Ndaakoya festival

Ememme Ndaakoya bụ ememme ndị Frafra, Talensi, na ndị Nabdan na-asụ asụsụ na mpaghara Upper East nke Ghana na-eme. A na-emekarị ya n'ọnwa ndị mbụ nke afọ ọhụrụ ọ bụla (Jenụwarị na Febụwarị) iji kelee Chineke maka owuwe ihe ubi gara nke ọma n'oge oge ọrụ ugbo.

 Akụkọ ihe mere eme 
Okwu Ndaakoya sitere na okwu Frafra abụọ: Ndaa nke pụtara "n'oge ahụ" ma ọ bụ "ụbọchị", na Koya nke pụtara "Arụrụ m ugbo" ma ọ dị ka "ọrụ ugbo". Ya mere, ọ na-apụta na okwu Ndaakoya pụtara "n'oge ahụ m na-arụ ọrụ ugbo". Ememme Ndaakoya bụ ememme bụ isi nke Frafra, Talensi na obodo Nabdan na mpaghara Upper East. N'ozuzu, ìgwè ndị a mejupụtara ihe ka ọtụtụ n'ime ndị bi na mpaghara ahụ. Ememe emume a bụ emume nketa nke agbụrụ ndị a na-eme iji mee ka chi nke ala ha dị jụụ site n'ekele ha maka ezigbo owuwe ihe ubi. Ndị nna nna ha kwenyere na ezigbo mkpụrụ n'oge owuwe ihe ubi, inye mmiri ozuzo, anwụ na ihe ndị ọzọ dị mkpa iji kpalie ezigbo owuwe ihe ọṅụṅụ bụ ọrụ aka nke chi ha na-ejere ozi ma ya mere ọ dị mkpa ikele chi maka owuwe ihe ọkụkụ magburu onwe ya.

Ọ bụ mmemme udo nke chọkwara ịkwalite ịdị n'otu n'etiti ndị mmadụ. Ememme ya na-ahụkarị ndị dị iche iche, site n'akụkụ niile nke mpaghara ahụ, na-agbakọta iji hụ ọmarịcha ngosi nke omenala, egwu na ịgba egwu. Ọ bụ ezie na a na-eme ememme ahụ kwa afọ site n'aka Bolga Chief (nke a maara dị ka Bolga Naaba), a na-atụ anya na ezinụlọ ọ bụla na-eme ememe a kwa afọ n'ụzọ nke aka ha maka otu nzube ahụ. Ewezuga ihe ngosi egwu na ịgba egwu a na-eme n'oge ememme ahụ, a na-awụsa mmanya mmanya, a na-edozi nri na ihe ọṅụṅụ maka ime obi ụtọ. A na-akpọkwa ndị ọkaibe na mpaghara mpaghara na mpaghara ndị ọzọ ka ha bịa mee mmemme ahụ. A na-enye Pito " biya mpaghara" a ma ama nke mpaghara ahụ n'oge ememe ahụ. A na-akwado nke a site na iji akụkụ nke uru a nwetara n'oge owuwe ihe ubi. A na-eji ọka guinea ma ọ bụ ihe a maara dị ka "millet uhie". Nke a bụ ndị mmadụ n'otu n'otu na-esi n'ụlọ ha weta dị ka ihe nrịbama maka ime obi ụtọ chi.