Afar language

Category:Languages with ISO 639-2 code
Category:Languages with ISO 639-1 code
Category:ISO language articles citing sources other than Ethnologue 

Asụsụ Afar (Afar: ; nkè á makwaara dị kà Áfar Af, Afaraf, Qafar af) bụ asụsụ Afroasiatic nkè sitere ná alaka Cushitic. Ọ bụ ndị Afar bị ná Djibouti, Eritrea na Ethiopia na-asụ ya.

 Nchịkọta 
Á na-ekewa Afar n'ime alaka Cushitic nkè ezinụlọ Afroasiatic. A na-ekewapụkwa ya ná mpaghara Lowland East Cushitic, tinyere Saho ná Somali. Asụsụ Saho kacha nsó bụ Onye ikwu yá.

 Ebe a na-ekesa ya 
Dị kà Ethnologue si kwuo, e nwèrè 1,379,200 ngụkọta ndị na-asụ asụsụ Afar. N'ime ndị á, e dekọrọ 1,280,000 na ọnụ ọgụgụ ndị Etiopia nkè afọ 2007, ná 906,000 monolinguals debanyere áhà ná ọnụ ọgụgụ nkè afọ 1994."Afar language". 

 Ọnọdụ gọọmentị 
Na Djibouti, Afar bụ asụsụ mbà á mà ámá. Ọ bụkwa otú n'ime asụsụ mgbasa ozi nkè Redio Television nkè netwọk ọha ná ézè nkè Djibouti.

Ná Eritrea, á na-amata Afar dị ka otu n'ime asụsụ mbà itoolu nkè nwere ọnọdụ nhata n'ụzọ iwu ọ bụ ezie ná Tigrinya na Arabic bụ ìhè kachasị Mkpà n'iji y'à eme ihe. Enwere mgbasa ozi kwa ụbọchị na redio mbà ná nsụgharị nkè iwu Eritrea. Otú ọ dị, ná agụmakwụkwọ, ndị na-asụ asụsụ Afar na-ahọrọ Arabic nke ọtụtụ n'ime há na-asọpụta dị ka asụsụ nkè abụọ dị kà asụsụ nkuzi.

Ná mpaghara Afar nkè Etiopia, á makwaara Afar dị ka asụsụ ọrụ gọọmentị. Kemgbe afọ 2020, Afar bụ otu n'ime asụsụ ise na-arụ ọrụ ná Etiopia.

 Ọmụmụ ụdaolu 

 Mkpụrụ okwu 
Á na-edepụta ụdaume nkè asụsụ Afar ná orthography ọkọlọtọ n'okpuru ébé á (nkè nwere akara IPA ná brackets):
 ỌnụAlveolarRetroflexPalatalVelarỌkpụkpụ akpịrịỌkụEbe a na-akwụsịenweghị olu   t      k    kwuru okwu  b    d      g    Ihe na-eme ka ihe sie ikeenweghị olu  f    s       c    h  kwuru okwu       q   Ụgbọ imi  m    n       Ihe ndị na-eru nso  w    l     y     Tap   r    x     
Á na-ahapụ ụdaume na-enweghị ụdaolu nkè á na-ahazi mkpụrụedemede dị nso, dịka, .

 Mkpụrụedemede ná nrụgide 

 mkpirikpi

 e 
 m 
 ma ọ bụ 
 u 
 ogologo oge
 aa 
 ee 
 ii 
 oo 
 uu 

Á na-achọ ụdaume ikpeazụ nkè ahịrịokwu na-akwado (ma mesie ya ike), dịka abeh = // 'Ọ mere.'
A naghị achọ ụdaume ikpeazụ nke ngwaa na-adịghị mma (ma ọ bụ kwusie ike), dịka maabinna = // 'Ọ meghị.'
A na-eme ka ụdaume ikpeazụ nke ngwaa ajụjụ dị ogologo (ma mesie ya ike), dịka abee? = // 'Ọ mere?'
Ma ọ bụghị ya, nrụgide ná okwu ikpeazụ.

 Phonotactics 
Ụdị mkpụrụedemede nwere ike ịbụ V, VV, VC, VVC, CV, CVV na CVVC.

 Nchịkọta okwu 
Dị kà ọ dị n'ọtụtụ asụsụ Cushitic ndị ọzọ, usoro okwu bụ ịsị ná Afar bụ isiokwu.

 Usoro ide ìhè 
N'Etiopia, á na-eji ihe odide Ge'ez (ihe odide Etiopia) ede Afar. Kemgbe ihe dị ka 1849, á na-eji mkpụrụedemede Latin eme ihe n'ebe ndị ọzọ iji sụgharịa asụsụ ahụ. Tụkwasị ná nkè á, a na-edekwa Afar site ná iji mkpụrụedemede Arabic.

Ná mbido afọ 1970, ndị ụbụrụ na-aghọ nkọ abụọ ná ndị na-ahụ mba n'anya, Dimis ná Redo, kwadoro mkpụrụ akwụkwọ Afar. Á maara dị ka Qafar Feera, orthography dabeere ná edemede Latin.

Ndị ọrụ si ná Institut des Langues de Djibouti, Ministry of Education nkè Eritrea, ná Ethiopian Afar Language Studies and Enrichment Center arụwo ọrụ ná ndị ọkà mmụta asụsụ Afar, ndị edemede ná ndị nnọchi ányá obodo iji họrọ orthography ọkọlọtọ màkà Afar n'etiti usoro edemede dị iche iche dị ugbu a eji ede asụsụ ahụ. (PDF). 

 Mkpụrụ akwụkwọ Latin 


 Ihe edeturu 

 Akwụkwọ 

 Loren F. Bliese, 1976. "Afar", Asụsụ Ndị Na-abụghị nke ndị Juu nke Etiopia.  [Ihe e dere n'ala ala peeji]  Ann Arbor, Michigan: African Studies Center, Michigan State University. Peeji nke 133164.
 Loren F. Bliese, 1981. Asụsụ na-emepụta asụsụ nke Afar.  Akwụkwọ Summer Institute of Linguistics na asụsụ mpịakọta 65.   Dallas: Summer Institute of Linguistics na Mahadum Texas na Arlington.  ISBN 0-88312-083-6.
 [Ihe e dere n'ala ala peeji]  "Notes on the northern dialect of the Afar language", Journal of Ethiopian Studies 8:108.
 R. J. Hayward na Enid M. Parker. 1985.  Akwụkwọ ọkọwa okwu Afar-English-French na Grammatical Notes na Bekee.  London: School of Oriental and African Studies, Mahadum nke London.
 [Ihe e dere n'ala ala peeji]  "Qafar (West Cushitic)", Handbook of Morphology.  Ed. A. Spencer na A. Zwicky.  Oxford: Blackwell.  Peeji nke 624 na 647.
 [Ihe e dere n'ala ala peeji] Abụ ọdịnala nke ndị Afars.  Asụsụ na Ọdịbendị Africa, 21 / SELAF Mpịakọta 363.  Paris/Louvain: Peeters.
 [Ihe e dere n'ala ala peeji] Akwụkwọ ọkọwa okwu Bekee.  Washington DC: Dunwoody Press.
 [Ihe e dere n'ala ala peeji] "Bibliography nke SahoʹAfar", Africana Marburgensia 8:53[[63.

 Njikọ mpụga