Asụsụ Comorian

Comorian (Shikomori, ma ọ bụ Shimasiwa, "asụsụ nke agwaetiti") bụ aha e nyere otu Asụsụ Bantu anọ a na-asụ na Comoro Islands, otu agwaetiti dị na ndịda ọdịda anyanwụ nke Oké Osimiri India n'etiti Mozambique na Madagascar. A na-akpọ ya otu n'ime asụsụ gọọmentị nke Union of the Comoros na iwu Comorian. A na-asụ Shimaore, otu n'ime asụsụ ndị ahụ, n'àgwàetiti Mayotte, Ngalaba French nke Comoros kwuru.

Dị ka Swahili, asụsụ Comorian bụ Asụsụ Sabaki, akụkụ nke ezinụlọ asụsụ Bantu. Agwaetiti ọ bụla nwere asụsụ nke ya, a na-ekewapụkwa anọ ahụ n'ìgwè abụọ: ìgwè ọwụwa anyanwụ nwere Ndzuani" id="mwHw" rel="mw:WikiLink" title="Shindzuani">Shindzuani (nke a na-asụ na Ndzuani) na Shimaore (Mayotte), ebe ìgwè ọdịda anyanwụ nwere Mwali" id="mwJA" rel="mw:WikiLink" title="Shimwali">Shimwali (Mwali) na Shingazija (Ngazidja).  bụ ezie na asụsụ nke ìgwè dị iche iche anaghị aghọta ibe ha, naanị ịkekọrịta ihe dị ka 80% nke okwu ha, enwere nghọta n'etiti asụsụ dị n'ime otu ọ bụla, na-atụ aro na a ga-ewere Shikomori dị ka ìgwè asụsụ abụọ, nke ọ bụla gụnyere asụsụ abụọ, kama asụsụ anọ dị iche.

N'akụkọ ihe mere eme, e dere asụsụ ahụ na edemede Ajami nke dabeere na Arabic. Nchịkwa ndị France na-achị ala ahụ webatara edemede Latin, nke e nyere iwu ka e gbanwee ya na 2009.  Ọtụtụ ndị Comorian na-eji mkpụrụedemede Latin eme ihe ugbu a mgbe ha na-ede asụsụ Comorian ọ bụ ezie na a ka na-eji ederede Ajami eme ihe n'ọtụtụ ebe, ọkachasị ụmụ nwanyị.   'oge na-adịbeghị anya, ụfọdụ ndị ọkà mmụta atụwo aro na asụsụ ahụ nwere ike ịnọ n'ihe ize ndụ, na-ekwu maka mgbanwe koodu na-adịghị akwụsi ike na ọnụ ọgụgụ buru ibu nke okwu French eji eme ihe kwa ụbọchị.

 Akụkọ ihe mere eme na nkewa 
Ndị mbụ -asụ asụsụ Bantu rutere Comoros n'oge ụfọdụ n'etiti narị afọ nke ise na nke iri, tupu ndị Arab Shirazi.

 Shimwali 
Asụsụ Shimwali nwere ike ịbụ otu n'ime asụsụ Bantu mbụ onye Europe dekọrọ. Na Julaị 3, 1613, Walter Payton kwuru na ya edekọla okwu iri na anọ n'àgwàetiti Moheli, na-ekwu "Ha na-asụ ụdị asụsụ Morisco. " Sir Thomas Roe na Thomas Herbert kwukwara na ha edekọwo okwu. Roe, Sir Thomas (1615)

Ruo n'afọ ndị 1970, a na-ewere ya dị ka olumba ma ọ bụ ụdị ochie nke Swahili. A tụpụtara nke a na 1871, mgbe Kersten tụrụ aro na ọ nwere ike ịbụ ngwakọta nke Shingazija, Swahili, na Malagasy. Na 1919 Johnston, na-ezo aka na ya dị ka 'Komoro Islands Swahili - olumba nke 'Mohila' na 'asụsụ 'Mohella', tụrụ aro na, tinyere ya na olumba abụọ ndị ọzọ na Comoros, ọ nwere ike ịbụ ụdị Swahili oge ochie na nke rụrụ arụ. Otú ọ dị, Ottenheimer et al. (1976) chọpụtara na nke a abụghị eziokwu. Ottenheimer, Harriet Joseph; Ottenheimer, Martin (1976).  nke ahụ, ha kewara Shimwali, yana asụsụ ndị ọzọ nke Comorian, dị ka otu asụsụ dị iche na Swahili.

 Shinzwani 
Onye ozi ala ọzọ South Africa bụ Reverend William Elliott hụrụ Shinzwani na 1821 na 1822. N'oge ọ nọrọ ọnwa iri na atọ n'àgwàetiti Anjouan, ọ chịkọtara okwu na ụtọ asụsụ nke asụsụ ahụ. Elliott gụnyere okwu 900 ma nye ahịrịokwu 98 na Shinzwani.  yighị ka ọ maara ụdị aha (nke e nwere ma ọ dịkarịa ala isii na Shinzwani) ma o yighị ka o weere Shinzwani dị ka asụsụ Bantu, naanị na-eme njikọ dị elu na Swahili.

 Edensibia 
na-eji mkpụrụedemede Latin eme ihe ugbu a mgbe ha na-ede asụsụ Comorian ọ bụ ezie na a ka na-eji ederede Ajami eme ihe n'ọtụtụ ebena-eji mkpụrụedemede Latin eme ihe ugbu a mgbe ha na-ede asụsụ Comorian ọ bụ ezie na a ka na-eji ederede Ajami eme ihe n'ọtụtụ ebe

 Ọrụ ndị e depụtara 


 Ụgbọelu abụọ.



 Ịgụ ihe ọzọ 

 Ahmed-Chamanga, Mohamed  (1997) Dictionnaire Français-Comorien (asụsụ Shindzuani). Paris: Harmattan
 [Ihe e dere n'ala ala peeji]  (2014) N'ụzọ dị iche iche nke Franco-Comorian: usoro ndị kwụ otu ebe na adjective. Mahadum Paris-Nord
 Johansen, Aimee Akụkọ Ihe Mere Eme nke Asụsụ Comorian. na John M. Mugane (ed.), Linguistic Typology and Representation of African Languages. Africa World Press. Trenton, New Jersey
 Eze, Veronique  (1994) Ntinye aka mbụ nke asụsụ mwali. Africana Linguistica XI. MRAC.

 Njikọ mpụga 

 Shingazidja