Asụsụ Yali

Yali (Yaly, Jalè, Jaly) bụ Asụsụ Papua nke Indonesia New Guinea. Ndị Yali bi n'ebe ọwụwa anyanwụ nke Ndagwurugwu Baliem, na Western Highlands.

Ọdịiche dị iche iche dị ukwuu nke na Ethnologue na-enye koodu dị iche iche na ụdị atọ:

 Ndagwurugwu Pass, nke a makwaara dị ka Abendago, North Ngalik, na Western Yali; subdialects bụ Ndagwurịta okwu Pass, Landikma, Apahapsili.
 Ninia, nke a makwaara dị ka North Ngalik na Southern Yali (Yali Selatan).
 Angguruk, nke a makwaara dị ka Northern Yali.

Otú ọ dị, ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na ọ dịghị ihe a maara banyere asụsụ a. Ọbụna nnọchiaha ahụ egosighi maka Ross (2005) iji dabere na nkewa.

Siegfried Zoellner, onye ozi ala ọzọ nke Germany, sụgharịrị Bible n'asụsụ Yali n'etiti 1960 na 1973.

 Ọmụmụ ụdaolu 
Phonology nke asụsụ Yali: 
+Mkpụrụ okwuBilabialAlveolarPalatalVelarMkpịsị akaỤgbọ imimnPlosiveala dị larịịbdɡọk ɡNrimbndŋɡaspiratedphthimplosivekaIhe na-esiri ikefshN'akụkụlỌkara ụdaoluwj
A na-akpọ ụda /ɡ/ na njedebe nke okwu /ʁ/.
+MkpụrụedemedeN'ihuCentralỊlaghachi azụN'akụkụiuN'etitinaoAla Dị Alaa

 Okwu na ahịrịokwu ndị bụ isi 
Ihe na-esonụ bụ ndepụta nke okwu na ahịrịokwu ndị bụ isi n'asụsụ Yali:

  - otu esi eme ka ị dị
  - ekele maka gị
  - a na-anabata gị
  - enyi
  - ọ dị mma
  - nke ahụ
  - nke a
  - na
  - ikwu okwu
  - asụsụ
  - nwoke
  - akụkọ m / steeti
  - akụkọ gị (sg.) 
  - maka onwe m
  - maka onwe gị
  - maka ya
  - maka onwe anyị
  - maka onwe gị/onwe gị
 fam - *ọgwụgwụ nke nkwupụta
  - Obi dị m ụtọ
  - Enwere m mmasị na nke ahụ
 a den angge - enwere m
  nomin - S/ọ bụ enyi m
 nomini - Ha bụ ndị enyi m
 ar nomin fano - S/ọ bụ ezigbo enyi
 ir a nomini Amerikoan - Ndị enyi m si America
 a nune Yali inune fam - Ana m ekwu Yali

 Aha nnọchiaha 
Ndị a bụ nnọchiaha onwe onye nke asụsụ Yali:
+Ndị nnọchiaha nweere onwe haOtuỌtụtụOnye nke mbụafọnirOnye nke abụọharụgwọ ọrụOnye nke atọarịịga

 Edensibia 



 Njikọ mpụga 

 Yali (Apahapsili) DoReCo corpus nke Sonja Riesberg chịkọtara. Ihe ndekọ ọdịyo nke ederede akụkọ na transcriptions oge-dabere na ọkwa ekwentị, nsụgharị, na oge-dabara morphological annotations.

nke nta ka ọ bụrụ na ọ dịghị ihe a maara banyere asụsụ a. Ọbụna nnọchiaha ahụ egosighi maka Ross (2005) iji dabere na nkewa