Alhassan Dantata

Alhassan Dantata (1877 – 17 Ọgọst 1955) bụ onye Northern Nigeria na-azụ na kola nuts and ground nuts, na ọ bụ onye na-ekesa ngwa akara Europe .  O butere nnukwu ụlọ ọrụ Britain ihe ngosi ma nweekwa ikike na Gold Coast .  N'oge ọnwụ ya, ọ bụ nwoke kasị baa ịrịba na West Africa .  Ọ bụ nna nna Aliko Dangote, onye kasị baa ịrịba na Nigeria na Africa

 Ndụ mbido 
A Mini Dantata na 1877 na Bebeji, Kano Emirate na Sokoto Caliphate, otu n'ime ọtụtụ ụmụ Abdullahi na nri ya, Amarya.  Abdullahi bụ nwa Baba Talatin, ọ bụ Baba Talatin bụ onye si Katsina kpọbata akara ya na Madobi dị na Kano mgbe nna ya a na-akpọ Ali nwụsịrị, Abdullahi gara n'ihu na-arụ ọrụ site na Madobi ruo 1877, mgbe ọ gawara.  njem gaa n'isi ụlọ ọrụ Gonja .  nke Ahia Kola nut na Ghana, egosi ya ihu Alhassan na campsite (Zango) nke Bebeji, mgbe o si njem lọta, o bụrụ ihe Madobi maka Bebeji .  [1] Ndị egwuregwu abụọ bụ Agalawa bara ịrịba, bụ́ ndị na-azụ akara n'ebe dị anya n'alaeze Hausa.  [1] Abdullahi ọnwụ na Bebeji gburugburu 1885.

Ụmụ Abdullahi dị obere nke na ha jikwa akụ na ụba ya. Ha niile nwetara òkè ha dịka iwu islam siri dị mgbe ọ nwụrụ. Amarya, dị ka nne di ya, bụ onye na-azụ ahịa akụ na ụba n'onwe ya. Mgbe di ya nwụsịrị, o kpebiri isi na Bebeji gawa Ghana, bụ́ ebe o nwere mmasị n’ahịa. Ọ hapụrụ ụmụ ya na Bebeji, n’aka otu agadi nwanyị ohu aha ya bụ Tata. [ a chọrọ nkọwa ]

 Agha Obodo Kano na ịgba ohu 
. Dantata ka dị afọ iri na ụma mgbe nnukwu ọgbaghara mere na Kano Emirate site na 1893 ruo 1895. Enwere mmadụ abụọ na-azọrọ na Emirate Kano mgbe Emir Muhammad Bello nwụrụ na 1893. Tukur bụ nwa ya nwoke.  Tukur kpàkpàre chi site n'aka onye Tijaniyya ma nkwado nke ndị Agalawa.  A gafegoro Yusufu mgbe Bello nti Emir.  Yusufu ụdị mgbochirechi n'ibu akwụkwọ Qaadiriyya.  N'agha obodo nke osisi ya, ndị agha Yusufu meri Tukur, ma were aha Emir.  [1] N'ihi Nkwado Agalawa nke Tukur, Dantata na ndị ọzọ Agalawa ejirila ihe ojiji ha ma jide ọtụtụ.  E jidere Dantata na ike ya maka ihe mgba, n'egwu egwu nke ịgba ohu.  Ha ákwà ya ma Dantata la n'akụkụ n'ahịa na-ahụ ihe akara ya na gburugburu Kano

Ma Maris anya, mgbe a tọhapụrụ ya n'ịbụ ohu gburugburu 1894, Dantata sonyeere ndị njem na-aga Gonja iji hụ nne ya.  Ọṣọra ụfọdụ ihe na Bebeji, ree ọkara n'ime ha n'ụzọ na nke ọzọ na Accra.  O nwere ike anya na nne ya bara ga-ahapụ ya ka ya na ya biri ma ike ya na-arụ ọrụ n'etiti obodo Gold Coast Agalawa.  Otú ọ dị, nke a na-akpata.  Mgbe o zuru ike naanị otu ụbọchị, akwado ya gaa na mallam, ike Dantata ka ọ nrụpụta ebe ahụ ruo mgbe ọ dị obere na Bebeji.  Dantata rụsiri ọrụ ike na Ghana ntụ ka ọ bụ na Bebeji.  Mgbe a gụchara Koran, ọ ga-aga ike maka mallam ya na onwe ya nri.  Ọ dị ọrụ maka ego na Tọzdee na ịhụ.  Dị ka ọ dị n'omenala, ihe ka ukwuu n'ihe ọ na-akpata gara na mallam ya.  N'oge ụfọdụ ọ la nchekwa Bebeji n'agụm akwụkwọ akụ na ọrụ ya.  N'ebe ahụ, Tata ihe na-esi ọnwụ na ọ ga-echekwa ihe ọ blla kwa awụ </link>[ a amụ ]

