Նուաղում

Նուաղումը (fainting), որ կը կոչուի նաեւ ուշագնացութիւն, գիտակցութեան ժամանակաւոր կորուստ է: Անիկա պայմանաւորուած է ուղեղի արեան հոսքի յանկարծակի նուազումով: Պատահարը սովորաբար կը տեւէ քանի մը երկվայրկեան կամ վայրկեան:
Նուաղումի պարագաներուն մեծ մասը մտահոգութեան պատճառ չէ:

 Ուշագնացութեան սահմանում 
Նուաղումը կարճ ժամանակով գիտակցութեան կորուստն է: Այդ մէկը պայմանաւորուած է ուղեղի արեան հոսքի յանկարծակի անկումով: Նուաղումէ ետք սովորաբար մարդը կը սթափի եւ կը վերադառնայ իր բնականոն վիճակին:

 նուաղումի նախազգուշական նշաններ 

 Պաղութիւն զգալ մարմինին վրայ,
 գլխապտոյտ ունենալ,
 թեթեւ գլխապտոյտ ունենալ,
 յանկարծակի տաք քրտինք ունենալ,
 սիրտ խառնուք ունենալ,
 ընկճուած կամ անհանգիստ զգալ,
 թուլութիւն զգալ,
 իյնալ,
 գլխացաւ ունենալ,
 տեսողութեան փոփոխութիւններ ունենալ («սեւ» կամ «աստղեր տեսնել»),
 ունենալ ականջներու զրնգոց,
 կորսնցնել մկաններու վերահսկողութիւնը:

 Նուաղումի ամէնէն տարածուած պատճառները 
Սովորաբար նուաղումը լուրջ առողջական խնդիրի նշան չէ, բայց կրնայ նաեւ ըլլալ:

Ուշագնացութեան ամէնէն տարածուած պատճառը արեան ճնշման յանկարծակի անկումն է, որ կը նուազեցնէ արեան հոսքն ու թթուածինը դէպի ուղեղԱրեան ճնշման յանկարծակի անկում: 

Կան բազմաթիւ պատճառներ արեան ճնշման անկումին, որ կրնայ յանգիլ գիտակցութեան ժամանակաւոր կորուստի:

Սիրտի ուշագնացութիւն. այս տեսակի ուշագնացութիւնը կը ներառէ ուշագնացութիւն` սիրտի խնդիրի պատճառով: 

Սիրտի շատ մը հիւանդութիւններ կրնան ազդուիլ դէպի ուղեղ գացող թթուածինի պակասէն:

 Քներակ (carotid) սինուսի ուշագնացութիւն 
Այս տեսակի ուշագնացութիւնը կրնայ յառաջանալ, երբ վիզի քնային զարկերակը կը սեղմուի (կը կծկուի): Քներակը արիւնատար անօթ է, որ կը մատակարարէ ուղեղը: Ուշագնացութեան այս տեսակը կրնայ յառաջանալ, երբ մէկը շատ նեղ օձիքով քազակ հագած է, վիզը շատ կը քաշէ կամ կը դարձնէ, կամ վիզին մէջ ունի ոսկոր մը, որ կը սեղմէ զայն:

Իրավիճակային ուշագնացութիւն. որոշ մարմնական շարժումներ կամ գործառոյթներ կրնան բնականաբար յառաջացնել արեան ճնշման անկում, որ կրնայ ի վերջոյ յանգիլ ուշագնացութեան: Այդ մէկը կրնայ ըլլալ, օրինակ,  երբ մարդ կը միզէ, կը կղկղէ, կը հազայ կամ սթրեչ (առաձգականուիլ) կ'ընէ:

 Անօթաթափառողի ուշագնացութիւն 
Ասիկա կրնայ յառաջանալ, երբ մարդ սթրեսային իրադարձութիւն մը կ'ապրի, օրինակ` արիւն տեսնելը, յուզական սթրես, ֆիզիքական կամ յուզական հոգեխոց կամ ցաւ: Սթրեսային իրադարձութիւնը կը խթանէ մարմնական ռիֆլեքսը, որ կը կոչուի անօթաթափառողի հակազդեցութիւն: Սիրտը կը դանդաղի եւ աւելի քիչ արիւն կը մղէ, ուստի արեան ճնշումը կը նուազի: Այնուհետեւ ուղեղը բաւարար քանակութեամբ թթուածինով արիւն չի ստանար, եւ մարդը կը նուաղի:

