Ուիլիըմ Ճէյմս

Ուիլիըմ Ճէյմս (11 Յունուար, 1842 - 26 Օգոստոս, 1910) Ամերիկացի փիլիսոփայ եւ հոգեբան մըն էր: Ան առաջին դասախօսն էր որ հոգեբանութեան դասեր դասաւանդեց Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջT. L. Brink (2008). Psychology: A Student Friendly Approach. "Unit One: The Definition and History of Psychology". p. 10.: Ուիլիըմ Ճէյմս կը նկատուի 19րդ դարու գլխաւոր իմաստուն փիլիսոփաներէն մէկը, ինչպէս նաեւ ամերիկեան հոգեբանութեան «հայրը»:

Ուիլիըմ Ճէյմս, Չարլզ Սանտրզ Փիրսին հետ, հիմնադրեց «pragmatism» հոգեբանական գաղափարը: Ճէյմս նաեւ եղած է գործառնութեան հոգեբանութեան «functional psychology» հիմնադիրներէն մէկը: 2002 թուականին, Ճէյմս 14րդ դիրքը արժանացաւ որպէս 20րդ դարու գերազանց հոգեբաններէն մէկը: 1991 թուականին,  քննաչափութիւն մը Ուիլիըմ Ճէյմսին շնորհեց 2րդ դիրքըJ. H. Korn, R. Davis, S. F. Davis: "Historians' and chairpersons' judgements of eminence among psychologists". American Psychologist, 1991, Volume 46, pp. 789–792.: Առաջին դիրքը գրաւեց Ուիհըմ Ուընտթը որ հիմադիրն է փորձառական հոգեբանութեան «experimental psychology»"Wilhelm Maximilian Wundt" in Stanford Encyclopedia of Philosophy.Tom Butler-Bowdon: 50 Psychology Classics. Nicholas Brealey Publishing 2007. . p. 2.:

Ուիլիըմ Ճէյմս ծնած է հարուստ ընտանիքի մը մէջ: Անոր հայրը Հենրի Ճէյմս Սինիորն էր, որ աստուածաբան էր: Անոր եղբայրը՝ Հենրի Ճէյմս, վիպասան էր: Իսկ քոյրը՝ Ալիս Ճէյմս, օրագիր գրող: Ճէյմս բժշկութիւն ուսանած էր եւ մարդակազմութեան դասեր կը դասաւանդէր Հարվըրտ Համալսարանէն ներս: Սակայն, ան երբէք չաշխատեցաւ որպէս բժիշկ: Ան հետաքրքրուած էր հոգեբանութեամբ եւ փիլիսոփայութեամբ:

 Կեանքը 
աջից|մինի|Ուիլիըմ Ճէյմս Պրազիլի մէջ, 1865
Ուիլիըմ Ճէյմս ծնած է 11 Յունուար, 1842 թուականին, Նիւ Եորքի մէջ: Անոր ընտանիքին շրջապատը լեցուն էր այն ժամանակուայ գրագիտական եւ իմաստուն անհատներով:

Ճէյմս կը փափաքէր գեղանկարիչ մը դառնալ, սակայն անոր հայրը իրեն քաջալերեց որ բժշկութիւն ուսանի: Իր կարգին, ան ուզեց մասնագիտանալ ջղային դրութեան եւ հոգեբանութեան մէջ: 

Երիտասարդ տարիքին, Ճէյմս շատ մը ֆիզիքական հարցեր ունէր, օրինակ աչքերու, կռնակի, ստամոքսի, եւ մորթի: Ան նաեւ հոգեբանական խնդիրներ եւ ընկճումներ ունէր որոնց ախտանշանները կը մղէին իրեն անձնասպանութեան մասին մտածել: Ճէյմսին երկու եղբայրները քաղաքային պատերազմին մաս կազմած են, սակայն Ճէյմս խաղաղութիւնը կը քաջալերէր: 

1864 թուականին, Հարվըրտ համալսարանին մէջ բժշկութիւն ուսանեցաւ: Սակայն, ստիպուեցաւ դադրիլ 1867 թուականին հիւանդութեան պատճառով: Ճէյմս Գերմանիա ճամբորդեց բուժումի համար եւ հոն մնաց մինչեւ Նոյեմբեր, 1868: Այն ժամանակ ան 26 տարեկան էր: Հոն նկատեց թէ ինք հետաքրքրուած էր հոգեբանութեամբ եւ փիլիսոփայութեամբ, եւ ոչ բժշկութեամբ:

Ճէյմս իր բժշկական ուսումը աւարտեց 1869 թուականին, բայց ան երբէք չաշխատեցաւ որպէս բժիշկ: Ան 1878 թուականին ամուսնացաւ Ալիս Կիպընզի հետ:  

 Ասպարէզ 
Ուիլիըմ Ճէյմս տարբեր գրողներու եւ գիտնականներու հետ կապեր ունէր, օրինակ՝ Ճոն Տիուի, Մարք Թուէյն, Քարլ Եանկ, եւ Սիկմոնտ Ֆրոյտ:

Ճէյմս իր ակադեմական ասպարէզը սկսաւ որպէս մարդակազմութեան դասախօս Հարվըրտ համալսարանէն ներս 1873 թուականին: 1881 թուականին, ան հոն սկսաւ փիլիսոփայութիւն ալ դասաւանդել: 

Այն ժամանակ որ հոգեբանութեան ճիւղը նոր կը կազմուէր, Ճէյմս հետաքրքրուած էր մարդկային միտքով եւ վարուելակերպով: Ան ծանօթացած էր Հերմանն Հելմհոլթզի եւ Փիէր Ժանեթի գիտական հոգեբանական գործերուն: Ճէյմս իր առաջին փորձառական հոգեբանական դասը դասաւանդըց Հարվըրտի մէջ 1875-1876 թուականներուն:

 Ծանօթագրութիւններ 
Ստորոգութիւն:1910 մահեր
Ստորոգութիւն:1842 ծնունդներ