 Ọrụ 
Dantata ịbụ onye aha ogologo oge n'onwe ya.  Ɔ saa na Bebeji ruo mgbe okwu mkpa.  O ji ụzọ ọhụrụ ahụ na-aga Ibadan na Legọs wee wulite nke ndị mmekọ ahia ya.  Kama iweta mmetụta kola n'akpa anụ, ọ na-eji ụgbọ mmiri na-ebufe ha n'etiti Accra, Kumasi, Sekondi na Lagos .  Ọ bụ ya bụ onye mbụ ụzọ mepere a.  Ihe ọhụrụ a na ndị na ndị Europe nyere aka guzobe akụ na nyere ya na ngwaọrụ.  [ a nkịtị]

Na 1906, ọ malitere ịgbasa mmasị ya site n'ịzụ ahịa n'ụdị bead, necklaces, akwa Europe, na ngwa ahịa. Nne ya, onye na-alụbeghị di ọzọ, nwụrụ na Accra gburugburu 1908. Mgbe ọ nwụsịrị, o lekwasịrị anya na ohere ọhụrụ na Lagos na Kano. 

 Isi ọrụ 
Dantata nwere ụlọ na Bebeji na enweghị ihe onwunwe na nnukwu obodo azụmahịa nke Kano. O nweghi ụlọ ebe ahụ, mana afọ juru ya na ebe obibi nke patoma (onye nwe ụlọ) nyere ya. Mgbe ndị Briten chụpụrụ onye nọchiri Yusufu na 1903, ha họpụtara Abbas ka ọ bụrụ Emir nke Kano. Dị ka akụkụ nke nchikota, Abbas weghachiri ndị ezinụlọ Agalawa ala ndị a napụrụ na Kano. Dantata wuru ụlọ mbụ ya na mpaghara Sarari nke tọgbọrọ chakoo (mgbatị Koki) na Kano. [ a chọrọ nkọwa ]

N'ihe ndekọ niile, Dantata na-arụsi ọrụ ike, na-enweghị isi na enweghị nkọwa n'àgwà nke ya. Ọ bụkwa ezigbo onye njikwa ego. O nwere ezi uche iwere Alhaji Babba Na Alhassan onye jere ozi dị ka onye isi ego na Alhaji Garba Maisikeli dị ka onye na-ahụ maka ego ya afọ iri atọ na asatọ. Dantata esighị n'azụ oche rụọ ọrụ mana etinyere onwe ya na ndị ọrụ ya. 

 Ụlọ ọrụ azụmahịa nke Europe 
N'afọ 1912, mgbe ndị Europe malitere igosi mmasị na mbupụ nke groundnut, ha kpọtụụrụ ndị ahịa Kano ebidolarị site n'aka Emir Abbas na onye isi ha, Adamu Jakada. Ụfọdụ ndị ahịa Kano guzosiri ike dịka Umaru Sharubutu, Maikano Agogo nabatara ihe ha nyere ha. [ a chọrọ nkọwa ]

Dantata amaralarị ụzọ ndị ahịa nwere ike isi kpata akụ site n'ịzụta koko maka ndị Europe na Gold Coast. O nwere ọtụtụ uru karịa ndị ọchụnta ego Kano ndị ọzọ: asụsụ, akụ na ụba na afọ. Ọ nwere ike ịsụ bekee ma soro ndị Europe na Legọs na Accra nwee mmekọrịta ozugbo. O nwere nnukwu ego. N'adịghị ka ndị ahịa Kano ndị ọzọ guzosiri ike, ọ nọ n'etiti afọ iri atọ ya, nwere obere ezinụlọ na ndị na-akwado nkwado. N'agbanyeghị ụnwụ nri na Kano na 1914, ọ na-achị ngwa ngwa ahịa ịzụrụ ahịhịa site na nkwalite, mgbazinye ego na kọntaktị. [ a chọrọ nkọwa ]

N'afọ 1918, ụlọ ọrụ Royal Niger nke dị na UK (mgbe e edi edi United Africa Company )-ahụ onye na-elekọta ha ka ha na-azụrụ ha, Dantata zara ihe ha nyere ha.  A na-ekwu  na ọ na-azụta ihe dị ka ọkara nke mmetụta akụ nile nke United Africa Company isiokwu na ugwu Nigeria.  [ a chọrọ nkọwa ]

