Գայլի Արձանիկ (Ք.Ա. 6-5-րդ Դարեր, Այրում)

Գայլի արձանիկ, 6-5-րդ դդ. Այրումի մէջ յայտնաբերուած պրոնզէ ձուլածոյ ֆիգուրայ, որ ներառուած է Հայաստանի պատմութեան թանգարանի հաւաքածոյին մէջ 2225-26 համարի ներքոյ։

 Նկարագրութիւն 
Փոսորակ շրջանի մէջ առնուած աչքերը, կլորաւուն դունչը գծազարդ է։ Խոշոր ատամնաշարով երախը բաց է։ Կենդանիի կեցուածքը լարուած է, առջեւի ոտքերը մեկնած են առաջ, ետեւինները`թեթեւակի կքած։ Ոտնաթաթերուն նշուած են ճանկերը։ Պոչը երկար է, ծայրին գալարապտոյտով։ Գայլը եւ շունը կապուած են անդրշիրիմեան աշխարհի հետ։

 Պաշտամունք 
Հայոց հին հաւատալիքներուն մէջ շուներուն կը վերագրուէր հանգուցեալի հոգին անդրշիրիմեան աշխարհ առաջնորդելու եւ մահացածներուն վերակենդանացնելու յատկանիշ։ Արձանիկը, անշուշտ, պաշտամունքային է եւ կը կերպաւորէ յարալէզներուն`շնագլուխ աստուածութիւններ, որոնք հին հայկական դիցարանին մէջ կը կապուէին մահուան եւ վերակենդանացման հաւատալիքներու հետՀայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2016, 160 էջ։ A Glance from the Bronze Age. Yerevan, History Museum of Armenia, 2016, 160 pages.։

 Աւանդազրոյց 
Յարալեզներու մասին հնագոյն պատմութիւններէն մէզ հասած է Արա Գեղեցիկի եւ Շամիրամի մասին աւանդազրոյցը` Մ. Խորենացիի մշակմամբ, ըստ որուն`Ասորեստանի Շամիրամ թագուհին, հրապուրուած հայոց թագաւոր Արայի գեղեցկութեամբ, կը փորձէ ընծաներով տիրանալ անոր։ Մերժուելով Շամիրամը կ՚որոշէ զէնքով հասնիլ իր նպատակին։ Տեղի ունեցած ճակատամարտին Արա Գեղեցիկը կը զոհուի։ Վշտահար Շամիրամը յարալեզներուն կը յանձնէ Արա Գեղեցիկի դին` անոր վէրքերը լիզելով վերակենդանացնելու համար։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Աղբիւրներ 

 Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
 Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։

Ստորոգութիւն:Հայաստանի պատմութեան թանգարանի նիւթերէն
Ստորոգութիւն:Հայաստանի պատմութեան թանգարանի նմուշներ
Ստորոգութիւն:Հնագիտական գտածոներ