Si Mohand

Si Mohand ou-Mhand n At Hmadouch, nke a makwaara dị ka Si Mhand, (Icerɛiwen, Tizi Rached, n'ihe dị ka 1848 - Ain El Hammam, 28 Disemba 1905) bụ onye na-ede uri Berber-Amazigh a ma ama site na Kabylie na Algeria. Ndị ọkà mmụta French kpọrọ ya "Kabyle Verlaine", ndị Algeria ibe ya Mouloud Feraoun, Mouloud Mammeri na Boulifa tụgharịrị ọrụ ya na otu n'ime nsụgharị ya bụ Les poémes de Si-Mohand (1960). N'ihi ọdịiche nke ozi na isi mmalite, a maghị nkọwa ụfọdụ nke ndụ ya nke ọma.

 Akụkọ ndụ 
A mụrụ ya n'ezinụlọ bara ọgaranya dị mkpa, ọ gụrụ akwụkwọ na nkuzi okpukpe ọdịnala (ya mere e jị nye ya aha Si, "Dọkịta", nke agbakwunyere na aha ya), ndụ ya gosipụtara mmegide siri ike nke sochiri nnupụisi Kabyle megide ọchịchị ndị France na 1871. Ọ tụfuru ihe niile. A mara nna ya ikpe ọnwụ, e zigara nwanne nna ya na New Caledonia, a napụkwara ihe onwunwe ezinụlọ ya. N'adịghị ka nne ya na ụmụnne ya, ndị kwagara Tunis, ọ họọrọ ịnọ ma biri na Algeria dị ka otu n'ime ndị a napụrụ ihe ha, na-arụ ọrụ dị ka onye ọrụ ụbọchị ma ọ bụ na-arụkọ ọrụ ndị ọzọ na-akwụghị ụgwọ. Ọ dịghị mgbe ọ biri ebe ọ bụla, mana ọ na-awagharị ndụ ya niile na Algiers ma ọ bụ n'obodo na obodo nta ndị ọzọ dị na Algeria n'ime na gburugburu Kabylie.  
Ọ bụ nkọwa ole na ole banyere ndụ ya ka a maara nke ọma. Omenala ahụ na-echeta nleta ọ gara na Cheikh Mohand ou-Lhocine, onye ya na ya lụrụ ọgụ, yana njem ụkwụ gaa Tunis, ebe ọ zutere ụmụnne ya mana a nabataghị ya nke ọma.

Ọ nwụrụ n'ọrịa ụkwara nta mgbe ọ dị afọ iri ise na asaa n'ụlọ ọgwụ Sainte-Eugénie dị na Michelet (nke bụzi Ain El Hammam). O dekwara akụkọ na akwụkwọ Younes Adli nke afọ 2000 Les Éditions de Minuit nke e bipụtara bụ Mohand et un révolte .

 Ọrụ 
N'oge ndụ ya ọ na-awagharị awagharị, o dere ọtụtụ isefra ma ọ bụ uri na Berber. Ụfọdụ narị ndị lanarịrị site na nnyefe ọnụ ma dekọọ ha n'akwụkwọ site na Boulifa, Mouloud Feraoun, Moulou Mammeri na Younes Adli.

 Abụ ndị a ma ama nke Kabylie nke Djurdjura, M. Hanoteau, Paris, 1867
 Nchịkọta nke uri Kabyle, Saïd Boulifa, Algiers, Jordan, 1904
 [Ihe e dere n'ala ala peeji] Ọ bụ ihe e dere n"ụzọ dị mfe ka a ga-asị na ọ bụ ihe e kwuru n'oge ahụ ka a ka ka ka a ga na-ekwu na ọ bụ ya ka a ga ga-ekwu na a ka a ga.
 [Ihe e dere n'ala ala peeji]
 [Ihe e dere n'ala ala peeji]
 Ọ bụrụ na Mohand ma ọ bụ Mhand. Ịgagharị na nnupụisi[Ihe e dere n'ala ala peeji]

   Thikkelt-a ad hedjigh asefru
 Wallah ad yelhu
 Ad inadi deg lwedyat.

   Wi t-islan ard na t-yaru
 Ur dị kaiberru
 W' illan d'elfahem yezra-t :

   Nhel Rebbi a tent-yehdu
 Ghur-es ay nedâu
 Ad baâdent adrim nekfa-t.

 N'oge a, m ga-ede uri;
 Biko Chineke ka ọ maa mma
 Ọ gbasakwara ebe niile.

 Onye ga-anụ ya ga-ede ya,
 Ọ gaghị esoro ya pụọ
 Ndị maara ihe ga-aghọta ya:

 Ka Chineke mee ka ha nwee ọmịiko;
 Naanị ya nwere ike ichebe anyị:
 Ụmụ nwanyị kwesịrị ichefu anyị, anyị enweghị ego fọdụrụ!

 Ebensidee