Ծաղկեվանք (Արա լեռ)

Ծաղկեվանք կամ Կոյս Վարվառա, քարանձաւի մէջ փորուած վանք, Հայաստանի Արա լերան վրայ։ Մօտակայ բնակիչները այնտեղ կը տօնեն թէ՛ քրիստոնէական, թէ՛ հեթանոսական տօները։

 Աշխարհագրութիւն 
Ծաղկեվանքը կը գտնուի Արա լերան վրայ, Արագածոտնի մարզին մէջ։
Մամռոտ վանքին մէջ կայ աղբիւր մը, որ կ'ըսուի, թէ առողջարար յատկութիւններ ունի, յատկապէս տեսողութեան կապակցութեամբ։ Ջուրին մէջ ցինկի նշանակալի մակարդակ կայ, որ կ'օգնէ տեսողութեան, ինչպէս նաեւ յօդերու եւ մկաններու ջղաձգութեան պարագային։ Տեղի բնակիչները անոր «Սուրբ ջուր» կ'անուանեն։

 Աւանդութիւններ 
Ծաղկեվանքը Կոյս Վարվառայի մահարձանը կը համարուի։ Իսկ ըստ Վատիկանի՝ Սուրբ Վարվառան, ինչպէս Սուրբ Քրիստափորը հաւանաբար առասպելական է, իսկ եթէ ոչ՝ ապա կամ իր դաժան հօր ձեռքով զոհուած է քրիստոնէութիւն ընդունելու համար, եւ կամ յափշտակուած է հրեշտակներու միջոցով։

Ըստ այլ լեկենտի մը, Ծաղիկ անունով կոյս աղջիկ մը կ'ապրէր։ Հայկական իշխաններէն մէկը կը հիանայ անոր գեղեցկութեան եւ կ'ուզէ բռնի տիրանալ անոր։ Ծաղիկը վախնալով կը փախչի Արայի լեռ թաքնուելու համար։ Լերան ստորոտին ան կը հանդիպի հովիւի մը, որ գառներ կ'արածէր եւ կը խնդրէ ոչ մէկին չյայտնել իր տեղը։

Զայրացած իշխանը կը սկսի փնտռել Ծաղիկը՝ անոր պատժելու համար, կը հանդիպի հովիւին, հովիւը կը վախնայ անկէ եւ կը յայտնէ Ծաղիկ կոյսին տեղը։
Ծաղիկը տեսնելով, որ իշխանը ուր որ է կը հասնի իրեն, կը բարձրանայ հսկայ ժայռին եւ իրեն ներքեւ կը նետէ։ Այդ պահուն մատնիչ հովիւը իր ոչխարներով կը քարանայ։ Ծաղիկի անուամբ Արայի լերան վրայի մատուռը կը կոչուի իր անունով։ Մատուռի կտուրէն կաթող ջուրը կը համարուի Ծաղիկ կոյսի արցունքները։ Մարդիկ կու գան եւ կը տանին այդ ջուրէն, հաւատալով, որ ան կը բուժէ իրենց եւ կենդանիներու աչքերը։

 Գրականութեան մէջ 
Խաչատուր Աբովեանը իր Առաջին Սէրը պատմուածքին մէջ գրած է.

 Պատկերասրահ 

 Ծանօթագրութիւններ