Յակոբ Կիւրճեան

Յակոբ Կիւրճեան (), հայ արուեստագէտ, քանդակագործ։

 Կենսագրական գիծեր 
Ծնած է Շուշի։ Ծննդավայրին մէջ նախնական կրթութիւն ստանալէ ետք մեկնած է Ռուսաստան, ապա Փարիզ։ իր արուեստի ուսումը կատարելագործած է Փարիզի յայտնի Ժիւլիանի արուեստի դպրոցին մէջ, ուր աշակերտած է Ֆրանսայի անուանի արուեստագէտներու:

Մինչեւ ուսման աւարտը, արդէն իսկ ձեռք ձգած է անուն եւ սկսած է քանդակի պատուէրներ ընդունիլ՝ նոյնիսկ օտար երկիրներէ. Ռուսաստանի մտաւորականութեան կողմէ ստացած է պատուէր՝ պատրաստելու համար յայտնի ռուս գրող Լեւ Թոլոսթոյի արձանը, որ Կիւրճեանի կողմէ կոչուած է «Մտածող գլուխ»: 

Յետմահու Կիւրճեանի կինը Հայաստանին նուիրած է մեծ արուեստագէտի գործերէն աւելի քան 400 աշխատութիւն, իսկ Ֆրանսայի պետութեան աւելի քան քառասուն քանդակ:

 Ցուցահանդէսներ 
Կիւրճեան իր երիտասարդ տարիքէն ունեցած է բազմաթիւ ցուցահանդէսներ, որոնք յաճախ արժանացած են մինչեւ իսկ թագաւորական ընտանիքի գնահատանքին: Ան ցուցահանդէսներ ունեցած է Ճափոնի, Օսլոյի, Փարիզի, Ռուսաստանի եւ այլ երկիրներու մէջ: Ան ցուցահանդէս ունեցած է մինչեւ իսկ Նիւ Եորքի մէջ:

 Ստեղծագործութիւններ 
Կիւրճեանի գործերէն յայտնի են Թիֆլիսի մէջ կատարած Շիրվանզադէի եւ Անդրանիկի արձանները, իսկ Ռուսաստանի մէջ՝ յայտնի երգիչ Շալիապինի արձանը:

Անոր անուանի գործերէն են․

 «Հայ գեղջուհիներ»ը,
 «Գաղթ»ը,
 «Քնած դեւը»,
 «Մահացող Քրիստոս»ը եւ այլ գործեր, որոնք մինչեւ օրս որպէս արուեստի յայտնի գործեր կը ցուցադրուին թանգարաններու մէջ:

Այնքան անուն շահած էր Կիւրճեան, որ մինչեւ իսկ Մաքսիմ Կորքի մատանի մը նուիրած է անոր. այսօր այդ մատանին, արուեստագէտի միւս գործերուն հետ միատեղ կը գտնուի Հայաստանի Ազգային պատկերասրահին մէջ: Կիւրճեան մինչեւ իսկ տեսակցութիւն ունեցած է Լենինի հետ եւ այս առիթով խմբային լուսանկար մը ունեցած, ինչ որ դարձեալ կը գտնուի Հայաստանի Ազգային պատկերասրահին մէջ:

 Կիւրճեանի անուան յուշադրամը 
Հայաստանի Հանրապետութիւնը 24 Հոկտեմբեր 2006 թուականին Հայաստանի Հանրապետութեան օրէնքի եօթներորդ կէտին հիման վրայ հրապարակ հանած է Յակոբ Կիւրճեանի անուան յուշադրամը: Յուշադրամը ունեցած է 10 հազար դրամի արժէք եւ նուիրուած է արուեստագէտի ծննդեան 125-ամեակին: Յուշադրամը ձեւաւորած են Յարութիւն Սամուէլեանն ու Էտուարտ Կուրղինեանը:

Մինչեւ մօտիկ անցեալը Շուշիի մէջ կը կազմակերպուէր Յակոբ Կիւրճեանի անուան արուեստի մրցում:

Մեծ արուեստագէտը մահացած է 28 Դեկտեմբեր 1948 թուականին Փարիզի մէջ եւ թաղուած է Պուլոյնի գերեզմանատան մէջ:

 Յովսէփեանց Կաթողիկոսի կիսանդրին 
Կիւրճեան թէ՛ հայ եւ թէ ռուս բազմաթիւ մեծերու արձաններ քանդակած է, անոնցմէ կարեւորագոյններէն է՝ Գարեգին Յովսէփեանց Կաթողիկոսի կիսանդրին, որ Կիւրճեանի գլուխ գործոցներէն մին կարելի է նկատել: Գարեգին Վեհափար Հայրապետը տեսնելով իր կիսանդրին՝ ցանկութիւն ունեցած է զայն տանիլ Անթիլիասի Կաթողիկոսարան, սակայն նիւթական պատճառներով չէ իրականացած: Սակայն տարիներ ետք, Կիւրճեանի կինը լսելով Կաթողիկոսի ցանկութիւնը՝ կիսանդրին տարած է Անթիլիաս ու նուիրած է Մեծի Տանն Կաթողիկոսին:

 Մէջբերումներ Կիւրճեանէն եւ այլոցմէ 
Փոքր տարիքէն՝ փողոցը խաղալու ժամանակ մի՛շտ կրկնած է, թէ․



Իր մանկութիւնը ճանչցող արուեստագէտ մը կը գրէ.

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ
Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