 Նուաղման այլ հնարաւոր պատճառներէն 
Որոշ դեղատեսակները, ինչպիսիք են` 

 միզամուղները (diuretics),
 կրածինի (calcium) ալիքներու արգելափակիչները եւ անճիոթենսենը փոխակերպող էնզայմի (ACE) արգելափակողները (յաճախ կ'օգտագործուին արեան գերճնշման պարագային):
 Նիթրաթները (սիրտի հիւանդութեան համար), հոգեբուժական դեղատեսակները, հակահիսթամինները` գերզգայնութեան համար եւ կարգ մը ցաւազերծողներ:
 Չորացումը կամ մարմինի բարձր ջերմաստիճանը:
 Ջղաբանական վիճակ, ինչպիսին է նոպաներու խանգարումը, հակառակ որ այդ մէկը հազուադէպ է:
 Արեան շաքարի կտրուկ անկումը (ինչպէս կրնայ պատահիլ շաքարախտով հիւանդ մարդու մօտ):

Նուաղում պատճառող վարժութիւններէն`

 Չափէն աւելի կերակուր չուտելը:
 Գերօդարկումը (Hyperventilation) (շատ արագ շնչելը):
 Աշխատիլ, խաղալ կամ շատ ծանր ձեւով մարզուիլ` յատկապէս տաք օդին:
 Շատ արագ ոտքի կենալը:
 Ալքոլի, մարիխուանայի կամ անօրինական թմրանիւթերու օգտագործումը:

 Նուաղելու պարագային դիմել հետեւեալ միջոցներուն 

 Ստուգել, եթէ շնչուղիները բաց են:
 Ստուգել, եթէ անհատը կը շնչէ:
 Ստուգել, եթէ սիրտը կը բաբախէ:
 Անհրաժեշտութեան պարագային շտապ օգնութիւն կանչել:

Երբ մէկը նուաղի, ապա արթննայ`

 Խրախուսել զինք, որ նստի կամ պառկի 10-15 վայրկեան (երբեմն աւելի երկար, մինչեւ՝ ախտանիշներու անհետանալը):
 Ստուգել որեւէ վնասուածք, որ կրնայ բժշկական օգնութեան կարիք ունենալ (օրինակ` գլխու վնասուածք կամ կտրուածք):
 Առաջարկել իրեն նստիլ ուղիղ եւ գլուխը իջեցնել ուսերէն վար` ծունկերուն մէջ:
 Առաջարկել սառ կամ պաղ ջուրՈւղղութիւններ:

 Նուաղումը կանխարգիլելու միջոցներ 
Եթէ շատ արագ ոտքի կենալը նուաղում կը պատճառէ, խուսափիլ անկէ` ժամանակ յատկացնելով:

Նուաղումը կանխարգիլելու որոշակի ռազմավարութիւններ`

 բռունցք ընել,
 պրկել ձեռքերը,
 ոտք-ոտքի դնել:

 Դիմել Բժիշկի 
Խօսիլ բուժաշխատողին հետ, եթէ նուաղելէ ետք կան հետեւեալ ախտանիշներէն մէկը.

 Մշուշոտ տեսողութիւն,
 Կրծքավանդակի ցաւ,
 Շփոթ կամ խօսելու դժուարութիւն,
 Անկանոն սիրտի բաբախումՍիրտի Անբանական Բաբախում,
 Վերահսկողութեան կորուստ` միզելու կամ կղկղելու հետ կապուած
 Շնչահեղձութիւն

Բուժաշխատողին տեղեկացնել գիտակցութեան կորուստի մասին, եթէ անհատը

 յղի է,
 ունի շաքարախտ,
 ունի սիրտի կամ արեան ճնշման հարց:

Նուաղումը կամ ուշագնացութիւնը սովորաբար պայմանաւորուած է արեան ճնշման անկմամբ:  Բան մը, որ կը նուազեցնէ արեան հոսքն ու թթուածինը դէպի ուղեղ:
 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Մարդկային հիւանդութեան ախտանիշներ
Ստորոգութիւն:Գիտակցութիւն
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով