Asụsụ Oropom

Oropom (Oworopom, Oyoropom, Oropoi) bụ Asụsụ Afrịka, ikekwe ụgha na, ọ bụrụ na ọ bụ eziokwu, ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na a kwụsịrị. A na-ekwu na Ndị Oropom na-asụ asụsụ ahụ n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ Uganda na n'ebe ndịda ọdịda anyanwụ Kenya n'etiti Osimiri Turkwel, Ugwu Chemorongit, na Ugwu Elgon.

 Akụkọ banyere nyocha 
Enwere naanị otu isiokwu nwere nyocha ọ bụla gbasara asụsụ ahụ, Wilson (1970), nke naanị isiokwu ole na ole ndị ọzọ na-atụle. Isiokwu John G. Wilson nyere naanị ndepụta okwu dị mkpirikpi, e dekwara ya n'oge asụsụ ahụ, ma ọ bụrụ na ọ dị, fọrọ nke nta ka ọ kwụsị. Isiokwu ahụ dabeere n'ụzọ bụ isi na ncheta nke ụmụ nwanyị abụọ meworo agadi, otu "nwa nke otu n'ime ezinụlọ Oropom fọdụrụnụ nke fọdụrụ mgbe nkewa nke Oropom ebe a (Matheniko county) " onye "chetara okwu ole na ole nke asụsụ ahụ", onye nke ọzọ bụ agadi nwanyị a na-akpọ Akol "nke sitere na ndị mkpọrọ Karimojong weghaara na Turkwel" onye "nwere ọtụtụ okwu Oropom". N'okpuru ọnọdụ ahụ, ọ bụ naanị nkọwa zuru oke nke Oropom ka a ga-achọpụta.

Na ndabere a, Wilson kwubiri na ọ ga-enwerịrị ma ọ dịkarịa ala asụsụ abụọ: otu a na-asụ gburugburu mpaghara Turkwel, nke nwere ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke okwu Luo, na ụfọdụ okwu Bantu, na otu a na'asụ gburugburu obodo Matheniko na okwu Luo ole na ole. Ha abụọ nwere okwu mgbazinye Kalenjin.   [citation needed]

 Nchịkọta 
Wilson kwuru na ọ bụ Ndị Khoisan, nke yiri ka ọ dabere naanị n'ọdịdị anụ ahụ ya; mana njirimara a abụghị ihe a pụrụ ịdabere na ya; Harold C. Fleming kọwara ya dị ka "atụ aro nzuzu". Elderkin (1983) na-ekwu na "Ihe ndekọ Oropom nke Wilson (1970) na-egosi ihe ụfọdụ yiri Kuliak, ụfọdụ n'ime ha nwere ike ịbụ site na Nilotic, nke o yiri ka ọ nwere ihe yiri ya (F. Rottland, nkwurịta okwu onwe onye)... E nwere ọtụtụ ihe yiri ya na Hadza na naanị ọnụ ọgụgụ dị nta na Sandawe. " Ọ hotara okwu 8 nwere ike ịdị ka Oropom na Hadza, na 4 n'etiti Oropom. Harold Fleming kwukwara na "nnyocha mbụ na-egosi ụfọdụ ihe jIk ọnụ" n'etiti Oropom na Asụsụ Kuliak, ma eleghị anya otu ihe ncheta Nilo-Sahara nke a hụrụ na Northern Uganda n'etiti agbụrụ ndị dị ka Ik. Otú ọ dị, n'enweghị ọrụ ọzọ, Oropom ka bụ Asụsụ a na-amaghị aha ya.   [citation needed]

 Obi abụọ 
2004, Mostafa Lameen Souag, Oropom Etymological Lexicon: Exploring an extinct, unclassified Ugandan languageBernd Heine, onye nyochara mpaghara ahụ n'ihe na-erughị afọ iri mgbe Wilson nwụsịrị ma ọ nweghị ihe ọ bụla hụrụ asụsụ ahụ, gosipụtara obi abụọ na ọ dị ma ọlị.  Lionel Bender na Roger Blench ekwuola na e mepụtara asụsụ ahụ dị ka ihe ọchị.  (2004) depụtara ọtụtụ ihe mere ndị Wilson ji mepụta asụsụ ahụ, ma kwuo na ọbụna n'isiokwu ya, Wilson kwuru na ọ ga-emeso "ndị aghụghọ" ozugbo okwu pụtara na ọ na-achọ onye ọ bụla maara asụsụ ahụ.

