Asụsụ Dii

Asụsụ Dii bụ ụyọkọ asụsụ na alaka Duru nke Asụsụ Savanna. Yag Dii bụ aha agbụrụ.

Ethnologue depụtara Mambe", Mamna'a, Goom, Boow, Ngbang, Sagzee, Vaazin, Home, Nyok dị ka olumba, ma kwuo na Goom nwere ike ịbụ asụsụ dị iche. Blench (2004) depụtara ha niile, yana Phaane, dị ka asụsụ dị iche iche, na-adịghị nso karịa ka ha dị na asụsụ Dii ndị ọzọ, Duupa, Dugun (Panõ).

 Ụdị dị iche iche 
Ndị Duupa (ndị na-asụ 5,000) bibu n'ugwu Hosséré Vokré n'ebe ọwụwa anyanwụ nke Poli (na obodo Poli, Ngalaba Faro, North Region).  ihe ka ọtụtụ n'ime ha esila n'ugwu gbadaa ma biri ugbu a na mbara ala nke Osimiri Lobi (n'akụkụ ebe ụzọ Ngaoundéré-Garoua gafere) na Poli.

Ndị Dugun, nke a na-akpọkwa Pa'no (ndị na-asụ 7,000 (Lars Lode 1997)), bi n'ebe ndịda ọwụwa anyanwụ nke Poli na mpaghara North (na obodo Poli, obodo Faro, na obodo Lagdo na ngalaba Benoué). Ndị Dugun bi na mbara ala, ndị Saa nọ n'etiti ugwu siri ike iru. Lars Lode, onye ozi ala ọzọ na-amụ asụsụ, mere atụmatụ na 95% yiri ibe ya n'etiti ụdị abụọ ahụ site na iji ndepụta okwu 100. Ndị Dugun na-ewere onwe ha dị ka obere ìgwè nke ndị Dii (ma ọ bụ Duru). Asụsụ Binam Bikoi, Charles, ed. (2012). Atlas linguistique du Cameroun (ALCAM) [Linguistic Atlas of Cameroon]. Atlas linguistique de l'Afrique centrale (ALAC) (in French). Vol. 1: Inventaire des langues. Yaoundé: CERDOTOLA. ISBN 9789956796069.
Category:CS1: long volume value
Category:CS1 French-language sources (fr), ọ bụ ezie na ọ nwere njikọ chiri anya na Dii, dị iche.

Ndị ọkà okwu 47,000 (SIL 1982)) bi n'ebe ọwụwa anyanwụ nke Dugun.  Ha na-ebi n'akụkụ buru ibu nke ndagwurugwu Bénoué, gụnyere na ngalaba nke Mayo-Rey (Tcholliré commune, North Region) na Vina (Mbé na Ngaoundéré communes, Adamaoua Region).  Ha dị n'akụkụ ọwụwa anyanwụ nke Poli na mbara ala Mayo-Sala na Mayo-Rey (na obodo Tcholliré) yana mpaghara ugwu Benue River (na Lagdo commune) na mpaghara ugwu Vina River (na Nganha na Mbé).  communes), na nsọtụ ugwu ugwu Adamaoua (Ngaoundéré commune).  Nyok, nke ndị na-asụ Dii ndị ọzọ na-ewere dị ka asụsụ nzuzo (asụsụ ndị mgbaasị), nwere ike ịbụ asụsụ dị iche.  Ọzọkwa, a maghị ọtụtụ ihe gbasara Goom, nke ALCAM (2012) weere na ọ bụ olumba Dii.. 

 Usoro ide ihe 
+Mkpụrụ akwụkwọMkpụrụ akwụkwọ ukwuABỌ bụ ihe efuDEỌ bụƏFGGbHMỌdịdịLMʼMMbMgbNʼNNdNzŊŊgOỌ bụRSUỌdịdịVVbWʼWYʼYZMkpụrụ akwụkwọ ndị dị alaabɓdnaỌ bụəfggbhiỌdịdịlmʼmmbmgbnʼnndnzŋGọsioỌ bụ n'oge a ka a na-eme yarsuN'ihi ya, ọ bụvvbwʼwnaʼyz
A na-eji cédilla egosi nasalisation: ‹a̧, ː, ə̧, i̧, o̧, u̧›; A pụghị iji ụdaume ‹ɨ, ɔ, ʉ› mee ka ọ bụrụ nasalized.  

A na-egosi ụda olu site na ụda olu:

 A na-eji ụda olu dị elu egosi ụda olu dị egwu: ‹á, á̧, é, ː, í, í̧, ɨ́, ó, ó̧, ɔ́, ú̧, ʉ́›; 
 A na-eji ụda olu dị ala egosi ụda olu dị elu: ‹à, à̧, è, ː, ì, ì̧, ɨ̀, ò, ò̧, ɔ̀, ù, ù̧, ʉ̀; 
 A na-egosi nkezi ụda ahụ site na enweghị akara ngosi: ‹a, a̧, e, ː, i̧, ɨ, o, o̧, ɔ, u, u̧, ʉ›.

 Edensibia 

 [Ihe e dere n'ala ala peeji] Ndepụta asụsụ Adamawa (ms)