Geologia

Le geologia [-gía] es le scientia que studia le composition e le formation exterior o interior del globo terrestre, del materias que lo compone e de su formation, del cambios o alterationes que iste ha experimentate desde su origine, e del collocation de illos in su stato actual.

Le geologia describe le structura del Terra super e sub su superficie, e le processos que ha formate iste structura. Geologos studia le composition mineralogic del roccas pro comprender lor historia de formation. Le geologia determina le etates relative del roccas trovate in un certe loco; le geochimia (un branca del geologia) determina lor etates absolute. Per le combination de varie instrumentos petrologic, crystallographic e paleontologic, geologos pote documentar le historia geologic del Terra in su totalitate. Un aspecto es demonstrar le etate del Terra. Le geologia forni evidentia pro le tectonica de placas, le historia evolutionari del vita, e le climates passate del Terra.

Geologos generalmente studia le proprietates e processos del Terra e altere planetas terrestre. Illes usa un grande varietate de methodos pro comprender le structura e le evolution del Terra, includente le labor in campo, le description de roccas, technicas geophysic, analyse chimic, experimentos physic, e modellisation numeric. In terminos practic, le geologia es importante pro le exploration e exploitation de minerales e hydrocarburos, le evaluation del fontes de aqua, le comprehension del riscos natural, le remediation de problemas ambiental, e le comprehension del cambiamento climatic passate. Le geologia es un disciplina academic importante, central al ingenieria geologic, e ha un rolo essential in le ingenieria geotechnic.

 Historia 
Le studio del materia physic del Terra ha su origine, al plus tarde, in Grecia antique, quando Theophrasto (372–287 aEC) scribeva le obra Peri Lithon (Super le Petras). Durante le periodo roman, Plinio le Vetule describeva in detalio multe minerales e metallos in uso practic – mesmo notante correctemente le origine del ambra. In le seculo 4 aEC, Aristotele faceva observationes critic del rhythmo lente de cambio geologic. Ille observava le composition del terra e formulava un theoria secundo le qual le Terra cambia lentemente, e que iste cambios non pote esser observate durante le vita de un sol persona. Aristotele elaborava un del prime conceptos fundate super evidentia concernente le rhythmo del cambios physic del Terra.

Abu al-Rayhan al-Biruni (973–1048 EC) esseva un del prime geologos persian. Su obras contine le textos le plus antique sur le geologia de India, in le quales ille formulava le hypothese que le subcontinente indian un vice habeva essite un mar. Basante se sur litteratura scientific grec e indian non destruite per le conquestas musulman, le erudito persa Ibn Sina (Avicenna, 981–1037) proponeva explicationes detaliate del formation del montanias, del origine del seismo]s e de altere themas central del geologia moderne, forniente un base essential pro le evolutiones subsequente de iste scientia. In China, le polymatha Shen Kuo (1031–1095) formulava un hypothese sur le processo de formation del terra: basate sur su observation de conchas fossile in un strato geologic de un montania centenas de kilometros distante del oceano, ille concludeva que le terra se formava per le erosion del montanias e le deposition de limo.

Georgio Agricola (1494–1555) publicava su obra revolutionari De Natura Fossilium in 1546 e es considerate le fundator del geologia como disciplina scientific.

A Nicolas Steno (1638–1686) es attribuite le lege de superposition, le principio de horizontalitate original, e le principio de continuitate lateral: tres principios definiente del stratigraphia.

Le parola "geologia" esseva usate pro le prime vice per Ulisse Aldrovandi in 1603, postea per Jean-André Deluc in 1778, e introducite como termino fixate per Horace-Bénédict de Saussure in 1779. Le parola proveni del greco γῆ (gê, "terra") e λόγος (logos, "discurso"). Ma secundo un altere fonte, le parola "geologia" veni de un norvegian, Mikkel Pedersøn Escholt (1600–1669), un sacerdote e erudito, qui lo usava in su libro Geologia Norvegica (1657).

William Smith (1769–1839) designava alcunes del prime cartas geologic e initiava le processo de ordinar le stratos de roccas per examinar le fossiles in illos.

In 1763, Mikhail Lomonosov publicava su tractato Del Stratos del Terra. Su obra esseva le prime narration del geologia moderne, basate super le unitate de processos in le tempore e le explication del passato del Terra ab le presentia.

