Qimant language

Asụsụ Qimant bụ asụsụ dị oke egwu na-asụ nke obere obere na ndị agadi nke ndị Qemant na ugwu Etiopia, ọkachasị na mpaghara Chilga na mpaghara Semien Gondar n'etiti Gondar na Metemma.

 Nchịkọta 
Asụsụ a bụ nke ngalaba ọdịda anyanwụ nke asụsụ Agaw ma ọ bụ Central Cushitic. Ndị ọzọ (na-apụ apụ) na ngalaba a bụ Qwara na Kayla. Yana asụsụ Kushitic ndị ọzọ niile, Qimant bụ nke ezinụlọ asụsụ Afro-Asia.

 Mgbasa ala na ọnọdụ mmekọrịta asụsụ 
Qimant bụ asụsụ mbụ nke ndị Qemant nke mpaghara Semien Gondar na Etiopia. Ọ bụ ezie na ọnụ ọgụgụ ndị Qemant dị 172,327 na ngụkọ 1994, ọ bụ nanị ntakịrị ntakịrị n'ime ndị a na-asụ asụsụ a n'oge a. Ndị na-asụ asụsụ niile bi na mpaghara Chilga ma ọ bụ na mpaghara Lay Armachiho. Ọnụ ọgụgụ ndị na-asụ asụsụ mbụ bụ 1625, ọnụ ọgụgụ ndị na-asụ asụsụ nke abụọ 3450. Ndị niile na-asụ asụsụ ahụ tolitere afọ 30, ihe karịrị 75% tolitela afọ 50. A naghị ebufekwa asụsụ ahụ n’ọgbọ ọzọ nke ndị na-asụ ya. Ọtụtụ ndị Qemant na-asụ Amharic. A naghị ekwu Qimant n'ihu ọha ma ọ bụ ọbụna n'ụlọ dịka ụzọ nkwurịta okwu ụbọchị ọzọ, mana ọ na-ebelata ka ọ bụrụ koodu nzuzo.

 Asụsụ / Ụdị dị iche iche 
Ọ bụghị ihe doro anya ruo n'ókè Kayla, Qwara na Qimant bụ olumba nke otu asụsụ Western Agaw, ma ọ bụ bụ asụsụ dị iche na ibe ha.

 Ọmụmụ ụdaolu 

 Mkpụrụ okwu 
+Mkpụrụ okwu ndị na-esote yaZelealem 2003, p. 158ỌnụAlveolarPalatalVelarala dị larịịụlọ nyochaỤgbọ imimn ŋŋwKwụsịenweghị olu ttʃkkwkwuru okwubddʒɡɡwIhe na-esiri ikeenweghị olufsʃχχwkwuru okwu z ɣɣwTap r   Ihe atụlj w
Enwere ike ijikọta okwu ndị na-aga n'ihu na-aga.

 Mkpụrụedemede 
+Ụda ụdaumeZelealem 2003, p. 158 N'ihuCentralNlaghachiN'akụkụN'etiti Emeghe  

 Phonotactics 
Usoro mkpụrụedemede kachasị na Qimant bụ CVC, nke na-egosi na a na-anabata ụyọkọ consonant naanị n'usoro okwu. N'okwu mbinye ego sitere na Amharic, a nwekwara ike ịnwe consonant-ụyọkọ n'ime syllable. A naghị anabata ụyọkọ ụdaume.

 Usoro ụdaolu 
A na-agbajikwa ụyọkọ consonant nwere ihe karịrị consonants abụọ site na itinye ụdaume epenthetic /ɨ/. Usoro ụda olu ndị ọzọ bụ imi imi na iwepụta /ɡ/ na oke okwu.

 Prosody 
A mụọbeghị ihe ndị dị na Qimant.

 Asụsụ 

 Ọdịdị 
Usoro nrịbama nkeonwe na-amata ọdịiche dị n'etiti onye mbụ otu na ọtụtụ, onye nke abụọ otu, nkwanye ùgwù na ọtụtụ, na onye nke atọ nwoke, nwanyị na ọtụtụ. N'ime ngwaa ahụ, a na-eji ụdị ngbanwe niile akara. Zelealem (2003, p. 192) na-akọwapụta ụdị akụkụ atọ dị iche iche na Qimant: Zuru oke, Na-ezughị okè na Na-aga n'ihu. Dị ka n'asụsụ Cushitic ndị ọzọ, ọnụọgụgụ nke mbụ ruo itoolu na-alaghachi na usoro quinary oge ochie, ebe mgbakwunye /-ta/ gbakwunyere na ọnụọgụ abụọ ruo anọ rụpụtara na ọnụọgụ isii ruo itoolu  [nkọwa dị mkpa] (2-4 bụ ọnụọgụ atọ, 6-9 bụ ọnụọgụ anọ).

 Nchịkọta okwuZelealem 2003, p. 252-262 
Usoro bụ isi na Qimant, dị ka asụsụ Afro-Asia niile nke Etiopia, bụ SOV. Ọnụnọ nke usoro akara ikpe na-enye ohere maka iwu ndị ọzọ, ndị ọzọ a kapịrị ọnụ. N'okwu aha, aha isi na-eso ndị na-agbanwe ya. Otú ọ dị, ọnụọgụ nwekwara ike ịgbaso aha isi. Ụdị ahịrịokwu niile dị n'okpuru na-ebute ngwaa bụ isi nke ahịrịokwu ahụ.

 Okwu 
N'ihi ọnwụ asụsụ na-abịa, ọtụtụ ihe nke okwu ejirila okwu Amharic dochie anya.

 [Ihe e dere n'ala ala peeji] Asụsụ Kemantney bụ A Sociolinguistic and Grammatical Study of Language Replacement. Cologne: Rüdiger Köppe Verlag.
 [Ihe e dere n'ala ala peeji]  "Nkọwa nkọwa nke Kemant," Bulletin of the School of Oriental and African Studies 38:316-350.