Lingua tagalog

Tagalog es un lingua de origine neomalay o malayo-polynesian del Philippinas.  Plus de 23 milliones de philippinos lo parla como le lingua materne, e multo plus de 80 milliones lo parla como un secunde lingua. Illo es le base del lingua national, filipino (philippino).  Le etymologia del nomine es tagá-ilog:  "del riviera".




 Classification 

Tagalog se trova intra le phylo austronesian, plus concretemente in ramo occidental del familia malayo-polynesian. Theoreticamente, ab 4000 aEC ab Taiwan le austronesianos latemente expandeva a Sud-Est Asia e alibi.Bellwood, Peter. "The Austronesian Dispersal and the Origin of Languages," Scientific American (USA:  Scientific American, Inc., July 1991).  Tagalog deveniva autochthone del partes central e meridional del insula Luzon ubi se trova le capital philippin, Manila.

 Communitates international 

Le emigration crescente de philippinos a altere partes del mundo ha create multe communitates de parlantes de tagalog specialmente in le Statos Unite e in Canada. Le tagalog es le quarte lingua le plus parlate nativemente in le Statos Unite de America, post anglese, espaniol, e chinese.

 Pilipino e Filipino 
Ab 1961 usque 1987, le tagalog etiam esseva cognoscite como pilipino. In 1987, le nomine esseva cambiate a filipino. Desde 1940, le tagalog es inseniate in scholas philippin. Inter plus de 180 linguas philippin, illo es le unic lingua que es inseniate officialmente in scholas.  In pilipino, il ha 20 litteras.  Ma in filipino, il ha 28 litteras.

+ Le 20 litteras de pilipino Litteras majusculeABKDEGHILMNNgOPRSTUWY Litteras minusculeabkdeghilmnngoprstuwy

+ Le 28 litteras de filipino Litteras majusculeABCDEFGHIJKLMNÑNgOPQRSTUVWXYZ Litteras minusculeabcdefghijklmnñngopqrstuvwxyz

 Dialectos 
Le dialectos del tagalog corresponde aliquanto al provincias del region del tagalog e peripheral e del partes meridional de Luzon central. Le base de datos linguistic Ethnologue identifica le dialectos sequente parlate in lor provincias respective: Lubang (parlate in Mindoro), Manila, Marinduque, Bataan, Batangas, Bulacan, Tanay-Paete (parlate in Rizal e Laguna), e Tayabas (parlate in Quezon).

 Influentia del lingua espaniol 
Le lingua espaniol habeva un grande influentia al tagalog. Un tertie parte del parolas in tagalog es de origine espaniol. Un exemplo classic es le phrase del tagalog Kumusta? Iste phrase proveni directemente de ¿Cómo está? (Como sta vos?)

Certe parolas ha mutate in signification como syempre (de siempre "sempre") que significa 'naturalmente' in tagalog. Etiam, siguro (de seguro "secur") que significa 'forsan'.

Le tagalog pre-colonial non habeva tante sonos como le espaniol. Le numero original de vocales del tagalog esseva tres, /a/, /i/ e /u/. Le vocales /e/ e /o/ non esseva distincte, ma esseva allophonos de /i/ e /u/. Post le ingresso del parolas espaniol que ha iste distinctiones, le numero se augmentava usque cinque, addente /e/ e /o/.

 Influentia del lingua anglese 
Hodie, le influentia del lingua anglese american in le lingua tagalog es ubique e forma un mixtion, in que le parolas tagalog e anglese se altera. Illo se appella Taglish e es plus commun en le zona de Manila. Illo es solmente colloquial.

 Phonologia 

 Vocales 

 Tabula del cinque vocales phonemic tagalog general Frontal Central DorsalClaudite  <i>  <u>Central  <e>  <o>Aperte  <a>

 Tabula del tote realisationes possibile del vocales tagalog Frontal Central DorsalClaudite  <i>  <u>Proximemente claudite  <i>  <u>Central  <e>  <o>Aperte central  <e>  <o>Proximemente aperte  <a>Aperte  <a>  <a>

Le tabula superal monstra tote le realisationes possibile pro cata del cinque sonos vocales, secundo le origine o proficientia del parlante.  Le cinque vocales general es hardite.

Tagalog ha 6 diphthongos: /aɪ/, /ɔɪ/, /ʊɪ/, /iʊ/, /aʊ/, e /ei/; orthographicamente, illos es <ay>, <oy>, <uy>, <iw>, <aw>, e <ey>.

 Consonantes 

+Phonemas consonantal tagalog Bilabial Alveolar/Dental Post-alveolar/Palatal Velar Glottal Nasal    <ny, niy, ñ>  <ng> Plosive Affricate ()  <ts, tiy, ty, ch>  <diy, dy, j> Fricative  <siy, sy, sh>  <h, j>  Approximante   <y>  Rhotic  <r>

Quando il ha un racemo consonantal con un plosive initial in le medio de un parola, il ha un gemination del plosive, exemplarmente, <bigla> /big.ˈgla/, <eroplano> /ɛ.rɔp.ˈpla.nɔ/, <sobra> /ˈsɔb.bra/, <milagro> /mi.ˈlag.grɔ/, e <litro> /ˈlit.trɔ/.

