọ na uche ma ha kwesịrị imekọrịta ihe n'ebe ibe ha nọ n'ime mmụọ nke nwanne. " (Nkebi 1 nke Universal Declaration of Human Rights) 

 Edensibia 
Ụda mbụ dị elu (á) n'okwu na-anọchite anya ụda dị elu. A na-anọchite anya ụda dị ala site na ụda olu dị ala (à). Mkpụrụ okwu ndị na-amaghị aha ha nwere

 Ịgụ ihe ọzọ 





 Njikọ mpụga 

 Ihe enyemaka asụsụ Bekee-Umbundu na web (Mofeko)
 Umbundu - mkpụrụ akwụkwọ na omniglot.com
 Educação (n'asụsụ Portuguese) - nkuzi Umbundu na Nação Ovimbundu
 Dictionary Umbundu - Ụlọ Ọgwụ Nossa Senhora da Paz, Cubal, Angola.