Ndị Bahumono

IRBahumono people
Ndị Bahumono (Ehumono, Kohumono) bụ agbụrụ dị na Naijiria nke dị na mpaghara gọmentị Abi nke Steeti Cross River. Ha bụ agbụrụ kachasị ukwuu na mpaghara ahụ. 

Ha na-asụ asụsụ Kohumono.

 Akụkọ ihe mere eme 
Ndị Ehumono bi n'akụkụ Osimiri Cross ma amara na ha si Hotumusa kwaga gburugburu mpaghara nkume a na-akpọ Ekpon á Rara, nke ha na-azọrọ na ọ bụ ụlọ ime mmụọ na nke nna nna ha. Agbụrụ ahụ nwere obodo asatọ ya bụ; Ebijakara (Ebriba), Ebom, Ediba, Usumutong, Ani, Igonigoni, Afafanyi, na Abeugo. Ha nwere njikọ chiri anya na ndị Efik, Waawa, Yakurr, Akunakuna, ndị Ekoi na ndị Annang.

Ndị Bahumono n'oge tupu oge ọchịchị ndị Britain amalitela ịnakwere iwu nke ọchịchị Britain. Ha na agbụrụ ndị ọzọ dị n'elu Cross River mebiri njem Cross River nke afọ 1895, 1896 na 1898 nke dugara na ogbugbu nke ọtụtụ ndị ọrụ Britain.  Ha bụbu akụkụ nke Aro Confederacy.

 Omenala na ọdịnala 
Ọdịbendị na ọdịnala Bahumono na obodo ndị gbara ya gburugburu nwere ihe yiri ya. Ndị mmadụ n'otu n'otu na-achọpụta mmalite ha na ndị nna nna ha site na Eshi nke pụtara n'ụzọ nkịtị afọ ma ọ bụ nkwonkwo, a na-ewere ndị si n'otu eshi dị ka ụmụnne nwoke na ụmụnne nwanyị ma ga-achọpụta ebe ha si n'aka otu nna na nne yiri ndị Ananng. Ewezuga Eshi, a na-ekewa obodo nta na Rovone. 

A na-ahụkarị omume nke òtù nzuzo Ekpe na ụlọ fattening ebe mmadụ ole na ole na-eme okpukpe Bahumono.

 Ememme 

 Rathobai
 Emume ịgba mgba nke Afu
 Ngagharị Masquerade
 Oboko
 Emume Humono a na-eme kwa afọ
 Ihe ịma aka ịgba ọsọ ụgbọ mmiri ọdịnala
 Obam

 Nri 
Nri ọdịnala Bahumono yiri nke Efik, Igbo na obodo Cross River ndị ọzọ.Nri ndị bụ isi gụnyere

 Fufu
 Okho(Oha) ofe
 Edikang Ikong
 Ehkpan

 Hụkwa 

 Usumutong
 Ebijakara
 Ediba

 Ihe odide