 Ndepụta okwu 
Ndepụta okwu a, nke e si na ihe mgbakwunye nke Wilson (1970), dabere na ncheta Akol (ya mere Wilson weere ya dị ka nke "asụsụ Turkwell"). Ọ na-ekwu na ọ chịkọtara okwu sitere na olumba ọzọ, mana o doro anya na o bipụtaghị ha. Ndepụta ahụ nwere ihe na-erughị otu narị okwu, nke nwere ike ịbụ okwu niile a ga-ama banyere asụsụ ahụ.


 Akwụkwọ 

 J. G. Wilson "Nchọpụta mbido banyere ndị Oropom nke Karamoja, Ọnọdụ Agbụrụ ha, Ọdịbendị, na Mmekọrịta a na-eche na ha na ndị nke Oge Nkume Ọgwụ". The Uganda Journal, 34, 2, 1970. peeji nke 125-145. 
 Elderkin, E. D. (1983) 'Ndị Tanzania na ndị Uganda nọpụrụ iche'. Na ọmụmụ Nilotic: usoro nke nnọkọ mba ụwa na asụsụ na akụkọ ihe mere eme nke ndị Nilotic, Cologne, Jenụwarị 4-6, 1982 mpịakọta. 2 / Rainer Vossen, Marianne Bechhaus-Gerst (ed [nkọwa dị mkpa]), mpịakọta.  2, peeji nke 499-521.
 Harold C. Fleming (1983) 'Kuliak External Relations: Nzọụkwụ Mbụ'. Na ọmụmụ Nilotic: usoro nke nnọkọ mba ụwa na asụsụ na akụkọ ihe mere eme nke ndị Nilotic, Cologne, Jenụwarị 4-6, 1982 mpịakọta. 2 / Rainer Vossen, Marianne Bechhaus-Gerst (ed [nkọwa dị mkpa]), mpịakọta.  2, peeji nke 429. 
 [Ihe e dere n'ala ala peeji] "Ndị African pygmies bụ akụkọ ifo nke ethnographic?" Ndị na-achụ nta na ndị na-achịkọta ihe n'etiti Afrịka n'echiche dị iche iche: ihe ịma aka na-adịghị ahụkebe, peeji nke 41-60. Nke Karen Biesbrouck, Stefan Elders & Gerda Rossel dezigharịrị. Research School of Asian, African and Amerindian Studies (CNWS), State University ofLeiden Leiden
 [Ihe e dere n'ala ala peeji] "Nke a na-eme n'oge na-adịbeghị anya na African Language Classification" The Archaeology of Africa: Food, Metals and Towns ( ), nke Thurstan Shaw dezigharịrị, peeji nke 135. 

 Edensibia 
he si n'ihe odide a, na nkọwa otu peeji nke ụtọ asụsụ ya "dị ka ihe na-adọrọ mmasị karịa ka ihe akaebe nke ụdị okwu dị ugbu a", ebe ọ bụ na "ọ gaghị ekwe omume ịlele izi ezi ya" n'ihi enweghị ihe atụ ndị ọzọ.: 75-77 Ọ na-ewere asụsụ nke ederede a dị ka ụdị Nepali, mana o nwere ihe ụfọdụ yiri Kumaoni a na-asụ n'ebe ọdịda anyanwụ na India.: 18, 75 

 Njikọ mpụga 


 Akụkọ ndụ nke John G. Wilson