Հերման Կոլց

Հերման Կոլց (), գերմանացի աւետարանական աստուածաբան ու Արեւելեան Եկեղեցւոյ պատմաբան։

 Կեանք եւ գործունէութիւն 
Ծնած է Կերայի մէջ (Գերմանիոյ կեդրոն)։ Աստուածաբանութիւն ուսանած է 1964-1969-ին, Մարթին Լութէր համալսարանին մէջ (Հալէ)։

1972-ին պաշտպանած է իր դոկտորական աւարտաճառը՝ Դիոնիսոս Արիսպագացիի գործերուն նուիրուած նիւթով։

1975-ին ձեռնադրուած է աւետարանական պատուելի։

1978-ին Ռուսաստան կատարած ձեռագիրներու հետազօտութեան ճամբորդութենէ ետք, իր «habilitation»ը (գերմանական յետ դոկտորական որակաւորման քննութիւն) ամբողջացուցած է 1979-ին՝ սլաւական հայրաբնական գրականութեան ուսումնասիրութեամբ։

1982ին հիմնած ու հաստատած է Եոհաննէս Լեփսիուսի արխիւը։

1987-ին, Կոլց նշանակուած է Հայտըլպէրկի համալսարանի աստուածաբանական ճիւղի դասախօս, իսկ 1992-ին՝ Հալէի համալսարանի աստուածաբանական ճիւղի ուղղափառ եկեղեցիներու ուսմանց դասախօս։

1988-1993-ին, Եւրոպական Եկեղեցիներու Համագումարի (Ժընեւ) ուսմանց բաժանմունքի ղեկավար եղած է։ Գերմանացի եւ հայ գիտնականներու հետ, 1998-ին հիմնած է «Մեսրոպ» հայագիտական կեդրոնը, որ Հալէի համալսարանը տեղափոխուած է 2006-ին։

Կոլց խմբագիրներէն մէկը եղած է Լեփսիուսի արխիւի փաստաթուղթերուն, որոնք հրատարակուած են երեք հատորներով (1998-2004)։

Ան դասաւանդած ու գրած է ուղղափառ եկեղեցիներու աստուածաբանութեան, արուեստի եւ մշակոյթի մասին, յատկապէս յոյն եւ սլաւական ուղղափառութեան եւ Հայ Եկեղեցւոյ մասին։

Հայագէտ Արմենուհի Տրոսթ-Աբգարեանի հետ, Կոլց հայկական Շարակնոցը գերմաներէնի թարգմանած է։ 

Ռուսական պատմութեան նուիրուած այլ ցուցահանդէսներու կարգին, Կոլց խնամակալն ու ցուցակի հեղինակը եղած է «Կիլիկիոյ հայերու փրկուած գանձերը» ցուցահանդէսին, որ ներկայացուած է Հալէի (2000) եւ Աթէնքի (2002) մէջ, եւ որուն նիւթերը այժմ մաս կը կազմեն Կաթողիկոսարանի «Կիլիկիա» թանգարանին։ 

 Քննադատութիւն 
Վոլֆկանգ Կուսթը Կոլցին մեղադրեց Եոհաննէս Լեփսիուսի առնչութեամբ առասպելներ ստեղծելու եւ Դաշնային Կառավարութեան միջոցները (գումարները) իրենց նպատակէն շեղելու մէջ։

Կուսթը նաեւ քննադատեց այն, որ Լեփսիուսի հետազօտութիւնը, չնայած իր ֆինանսական միջոցներուն, չէր ստուգած Լեփսիուսի հրատարակած՝ Հայոց Ցեղասպանութեան մասին կեղծուած գործերու ժողովածուն, ինչպէս որ իսկական Լեփսիուսի հետազօտութեան պարտականութիւնը պիտի ըլլար։ Այս ուղղումը Կուսթը ինքը կատարեց։

Գերմանական Պունտեսթակին ուղղուած միջնորդութեան մը մէջ Լեփսիուսը նաեւ մեղադրուեցաւ հակասեմական դիրքորոշում ունենալու մէջ։ Կուսթը նոյնպէս գրեց այս մասին։ Կոլցը գնահատեց համապատասխան մէջբերումները որպէս «համաթեքսթէն դուրս քաշուած»։

 Պարգեւներ 

 Հայաստանի կառավարութենէն պարգեւատրուած է իր հայագիտական եւ հայ մշակոյթին նուիրուած գործունէութեան համար։
 2007-ին պատուոյ դոկտորայի արժանացած է Երեւանի պետական համալսաարանին կողմէ։
 Ստացած է Կիլիկիոյ Կաթողիկոսարանի Ս. Մեսրոպ շքանշանը եւ Ս. Սահակ եւ Մեսրոպ մետալը՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսութեան կողմէ։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Գիտնականներ
Ստորոգութիւն:Գիտնականներ ըստ ազգութեան
Ստորոգութիւն:Գերմանացի գիտնականներ