IsiNgqumo

IsiNgqumo, mà ọ bụ IsiGqumo, (nke pụtara "mkpebi" n'asụsụ ahụ n'onwe ya) bụ okwu mkparị nkè ndị na-edina ụdị onwe ha ná South Africa ná Zimbabwe na-asụ asụsụ Bantu, n'adịghị kà Gayle, asụsụ nkè ndị na'edina ụdị ibe há ná South Afrika na-asụrụ asụsụ German. IsiNgqumo mepụtara n'afọ ndị 1980. N'adịghị kà Gayle, á chọpụtabeghị IsiNgqumo nkè ọma mà ọ bụ dee yá, yá mèrè ọnụ ọgụgụ dị ná ọnụ ọgụgụ ndị na-ekwu ókwú adịghị.

IsiNgqumo na-elekarị ányá dị kà ìhè ndị si n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Ụwa site n'aka ụmụ amaala Zimbabwe mànà ọ bụ n'ezie ìhè ndị ụmụ amaala na-edina ụdị onwé há mepụtara, otú na-ahụ onwé há n'oge na-adịbeghị anyat.Epprecht, Marc (December 1998). "The 'Unsaying' of Indigenous Homosexualities in Zimbabwe: Mapping a Blindspot in an African Masculinity" (PDF). Journal of Southern African Studies. 24 (4): 631–651. Bibcode:1998JSAfS..24..631E. doi:10.1080/03057079808708594. JSTOR 2637467. Archived from the original (PDF) on 5 August 2004. Retrieved 17 November 2016.

 Ìhè Nlereanya 
Ọ bụ ezie ná mkparịta ụka na-esonụ nwèrè ike ịbụ obere ìhè rụrụ arụ, ọ bụ ezigbo ónyé nnọchi ányá iji IsiNgqumo eme ìhè dịka ọtụtụ n'ime ókwú yá nweret njikọ ụfọdụ ná mmekọahụ ma ọ bụ nwoke na-edina nwoke.

IsiNgqumo:

 "Isiphukwana sake, kuyavuswa na?"
 "Maye"
 "Injini!"
 "Kuncishiwe" (ma ọ bụ) "kuyapholwa"

Nsụgharị Ndebele (iji gosipụta ọdịiche):

 "Ubolo sake, kuyakhulu na?"
 "Ee"
 "Imbuqo!"
 "Kuyancane"

Bekee (ntụgharị nkịtị):

 "Obi mkpara ya, ọ kpọtere ya?"
 "Ee"
 "Na-agha ụgha!"
 "Ọ bụghị talent" (ma ọ bụ) "ọ na-eme ka mmadụ ghara inwe obi ọjọọ"

Nsụgharị Bekee:

 "Pennis ya, ọ buru ibu?"
 "Ee"
 "Na-agha ụgha!"
 "Ọ dị obere" (okwu abụọ ahụ pụtara otu ihe, ma bụrụkwa ihe mkparị [gịnị mere?])

 Ókwú mmalite 
Á na-enye mmalite nkè ókwú eji mee ìhè ná ìhè nlélé dị n'elu n'okpuru ébé a:Cameron, Edwin; Gevisser, Mark (2013). Defiant Desire: Gay and Lesbian Lives in South Africa. Routledge. p. 183. ISBN 9781136656026. Retrieved 25 June 2014.

 Ókwú isiphukwana sitere ná okwu Ndebele uphuku (nkè pụtara "mkpịsị áká") nat nsonaazụ "-ana" (nkè pụtara 'obere'); ọ bụ ụdị IsiNgqumo nkè ókwú Ndebele bụ uphukwana.
 Vusmàkàụ okwu Nguni maka "ebili" n'oge na-adịghị agafe agafe.
 Maye sitere na ókwú Zulu maka igosiputa ìhè ijuanya. Á na-eji nkè á mee ìhè kama ókwú Zulu màkà ee, yebo.
 Injini pụtara n'ụzọ nmàtị "ịgagharị", ma chọta mmalite yá ná ókwú Zulu màkà "injin". N'asụsụ Zulu, a na-eji okwu imbuqo eme ihe maka otu nzube ahụ.
 Okwu uncishiwe sitere na Zulu dị ka "enyeghị", mana a na-eji ya na IsiNgqumo pụtara "enweghị nkà". Kuncishiwe nwere otu ihe ahụ dị ka "Ọ bụghị talent". Uncishiwe nwekwara ike ịpụta "ihe ọjọọ", ma ọ bụ enwere ike iji ya mee ihe dị ka mkparị.
 Pholwa bụ oge na-adịghị arụ ọrụ maka okwu Zulu maka "dị jụụ". Enwere ike ịsụgharị Kuyapholwa dị ka "ọ na-eme ka mmadụ dị jụụ". Dị ka ncishiwe, enwere ike iji pholwa mee ihe dị ka mkparị.

 Hụkwa 

 Asụsụ Lavender

 Edensibia