James Hutton (1726–1797) es sovente considerate como le prime geologo moderne. In 1785 ille presentava su articulo Theoria del Terra al Societate Regal de Edinburgh. In su articulo, ille explicava su theoria que le Terra debe esser multo plus vetule que on credeva, pro permitter tempore sufficiente pro le erosion del montanias e le formation de nove roccas ex sedimentos al fundo del mar, le quales postea esseva elevate como terra sic. Hutton publicava un version in duo volumines de su ideas in 1795.

Le adherentes de Hutton esseva appellate plutonistas, perque illes credeva que certe roccas se formava per vulcanismo – le deposition de lava ex vulcanos – in opposition al neptunistas, conducite per Abraham Werner, qui credeva que tote le roccas se sedimentava ab un grande oceano que diminueva gradualmente.

Le prime carta geologic del Statos Unite esseva producite in 1809 per William Maclure. In 1807, Maclure comenciava le labor autoimponite de facer un studio geologic del Statos Unite. Ille laborava e cartographava quasi tote le statos, e transversava le montanias Allegheny plus que 50 vices. Le resultatos de su labor esseva submittite al Societate Philosophic American in un memoria intitulate Observationes super le Geologia del Statos Unite, explicante un Carta Geologic, e publicate in le Transactiones del societate, insimul con le prime carta geologic del pais. Illo esseva publicate sex annos ante le carta geologic de Anglaterra de William Smith, ben que illo esseva construite con un classification differente de roccas.

Sir Charles Lyell (1797–1875) publicava su famose libro Principios del Geologia in 1830. Iste libro, que influentiava le pensamento de Charles Darwin, promoveva con successo le doctrina del uniformismo. Iste theoria affirma que processos geologic lente occurreva durante tote le historia del Terra e ancora occurre hodie. In contrasto, le catastrophismo es le theoria que le characteristicas del Terra se formava in eventos singular e cataclysmic, remanente inalterate postea. Ben que Hutton credeva in le uniformismo, le idea non esseva generalmente acceptate al epocha.

Multo del geologia del seculo 19 girava circa le question del etate exacte del Terra. Le estimationes variava ab alcun centenas de milles usque a milliardos de annos. Al initio del seculo 20, le datation radiometric permitteva estimar le etate del Terra a duo milliardos de annos. Le conscientia de iste vastissime periodo de tempore aperiva le porta a nove theorias super le processos que formava le planeta.

Alcunes del progressos le plus significative in le geologia del seculo 20 esseva le disveloppamento del theoria del tectonica de placas in le annos 1960 e le affinamento del estimationes del etate del planeta. Le theoria del tectonica de placas emergeva de duo observationes geologic separate: le extension del fundo marin e le deriva continental. Iste theoria revolutionava le scientias del Terra. Hodie es cognoscite que le Terra ha circa 4,5 milliardos de annos.

 Material geologic 
La major parte del datos geologic proveni del investigation del materiales solide del Terra. Le meteorites e altere materiales natural extraterrestre es etiam studiate con methodos geologic.

 Mineral 

Le minerales es elementos e compositos natural con un composition chimic homogenee definite e un structura atomic ordinate.

Cata mineral ha proprietates physic differente, e il ha multe tests pro determinar cata un de illos. Le specimens pote esser submittite al sequente tests:
 Lustre: Qualitate del lumine reflectite in le superficie de un mineral. Exemplos: metallic, nacrate, cerose, opac.
 Color: Le minerales es gruppate secundo lor color. Le major parte es diagnostic, ma le impuritates pote cambiar le color de un mineral.
 Excoriation: On face grattar le specimen in un platto de porcelain. Le color del excoriation pote adjutar a nominar le mineral.
 Duressa: Le resistentia de un mineral al excoriation.
 Patrono de fractura: Un mineral pote monstrar fractura o scission, le prime essente un ruptura de superficies inequal e le secunde un ruptura secundo planos parallel longe separate.
 Peso specific: Le peso de un volumine specific de un mineral.
 Effervescentia: Consiste in facer jectar acido chlorhydric super le mineral pro verificar le effervescentia.
 Magnetismo: Consiste in usar un magnete pro verificar le magnetismo.
 Gusto: Minerales pote haber un gusto distincte, como le halite (que ha le gusto de sal de tabula).

 Petra 
Un petra es un massa solide de origine natural o un agglomerato de minerales o mineraloide. Le major parte del investigation in geologia es associate al studio del petras, perque illos forni le registro primari del major parte del historia geologic del Terra. Il ha tres typos principal de petra: ignee, sedimentari e metamorphic. Le cyclo del petras illustra le relationes inter illos (vide le diagramma).

