Afọ ọsịsa

Afọ ọsịsa bụ ọnọdụ nke ịnwe usoro eriri afọ na esighi ike ma ọ bụ gbara mmiri opekata mpe ugboro 3 kwa ụbọchị. Ọ na anọkarị ụbọchị ole ma ole, ọ nwere ike ịdapụta na ahụ ịta mmiri n’ihi mmiri na apụ. Ihe nrịbama nke ahụ ịta mmiri na ebidokarị na ọpụpụ nke ndọtị anụahụ yana mgbanwe na omume. Nke a nwere ike ịbanye na mamịrị gbadara, ọpụpụ nke agba anụahụ, obi na akụ ọsọ ọsọ, yana mgbada na nzaghachi ka ọ na akawanye njọ. Nsi na esighi ike mana na adịghị mmiri mmiri n’ụmụ ntakịrị ndị a na enye ara nne, agbanyeghị, ọ nwere ike ịdị mma.

Ihe na ebutekarị ọrịa nke mgbiri afọ bụ nje, ahụhụ na ebu ọrịa, alị, ma ọ bụ ọnọdụ akpọrọ afọ okuku. A na enwetakarị ọrịa ndị a site na nri ma ọ bụ mmiri metọrọ emetọ na nsị, ma ọ bụ site ozugbo n’aka onye ọzọ nwere ọrịa ahụ. Enwere ike ịkewa ya n’ụzọ atọ: afọ ọsịsa nsị mmiri mmiri na anọ obere oge, afọ ọsịsa nsị ọbara na anọ obere oge, yana ọ bụrụ na ọ gafee izu abụọ, afọ ọsịsa jụrụ ọgwụgwọ. Afọ ọsịsa nsị mmiri ahụ na anọ obere oge nwere ike ịbụ n’ihi ọrịa nke otoro. Ọ bụrụ na ọbara dị na ya a na akpọkwa ya afọ ọbara. Imirikiti ihe na adịghị efe efe nwekwara ike ịdapụta na afọ ọsịsa gụnyere: hyperthyroidism, ojuju lactose, ọrịa eriri afọ koro eko, mkpokọta nke ọgwụgwọ, yana nzipụta eriri afọ na agbakasị ahụ yana ihe ndị ọzọ. N’ọtụtụ oge anaghị achọ ọchichọ nje na nsị iji mara ihe butere ya kpọmkwem.

Mgbochi nke afọ ọsịsa na efe efe bụ site na nzacha na mkpocha emelitere, mmiri ọnụnọ dị ọcha, yana ịsacha aka. Ịnye ara ihe dị ka ọnwa isii ka akwadoro dị ka ọ bụ ịgba ọgwụ mgbochi maka rotavirus. Mkpokọta ntighachi mmiri n’ahụ (ORS), nke bụ mmiri dị ọcha nwere nnu na suga ziri ezi, bụ ọgwụgwọ nke ahọpụtara. Akwadokwara Mkpụrụ ọgwụ Zinc. Ekpebiri na ọgwụgwọ ndị a azọpụtala ọnụọgụ nde 50 ụmụaka n’ime afọ 25 gara aga.  Mgbe ndị mmadụ nwere afọ ọsịsa, akwadoro na ha gara n’ihu na eri nri dị mma, ụmụ ọhụrụ gaa n’ihu na anụ mmiri ara. Ọ bụrụ na ORS azụmahịa adịghị, enwere ike iji mmiri emere n’ụlọ. Maka ndị nwere nnukwu ahụ ịta mmiri, enwere ike ịchọ mmiri nkwunye. Imirikiti oge; agbanyeghị, enwere ike ijikwa ya nke ọma yana mmiri site na ọnụ. Ọgwụ mgbochi, anaghị ejikarị ya, enwere ike ịkwado ya n’ebe ụfọdụ dị ka ndị nwere afọ ọsịsa nsị ọbara yana ahụ ọkụ, ndị nwere afọ ọsịsa sotere njem, yana ndị na amụba ahụhụ ma ọ bụ alị akọwapụtara na nsị ha. Loperamide nwere ike ịnyere aka belata ọnụọgụ nke ọgụga eriri afọ mana akwadoghi ya maka ndị nwere nnukwu ọrịa.

