Արմենի (Խանիա)

Արմենի (յուն․՝Αρμένοι)․ գիւղ, հիւսիս-արեւմտեան Կրետէ, Յունաստան։ Աբոքորոնաս քաղաքապետութեան համանուն համայնքին կեդրոնն է։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին, Արմենի ունի 411 բնակիչ։ Խանիայէն 21քլ հեռու է։ Կը գտնուի ծովու մակերեսէն 50 մեթր բարձրութեան վրայ, Քսիդէ գետին ափերուն եւ ունի բազմաթիւ աղբիւրներ։ Ջրառատ շրջան ըլլալուն պատճառով, գիւղը ունի բազմաթիւ ջրաղացներ։

 Տեղեկութիւններ 
Արմենի տեղանունը ինքնին կը վկայէ հայերու ներկայութիւնը շրջանին մէջ․ յունարէն լեզուին մէջ կը գործածուի յոգնակիով՝ հայեր։ Բիւզանդիոնի կայսր՝ Նիքիֆորոս Ֆոքաս, երբ Կրետէն կ՛ազատագրէ (961), անոր բանակին մէջ ծառայող մեծ թիւով հայ զինուորներ հոն կը հաստատուին։ Գիւղին մէջ դեռ մնացած են հետքեր այդ շրջանէն, ինչպէս օրինակ Բանայիային (Սուրբ Աստուածածին) նուիրուած հին եկեղեցին։ 

Ֆրանչեսքօ Պարոցի (Francesco Barozzi), ԺԶ․ դարու իտալացի թուաբանագէտ եւ գիտնական, 1577-ի իր արձանագրութիւններուն մէջ նշած է գիւղին անունը իբրեւ Armenus (Արմենուս), Աբոքորոնաս գաւառի։ Բեթրոս Քասթրոֆիլաքաս, 1583-ին վենետիկեան մարդահամարին արձանագրութիւններուն մէջ, գիւղը կը նշէ իբրեւ Armenus, 233 բնակիչներով։ 1630-ին, նոյն անունով գիւղը կը նշէ իր արձանագրութիւններուն մէջ ԺԷ․ դարու քարտէսագրող եւ ճարտարագէտ Ֆրանչեսքօ Պազիլիքաթա (Francesco Basilicata)։

Յունաստանի Ապստամբութեան (1821) ընթացքին, Արմենի կը դառնայ Կրետէի ժամանակաւոր յեղափոխական կառավարութեան կեդրոնը եւ 22 Մայիս, 1822-ին կրետացի ապստամբողները հոն կը ստորագրեն Էբիդաւրոսին Սահմանադրութիւնը։ Իսկ Կրետական ապստամբութեան ընթացքին (1895-1898)՝ Յունիս 26, 1897-ին, Յեղափոխական Առաջին Խորհրդաժողովը  տեղի կ՛ունենայ Արմենի գիւղին մէջ։

Ըստ Եգիպտական մարդահամարին՝ 1834, Արմենի գիւղին մէջ կը բնակէին 60 քիրստոնիայ եւ 15 մահմետական ընտանիքներ։ 1881-ին Արմենի ունեցած է 679 բնակիչ (595 քրիստոնիայ եւ 84 մահմետական)։ Ստորեւ բնակչութեան ժողովրդագրութիւնը 1900-էն մինչեւ 2021 ըստ կատարուած մարդահամարներուն։
Մարդահամար190019201928194019511961197119811991200120112021Բնակչութիւն722718779868786656563458377384345411

Նախորդ դարերու Կրետէի գիւղեր եւ քաղաքներ, Սբանաքիս Սթերյոս, Բոլիթիա հրտ․ 1991, էջ 146-147  Աբոքորոնաս քաղաքապետութիւն, Արմենի Բիւզանդական հնութիւններու 28րդ վարչակեդրոն, Յունաստանի Մշակոյթի նախարարութիւն, 12-11-2015 2011-ի մարդահամար, էջ 10890, իսկ pdf՝ի էջ 416 2021-ի մարդահամար, հրտ․՝ 12-6-2023-ին Աբոքորոնաս քաղաքապետութիւն․ պտոյտ պատմութեան մէջէն,2021, էջ 42-45, Georgios Limantzakis, PhD 
 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Կրետէի գիւղեր
Ստորոգութիւն:Յունաստանի գիւղեր
Ստորոգութիւն:Պալքանեան թերակղզիին գիւղեր
Ստորոգութիւն:Վաղեմի հայկական գիւղեր Կրետէի մէջ
Ստորոգութիւն:Վաղեմի հայկական գիւղեր Յունաստանի մէջ