Quando un petra se solidifica o crystallisa ex un massa fundite (magma o lava), illo es un petra ignee. Iste petra pote esser meteorisate e erodite, e postea re-depositate e lithificate in un petra sedimentari. Postea, illo pote devenir un petra metamorphic per calor e pression que cambia su contento de minerales, resultante in un structura characteristic. Le tres typos pote refunder, e quando isto occurre, un nove magma se forma, ex le qual pote re-solidificar se un petra ignee. Le materia organic, como carbon, bitumine, petroleo e gas natural, es principalmente ligate al petras sedimentari ric in materia organic.

197px|right|thumb|Auro native de Venezuela.
Pro studiar le tres typos de petras, le geologos evaluta le minerales que los compone e lor altere proprietates physic, como le textura e le texito.

 Materiales non lithificate 
Le geologos etiam studia le materiales non lithificate (appellate depositos superficial) que se trova super le petra-matre. Iste studio es generalmente cognoscite como geologia quaternari, perque illo es le periodo quaternari del historia geologic, que es le periodo le plus recente del tempore geologic.

 Magma 
Le magma es le fonte original non lithificate de tote le petras ignee. Le fluxo active de petra fundite es studiate in detalio in le vulcanologia, e le petrologia ignee ha como objectivo determinar le historia del petras ignee desde lor fonte original fundite usque a lor crystallisation final.

 Tempores geologic 
 Scala del tempores geologic 

Le scala del tempores geologic es un systema de classification temporal usate principalmente in geologia, ma tamben in altere scientias, pro situar eventos in le historia del Terra desde su formation (4,54 milliardos de annos) usque le periodo actual. Iste scala es subdividite in quatro eones (Hadean, Archean, Proterozoic e Phanerozoic), le quales a lor torno es subdividite in eras, con durationes medie de plure centos de milliones de annos. Le limites inter illos corresponde a grande cambios in le biosphera, e/o in le lithosphera e le atmosphera. Intra le eras se trova ulterior subdivisiones (periodos, epochas e etates), correspondente a modellos global de sedimentation in le oceanos, definite per stratotypos.

Le subdivision del scala es plus detaliate pro le eon le plus recente, le Phanerozoic, que representa le ultime 542 milliones de annos. Le periodo anterior, que corresponde al tres altere eones, es appellate le Precambrian.

Eventos major in le historia del Terra usate como limites in le scala geologic:
 4,57 milliardos de annos: formation del systema solar
 4,54 milliardos de annos: formation del Terra
 3,8 milliardos de annos: apparition del vita, limite Hadean–Archean
 542 milliones de annos: explosion cambrian, initio del Phanerozoic
 251 milliones de annos: extinction Permian-Triassic, limite Paleozoic–Mesozoic
 66 milliones de annos: extinction Cretacee–Tertiari, limite Mesozoic–Cenozoic


 Datation del eventos geologic 
 Datation relative 
Le datation relative servi pro hierarchisar a priori le etates de stratos vicin un al altere. Illo permitte establir rapidemente un chronologia del terreno studiate. Illo se summarisa in alcun principios: 
 Le stratos sedimentari superior es posterior a illos inferior. In altere parolas, le strato que recoperi un altere es plus recente que illo recoperite. 
 Omne evento geologic que interseca un altere es posterior a illo. 
 Un strato ha le mesme etate in tote su extension. 
 Duo terrenos que contine le mesme fossiles stratigraphic es del mesme etate.

 Datation absolute 
Le datation absolute permitte determinar plus o minus precisemente le etate de un petra. Illo es multo utile in le campo del chronostratigraphia e in le elaboration del scala del tempores geologic, ma etiam in le studio del historia e evolution del petras.

Un del methodos plus commun usa le geologia isotopic. Un minime fraction del atomos in le petras existe in forma isotopic instabile. Iste isotopos es destinate a transformar se, per emission radioactive, in un altere elemento, que pote etiam esser instabile o radioactive. Iste emissiones radioactive occurre a un frequentia aleatori que es statisticamente determinabile.

Le idea es de mesurar le proportion del prime elemento (le elemento patre), e postea del secunde (le elemento filio). Con le tempore, le proportion del elemento patre diminue e illo del filio cresce. Dunque, un petra ubi le elemento patre es abundante es recente; un petra ubi le elemento filio domina es vetere. Per calculos e comparation con modellos establite in laboratorios, on pote estimar le etate del petra con un precision de circa un million de annos.

