Վարազ Սամուէլեան

Վարազ Սամուէլեան (Վարազդատ,  ), ամերիկահայ գեղանկարիչ, քանդակագործ եւ գրագէտ։

 Կենսագրական գիծեր 
Ծնած է Երեւան, զաւակը՝  Մեծ Եղեռնի վերապրողներու։ Երեւանի գեղարուեստա-արդիւնաբերական տեխնիկումէն (այժմ՝ Փանոս Թէրլէմէզեանի անուան գեղարուեստի պետական քոլէջ) շրջանաւարտ եղած է 1938-ին։

Յաջորդ տարի, զինուորական ծառայութեան կանչուած է խորհրդային բանակին մէջ։ Մասնակցած է Խալխին Կոլի պատերազմին (Մայիս-Սեպտեմբեր 1938)։

Այնուհետեւ, ղրկուած է արեւմտեան ռազմաճակատը՝ 1941-ին գերմանական յարձակման ժամանակ։ Գերի բռնուած է գերմանացիներէն, բայց փախուստ տուած է ռազմագերիներու ճամբարէն եւ միացած է ֆրանսական դիմադրութեան ուժերուն։

Փարիզ ապրած ժամանակ, Սամուէլեան ուսանած է նշանաւոր նկարիչներու քով, ինչպէս Օթոն Ֆրիէզ, Անտրէ Լոթ եւ Ֆեռնան Լեժէ։

 Երկրորդ Աշխարհամարտէն Ետք 
Երկրորդ Աշխարհամարտէն ետք, ինչպէս շատ ուրիշ հայ ռազմագերիներ, Խորհրդային Միութիւն վերադառնալէ խուսափած է, որովհետեւ գերմանացիներու ձեռքը ինկած նախկին ռազմագերիները կը գնդակահարուէին կամ Սիպերիա կը ղրկուէին Ստալինի կողմէ։

Եւրոպա մնացած է իբրեւ տեղաշարժուած անձ, մինչեւ որ 1946-ին յաջողած է Միացեալ Նահանգներ տեղափոխուիլ իր աւագ եղբօր հովանաւորութեամբ։

Հաստատուած է Քալիֆորնիա, ուր նախ ապրած է Պըրլինկէյմ՝ միւս եղբօր քով։ Այդ ժամանակ, զբաղած է գեղանկարչութեամբ եւ ցուցանակներու նկարիչ դարձած է։ Գործը յաջողելով, փոխադրուած է Պելմոնթ (Քալիֆորնիա), ուր ճանչցած ու ամուսնացած է իր կնոջ՝ Աննի հետ։ 

 Ֆրեզմօ հաստատուելէ ետք 
1957-ին, հաստատուած են Ֆրեզնօ՝ Սամուէլեանի ընտանիքին աւելի մօտ ըլլալու։ Հոն, արուեստագէտը, որ այլեւս Վարազ ստորագրած է, շարունակած է նկարել, սկսած է գրել ու բազմաթիւ արձաններ քանդակել։

Վարազի գնահատումով, իր գեղարուեստական ասպարէզին ընթացքին շուրջ 1000 գործ ստեղծած է՝ տարբեր ձեւերով՝ մատիտանկարէն մինչեւ քարէ արձանը։

 Արուեստագէտը եւ Ուիլիըմ Սարոյեանը 
Սասունցի Դաւիթի արձանի կողքին, արուեստագէտը ծանօթ է Ուիլիըմ Սարոյեանի դիմաքանդակով, որ զետեղուած է Ֆրէզնոյի համագումարներու կեդրոնի մուտքին։ Վարազ ու Սարոյեան տասնամեակներու մտերիմ բարեկամութիւն ունեցած են։ Ամերիկահայ նշանաւոր գրագէտը 1965-ին անոր նուիրած է «Ո՞վ է Վարազը» նորավէպը։ Սարոյեանի մահէն ետք, Վարազ Սամուէլեան գրած է «Ուիլի եւ ես» անգլերէն յուշագրութիւնը։

 Գործեր եւ ցուցահանդէսներ 
Վարազ գրած է նաեւ ուրիշ գործեր, ինչպէս «Հայաստանի եւ իմ կեանքի պատմութիւն մը» (1978), դարձեալ անգլերէն։ Անհատական ցուցահանդէսներ ունեցած է Փարիզի, Նիսի, Մարսէյլի, Պարսելոնայի, Մեքսիքօ Սիթիի եւ Նիւ Եորքի, ինչպէս եւ Ֆրէզնոյի մէջ։

Իր գործերուն մեծ մասը կտակած է տեղւոյն Քալիֆորնիոյ նահանգային համալսարանի հայագիտական ուսմանց ծրագրին։

 Վարազ Սամուէլեանի Անուան Մշակութային Կեդրոն 
2010-ին, Արթիկի մէջ (Շիրակի մարզ, Հայաստան) բացուած է Վարազ Սամուէլեանի անուան մշակութային կեդրոնը։ Վեց հազար քառակուսի ոտք շէնքը ունի արուեստի պատկերասրահ, հանդիսասրահ եւ համակարգչային սենեակ։։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ գեղանկարիչներ
Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ քանդակագործներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրագէտներ