Premio Nobel

Le Premio Nobel, tenite annualmente desde 1901, es un manifestation cultural celebrative, intitulate al inventor e industrial svedese Alfred Nobel. In su testamento, ille decideva que un fundation cultural sia create, e que su profitos pro le invention del dynamite sia dispensate como premios a qui se demonstrava le plus utile al genere human durante le anno passate.

 Le Festa Nobel 

In le vespere le Festa Nobel ha loco in Stockholm Stadshus (casa municipal de Stockholm). Circa 1400 personas sole participar. Cata laureato pote invitar usque a dece personas. Naturalmente multe altere personas participa, p.ex. le familia regal, membros del Fundation Nobel, ambassadores, politicos, scientistas etc., ma non omnes pote participar gratuitemente. Tamben un certe numero (circa 200) de studentes universitari pote participar Illes debe pagar, al presente, 750:-SEK. A causa del grande interesse on les elige per tiramento al sorte.

Categorias
Le summa disponibile debe esser dividite in cinque partes equal pro iste categorias:
 Nomine Dominio Elector Premio Nobel pro Litteratura  Litteratura Svenska Akademin Academia Svedese   Premio Nobel pro Physica  Physica Kungl. Vetenskapsakademin Academia Regal de Scientias Premio Nobel pro Chimia  Chimia Kungl. Vetenskapsakademin Academia Regal de Scientias Premio Nobel pro Physiologia o Medicina  Physiologia e Medicina Karolinska Institutet  (le universitate medical de Stockholm) Premio Nobel del Pace  Pace Committee Nobel de Stortinget (le parlamento norvegian)
In plus Sverige Riksbank (le Banca National de Svedia) ha fundate le 
Premio de Scientia Economic in Memoria de Alfred Nobel. Iste premio non es un del ver Premios Nobel, ma es dispensate al mesme tempore como illos.

Laureatos
Il ha quatro personas qui ha ganiate le Premio Nobel duo vices.

 Le Fundation Nobel 
Le fundos del Fundation Nobel es iste anno (2006) 3 600 milliones coronas svedese (SEK). In le initio le summa esseva 31 milliones SEK. Al consideration del valor monetari isto significa un duplamento del valor real.
Nobel stipulava que le fundation solmente debeva investir le moneta in obligationes del stato e altere documentos de valor con grande securitate. Isto resultava in mal developpamento del capital a causa de inflation ma desde 1953 on es permittite placiar tamben in actioneses lo que ha meliorate le crescentia del capital multo e ha permittite un crescentia correspondente del grandor del premios. Le Fundation Nobel ipse non decide concernente re le investimentos ma ha committite iste carga a societates financial in plure paises, e un grande parte del capital es investite in SUA. 
Le Premio del Pace pote esser dispensate a organisationes ma le altere premios es personal. Al maximo pote tres personas divider le premio.

Grandor del premio
In multe paises le laureatos debe pagar imposto ma in alcun paises non, p.ex. in Svedia e Japon. In certe statos de SUA le imposto es usque a 50 %.

 Anno SEK1901 150 0001910 140 0001920 134 0001930 173 0001940 139 0001950 164 0001960 226 0001970 400 0001980 880 0001990 4 000 0002000 9 000 0002006 10 000 000
Le summa que cata laurato recipe depende del numero de lauratos in su dominio.

 Vide etiam 
 Premio Nobel de Economia - "Premio de Scientia Economic in Memoria de Alfred Nobel"

 Ligamines externe 
 Sito official


Nobel