Le copulas classic de elementos patre/filio studiate es: rubidium/strontium (le rubidium se trova in tracia in muscovite, biotite, feldspat...) e potassium/argon, o plus specificamente uranium/plumbo e uranium/thorium.

 Structura global del Terra 
 Tectonica de placas 

In le decennio de 1960 on discoperiva que le lithosphera del Terra, que include le crusta e le parte superior rigide del mantello superior, es separate in placas tectonic que se move super le mantello superior solide, plastic e deformabile, nominate asthenosphera. Iste theoria es supportate per varie typos de observationes, como le expansion del fundo marin e le distribution global del territorio montaniose e del seismicitate.

Il existe un connexion intime inter le movimento del placas al superficie e le convection del mantello (illo es, le transferimento de calor causate per le movimento lente del petra ductile del mantello). Assi, le placas oceanic e le currentes de convection del mantello adjacente se move sempre in le mesme direction, perque le lithosphera oceanic es in realitate le strato limite thermal superior rigide del mantello convective. Iste connexion inter le placas rigide que se move al superficie del Terra e le mantello convective es nominate tectonica de placas.


Le disveloppamento del tectonica de placas ha fornite un base physic pro multe observationes del Terra solide. Le longe regiones linear de characteristicas geologic es explicate como limites de placas.

Per exemplo:
 Crestas medio-oceanic, regiones elevate in le fundo marin ubi existe respiraculos hydrothermal e vulcanos, es considerate como bordos divergente, ubi duo placas se separa.
 Arcos vulcanic e le seismos es considerate limites convergente, ubi un platta subduce, o se move, sub un altere.
 Le bordos transformante, como le systema de fallia de San Andreas, produceva forte seismos extensive.

Le tectonica de placas ha etiam fornite un mechanismo pro le theoria de Alfred Wegener super le deriva continental, in le qual le continentes se move super le superficie del Terra durante le tempore geologic. Illo ha fornite un fortia motivante pro le deformation del crusta, e un nove scenario pro le observationes del geologia structural. Le potentia del theoria del tectonica de placas reside in su capacitate de combinar tote iste observationes in un sol theoria super como le lithosphera se move super le mantello convective.

 Structura del Terra 
Le progresso in seismologia, modellisation numeric, mineralogia e crystallographia a alte temperaturas e pressiones permitte comprender le composition e structura interne del Terra.

Le seismologos pote usar le tempore de arrivata del undas seismic pro crear imagines del interior del Terra. Le prime progresso in iste campo monstra le existentia de un nucleo externe liquide (ubi le undas seismic non pote propagar se) e un nucleo interne solide e dense. Isto duceva al disveloppamento de un modello stratificate del Terra, con un crusta e un lithosphera in le parte superior, le mantello subjacente (separate internemente per discontinuitates seismic a 410 e 660 kilometros), e le nucleo externe e interne in le partes plus profunde. Plus recentemente, le seismologos ha potite crear imagines detaliate del velocitates del undas in le interior del Terra, de maniera similar a como un medico crea imagines medical per tomographia. Iste imagines permitteva un vista plus detaliate del interior del Terra e reimplaciava le modello simplificate a stratos per un modello plus dynamic.

Le mineralogos ha potite usar le datos de pression e temperatura de studios seismic e de modellisation, plus le sapientia del composition elemental del Terra, pro reproducer iste conditiones in ambientes experimental e mesurar le cambios in structura crystallin. Iste studios explica le cambios chimic associate con le principal discontinuitates seismic del mantello e monstra le structuras crystallin expectate in le nucleo interne del Terra.

 Disciplinas de geologia e disciplinas associate 
Como scientia de campo e de laboratorio, le geologia se divide in plure disciplinas, alcunes plus descriptive, alteres plus phenomenologic. Ab le plus ancian disciplinas disveloppate durante le seculos 17 e 18 (petrologia, stratigraphia, paleontologia) usque al plus recente (geologia planetari, scientia del systema Terra), iste disciplinas — specialmente illos focalisate super le functionamento del planeta Terra — representa sin dubita un maniera de melio comprender le mundo contemporanee e su questiones social, ambiental e geopolitic: como le occurrentia de seismos, vulcanismo, cyclones e riscos associate, le accesso al aqua, le cambiamento climatic, le necessitate de ressources natural, materiales de construction, pollution, etc. Illos es etiam un medio pro guidar le citatanos in le preparation de un societate educate e responsabile..

