Ogige Ntụrụndụ Ochie nke Oyo

. Ogige Ochie Oyo bụ otu n'ime ntakiri mba Nigeria, nke dị n'ofe ugwu Oyo steeti na ndị Kwara State, Nigeria .  Ogige iro dị 2,512 km 2 nke ala dị n'ebe ugwu Oyo steeti, ndị na-egosipụta Nigeria, na latitude 8° 15' na 9° 00'N na longitude 3° 35' na 4° 42' E. [1] Ebe  ahụ idla ahụ n'ebe a na-ahụ maka ezere.  vantage ọnọdụ nke oke ala yana ụdị anụ dị dị iche iche na ntọala omenala/ihe mere eme.  [2] ime obodo iri na otu nke iri n'ime ha dabara na steeti Oyo na otu dị na Kwara Steeti gbara ya gburugburu.  [3] The Administrative Head Office dị na Oyo, Isokun n' saw okporo ụzọ Oyo-Iseyin, ebe ike ịme ozi mkpa na akwụkwọ akwụkwọ.  [4] Nhazi ala na ebe a haziri hazi n'ime nnukwu akwụkwọ ahụ emeela ka ụlọ ọrụ bụrụ na-amasị ọha na eze.  Ọ bara aka na akụ osisi na anụmanụ buffaloes, bushbuck na ụdị dị iche iche.  Ogige ọgụ dị mfe site na ndị na-egwu egwuregwu na igwu egwuregwu Nigeria.  [5] Obodo na obodo kacha nso dị n'ụdị Oyo ochie ochie Saki, Iseyin, Igboho, Sepeteri, Tede, Kishi, na Igbeti, bụ ndị nwere ikike ịzụrụ na omenala nke ha maka njem nlegharị anya.

Ogige ahụ na-ahụ aha ya site na Oyo-lle (Old Oyo), isi obodo ndị soja oge ochie nke ukwu Oyo nke ndị Yoruba, ma nwee mkpọmkpọ ebe nke obodo a.  Ogige spy mba ahụ sitere na ebe nchekwa mbụ mbụ, Upper Ogun akara na 1936 na Oyo-lle sere na 1941. [1] A tụụrụ ndị a bụrụ ka ebe nchekwa egwuregwu na 1952, wee ihe ma kwalite ka ọ dị ugbu a.  nke nhọrọ mba

.  Ka ọ na-erule afọ 2022, Cel kwuru na n'agbanyeghị njem nlegharị anya mgbe niile yana iwu nchekwa, ihi ahụ nọ n'ihe egwu n'ihi nta igbu na osisi na mgbakwunye na mgbachi ehi.  [1] Ọ bụ ebe na nta ego belala site na akwụkwọ 2000s, ie anụ ka bụ nsogbu na òtù Miyetti Allah na- ekwenyere na ike iwu na-akwadoghị bụ ihe dị mkpa na-eche echiche ihu, ma na-azọrọ  na ọtụtụ ndị na-azụ anụ n'anụ ahụ nri kpọmkwem ebe ahụ dị ma ọ bụ mkpa gburugburu ebe obibi.  Na mgbakwunye, onye na-ahụ maka gburugburu ebe obibi bụ Eme Okang ike na ike ihu igwe kwabakwara ndị na-achị ehi na ndị na n'ime akwụkwọ ahụ.  [2] N'afọ sochirinụ, njide nke ọtụtụ ndị na-egwuputa ihe n'ụzọ iwu na-akwadoghị na ndị na-achị ehi na mgbakwunye na ndị na-ahụ anụ mere n'oge a na-eme nchekwa.

 Ebe 
Ogige ahụ nwere ngụkọta ala dị 2,512km2 ma dị na ndịda ọdịda anyanwụ ogige Nigeria, akpan akpan Northern Oyo State na latitude 8o 15' na 9o 00'N na longitude 3o 35' na 4o 42' E. Ebe ahụ etinyelarịrị ebe ahụ. Parking n'ebe dị anya nke oke ala yana ọtụtụ anụ ọhịa na ntọala omenala/akụkọ ihe mere eme. Mpaghara ọchịchị iri na otu (11) nke iri (10) n'ime ha dabara na steeti Oyo na otu (1) na Kwara Steeti gbara ya gburugburu. Isi ụlọ ọrụ nchịkwa dị na Oyo, mpaghara Isokun n'akụkụ okporo ụzọ Oyo-Iseyin, ebe enwere ike ịme ozi dị mkpa na ntinye akwụkwọ.  Nhazi ala na ebe a haziri ahazi n'ime nnukwu ogige ahụ emeela ka ụlọ ọrụ ahụ bụrụ ihe na-amasị ọha na eze. 

Ogige ahụ na-ekpuchi 2,512 km 2, ọtụtụ n'ime ala dị larịị na elu 330 m na 508 m n'elu oke osimiri. Osimiri Owu, Owe na Ogun na-agbapụta akụkụ ndịda, ebe osimiri Tessi na-agbapụta mpaghara ugwu. Mpụga nke granite bụ ụdị nke mpaghara ugwu ọwụwa anyanwụ nke ogige ahụ, gụnyere na Oyo-lle, nwere ọgba na ebe nchekwa okwute dị na oke ugwu. [ a chọrọ nkọwa ]

Ogige ahụ nwere ọnụ ọgụgụ ndị bi na African buffalo, kob, bushbuck, roan antelope, western hartebeest, patas enwe, na waterbuck .  Ogige Ogige Oyo Ochie bụbu ebe obibi maka nkịta ọhịa dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Africa ( Lycaon pictus manguensis ); Otú ọ dị, a kpochapụrụ ụdị ndị ahụ na ogige ntụrụndụ n'ihi nrụgide ịchụ nta na ụbara ọnụ ọgụgụ mmadụ na mpaghara ahụ. 

 Edensibia 

Òtù:Ȯra Kwara
Òtù:Ȯra Ọyọ