Nkà mmụta kpakpando oge ochie

. Archaeoastronomy (nke a na-akpọkwa archeoastronomy ) bụ ọkụ ihe na-eme mmetụta ihe [1] ma ọ bụ multidisciplinary [2] otú ndị mmadụ n'oge gara aga si "ihe ihe ndị dị na mbara igwe, ka ha si jiri ihe.  ndị a na-eme ihe na ọrụ dị na mbara igwe na-ekere na omenala ha ".  [3] Clive Ruggles na-arụ ụka na ọ bụ ihe na-eduhie eduhie onye archaeoastronomy dị ka mkpa nke mbara igwe oge ochie, dị ka astronomy nke oge a bụ àgwà, ebe archaeoastronomy na- .  na mbara igwe site na omenala ndị ọzọ.  [4] [5] A na-akpa ya na ethnoastronomy, igbu ihe gbasara mmadụ nke skywatching na mmadụ nke oge a.  Archeoastronomy na-eke njikọ chiri anya na mbara igwe ndị ihe mere eme, iji ihe ndị na-eme ihe mere eme nke ihe omume zaa nsogbu nke mbara igwe na-eme ihe mere eme nke mbara igwe.  gara aga.

. Chiu & Morrison 1980 Magli 2008Archaeoastronomy na-eji ụzọ dị iche iche ndị na-eme nke omume ndị gara aga nkà ihe ochie, nkà ihe ọkụ, ọnụ ọgụgụ na ihe omume omume, na ihe mere eme.  [1] N'ihi na ụzọ ndị dị iche iche ma na-eji data sitere na isi ozi dị iche iche, ijikọta ha na ike na-pụtara ọnụ bụ ihe isi ike dị ogologo oge maka ndị na-ewere ihe ochie.  [2] Archaeoastronomy na-e ihe niches mmekọ na nkà-eji ochie na mbara ala na nkà ihe ochie .  Ihe ọmụma nke ihe nwere ike na-ejikọta na mbara igwe ike i ike otú a ga-esi emepụta mbara ala sara mbara n'ime ike usoro nke okike, dị ka mbara igwe Mayan na-enyere na ọrụ ugbo.  [3]                                                                         akpa nkata gbasara usoro mbara igwe gbanyere n’okporo ụzọ obodo.