 Studio del petras e de lor historia 
 Petrographia e petrologia 
Le petrographia es le studio descriptive del petras. Secundo le typo de petra studiate, on parla de petrographia magmatic, sedimentari o metamorphic. Un studio petrographic consiste in describer le characteristicas de un petra (textura, composition mineralogic, porositate, etc.) per observationes directe, tanto macroscopic como microscopic, e per datos obtenite via analyses de specimenes per varie methodos (diffraction de radios X, microsonda, etc.).

Si le petrographia ha solmente le objectivo de describer le petras, le petrologia es le disciplina que cerca determinar le mechanismos de formation e evolution de un petra. Un studio petrologic es experimental e cerca modellar le conditiones in le quales un petra se forma e evolve durante su historia, basante se super datos de diverse analyses (petrographic, chimic, etc.). On distingue inter petrologia exogene, que tracta le processos de formation del petras sedimentari al superficie del Terra,. e petrologia endogene, que se concentra super le processos de formation del petras magmatic e le processos metamorphic intra le lithosphera..

 Mineralogia 
197px|right|thumb|Le differente colores in le imagine monstra le varie petras que compone le montania Ritagli di Lecca, vidite ab Fondachelli Fantina, Sicilia.
Le le mineralogia, un branca associate simultaneemente al chimia e al geologia, es le studio e le characterisation del minerales, substantias solide e homogenee, generalmente inorganic, del quales se compone le petras. Pro le multe characteristicas e proprietates chimic e physic del minerales, e tamben pro lor grande diversitate, le mineralogia se basa super multe subdisciplinas, como le crystallographia (structura), le physica (proprietates optic, radioactivitate…), o le chimia (formula chimic…).

Como le minerales ha un rolo essential in geologia, le mineralogia es un disciplina quasi indispensabile in omne studio geologic. Illa permitte determinar multe parametros (duressa, clivage, fractura, composition chimic…) del varie phases mineral e de lor interactiones.

 Stratigraphia 
197px|right|thumb|Le stratos geologic normalmente se superpone del plus vetule (in basso) al plus recente (in alto).
Le stratigraphia, a vices appellate geologia historic, es un branca multidisciplinari que studia le disposition del varie stratos geologic pro obtener informationes temporal. Illo se basa sur plure typos de studios differente, como le lithostratigraphia (studio del lithologia), biostratigraphia (studio del fossiles e biofacies) o magnetostratigraphia (studios magnetic). Le correlation del informationes obtenite ab iste disciplinas permitte datar le stratos geologic in maniera relative le unes al alteres, e positionar los con precision super le scala del tempore geologic.

Iste studios se basa sur un serie de principios que explica le logica del arrangiamento del stratos geologic: le principio de superposition, le principio de continuitate, le principio de identitate paleontologic, le principio del uniformismo, etc..

Le stratigraphia ha multe applicationes, tanto in scientia como in industria. Le elaboration del scala del tempores geologic es realisate per le informationes stratigraphic colligite globalmente; isto es appellate chronostratigraphia. Le uso de methodos seismic permitte etiam studiar le sequentias de deposition al margine del bassinos sedimentari, ubi le succession del sequentias es controlate per le variationes del nivello del mar e del activitate tectonic — in iste caso, on parla de stratigraphia sequential. Le studio de iste arrangiamentos de stratos es etiam utile in le recerca de hydrocarburos..

 Paleontologia 
Le paleontologia es un disciplina inter geologia e biologia. Paleontologos studia organismos extincte per le analyse de fossiles pro deducer conclusiones phylogenetic e comprender lor evolution trans le tempores geologic. Le studio de fossiles microscopic se appella micropaleontologia.

Le paleontologia se connecte al geologia per le uso de fossiles characteristic, appellate fossiles stratigraphic, que permitte datar con precision un strato geologic. Le typos de species presente in iste stratos permitte etiam reconstituer le paleo-ambiente correspondente al epocha del deposition del strato studiate. Per le studio del evolution del species fossile, le recercatores pote etiam obtener informationes sur le variationes del ambientes e del climate durante le tempores geologic...

 Studios del dynamica terrestre 
 Geodynamica 
Le geodynamica non es un disciplina scientific, ma un approximation, con le scopo de characterisar le fortias e le phenomenos implicate in le evolution general del systema Terra e su interactiones mutual..