Ka ọ na-erule 1922 Dantata abụrụla onye ọcnta ego kacha baa n'ikiri na Kano, ndị ọzọ ndị na-ejija ndị ọzọ.  Na 1929, mgbe Bank of British West Africa meghere alaka na Kano, Dantata debere mmetụta ego ngosi iri abụọ kamel na ya.  (N'ihi nri, ego ya ana ekiri ọmụrụ nwa).  Obere oge tupu ya, ọ bụ aka na pyramid iri isii " groundnut " na Kano wee sị, "Ndị a niile bụ nke m".  </link>[ a nkịtị ]

Dantata tinyere akwụkwọ maka ikike ịzụta na mbupụ ahịhịa na 1940, n'otu ọkwa nke United Africa Company. Otú ọ dị, e nyeghị ya n'ihi agha na ọnọdụ akụ̀ na ụba zuru ụwa ọnụ. N'afọ 1953–54 ọ ghọrọ onye na-azụ ahịa nwere ikike, nke nyere ya ohere ire ya na bọọdụ ịre ahịa Groundnut nke Nigeria kama ịbụ ụlọ ọrụ ọzọ. [ a chọrọ nkọwa ]

O nwere ọtụtụ njikọ azụmahịa ma na Nigeria ma na mba ndị ọzọ dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Africa, karịsịa Gold Coast. Ọ bụghị nanị n'ọkụ na kola ka o mere kamakwa n'ahịa ndị ọzọ. Ọ na-ere ahịa ehi, akwa, bead, nkume dị oké ọnụ ahịa, ọka, eriri na ihe ndị ọzọ. [ a chọrọ nkọwa ]

 Njem njem na Mecca 
Dantata ji ụgbọ mmiri mee njem njem ( hajj ) na Mecca na 1920s.  Na njem a ọ gara England ma British ya George V. Dantata njem njem nke ndị mmadụ ndị ọzọ na Mecca, omenala na-aga n'etiti ụmụ ya.  Nwa ya nwoke, Alhaji Aminu Dantata na ụmụ ụmụ ya dị ka Hajiya Mariya Sunusi Dantata yana ụmụ ụmụ ụmụ ya, Aliko Dangote ka na--aying njem njem nke ndị mmadụ ndị ọzọ na Mecca kwa awụ.

 Ọnwụ 
Na 1955, Dantata dara ọrịa.  N'ihi oke ọrịa ya, ọ pịa onye isi njikwa ego ya, Garba Maisikeli na ụmụ ya.  Ọ gwara ha na ụbọchị ya na-azụrute ìgwè ma dụọ ha ọdụ ka ha na-ebikọ ọnụ.  O nwebere nkwado maka ụlọ ọrụ o hibere (Alhassan Dantata & Sons).  Ɔ gwara ha ka ha ghara ikwe ka ụlọ ọrụ ahụ daa.  Ọ pụta ha ka ha gosiri na-alụ n'ime ime ruo ókè o kwere mee.  Ɔ gwara ha ka ha zere ndị ha na ndị akara Kano bara arịrịọ.  Ha kwesịrị ilekọta ndị ikwu ha, ndị ogbenye nọ n'etiti ha.  hụrụ atọ ka e ịhụ, ọ nwụrụ n'ụra ya na Wednesday 17 August 1955. E liri ya n’iche ya dị na ngalaba Sarari

 Ụmụ ụmụ 
Ụfọdụ ụmụ Alhassan Dantata gụnyere:

 Ahmadu Dantata (1916–1960): nwa nwoke, onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị 

 Sanusi Dantata (1917–1997): nwa nwoke, onye ọchụnta ego na-aga nke ọma
 Alhaji Abdulkadir Dantata: nwa nwa Mfonobong Nsehe. 
 Aliko Dangote (amụrụ 1957): nnukwu nwa nwa, onye ijeri mmadụ
 Mudi (Sulaiman) Dantata (1916–1960): nwa nwoke, onye ọchụnta ego

 . Mahmud Dantata, nke a ma ama dị ka Mamuda Wapa (1922–1983): nwa nwoke.  Mgbe ọ akwụkwọ akwụkwọ na Mahadum Gold Coast (Ghana) ọ strat onye isi ode akwụkwọ nna ya wee mee ka ọrụ ya dị ọhụrụ.  O mechara hiwe ụlọ ọrụ ndị pilgrims nke West Africa na 1948 wee malite ọsụ ụzọ myirịta Market Currency Trading na West Africa.  Onye Azụmaahịa Genius Shrewd wetara egosi Dantata ama ama n'ime mba ima ima Africa

 Aminu Dantata ( mmalite 1931): nwa nwoke, onye ọchụnta ego

 Ntụaka 

Òtù:Pages with unreviewed translations