Guinea-Bissau Creole

Guinea-Bissau Creole, nke a makwaara dị ka Kiriol ma ọ bụ Crioulo,  bụ Asụsụ Creole nke okwu ya sitere na Portuguese. A na-asụ ya na Guinea Bissau, Senegal na Gambia. Ndị na-asụ ya na-akpọkwa ya ,  ,  ma ọ bụ .

Ndị Bissau-Guinea 250,000 na-asụ Creole dị ka asụsụ ala nna ha <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">['citation needed]</sup>">citation needed] na dị ka asụsụ nke abụọ site na 1,000,000. [Ihe e dere n'ala ala peeji] 

A na-asụkwa ụdị Guinea-Bissau Creole na ndịda Senegal, ọkachasị na mpaghara Casamance, nke bụbu ógbè Portuguese, nke a maara dị ka Portuguis Creole ma ọ bụ Casamance Creole. Creole  asụsụ ọtụtụ ndị bi na mpaghara Casamance ma jiri ya mee ihe dị ka asụsụ azụmahịa.

Standard Portuguese bụ asụsụ gọọmentị nke Guinea-Bissau, mana Guinea-Bisau Creole bụ asụsụ nke azụmahịa, akwụkwọ na ntụrụndụ.  naghị eji ya eme ihe na mgbasa ozi, omeiwu, ọrụ ọha na eze ma ọ bụ mmemme agụmakwụkwọ.

Asụsụ Creole nke Upper Guinea bụ asụsụ Creole kachasị ochie a maara nke okwu ya sitere na Portuguese. Ha pụtara na mbụ gburugburu ebe obibi ndị Portugal guzobere n'ụsọ oké osimiri nke ugwu ọdịda anyanwụ nke Afrịka; Guinea-Bissau Creole so n'ime ndị Creole Portuguese a na-ahapụ ka ha pụta. Ndị ahịa na ndị bi na Portugal malitere iso ndị obodo ahụ na-agwakọta ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ozugbo. Obere ndị bi ebe ahụ a na-akpọ lançados ("ndị a chụpụrụ"), nyere aka na mgbasa nke asụsụ Portuguese na mmetụta site n'ịbụ ndị na-anọchite anya n'etiti ndị Portuguese na ụmụ amaala.

E nwere ụdị atọ dị iche iche nke Creole a na Guinea-Bissau na Senegal: Bissau na Bolama, Bafata, na Cacheu-Ziguinchor.

Asụsụ creole bụ asụsụ nke ndị obodo: Mandingas, Manjacos, Pepéis na ndị ọzọ, mana ọtụtụ n'ime okwu (ihe dị ka 80%) sitere na Portuguese.

Asụsụ Portuguese nke Casamance, nke a maara dị ka Casamance Creole">Portuguese Creole ma ọ bụ Casamance Creole,  yiri nke Cacheu (Guinea-Bissau) nwere mmetụta ụfọdụ nke French.  (Filhos da Terra, English: Children of the Land) na  (Port. Filhos de Fidalgo, Eng. Children of Nobles) na-asụ ya, a maara ha niile, n'ógbè, dị ka Purtuguis n'ihi na ha na-eji omenala Europe, bụ Ndị Katọlik ma na-asụgharị Creole. Ha bụ ụmụ nke ndị ikom Portuguese na ndị inyom Africa. Ọtụtụ n'ime ha nwere aha nna Portuguese, dị ka da Silva, Carvalho ma ọ bụ Fonseca. Alaeze Casamance nke mbụ ya na ndị Portugal jikọrọ aka na eze obodo ahụ nabatara ụdị ndụ Europe, e nwekwara ndị Portugal n'ụlọ ikpe ya. N'afọ 1899, e nyere obodo ahụ na France ma n'etiti narị afọ nke 20, asụsụ ahụ gbasara na mpaghara ndị gbara ya gburugburu. Mgbe Senegal nweere onwe ya site na France, a na-ele ndị Creole anya dị ka ndị enyi nke ndị France, na ịkpa ókè site n'aka ọtụtụ ndị na-asụ asụsụ Wolof n'ebe ugwu malitere, nke mere ka Casamance lụọ ọgụ maka nnwere onwe kemgbe 1982. Taa, ọ bụ ezie na ha na-aga n'ihu na-alụ ọgụ, òtù ahụ dị jụụ karị ma na-amụ asụsụ Portuguese na-ewu ewu na Casamance n'ihi na ha na ya nwere njikọ na oge gara aga ha.  na-amụta ya na Senegal kemgbe mba ahụ nweere onwe ya na France. Na Senegal, Creole bụ asụsụ mbụ nke ọ dịkarịa ala mmadụ 46,500 (1998); a na-asụkarị ya na Ziguinchor, mana enwere ndị na-asọ ya n'obodo Casamance ndị ọzọ na Gambia.

Ojiji nke Guinea-Bissau Creole ka na-agbasawanye  mana na ntinye aka na-arịwanye elu site na Portuguese (n'ihi telivishọn, ịgụ na ide, ùgwù na ịkwaga Portugal) na asụsụ Africa (site na mbata nke ndị na-asụ asụsụ ndị Afrịka gaa n'obodo ukwu nke Guinea- Bissau, ebe Creole jupụtara). 

 Ihe Nlereanya Nkwupụta Ụwa Nile Maka Ihe Ndị Ruuru Mmadụ'Creole:  Portuguese:'' a na-amụ ụmụ mmadụ n'efu ma ha nhata na nkwanye ùgwù na ikike. 'ịbụ ndị nwere ezi uche na akọ na uche, ha ga-eme ihe n'etiti onwe ha n'ime mmụọ nke ọbụbụenyi.

 Edensibia 
na-eme ihe nkiri h dị ka onye na-eme egwuregwu Chouchou, nke a họpụtara ya maka César Award maka onye na-ese ihe nkiri kacha mmana-eme ihe nkiri bụ ị ka onye na-eme egwuregwu Chouchou, nke a họpụtara ya maka César Award maka onye na-ese ihe nkiri kacha mma..

 Akwụkwọ 


 Njikọ mpụga 


 Guinea-Bissau Creole nkuzi Memrise
Òtù:Pages with unreviewed translations