Sistem Romanisasi Bahasa Hakka Taiwan

Sistem Romanisasi Bahasa Hakka Taiwan (臺灣客家語拼音方案; Thòi-vân Hak-kâ-ngî Phîn-yîm Fông-on) adalah sistem romanisasi pinyin untuk bahasa Hakka Taiwan yang diciptakan oleh Kementerian Pendidikan Taiwan pada tahun 2012.客家語拼音方案使用手冊 (中華民國 101年 11月), Kementerian Pendidikan Taiwan. Akses: 13 Juli 2022.

Penamaan 
+   Sistem Romanisasi Bahasa Hakka Taiwan  Hanzi  Pha̍k-fa-sṳ  Bahasa Inggris Toiˇ vanˊ Hagˋ gaˊ ngiˊ Pinˊ imˊ Fongˊ on  臺灣客家語拼音方案 Thòi-vân Hak-kâ-ngî Phîn-yîm Fông-on Taiwanese Hakka Romanization System 

Deskripsi 
Sistem romanisasi ini adalah bagian dari pendidikan bahasa Hakka di Taiwan untuk meningkatkan pemahaman yang lebih baik terhadap bahasa tersebut. Bahasa Hakka di Taiwan pada awalnya banyak ditulis menggunakan Hanzi maupun romanisasi pha̍k-fa-sṳ (白話字) yang diciptakan oleh pewarta Injil dari barat agar mereka dapat berkomunikasi dengan rakyat Hakka.Language, Culture, and Identity: Romanization in Taiwan and Its Implications (語言、文化與認同: 臺灣的羅馬拼音及其意涵), Taiwan Journal of East Asian Studies, Vol. 12, No. 2 (Issue 24), Dec. 2015, pp. 191-233. Namun karena tekanan terhadap bahasa-bahasa non-Mandarin semasa era berkuasanya KMT sejak tahun 1949, sistem romanisasi nyaris tidak berkembang di Taiwan. Penciptaan romanisasi Hakka yang baru merupakan terobosan penting untuk mengikutsertakan seluruh dialek utama Hakka di Taiwan agar bisa ditulis baik dengan Hanzi mau pun huruf latin. Ciri khas dari Romanisasi Hakka Taiwan adalah penggunaan diakritik yang disesuaikan dengan kontur nada dari masing-masing dialek.

Tabel simbol inisial (聲母符號表) 
+ 聲母符號表 （sâng-mû fù-ho-peú） 客家語拼音 (pinyin Hakka) 國際音標 (International Phonetic Alphabet) 注音符號 (notasi fonetik) b  [ p ] ㄅ p [ ph ]  ㄆ m[ m ]   ㄇ  f [ f ] ㄈ  v [ v ] 万 bb1  [ b ]  ㆠ d [ t ] ㄉ t  [ th ]   ㄊ n  [ n ]   ㄋ l [ l ] ㄌ r2 [ j ] x g [ k ] ㄍk[ kh ]   ㄎ ng  [ŋ ]  兀h  [ h ]   ㄏ j3  [ ʨ ]  ㄐ q3   [ ʨʰ ]  ㄑ x3  [ ɕ ]  ㄒz  [ ts ]  ㄗ c  [ tsh ]  ㄘ s [ s ]  ㄙ zh4  [ ʧ ]  ㄓ/ㄐ ch4   [ ʧʰ ]  ㄔ/ㄑ sh4    [ ʃ ] ㄕ/ㄒrh4  [ ʒ ]  ㄖ

 Catatan:
1  bb digunakan untuk Dialek Seu On di Kabupaten Yunlin, Desa Guoxiang (Kabupaten Nantou) / 南投國姓鄉 serta kawasan-kawasan Hakka di Taiwan Selatan.
2 r merupakan frikatif yang ditemukan pada penutur dialek Siyen Selatan. r di sini adalah suku kata dengan inisial nol dan diawali dengan vokal tinggi sebelumnya i. i bersifat frikatif untuk membentuk ri-.
3 j, q, x, digunakan untuk Dialek Siyen (Utara dan Selatan).
 4 zh, ch, sh, rh masing-masing ditulis sebagai ㄓ, ㄔ, ㄕ, ㄖ, untuk penutur Dialek Hoiliuk, Ngiauphin, dan Seu On; sementara untuk Dialek Thaiphu dilambangkan sebagai ㄐ, ㄑ, ㄒ, dan ㄖ.

Tabel simbol final (韻母符號表)
Final tunggal (單韻母)
+ 單韻母 （tân-yun-mû） 客家語拼音 (pinyin Hakka) 國際音標 (International Phonetic Alphabet) 注音符號 (notasi fonetik) ii [ ï ] 帀 i1[ i ]  │e[ e ] ㄝee2 [ ɛ ]ㆤa [ a ] ㄚo [ o ]ㄛoo2  [ ɔ ]  ㆦu1 [ u ]ㄨer3 [ ɤ ]ㄜ

 Catatan:
 1  i, u dapat digunakan untuk medial (韻頭), nucleus (韻腹) dan coda (韻尾).
 2ee dan oo hanya digunakan dalam Dialek Seu On.
 3 er digunakan dalam Dialek Hoiliuk dan Ngiauphin sebagai pelengkap untuk akhiran kata benda.

