Asụsụ Toposa

Toposa (nke akpọkwara Akara, Kare, Kumi, Taposa, Topotha) bụ asụsụ Nilo-Saharan (Eastern Sudan, Nilotic) nke ndị Toposa na-asụ na South Sudan.  Ụdị asụsụ ndị a na-aghọta ọnụ gụnyere Jiye nke South Sudan, Nyangatom nke Ethiopia, Karimojong, Jie na Dodos nke Uganda na Turkana nke Kenya.Jiye and Jie are the same name, but refer to different varieties Teso (nke a na-asụ na Kenya na Uganda) dị anya karịa.

 Ọmụmụ ụda 

 Mgbochiume 
ỌnụAlveolarPalatalVelarPlosiveEnweghị oluNkwupụtaAfricateEnweghị oluNkwupụtaIhe na-esiri ikeỤgbọ imiFlapIhe atụ

 Mgbochiume niile (ma e wezụga, n'ezie, maka /w/ na /j/) nwere ike ịpụta n'ụdị labialized na palatalized.

 Ụdaume 
++ATRN'ihuCentralNlaghachiN'akụkụiuN'etitinaoEmeghe
+-ATRN'ihuCentralNlaghachiN'akụkụɪʊN'etitiỌ bụỌ bụ n'afọEmeghea

 Toposa, dị ka ọtụtụ asụsụ Nilotic, nwere nkwekọrịta ụdaume na ụdaume abụọ: otu setịpụrụ na mgbọrọgwụ ire dị elu (+ATR) na -ATR setịpụrụ.  A na-egosi +ATR.  Ụdaume // na-anọpụ iche n'ihe gbasara nkwekọrịta ụdaume.Schröder & Schröder 1987b, p. 27 Ụdaume itoolu 

 itoolu niile na-apụta dị ka ndị a na-eme ka ha dị ọcha, na-adị iche nỤdaumeme ihe.  Mkpụrụedemede ndị a na-enweghị olu na-apụta n'ọnọdụ tupu nkwụsịtụ.  Ụfọdụ Toposa morphemes nwere naanị ụdaume dị elu na-enweghị olu; ọrụ ọrụ ahụ yiri ka ọ dị ukwuu na ụdaume dị ala karịa nke dị ala.Schröder & Schröder 1987a, p. 17
 Toposa nwere ụda, nke bụ ụtọ asụsụ kama okwu.  A na-eji ụda eme ihe iji gosi okwu na aha na oge na ngwaa.

 Akwụkwọ Akụkọ 





 Edensibia