Ihe dị ka nsogbu ijeri 1.7 ruo 5 nke afọ ọsịsa na eme kwa afọ. Ọ kachasị eme na obodo ndị na etolite etolite, ebe ụmụaka na eto eto na enweta afọ ọsịsa na ọkara ugboro atọ kwa afọ. N’ụwa gburugburu, ebe 2012, ọ bụ ihe nke abụọ kachasị ebute ọnwụ n’ebe ụmụaka nọ na erughi afọ ise (ọnụọgụ 0.76 ma ọ bụ 11%). Ọtụtụ mmemme nke afọ ọsịsa bụkwa ihe na ebutekarị kwashiokor yana ihe kachasị ebute ya n’ebe ndị na erubeghi afọ ise nọ. Nsogbu ndị ọzọ na atọke aka nwere ike ịdapụta gụnyere ntolite anụahụ na ụbụrụ isi na adịghị mma.

Nrụtụ aka

Òtù:Ọrià

 Okwu okwu 

Okwu afọ ọsịsa sitere na Grik oge ochie  site na   "saịtị" na   "efere".

Ọsịsa bụ mkpoputa n'asụsụ bekee America, ebe afọ ọsịsa bụ mkpoputa na bekee .

Okwu ọjọọ maka ọnọdụ ahụ gụnyere "ndị na-agba ọsọ", "ndị squirts" (ma ọ bụ "squits" na Briitain  ) na "trots". 

 Mmetụta ahụike 

Ọrịa afọ ọsịsa nwèrè íke ịnwe mmetụta na-adịghị mmá ná ahụike aṅụ áhụ ná ụtọ uche. "Nwatakịrị na-adịghị edozi ahụ nkè sitere ná ìhè ọ bụla na-ebelata ahụike anụ ahụ ná ịrụ ọrụ n'ime ndị okenye, "  ná afọ ọsịsa bụ ịsị ihe na-akpata nsogbụ ndị na-edozi ahụ n'oge ọ bụ Nwatakịrị.  Grantham-McGregor SM, Walker SP, Chang S (February 2000). "Nutritional deficiencies and later behavioural development". The Proceedings of the Nutrition Society. 59 (1): 47–54. doi:10.1017/S0029665100000069. PMID 10828173., ihe akaebe na-egosi na ọrịa afọ ọsịsa nwere mmetụta dị ukwuu na mmepe uche na ahụike; egosila na, ọbụlagodi mgbe a na-achịkwa ọrịa helminth na inye ara n'oge, ụmụaka nwere afọ ọsị aka siri ike nwere akara dị ala na usoro nyocha ọgụgụ isi.  [2]

Ọsịsa nwere ike ịkpata electrolyte imbalances, kidney impaired, dehydration, na defective immune system responses. Mgbè á na-enye ọgwụ, arụmọrụ nkè ọgwụ áhụ bụ ịmepụta mmetụta ọgwụgwọ na enwéghị mmetụta a nwèrè ike ịbụ n'ihi ná ọgwụ áhụ na-aga ngwá ngwá site ná usoro mgbárí nri, na-ebelata ógè enwere ike ịmị yá. Ndị dọkịta na-anwa ịgwọ afọ ọsịsa site n'ibelata ọgwụ, ịgbanwe usoro ọgwụ, ịkwụsị ọgwụ ahụ, na rehydration. Ntinye áká na Njikwa afọ ọsịsa anaghị arụ ọrụ mgbè nílé. Ọsịsa nwèrè íke ịnwe mmetụta dị ukwuu ná ndụ n'ihi ná enwéghị ike ịṅụ mmịrị bụ otú n'ime ihe ndị na-eduga n'itinye ndị okenye n'ụlọ nlekọta ogologo ógè (ụlọ ndị agadi).