Էվրոս (գետ)

Էվրոս (յուն․՝ Έβρος, պուլկ․՝ Марица Մարիցա, թրք․՝ Meriç Մերից)․ Հարաւ-արեւելեան Եւրոպայի երկրորդ մեծութեամբ գետը (Տանուպ գետէն ետք) եւ Պալքանեան թերակղզիին գլխաւոր գետը (530քլ․ երկարութիւն)։ Կը թափի Թրակիոյ ծոցը։

 Անունը 
Ըստ յունական դիցաբանութեան, Էվրոս Էմոսին եւ Ռոտոփիին զաւակն էր։ Ան Թրակիացիներուն կողմէն որպէս աստուած պաշտուեցաւ։

Ուրիշ աւանդութեան մը համաձայն, գետը հնադարին Ռոմվոս կը կոչուէր եւ Էվրոս անունը առաւ Քասանտրոս առասպելական թագաւորին զաւակէն որ գետին մէջ խեղդուած էր։

 Էվրոսին Դելթան 
Էվրոսի Դելթան, Եւրոպայի գլխաւոր բնապահպանուած կենսավայրերէն է։ 

Էվրոսին գետաբերաններուն կը կազմուի հսկայ տարածութեամբ բաւղային Դելթա, որ Յունաստանի ամենակարեւոր կենսավայրն է։ Դելթան կը սկսի Փորոս գիւղէն, ուր կը ճիւղաւորուի երկու գլխաւոր մասերու։ 

Գետը նաւարկելի չէ, սակայն ունի կարեւոր ջուրի ծաւալ, որ կը գործածուի ելեկտրականութեան արտադրումին, ինչպէս նաեւ արտերու որոգման համար։

1923-ին  Էվրոս գետին Դելթան Յունաստանին սահմանուեցաւ, հակառակ այդ օրերուն Թուրքիոյ պահանջքներուն։
մինի|Էվրոս գետին ակունքները․ Ռիլա լեռնաշղթայ

 Տեղեկութիւններ 

 Գետին հոսքը 
Էվրոս գետը կը բխի Ռիլա Լեռնաշղթայէն, Պուլկարիա։ Պուլկարիոյ մէջ հոսելով կը ճեղքէ Արեւելեան Ռոմիլիան Ռոտոփի եւ Էմոս լեռնաշղթաներուն միջեւ հովիտներ կազմելով։ Կ՛անցնի Փազարչիկ, Փլովտիւ, Սվիլեկրատ քաղաքներէն։ Յունա-պուլկարական սահմաններուն Օրմենիօ գիւղին մօտ, քանի մը քիլոմեթր կը մտնէ Թուրքիա, ապա կը շարունակէ հոսքը կազմելով յունա-թրքական սահմանը եւ Թրակիան բաժնելով երկու մասի՝ Արեւմտեան եւ Արեւելեան Թրակիա։ Կ՛անցնի յունական Փիթիօ, Ֆերես, Տիտիմօթիհօ, Սուֆլի, Լավարա, Թիհերօ, Նէա Վիսա եւ թրքական Մերից, Քեսան գաւառներէն։ Կը թափի Թրակիոյ ծոցը (հիւսիսային Էգէական ծով)։  մինի|Արբանեակային նկար Էվրոս գետի ողողումներէն․ 20-3-2006 եւ 3-3-2006

Հոսքին ընդհանուր երկարութիւնն է 480քլ․, որոնցմէ 206քլ․ Յունաստանի մէջ։ 
 Հարկատու գետեր 
Էվրոսին գլխաւոր հարկատու գետերն են․- 

Դունծաս, Էրղինիս, Արտաս եւ Էրիթրոփոթամոս։ 
 Ողողումներ 
Գետը յաճախակի ողողումներու ենթակայ է։ Լեռներու ձիւնհալը, շարունակական անձրեւները պատճառ կ՛ըլլան գետի ջուրին յաճախակի յորդումներուն։
 Գետին ապականում 
մինի|Էվրոս
Դժբախտաբար գետի ջուրերուն մէջ կը թափուին Պուլկարիոյ եւ Թուրքիոյ մետաղի ճարտարագիտութեան աւելցուկները։ Երբ գետը կը մտնէ յունական սահմանները, արդէն բորոկատի, բորոկային աղի, անուշադրակի աղի եւ լուսածինի մակարդակները շատ բարձր են։ 

 Գաղթականութեան հոսքեր 
Էվրոս գետը Յունաստանի (Եւրոպական Միութեան) եւ Թուրքիոյ սահմանագիծը ըլլալով, վերջին տասնամեակներուն Թուրքիոյ ճամբով գաղթականներու եւ փախստականներու ապօրինի անցք եղած է։

Հին յունարէն եւ հին Յունաստանի նիւթեր, 31-10-2021  Ճգնաժամ․ Էվրոսի ողողումներ, Օրֆանիտու Օլղա, 18-2-2005  ՆԱՍԱ - Էվրոսին ողողումները Գաղթականական հոսքը Էվրոս գետէն․ աժան սակայն անգին, Տիոնիսիս Բիթուլքաս, 3-7-2010 newsit - Էվրոս գետին ջուրերուն մէջ կը թափուին ճարտարագիտութեան աւելցուկներ  evros-news․ ահազանգ Էվրոսին ապականած ջուրերուն մէջ սատկած ձուկերէն

 Տե՛ս նաեւ 
Նեսթոս 

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Յունաստանի գետեր
Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ գետեր
Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիի գետեր
Ստորոգութիւն:Եւրոպայի գետեր
Ստորոգութիւն:Գետեր այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Գետեր