Ụmụ nwoke Bakassi

Ndị Bakassi Boys bụ otu ndị okorobịa n'ala Igbo na Naijiria na-eme ngagharị iwe na mpaghara ndịda ọwụwa anyanwụ nke Naịjirịa. Ọrụ nke otu ndị na-eme ihe ike gụnyere ndị ohi, igbu ọchụ ememe, ịtọrọ mmadụ, dịka akuko Eddy Nawgu, onye a siri na ọ bụ onye amụma na onye otu  nke ha gburu ma gbupụ isi.

Ụmụ nwoke Bakassi na-ejikarị mma na égbè, ma n'eyi ọtụtụ ihe ọgwụ ￼ ọji na ￼￼ ọgwụ a gwọrọ agwụ gburugburu ahụ ha. Ha na-arụ ọrụ n'ógbè Igbo nke Naijiria ma bo ha ebubo igbu ọchụ na mberede nke ndị a na na'enyo enyo na ha bụ ndị ohi, ndị na - ndị omempụ, ogbu mmadụ, mmadụ rụrụ arụ, na onye ọ bụla ha lebara anya ka onye ọjọọ. Otú ha si ekpebi ma mmadụ ọ bụrụ onye ọjọọ ma ọ bụghị bụ, iji anwansi gbara ọchịchịrị, etinyere n'ime mma ọlaọcha n'obi onye ọ bụla a na-enyo enyo, ma bụrụkwa na agba mma ahụ gbanwere site n"ọlaọfa n'acha "ọbara ọbara", ọ pụtara na onye ahụ mere mpụ jọgburu onwe ya n-oge ụfọdụ na ndụ ya, a ga-egbu onye dị otú ahụ ozugbo.

N'akụkụ ndịda ọwụwa anyanwụ nke Nigeria, ọkachasị Anambra State, ha ka na-enweta nkwado a ma ama n'ógbè ebe ha n'ihi na nsogbu ụfọdụ na mpaghara ahụ belatara nke ukwuu kemgbe e bidoro otu vigilante na 1998. Dị ka akwụkwọ ndị ụlọ ọrụ mgbasa ozi dị iche iche nke Naijiria si kwuo, ha nwere ihe a na-ekwu na ha enweghị ike ịgba égbè - ọbụru godi mgbe a gbagburu ha ọtụtụ ugboro n'ebe dị nso, a sịrị na ọ gaghị agbapụ ma ọ bụ merụọ ahụ ọ bụla. A na-akpọ ike a  Odeshi n'etiti ndị Igbo nke Naijiria.  Odeshi bụ okwu Igbo nke pụtara "Ọ naghị agbapụta" ma ọ bụ "ọ gaghị agbapụ", 

ọ pụtara na ọ bụrụ na onye ọ bụla ejiri égbè gbaa , , ọ gaghị agbawa okpụkpọ ahụ ha, ya mere ọbara ha agaghị agbafu.

Ụmụ nwoke Bakassi agbanweela aha ugbu a ha bụzi Anambra Vigilante Services ma belata ọrụ ha nke ukwuu.

 Akụkọ ihe mere eme 
Otu ndị a natara aha ha site na mpaghara Bakassi, mpaghara mmanụ jupụtara na Annang-Efik-Ibibio nke ndịda ọwụwa anyanwụ Naijiria. Ndị Bakassi Boys pụtara dị ka otu ndị na-eme  ike n'otu oge ahụ na mmụba dị ukwuu na mpụ nke Abia State.

Ha nwere nkwado nke gọvanọ, Orji Uzor Kalu. O kelekwara enyemaka nke otu ahụ n'ịlụso mpụ ọgụ na Aba na gburugburu ya. Otú ọ dị, ka ọnụ ọgụgụ mpụ na-agbadata na Aba, ọnụego mpịakọta ndị ọzọ dị n'ebe ọwụwa anyanwụ Igbo  agbadataghi, na ọnụ ahịa mpụta n"ebe ụfọdụ, gụnyere Onitsha, nọkwa na'ịdị elu. A kpọrọ ụmụ nwoke Bakassi ka ha gaa obodo ukwu ndị ọzọ, gụnyere Onitsha na Owerri, iji kpochapụ ndị omempụ.

N'oge, ndị na echedo obodo dị iche iche dizi ka ndị na maghị ọrụ ha na kwa ndị ụmụ nwoke Bakassi  ma ndị n'ere ahịa ma na azụ ahịa bịa ziri dizie ezigbo mma. N' ihe niile a, ndị gburugburu ọchịchị obodo ndị nke gọvanọ dị iche iche, kwuru na ụmụ nwoke Bakassi na-emekwa ofe na igbu ndị mmadụ ha kwukwara na ọtụtụ gọvanọ jiri ụmụ nwoke Bakassi emeja ndị ọzọ. Maka otu ihe siri dapụtara ndị otu ọzọ, otu ụmụ nwoke Bakassi agbaala mgbọ ị gbanwee onwe ya ka Anambra State Vigilante Services.

 Na mgbasa ozi 
Ihe nkiri akpọrọ Issakaba, dịka aha maka Bakassi, bụ nke Lancelot Oduwa Imasuen mepụtara n'afọ 2000, ọ gosipụtara mmalite nke otu ndị vigilante na otu ha na Eddy Nawgu sịrị je.

 Hụkwa 

 Nzukọ Ndị Oodua
 Amotekun

 Ihe odide 

 Osita Agbu, Ethnic Militias na iyi egwu maka ọchịchị onye kwuo uche ya na Post-Transition Nigeria, Nordic African Institute, 2004
 BBC, Gang Rule na Naịjirịa
 Gamji.com, Eziokwu Banyere Ụmụ nwoke Bakassi
 Human Rights Watch, The Bakassi Boys: Ikike nke igbu ọchụ na ịta ahụhụ
 Harry Nwana, Onye bụ ụmụ nwoke Bakassi, Vanguard, December 28, 2000