 Tectonica 
Le tectonica es le branca del geologia que tracta del deformationes in le crusta terrestre. Illa se concentra principalmente super le relation inter le structuras geologic e le movimentos e fortias que causa lor formation. Le tectonica se applica al deformationes a tote le scalas de spatio e tempore intra le globo terrestre. Secundo le scala del objecto studiate, on parla de microtectonica pro le structuras microscopic, o de tectonica global pro le structuras de plure milles de kilometros..

Iste disciplina usa multe conceptos del physica de materiales e del mechanica de medios continue, lo que permitte studiar le natura del constrictiones super un petra o un gruppo de petras, e le responsa de iste petras al constrictiones que illos suffre. Iste studios permitte localisar in spatio e tempore le constrictiones e le deformationes que illos induce. Per extension, illos permitte obtener informationes sur le conditiones de formation del petras, que es frequentemente determinate per le contexto tectonic.

 Studios del structuras geologic 
 Geomorphologia 
Le geomorphologia es le studio del formas del superficie terrestre e le processos natural que los forma e modifica. Illo analysa le relation inter structuras geologic, le climate, le erosion, le sedimentation e le activitate human pro comprender le evolution del paisage.

 Geologia structural 
A vices usate como synonymo de “tectonica” in le litteratura francese, le geologia structural se distingue de su cosina per un approximation plus geometric del deformationes. Ben que le objectos de studio del tectonica es commun con illos del geologia structural, iste ultime remane in un description purmente geometric del structuras geologic.

Le studios structural, realisate a partir de datos obtenite in le campo, permitte determinar le geometria del differente typos de deformationes (pendente de un fractura, immersion de un axe de plicatura…). Iste resultatos permitte determinar le direction del principal constrictiones, e forni informationes utile in le quadro de un studio tectonic.

 Vulcanologia 
Le vulcanologia es le disciplina geologic que studia le vulcanos, le eruptiones vulcanic, e le processos associate al formation e al activitate del vulcanos. Illo examina le composition del magma, le dynamica del eruptiones, le formation del paisage vulcanic, e le riscos natural associate. Le objectivo es comprender le mechanismos interne del Terra, assi como prevenir e mitigar le effectos del activitate vulcanic sur le populationes e le ambiente.

 Glaciologia 
Le glaciologia es le studio del glacieros, del calottes glaciari, e del processos ligate al glacie e al formation de nive. Illo tracta del dynamica de massas glacial, lor interaction con le climate, lor contribution al nivello del mar, e lor rolo in le formation del paisage. Le glaciologia ha un rolo clave in le comprehension del cambios climatic actual.

 Disciplinas associate 
 Geophysica 
Le geophysica es le disciplina que applica principios physic al studio del Terra. Illa explora le proprietates physic del interior terrestre, le campos gravitational e magnetic, le propagation del undas seismic, e altere phenomenos natural. Le geodesia, un subdisciplina, tracta del mesura precise del forma e dimensiones del planeta, assi como de su campo de gravitate.

 Geochimia 
Le geochimia examina le composition chimic del Terra e le processos chimic que regula su structura e evolution. Illo studia le distribution e le interaction del elementos chimic in petras, aquas, atmosphera e organismos, e ha applicationes in le exploration de ressources natural, pollution, e comprehension del historia geologic.

 Speleologia 
Le speleologia es le studio scientific del cavernas e systemas karstic. Illo implica le exploration, mesura e analyse del formationes subterranee, lor evolution, hydrologia e ecosystemas. Es un campo interdisciplinari que involve le geologia, biologia, geochimia e physica.

 Climatologia 
Le climatologia es le studio del climate e de su variabilitate a longe termino, includente le effectos human e natural. Le oceanographia studia le oceanos e mares del Terra, lor composition, circulation, e interactiones con le climate e le biosphera. Ambe disciplinas es essential in le comprehension del systema Terra.

 Geologia planetari 
Le geologia planetari es le application del principios geologic al studio de planetas, lunas e altere corpores celeste. Illo cerca comprender lor historia geologic, lor structura, e lor processos superficial in comparation con illos del Terra.

 Vide etiam 
 Crystallographia
 Speleologia
 Gemmologia
 Geographia
 Geologia historic
 Geomorphologia
 Mineralogia
 Sedimentologia
 Tectonica de placas
 Era geologic