Աղիքային ծոցաւորում

մինի
Աղիքային ծոցաւորում, (Անգլ. diverticulosis) ծոցերու կամ պարկիկներու յառաջացում հաստ աղիքի պատերուն վրայ: Անոնց բորբոքումը կը կոչուի աղիքային ծոցաբորբ (diverticulitis)Աղիքային ծոցաբորբը: 

Աղիքային ծոցաւորումը կը պատահի հաստ աղիքին ամբողջ երկարութեան, մասնաւորապէս՝ սիգմաձեւ աղիքի (segmoid) մէջ: 

Ծոցերը կ'ունենան 3 մմ-էն 3 սմ տրամագիծ եւ զանազան երկարութիւններ: 

 Ախտապատճառներ 
Այս ծոցաբորբը կը յայտնուի ընդհանրապէս 40 տարեկանէն ետք:  

Աղիքային ծոցաւորուման Ճշգրիտ պատճառը անորոշ է: Սակայն երկարատեւ փորի պնդութիւն, կղկղանքի կուտակում եւ բնաթելերով (fiber) աղքատ սննդանիւթերու սպառում նկատուած են կարեւոր ախտապատճառներ:  

Ներաղիքային գերճնշումով աղիքներու մկանները կը տկարանան եւ խլնաթաղանթը կ'արտամղուի (extrusion) ու կը յառաջանան մէկ կամ մէկէ աւելի ծոցեր կամ պարկիկներԱխտաճանաչում: 

Աղիքային ծոցաւորում ունեցողներուն 75 տոկոսը ախտանշան չեն ունենար եւ դարմանումի պէտք չեն ունենար: Անոնց 10 տոկոսը կ'ունենան անցաւ սրբանային արիւնահոսութիւն, որ երբեմն մեծածաւալ կ'ըլլայ: Այս պարագային արեան փոխներարկումը (blood transfusion) կը դառնայ պարտաւորիչ: Սրբանային արիւնահոսութեան պարագային կը կատարուի հաստ աղիքի դիտում (colonoscopy) եւ երբեմն հաստ աղիքի զարկերակային գունաւոր նկարում (angiography): Իսկ մնացեալ 15 տոկոսը կ'ունենան հաստ աղիքի ծոցաբորբ: 
ձախից|մինի|Սիկմաձեւ աղիքի ծոցաբորբ՝ 70-ամեայ հիւանդի մը պարագային
Տարեցներու պարագային, անցաւ սրբանային արիւնահոսումի պարագային, նկատի առնուելու է ծոցաբորբի կարելիութիւնը: Առանց ախտանշանի ծոցերու գոյութիւնը ընդհանրապէս ի յայտ կու գայ այլ նպատակներու համար կատարուած հաստ աղիքի դիտումի ընթացքինԱղիքային ծոցաւորում՝ տարեցներու պարագային: 

Աղիքային ծոցաբորբը կը յառաջանայ ծոցերու կղկղանքի կուտակումով: Ան մտահոգիչ երեւոյթ է մանաւանդ քորթիզոն գործածող ծերերու մօտ: Անիկա ընդհանրապէս կը պատահի սիկմաձեւ հաստ աղիքի մէջ: 

Աղիքային ծոցաբորբի պարագաներուն 70-80 տոկոսը կ'ըլլան ինքնամփոփ եւ տեղային, որուն ախտանշանները կ'ըլլան բարձր ջերմ, դող, փորի ցաւ եւ փսխունք: Իսկ պարագաներուն 20-25 տոկոսը կ'ունենան հետեւեալ բարդութիւնները՝

 Աղեպատի սուր թարախակոյտ,
 Աղիքային խցում,
 Աղեպատի ծակում,
 Որովայնապատի/որովայնամիզի (peritoneum) բորբոքում,
 Որովայնամիզի ծակում,
 Խլուակի (fistula) կազմութիւն որ ընդհանրապէս կը յառաջանայ աղիքի եւ միզապարկի (urinary bladder) միջեւ եւ քիչ պարագաներու՝ բարակ աղիքի եւ արգանդի կամ հեշտոցի միջեւ: 

Այս բարդութիւնները կը յայտնուին հետեւեալ ախտանշաններով՝ 

 Բարձր ջերմ, 
 զօրաւոր փորի ցաւ, 
 նողկանք, 
 փսխունք, 
 փորի ուռեցք  
 արիւնախառն կղկղանք: 

Աղիքի եւ միզամանի խլուակի կազմութեան պարագային, տեղի կ'ունենայ օդախառն մէզ, իսկ արգանդի խլուակի պարագային՝ հեշտոցային կղկղանցում: 

 Ախտաճանաչում 
Վերոյիշեալ բարդութիւններու ախտաճանաչումը կը կատարուի որովայնի համակարգչային շերտագրական նկարահանումով (CT Scan): Մեղմ ծոցաբորբը կը դարմանուի հակամանրէական դեղերով, իսկ յառաջացած ծոցաբորբի պարագային դարմանումը կ'ըլլայ հիւանդանոցի մէջ, ուր կը կիրարկուին ներերակային հեղուկներ եւ հակամանրէական դեղեր: Ծոցաբորբի բարդութիւնները ընդհանրապէս կը դարմանուին արեան փոխներարկումով եւ աղիքի վիրահատումով: 

Աղիքային ծոցաւորումի կանխազգուշական երկու յանձնարարութիւններ կրնան օգտակար ըլլալ՝ բնաթելով հարուստ սննդանիւթեր շատ ուտել եւ երկարատեւ փորի պնդութիւն չունենալԱղիքային ծոցաւորում:
 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Բժշկութիւն
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ
Ստորոգութիւն:Աղիքային հիւանդութիւններ
Ստորոգութիւն:Բորբոքումներ