Luchazi

LuchaziNgangelaChiluchaziA mụrụ ya Angola, ZambiaNdị na-asụ asụsụ ala431,000 (2010-2014)"Lucazi". Ethnologue. Retrieved 2018-08-14. Ezinụlọ asụsụNiger-Congo? 

 Atlantic-Congo
 Benue-Congo
 Southern Bantoid
 Bantu (Mpaghara K) 
 Chokwe-Luchazi (K.10) 
 LuchaziỌnọdụ gọọmentịAsụsụ ndị ka nta a ma ama na Angola (dị ka "Nganguela" ma ọ bụ "Ganguela") Koodu asụsụISO 639-3lch" rel="mw:WikiLink/Interwiki" title="iso639-3:lch">lch - gụnyere koodu Onye ọ bụla koodu:lch - Luchazinba - Nyemba (Ngangela) mfu - Mbwela      Glottologluch1239 Luchazinyem1238 Nyembambwe1238 Mbwela   Koodu GuthrieK.13, K.12b, K.17Jouni Filip Maho, 2009. 
Luchazi (Lucazi, Chiluchazi) bụ Asụsụ Bantu nke Angola na Zambia. Luchazi bụ asụsụ bụ isi nke Ngangela Group . Emil Pearson, "Luchazi Grammar", pp. 5 Ngangela Gerhard Kubik and Moses Yotamu, 1998, "The Luchazi People. Their History and Chieftaincy", pp. 16, 123 okwu nke ndị ahịa Vimbundu na ndị ozi ala ọzọ chepụtara na narị afọ nke 18 iji kọwaa agbụrụ ndị bi n'ebe ọwụwa anyanwụ nke etiti Angola.

 Ọmụmụ ụdaolu 

 Mkpụrụ okwu 
Tebụl na-esonụ na-egosi ụdaume niile na Luchazi: Gerhard Kubik, 2006, Tusona: Luchazi Ideographs : a Graphic Tradition of West-Central Africa, pp. 300, 303
LabialAlveolarPalatalVelarGlottalNasalPlosivevoiceless prenasalizedprenasalized asp.AffricateFricativevoicelessvoicedApproximant

 Ọ na-apụta obere oge, ọ nwere ike ịdị naanị n'okwu ndị a gbazitere. 

Ọnọdụ nke akụkụ okwu na-emepụta ụdaume dị iche na ọnọdụ ndị e weere na-emepụta ụdị ụda ahụ n'asụsụ Europe. T na D, dịka ọmụmaatụ, dị ala karịa na Bekee mana dị elu karịa na Portuguese. L bụ asụsụ dị larịị karịa na Bekee ma ọ bụ Portuguese. Asụsụ ahụ nwere ọtụtụ ụdaume, gụnyere prenasisated plosives na ụda alveolar sibilant affricate (ụda ts). Emil Pearson, Luchazi Grammar, pp. 5, 6, 7

 Mkpụrụedemede Emil Pearson, Luchazi Grammar, pp. 5, 6, 7  
N'ihuỊlaghachi azụN'akụkụɪ iːʊ uːN'etitiɛ ɛːỌ bụ n'afọ ka a na-akpọ ɔːEmeghea aːDiphthongs
Mkpụrụedemede dị nso n'ihu (i), mgbe ọ na-apụta n'ihu ụdaume ọzọ, na-aghọ Ọkara ụdaume ma dee ya y, ọ gwụla ma ụdaume bu ya ụzọ ozugbo, mgbe ọ nọgidere na-abụ m. Ihe atụ: yange, wax.

Mkpụrụedemede nwere ụkpụrụ Continental ma ọ bụ Italian. Ha dị mkpụmkpụ mgbe a na-emeghị ka ha sie ike ma na-agbatị mgbe a na'ime ha okpukpu abụọ ma ọ bụ mgbe a na na-emesi ha ike na njedebe nke okwu.

 Mkpụrụedemede a bụ Ogologo mgbe a na-ekwusi ike, dị ka a na tata, nana.

Ọ dị mkpirikpi mgbe a na-ekwughị okwu ma ọ bụ n'ihu ụdaume abụọ ma ọ bụ y ma ọ bụ s na ngwaa monosyllabic, dị ka tata, paya, asa, hanga. A na-agbatị ya mgbe a na-agbakwunye ya okpukpu abụọ ma ọ bụ na-emesi ya ike na njedebe nke okwu ma ọ bụ nkeji okwu. Ihe atụ: ku laako.

 Mkpụrụedemede e bụ Ogologo mgbe a na-ekwusi ike, dị ka a na heta, seza.

Ọ dị mkpụmkpụ mgbe a na-etinyeghị ya n'ahụ, dị ka ọ dị na Het, seze.Ọ dị mkpirikpi na uru nke e na henga, lenda n'ihu ụdaume abụọ. Ewezuga hembo na membo (n'ihi njikọta nke ụdaume). Ọtụtụ okwu ndị sitere na Portuguese nwere ụdaume dị mkpirikpi ọ bụ ezie na ha anaghị eso ụdaume abụọ. Ihe atụ: pena, papelo, luneta, ngehena, wdg. A na-agbatị ya mgbe a na-ekwusi ike na njedebe nke okwu.

 Mkpụrụedemede m bụ Ogologo mgbe a na-ekwusi ike, dị ka e na tina, sika.

Ọ dị mkpirikpi mgbe a na-ekwughị okwu ma ọ bụ n'ihu ụdaume abụọ, dị ka e na Citi, linga. Na monosyllabi ọ dị mkpụmkpụ, dịka m nọ na ya. Ihe atụ: ni, ndi. A na-eme ka ọ dị ogologo mgbe a na-enwe nrụgide. Ihe atụ: gị, fu.

 Edensibia 
Nnyocha ndụdaume). Ọtụtụ okwu ndị sitere na Portuguese nwere ụdaume dị mkpirikpi ọ bụ ezie na ha anaghị eso ụdaume abụọ. Ihe atụ: pena,