Day language

Day bụ asụsụ Adamawa nke ndịda Chad, nke ndị mmadụ 50,000 ma ọ bụ karịa na ndịda ọwụwa anyanwụ nke Sarh na-asụ. Ethnologue na-akọ na olumba ya na-aghọta ibe ya, mana Blench (2004) depụtara Ndanga, Total, Yani, Takawa dị ka asụsụ dị iche iche.

Akwụkwọ Pierre Nougayrol na ndetu ubi nke ụbọchị sitere na 1970s bụ ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe niile dị na asụsụ ụbọchị.

Güldemann (2018) na-ekwu na Day nwere ole na ole morphological na lexical atụmatụ ndị a na-ahụkarị nke Niger-Congo, ya mere enweghị ike nkewa n'ezie.

 Akwụkwọ Nsọ 
Ụfọdụ aha azụ n'ụbọchị:Nougayrol, Pierre. 1980. Le Day de Bouna (Tchad), II: Lexique Day-Français, Index Français-Day. Société d'Études Linguistiques et Anthropologiques de France, 77-78. Paris: Centre National de la Récherche Sciéntifique.
Ụbọchị (Bouna)Aha sayensịGugaChrysichthys auratusjí yēēHepsetus odoegūrúHeterobranchus bidorsalisỌ bụ ihe na-eme ka mmadụ nwee obi ụtọHeterotis niloticussɔ̄rɔ̄ŋOphiocephalus obscurusjīɲProtopterus annectensỌ na-enweta ihe n'alaTetraodon fahaka
Aha anụmanụ ndị ọzọ:

