Akpan Utuk

Category:Articles with hCards
Akpan Utuk bụ onye agha nwere atụmatụ na ihe ịga nke ọma na Ndị agha Biafra.  

 Mmekọrịta Biafra 
N'afọ 1967, mgbe Agha Obodo Naijiria malitere, Utuk, onye Ibibio, sonyeere ndị agha Biafra ma rịa elu ngwa ngwa. A na-ekwu na Utuk lụrụ ọgụ n'ọtụtụ agha buru ibu n'oge agha ahụ. Mgbe e mere Utuk Colonel, e mere ya onye isi nke Biafran 16th Division iji chebe obodo Owerri site na Ndị agha Naijiria na-abịanụ. Mgbe General Benjamin Adekunle kpebiri ịwakpo Aba kama Owerri, obi dị ya ụtọ ma kpebie ịnọ azụ ma hapụ Major Timothy Onwuatuegwu  ka ọ chịkwaa ndị Naijiria. Mgbe agha dị iche iche na Aba na Umuahia Utuk atụghị anya ka ndị agha Naijiria rute. Na Septemba 17, 1968, General Benjamin Adekunle wakporo Owerri. Utuk na ndị ikom ya meriri ndị agha Adekunle ma manye ha ịgbaga Oguta, mana mgbe Utuk rutere Oguta ọ zutere ike égbè siri ike site n'aka ndị agha Adekunle.

Utuk gbagara Umuahia wee hapụ Owerri ka ọ ghara ibi. Ozugbo Owerri Biafran, Onye isi ala Odumegwu Ojukwu, mere onwe ya onye ọchịagha ma nye iwu ka Utuk na Major Onwuatuegwu wakpo ma weghachite Owerri. Iwe maka ọnwụ agha nke Major Onwuatuegwu  ukwuu nke na o nyere iwu ka ngalaba ahụ gbuo onye agha ahụ kpachaara anya gbuo Onwuatu egwu kama iburu ya dị ka onye agha agha. Mgbe ọnwa asaa nke ọgụ siri ike gasịrị, Utuk nwere ike weghachite Owerri. Mgbe e weghachiri Owerri, Ojukwu zigara Utuk na Onwuatuegwu na Umuahia maka nchebe. Na Machị 22, 1969, General Mohammed Shuwa nke Naijiria wakporo steeti Abia nke oge a na ndị ikom 8,500. Nnukwu ndị agha MiG-17 tụrụ bọmbụ n'obodo Uzuakoli na Arochukwu, mana ha emebighị ihe nchebe Biafra ọ bụla. N'abalị iri abụọ na abụọ n'ọnwa Eprel, Shuwa nwere ike ịgafe usoro nchebe Onwuatuegwu ma nwee ike iweghara Umuahia. Utuk kpebiri ịwakpo obodo ahụ ma mgbe awa anọ nke ndị Naijiria bi, Utuk nwere ike weghachite obodo ahụ.

 Mfu 
Mgbe ọnwa itoolu gachara, mgbe Biafra nyefere onwe ya na Naịjirịa, a hụrụ Utuk n'oge ikpeazụ n'otu oriri na Lagos na mbido afọ 1970. 

 Hụkwa 

 Ndepụta nke ndị furu efu

 Ebe e si nweta ya 



 Ihe odide