Ante /ɲ/ in le medio de un parola, il ha /n/, exemplarmente, <pinya> /ˈpin.ɲa/.

 Accentos 

Le accento in tagalog es irregular.  Le accentos es normalmente non scribite.  Bon dictionarios debe haber accentos scribite.  Il ha tres accentos scribite:

0.  Quando il non ha un accento scribite sur le parola (malumay) in texto accentuate, le accento es penultime:
<koeksistente> /kɔ.ʔɛk.sis.ˈtɛn.tɛ/ (coexistente)
<tambusan> /tam.ˈbu.san/ (balcon)

1.  Le accento acute scribite (mabilís) indica un simple accento sur le vocalo:
<matá> /ma.ˈta/ (oculo)
<índibidwalísmo> /ˈʔin.di.bid.wa.ˈlis.mɔ/ (individualismo)

2.  Le accento grave scribite (malumì) que es usate sur le syllaba final indica le accento sur le syllaba penultime con un glottalisation in le fin del parola /ʔ/:
<dilà> /ˈdi.laʔ/ (lingua)
<dalirì> /da.ˈli.riʔ/ (digito)

3.  Le circumflexe (maragsâ) que es usate sur le syllaba final indica le accento sur le syllaba ultime con un glottalisation /ʔ/:
<mukhâ> /muk.ˈhaʔ/ (visage)
<bintî> /bin.ˈtiʔ/ (gamba)

Inter vocales e ante vocales in le comenciamento del parola, il ha un glottalisation /ʔ/:
<paa> /ˈpa.ʔa/ (pede)
<tao> /ˈta.ʔɔ/ (persona)
<ilóng> /ʔi.ˈlɔŋ/ (naso)
<umaga> /ʔu.ˈma.ga/ (matino)

Le phonema /ŋ/ pote comenciar un parola: <ngipin> /ˈŋi.pin/ (dente).

 Numeros 
Le numeros basate in espaniol e anglese es utilisate con frequentia. Le numeros basate in espaniol se utilisa pro revelar le etates, dicer le tempore, jocos, e a vices le monetas aparte de altere propositos.

 Numero Tagalog Tagalog angl. Tagalog esp. Espaniol Interlingua 1 isa wan uno uno un 2 dalawa tu dos dos duo 3 tatlo tri tres tres tres 4 apat por kwatro cuatro quatro 5 lima payb singko cinco cinque 6 anim siks sais seis sex 7 pito seben syete siete septe 8 walo eyt otso ocho octo 9 siyam nayn nwebe nueve nove(m) 10 sampu ten dyes diez dece 11 labing-isa eleben onse once dece-un 12 labindalawa twelb dose doce dece-duo 13 labintatlo tertin trese trece dece-tres 14 labing-apat portin katorse catorce dece-quatro 15 labing-lima piptin kinse quince dece-cinque 20 dalawampu twenti beynte veinte vinti 21 dalawampu't isa twenti-wan beyntiuno veintiuno vinti-un 30 tatlumpu terti treynta treinta trenta 40 apatnapu porti kwarenta cuarenta quaranta 50 limampu pipti singkwenta cincuenta cinquanta 60 animnapu siksti sesenta sesenta sexanta 70 pitumpu sebenti setenta setenta septanta 80 walumpu eyti otsenta ochenta octanta 90 siyamnapu naynti nobenta noventa novanta 100 daan handred syento ciento cento 1000 libo tawsan mil mil mille 10.000 laksa ten tawsan dyes mil diez mil dece mille 100.000 yuta handred tawsan syento mil cien mil cento mille 1.000.000 angaw milyon milyon millón million

 Imprestationes de parolas 

Del anglese e altere linguas, il ha frequentemente duo stadios pro  imprestar parolas al filipino (tagalog).  Le ultime stadio es le nativisation del orthographia.

Initial stadio de imprestationKumakain ang teacher ng ice cream.Ultime stadio de imprestationKumakain ang titser ng ayskrim.InterlinguaLe maestro mangia gelato.

Le composition de vocabulario in filipino es 51,9% de tagalog pur e altere linguas philippin, 13,33% de espaniol, 10% de nahuatl, 10% de malay, 6,66% de anglese statounitese, 6,66% de linguas chinese, 1% de tamil e sanscrite, e 0.66% de arabe.Thompson, Roger M. Filipino English and Taglish: Language Switching from Multiple Perspectives (Philadelphia:  John Benjamins Publishing, 2003).

