Հմայաթաս (Ք.Ա․ 3-րդ Հազարամեակ, Շենգաւիթ)

Հմայաթաս, Ք.Ա․ 3-րդ հազարամեակին Շենգաւիթի մէջ յայտնաբերուած հմայաթաս, որ ներառուած է Հայաստանի պատմութեան թանգարանի հաւաքածոյին մէջ 2392-36 համարի ներքոյ։

 Նկարագրութիւն 
Շենգաւիթի թասը պաշտամունքային ծէսին նուիրուած հմայական նշանակութիւն ունեցող առարկայ է, որու զարդանկարին մէջ իրենց արտայայտութիւնը գտած են բնութեան տարերքի, պտղաբերութեան հետ կապուած պատկերներ։ 

Յօրինուածքի կեդրոնը կրակի պաշտամունքային կլոր օջախն է`եռաթեւ ելուստներով, անոր շուրջը թռչուններ են՝ զուգակցուած օձանման մարմիններու, սուաստիկայի եւ Լուսինը խորհրդանշող թաս-շրջանակի հետ։ Օձը մէկ անգամ թռչունի ոտքին է միացած, մէկ այլ անգամ՝ թռչունի վզին կամ կտուցին։ Եւ՛ թռչունը, եւ՛ վիշապ-օձը զոյգ պատկերուած են։ Զոյգ ըլլալը արտայայտուած է զոյգ կտուցով, իսկ օձը՝ զոյգ զիգզագով։ Կեռխաչ արտայայտող զարդանկարը նոյնպէս զոյգ թռչուն է պատկերին մէջՀայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ։ A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.։

Եռաթեւ օջախը, հաւանաբար, եռաստուածութիւն կը խորհրդանշէ, ծնող-զոյգերը՝ երկիրը, երկինքը եւ անոնց պտուղը՝ զաւակը։ Թռչուններու եռանկիւնաձեւ իրանը նոյնպէս պտղաբերութեան, մայրութեան խորհրդանիշ է, որ դարերիու ընթացքին պահպանած է իր իմաստը, դարձած է նաեւ Անահիտ աստուածուհիի խորհրդանիշը եւ խարանուած են անոնր զոհաբերուող ցուլերու ճակատին։ Նման թասերը դէպի երկինք պարզելը կապուած եղած է պտղաբերութեան ուղղուած հմայական ծէսի հետ (ըստ Էմմա Խանզադեանի)։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Աղբիւրներ 

 Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ։ A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.

Ստորոգութիւն:Հայաստանի պատմութեան թանգարանի նմուշներ
Ստորոգութիւն:Հնագիտական գտածոներ