Անաթոլ Ֆրանս

Անաթոլ Ֆրանս (, աւազանի անունով Ֆրանսուա Անաթոլ Թիպոլ (François Anatole Thibault),), ֆրանսացի գրող եւ գրաքննադատ, մեծ մարդասէր, ակադեմիկոս։ Իր ստեղծած վէպերուն, պատմուածքներուն, բանաստեղծութիւններուն եւ թատերախաղերուն համար 1921-ին արժանացաժծ է Նոպէլեան մրցանակի։

 Կենսագրութիւն 
Ծնած է Փարիզ: Ֆրանս գրավաճառի զաւակ էր։ Ֆրանսական Սէնաթի գրադարանի մէջ ստացած է գրադարանապետի պաշտօն, 1874-ին։

 Հայանպաստ կեցուածքը 
Ապտիւլ Համիտի կողմէ 1894-96 թուականներուն կազմակերպուած հայ ժողովուրդի զանգուածային կոտորածներուն ժամանակ Ա. Ֆրանս ֆրանսական խորհրդարանէն ներս բողոքի մեծ ալիք բարձրացուց թրքական իշխանութեանց դէմ, նաեւ կազմակերպեց եւ անձամբ մասնակցեցաւ հայ որբերուն ի նպաստ հանգանակութեան մեծ արշաւին:

Այնուհետեւ, ՀՅԴ հիմնադիր Քրիստափորի ջանքերով կեանքի կոչուած Հայ դատի բարեկամներու շարժումին միանալով, Ժան Ժորեսի եւ Ֆրետերիք տը Փրեսանսէի հետ, Ա. Ֆրանս եղաւ Փարիզ հրատարակուող «Փրօ Արմենիա» ամսագրի խմբագրութեան անդամ:

1897-ի մարտ 9-ին, Փարիզի Աշխարհագրական ընկերութեան գումարած մէկ նիստին, Ա. Ֆրանս հայութեան մասին կատարեց պատմական իր յայտարարութիւններէն մէկը.Մենք պէտք է ընդունինք, որ այս ժողովուրդը խելացի եւ հերոսական է… իր հանճարի եւ իր անօրինակ դժբախտութեանց պատճառով իրաւունք ունի վայելելու արդարութեան եւ ազատութեան համար մարտնչող ժողովուրդներու համակրանքը…:Իսկ 1903-04 թուականներուն, Սասնոյ ապստամբութեան շրջանին, Ա. Ֆրանս աշխուժ մասնակցութիւն ունեցաւ եւրոպական տարբեր քաղաքներու մէջ կազմակերպուած հայութեան եւ անոր իրաւունքներուն ի նպաստ դատապաշտպանութեան հանրահաւաքներու, բողոքի ցոյցերու եւ քաղաքական-պետական բարձր մակարդակի խորհրդաժողովներու:

Հռոմի մէջ, 1903-ի մայիս 24-ին, բողոքի հանրահաւաքի մը ժամանակ, Ա. Ֆրանս իր ելոյթով ընդգծեց.Սուլթան Աբտիւլ Համիտ Բ.-ը հրէշ է, որ մշտապէս կը դողայ իր խղճուկ ամենազօրութեան մէջ եւ, սարսափելով իր ոճիրներէն, ինքզինք կը հանգստացնէ նորանոր յանցագործութիւններ կատարելով. 1893-96 ան կախած եւ վառած է 300 հազար հայեր եւ այդ ժամանակէն սկսած, նողկալի զգուշաւորութեամբ, զբաղուած է որբացած ժողովուրդի հետեւողական ոչնչացմամբ…:Իսկ Մեծ եղեռնի օրերուն եւ այնուհետեւ, Ա. Ֆրանս հետեւողականօրէն բողոքի ու ցասումի ալիք բարձրացուց հայ ժողովուրդին նկատմամբ թրքական պետութեան գործադրած Ցեղասպանութեան դէմ:

1916 թուի ապրիլ 9-ին, Սորպոնի մէջ Մեծ եղեռնին նուիրուած սգահանդէսի ընթացքին իր ունեցած հռչակաւոր ելոյթով Ա. Ֆրանս յայտարարեց.

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Վիպագիրներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Գրողներ ըստ ազգութեան