 kòŋní ʔólò (Pila wernei), a gastropod

Aha osisi n'ụbọchị:
Ụbọchị (Bouna)Aha sayensịEzinụlọnjīlīCarissa edulisApocynaceaeỌ bụ n'ihi na ọ bụ n'oge a ka a na-eme ihe n'oge ahụ ka a na -Amaranthus viridisAmaranthaceaendūgū re vōōAmpelocissus africana / Ampelocussus multistriataAmpelidaceaeRívAnnona senegalensisAnnonaceaendáávòHexalobus monopetalusAnnonaceaeỌ bụ n'oge gara agaLeptadenia hastataAsclepiadaceaembɔ̄lɔ̄Stereospermum kunthianumBignoniaceaembéèrBurkea AfricaCaesalpiniaceaeỌ bụ onye na-eme ihe nkiriCassia sieberianaCaesalpiniaceaeỤra na-atọ ụtọCassia toraCaesalpiniaceaeGívEbe a na-emepụta oliv na DanielliaCaesalpiniaceaepōgōDetarium microcarpumCaesalpiniaceaejōŋ, njílàPiliostigma reticulatum / Bauhinia reticulataCaesalpiniaceaeEbe e nwereTamarindus indicaCaesalpiniaceaekwéygíráGynandropsis gynandraCapparidaceaeɲí dāŋVernonia sp.AsteraceaeN'ihi ya, ọ dị ogologoCochlospermum tinctoriumCochlospermaceaeŋīmí yēēMerremia sp.ConvolvulaceaebọnCombretum glutinosumCombretaceaekíbāná, kɔ̄r dàrCombretum sp.Combretaceaerɔ̀gɔ̀Terminalia sp.Combretaceaepálpùū (re) vōōCommelina benghalensisCommelinaceaepálpùū (re) tánáCommelina forskailiiCommelinaceaeebe a na-anọCitrullus vulgarisCucurbitaceaeN'oge a na-akpọ yaCitrullus vulgaris / Colocynthis vulgarisCucurbitaceaeSomsu ŋín yēēCucumis melo var. agrestisCucurbitaceaeUdo na-agafe agafeCucumis sativusCucurbitaceaerùúŋCucurbita pepoCucurbitaceaeŋúùLagenaria siceraria / Lagenaria vulgarisCucurbitaceae__ibo__ Jogoo (ɲí ndògō)Momordica charantiaCucurbitaceaebēɲ mbɔ́rɔ́ŋBulbostylis sp.CyperaceaegāgrāObi ilu na-emetụtaEuphorbiaceaeNjemJatropha curcasEuphorbiaceaebáná mbéèrBurkea africana / Amblygonocarpus schweinfurthiiEuphorbiaceaeŋòórkúmɔ̀Combretum glutinosumEuphorbiaceaembɔ́rVitellaria paradoxaosisikɔ́ndìObi ilu na-emetụtaosisiSakharāànCenchrus biflorusPoaceaegàlā tánáCymbopogon giganteusPoaceaebànjáDactyloctenium aegyptiacumPoaceaeỤdị ahụEleusine coracana var. striataPoaceaeNnukwu obodoEragrostis cylindricaPoaceaekítíkáŋláEragrostis tremulaPoaceaetórImperata cylindricaPoaceaedōrPennisetum gibbosumPoaceaeKa ọ dị na ya, ka ọ dị na ka ọ dịSorghum caudatum var. coloransPoaceaekōró mīɲSorghum caudatum var. feteritaPoaceaekōró dúŋ-núSorghum elegans var. elegansPoaceaembùlSorghum guineense var. involutumPoaceaeʔɔ́r (tōō-rɔ̄)Sorghum guineense var. scintillonsPoaceaesīɲ bììSorghum mellitum var. mellitumPoaceaetíɲāSorghum membranaceum var. firmiusPoaceaembàtì kóò (var. indurata), mbàtì Kóò mānjāZea maysPoaceaegēr tōō-rɔ̄Andropogon sp.Poaceaendàgə̀mɔ̀ tèmbèBrachiaria sp.PoaceaeIhe na-eme n'oge aMicroprotus sp.Poaceaedàlà, sīɲ ndìlàSorghum sp.Poaceaekīnāvò, vòòCeiba pentandraosisisōnVitellaria paradoxaosisiKwaba kūūAsparagus africanusMkpụrụ osisi LiliaN'asụsụ bekeeDipcadi longifoliumMkpụrụ osisi Liliaŋìrà bò̰ dànáGloriosa simplexMkpụrụ osisi LiliaDuo abụọHibiscus asperMkpụrụ osisi MalvaceaeDuú dí njàgáUren lobataMkpụrụ osisi Malvaceaeɗènjī, ŋùúrkútūStrychnos spinosaLoganiaceaekitijàlàCissampelos mucronataMenispermaceaeỌkụba na-adịAcacia sieberianaMimosaceaembéèrAmblygonocarpus schweinfurthiiMimosaceaeN'ihi yaParkia biglobosaMimosaceaeSamamProsopis AfricaMimosaceaeole keréGisekia pharnaceoidesMolluginaceaeyāá yēēBoerhavia chegharịrịNyctaginaceaesìɲáFicus sp.MoraceaetírāáɲAfrormosia laxifloraPapilionaceaesō ụbọchịArachis hypogaeaPapilionaceaeHalambàālErythrina sigmoideaPapilionaceaeNkọwapụta gēRhynchosia kacha ntaPapilionaceaerēɲ ré tánáTephrosia bracteolataPapilionaceaeN'ebe ọ bụla, ọ bụ ya na ya na-arụ ọrụTephrosia lupinifoliaPapilionaceaesàà bíí, sàà bāná, sàà tōō-rɔ̄Vigna catjang var. sinensisPapilionaceaesōōōVoandzeia n'okpuru alaPapilionaceaehòg mbúŋCeratotheca sesamoidesPedaliaceaesɔ́n tōō-rɔ̄Sesamum indicumPedaliaceaeN'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ bụ n'oge a ka ọ ga-anọ n'Sesamum radiatumPedaliaceaetàvSecuridaca longipedunculataPolygalaceaebònòPolypterus bichirPolygalaceaekírùgjúPortulaca oleraceaPortulacaceaeŋūtāSarcocephalus esculentusRubiaceaehòg nām vàrāSolanum sp.SolanaceaeN'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ bụ n'oge a ka a ga-asị na ọ bụMelochia corchorifoliaSterculiaceaesōnVitellaria paradoxa / Butyrospermum parkiiSapotaceaeN'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adịCorchorus tridensTiliaceaeBọnyụGrewia mollisTiliaceaeN'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ bụ n'oge a ka a ga-ekwu na ọ bụTriumfetta pentandraTiliaceaekóg/kóò kɔɔ̄lTriumfetta sp.Tiliaceaelaɲ yā ụgbalaTribulus terrestrisZygophyllaceae

 [Ihe e dere n'ala ala peeji] Ndepụta asụsụ Adamawa (ms)