500px|thumb|left|Un diagramma Venn de imprestationes in filipino ab anglese e espaniol

 Grammatica 

 Formationes phrasal 

Tagalog ha tres ordines phrasal del subjecto (S), verbo (V), e objecto (O):

OrdinePhrase tagalogTraductionVSOKumakain ang bata ng kendi.Le infante mangia un bonbon.VOSKumakain ng kendi ang bata.Le infante mangia un bonbon.SVOAng bata ay kumakain ng kendi.Le infante mangia un bonbon.

Le parola <ang> indica le foco, e <ng> le non-foco.  Le uso de <nang> e <ng> homonymic per /naŋ/ es frequentemente confuse in le grammatica tagalog.  Le parola <nang>, non <ng>, se usa in expressiones temporal, in expressiones quantitative, in expressiones qualitative, in expressiones duple como in <takbó nang takbó> ("currente e currente"), e in connectiones de <na> e <ng>, como in <Sobra nang pagkain ang pista> ("Il jam ha troppo multe vivandas in le festo").

Le punctuation in tagalog seque le systema del lingua anglese statounitese.

 Aspectos 

Le verbo tagalog non ha le tense, ma ya ha le aspecto, como le complete, progressive, e contemplative.

 Formationes verbal 

basaleger

 CompleteProgressiveContemplativeInfinitiveImperativeFoco actor I <um>bumasa C<um>V~bumabasa CV~babasa <um>bumasa∅Foco actor IInag-nagbasanag-CV~nagbabasamag-CV~magbabasamag-magbasapag-pagbasaFoco actor IIIna-nabasana-CV~nababasama-CV~mababasama-mabasa∅Foco actor IVnang-nangbasanang-CV~nangbabasamang-CV~mangbabasamang-mangbasapang-pangbasaFoco objecto I <in>binasa C<in>V~binabasaCV~ ... -(h)inbabasahin -inbasahin -a (or verb root)basaFoco objecto IIi<in>-ibinasai-C<in>V~ibinabasai-CV~ibabasai-ibasa -an (or -i)basaanFoco objecto III <in> ... -(h)anbinasahanC<in>V~ ... -(h)anbinabasahanCV~ ... -(h)anbabasahan -(h)anbasahan -ibasaiFoco locative <in> ... -(h)anbinasahanC<in>V~ ... -(h)anbinabasahanCV~ ... -(h)anbabasahan -(h)anbasahan∅Foco benefactivei<in>-ibinasai-C<in>V~ibinabasai-CV~ibabasai-ibasa∅Foco instrumentalip<in>aN-ipinambasaip<in>aN-CV~ipinambabasaipaN-CV~ipambabasaipaN-ipambasa∅Foco rationalik<in>a-ikinabasaik<in>a-CV~ikinababasaika-CV~ikababasaika-ikabasa∅Foco directional causativeRamos, Teresita.  Tagalog Structures (Hawaii:  University of Hawaii Press, 1981).p<in>a-pinabasap<in>a-CV~pinababasapa-CV~pababasapa-pabasa∅Foco objecto causativeIbid.ip<in>a-ipinabasaip<in>a-CV~ipinababasaipa-CV~ipababasaipa-ipabasa∅

 Scriber per le baybayin 

Le ancian baybayin es super toto un gruppo de syllabogrammas.  Illo originalmente utilisava solmente un punctuation (᜶) o secundo le gusto de scribento, (᜵), nominate bantasán.  Illo separava phrases o gruppos de parolas aleatorimente. Hodie, le baybayin utilisa duo punctuationes, le linea singular (᜵) como un comma o un versic separator poetic e le linea duple (᜶) como un periodo o un fin de phrase o un fin de paragrapho.  Le separation de parolas per spatio esseva historicamente non usate, como le parolas esseva scribite in un fluxo continue (como in thai).  Ma, le spatios interparolic es commun hodie.  Le marca kudlít sub le syllabogramma face le vocal esser como o/u, e super illo como e/i.  Sin le kudlít, le vocal es como a.  In le ancian tempores del baybayin, le consonante final de un syllaba non esseva scribite o esseva ignorate como "Na(g)lalaro" (Illes joca), "Kumakai(n)" (Illes mangia), "Marami(ng) baga(y)" (Multe cosas), "Bula(k)la(k) doo(n)" (Flores illac), e "Kaho(y) di(n)" (Ligno etiam).  In 1620, un monacho espaniol Francisco López inventava le signo (+) sub le syllabogramma pro supprimer le vocalo.  Illo es un parte del version moderne del baybayin.

Le baybayin es un descendente del scriptura brahmi que es ultimemente un descendente del scriptura phenicie del Mediterraneo e del Oriente Medie.





 Ligamines externe 
 Komisyon sa Wikang Filipino , le commission del lingua filipino del Philippinas
 Diksiyonaryo, un dictionario filipino
 Vide etiam 
 Dialecto tagalog de Batangas

Categoria:Philippinas
Categoria:Linguas malayo-polynesian