Ապտուլլահ Կիւլ

Ապտուլլահ Կիւլ (, ), թիւրք քաղաքական գործիչ։ Թուրքիոյ 11-րդ նախագահը (2007-2014)։ Հինգ ամիս եղախէ Թուրքիոյ վարչապետ (2002-2003) եւ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար (2003-2007)։

 Կենսագրական գիծեր 
Ծնած է Կեսարիա։ Ան միակ թուրք առաջնորդն է, որ 2008 թուականին այցելած է Հայաստան։ Այս այցը «դաւաճանութիւն» կոչուած է ազգայնական թիուրքերու կողմէ Turkish leader flies to Armenia։

 Քաղաքական Ասպարէզ 

 Կուսակցական Գործունէութիւն 

 Իր համալսարանական տարիներուն հաստատակամ Իսլամիստական քաղաքական հայեացքներ քարոզելով, Կիւլ 1991 թուականին դարձաւ Քայսերիի Խորհրդարանի Անդամ եւ վերընտրուեցաւ 1995, 1999, 2002, եւ 2007 թուականներուն։
 Կուսակցական Փոփոխութիւններ
 Սկզբնապէս Իսլամիստական Բարօրութեան Կուսակցութեան անդամ, Կիւլ 1998 թուականին միացաւ Առաքինութեան Կուսակցութեան (Virtue Party)՝ այն բանէն ետք, երբ նախկինը արգիլուեցաւ հակա-աշխարհիկ գործունէութիւններու պատճառով։
 Երբ 2000 թուականին կուսակցութիւնը բաժնուեցաւ ծայրայեղ իսլամիստական եւ մոտեռնիստական խմբակցութիւններու, Կիւլը միացաւ կուսակցական ընկերոջը՝ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանին՝ ջատագովելով բարեփոխումներու եւ չափաւորութեան կարիքը։
 Ան առաջադրուեցաւ գործող ղեկավար Ռեճայի Քութանի դէմ՝ Առաքինութեան Կուսակցութեան ղեկավարութեան համար, այն ժամանակ, երբ Էրտողանին արգիլուած էր քաղաքական պաշտօն զբաղեցնել։ Որպէս մոտեռնիստական ճամբարի թեկնածու՝ ան երկրորդ տեղը գրաւեց 521 ձայնով, մինչդեռ Քութան յաղթեց 633 ձայնով։
 2001 թուականին, երբ Առաքինութեան Կուսակցութիւնը փակուեցաւ, Կիւլը Էրտողանի հետ համահիմնեց չափաւոր Արդարութիւն Եւ Զարգացում Կուսակցութիւնը (AKP), մինչդեռ ծայրայեղ պահպանողական անդամները հիմնեցին Երջանկութեան Կուսակցութիւնը (Felicity Party)։

 Վարչապետութիւն Եւ Փոխվարչապետութիւն 

 Կիւլ դարձաւ Վարչապետ, երբ AKP-ն հսկայական յաղթանակ տարաւ 2002 թուականի ընդհանուր ընտրութիւններուն, մինչ Էրտողանին դեռ արգիլուած էր պաշտօն ստանձնել։
 Իր կառավարութիւնը 2003 թուականի Մարտին վերացուց Էրտողանի քաղաքական արգելքը, որմէ ետք Էրտողանը դարձաւ Սիիրթի Խորհրդարանի անդամ՝ լրացուցիչ ընտրութեան միջոցով եւ ստանձնեց Վարչապետի պաշտօնը։
 Յետագային Կիւլ ծառայեց որպէս Արտաքին Գործերու Նախարար եւ Փոխ վարչապետ մինչեւ 2007 թուականը։

 Նախագահութիւն 

 Նախագահութեան համար անոր յաջորդ թեկնածութիւնը մեծ եւ բացայայտ ընդդիմութիւն առաջացուց Թուրքիոյ աշխարհիկութեան ջերմեռանդ կողմնակիցներէն եւ սկզբնական շրջանին արգիլուեցաւ Սահմանադրական Դատարանին կողմէ, իր Իսլամիստական քաղաքական անցեալի շուրջ եղած մտահոգութիւններուն պատճառով։
 Ան, ի վերջոյ, ընտրուեցաւ Թուրքիոյ առաջին Նախագահը՝ ունենալով Իսլամական քաղաքականութեան մէջ անցեալ, 2007 թուականի արտահերթ ընդհանուր ընտրութիւններէն ետք։
 Որպէս Նախագահ՝ Կիւլ քննադատութեան ենթարկուեցաւ վիճայարոյց օրէնքները վաւերացնելուն համար, որոնք քաղաքական ընդդիմութեան կողմէ նկատուեցան որպէս հակասահմանադրական։
 Կիւլ միջնորդական մօտեցում ցուցաբերեց Գեզի Պարքի հակակառավարական ցոյցերուն եւ կառավարական գոռուփցիոն սկանտալներուն ընթացքին։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 

 Ապտուլլահ Կիւլը տնտեսագէտ Տարօն Աճեմօղլուին առաջարկած է անդամակցիլ իր նոր ստեղծուելիք կուսակցութեան. Լրատուամիջոցներ

Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ ըստ երկրի