Akhiran konsonan (輔音韻尾)
+ 輔音韻尾（phú-yîm-yun-mû） 客家語拼音 (pinyin Hakka) 國際音標 (International Phonetic Alphabet) 注音符號 (notasi fonetik)m4 [ m ] ㄇ n4 [ n ]  ㄋng4   [ ŋ ]   兀 b4  [ p ]  ㄅ d4   [ t ]  ㄉ g4   [ k ] ㄍ 

 Catatan : 
 4 -m, -n, -ng digunakan untuk final final nasal ; -b, -d, -g digunakan untuk final henti.

Rima nasal (鼻化韻)
+ 鼻化韻（phi-fa-yun） 客家語拼音 (pinyin Hakka) 國際音標 (International Phonetic Alphabet) 注音符號 (notasi fonetik)nn5  [ ~ ]

 Catatan : 
 5 nn umumnya hanya digunakan dalam Dialek Seu On, tetapi kadang-kadang juga dijumpai di dialek lain, seperti: uainn+ (歪) pada Dialek Thaiphu.

Suku kata nasal (成音節鼻音)
+ 成音節鼻音 （sàng-yîm-chiet-phi-yîm） 客家語拼音 (pinyin Hakka) 國際音標 (International Phonetic Alphabet) 注音符號 (notasi fonetik)m6[ ṃ ]  ㄇ n6[ ṇ ]  ㄋ ng6[ ŋ ]  兀

 Catatan : 
 6 konsonan m, n, dan ng dapat dianggap sebagai  nucleus (韻腹) dan membentuk suku kata sendiri. Contoh: ngˇ (魚), mˇ (毋).
Tabel simbol nada (聲調符號表)
 Dialek Siyen, Liuktui dan Moiyan

NomorNomor nada (調值) Siyen/LiuktuiNomor nada (調值) MoiyanDiaktrik/bentuk nada (調型)ContohHanzi1 24 / 33 44 ◌́  maˊ 馬21111◌̌ maˇ 麻33131 ◌̀  maˋ 麼455 53  ◌ ma 罵55 5  ◌ (untuk akhiran b,d,g) mad 末   62 1  ◌̀ (untuk akhiran b,d,g)magˋ 蕒 

Dialek Hoiliuk 

+ 海陸腔聲調符號表  (Hói-liu̍k-khiông sâng-thiàu fù-ho-peú) Nomor  Nomor nada (調值)   Diaktrik/bentuk nada (調型)   Contoh  Hanzi 1 53 ◌̀ caˋ差 2 55 ◌ ngin 人 3 24 ◌́   sanˊ產 4 11◌̌  piauˇ票 5 33 ◌+mai+ 賣 6 5◌ (untuk akhiran b,d,g)gued國 7 2 ◌̀ (untuk akhiran b,d,g) rhidˋ易

Dialek Seu On 
+ 詔安腔聲調符號表 (Seu-ôn-khiông sâng-thiàu fù-ho-peú) Nomor  Nomor nada (調值)   Diaktrik/bentuk nada (調型)   Contoh  Hanzi 1 11◌̌  saˇ沙 2 53◌̀  mˋ魚 3 31 ◌́^li^ 鯉 4 55◌ shiu壽 524◌́  (untuk akhiran b,d,g)shidˊ釋 643 ◌̀ (untuk akhiran b,d,g) rhiabˋ葉

Dialek Thaiphu 
+  大埔腔聲調符號表 (Thai-phû-khiông sâng-thiàu fù-ho-peú) Nomor  Nomor nada (調值)   Diaktrik/bentuk nada (調型)   Contoh  Hanzi 1 33◌+ go+歌 2 35◌́   siauˊ簫 3 113◌̌    shonˇ船 4 31◌́^ da^ 打 5 53◌̀  chongˋ 唱 6 21◌^ (untuk akhiran b,d,g)kiug^曲 7 54◌̀  (untuk akhiran b,d,g)  sudˋ術

Dialek Ngiauphin 
+ 饒平腔聲調符號表 (Ngièu-phìn-khiông sâng-thiàu fù-ho-peú) Nomor  Nomor nada (調值)   Diaktrik/bentuk nada (調型)   Contoh  Hanzi 1 11◌̌  coˇ坐 2 55◌  liong 涼 3 53◌̀  shanˋ 善 4 24◌́  siiˊ 事 52◌̀  (untuk akhiran b,d,g)badˋ八 65 ◌ (untuk akhiran b,d,g) ngied 月

 Lihat juga 
 Bahasa di Taiwan
 Bahasa Hakka Taiwan
Pranala luar 
Romanization and Language Planning in Taiwan
 臺灣客家語書寫推薦用字（第1批）
 臺灣客家語書寫推薦用字（第2批）
 客語音標簡介

 Referensi 

Kategori:Bahasa Hakka
Kategori:Romanisasi