Վեց Հայկական Նահանգներ

Վեց Հայկական Նահանգները (օսման.՝ ولايت سته Vilâyat-ı Sitte, թրքերէն՝ Altı Ermeni ili) Օսմանական Կայսրութեան գլխաւոր նահանգներն էին ուր հայ բնակչութեան մեծամասնութիւնը կը բնակէր: Այս նահանգները միասին կը կազմեն Արեւմտեան Հայաստանի մեծ մասը: Այս նահանգներն են՝ Վան, Էրզրում, Խարբերդ, Բաղէշ, Տիարպեքիր, եւ Սեբաստիա:

 Անունը 
«Վեզ Հայկական Նահանգեր» անունը դիւանագիտական գործածութիւն մըն է որ կը ներկայացնէր Օսմանական Կայսրութեան այն նահանգներուն  ուր հայ բնակչութիւնը մեծ թիւով ներկայ էր: Այն ժամանակաշրջանին, դիւանագիտական լեզուով, այս անունը կը նշանակէր այն տարածքը որուն համար քանի մը քաղաքական ուժեր բարենորոգումներ կը պահանջէին հայերուն օգտին: Այս անունը որդեգրուած էր Պերլինի Պայմանագրին միջոցաւ 1878 թուականին,  որուն նպատակն էր  իրականացնել բարենորոգումները պահանջուած տեղացի հայ ժողովուրդին կողմէ, ինչպէս նաեւ վերահսկել իրենց ապահովութիւնը, օրինակ՝ քիւրտերուն դէմ:  

 ժողովրդաբնակութիւն 

 Ազգային ցեղային խումբեր 



 Վիճակագրական վելուծում ցեղային խումբերուն Օսմանական նաանգներուն մէջ, Կոստանդնուպոլսոյ Հայոց Պատրիարքութեան կողմէ, 1912 

Ցեղային խումբերըԲաղէշՏիարպեքիրԷրզրումԽարբերդՍեբաստիաՎանԸնդհանուր%Հայերը180,000105,000215,000168,000165,000185,0001,018,00038.9Թուրքերը148,00072,000265,000182,000192,00047,000806,00030.8Քիւրտերը277,00055,00075,00095,00050,00072,000499,00019.1Ուրիշ330,00064,00048,0005,000100,00043,000290,00011.1Ընդհանուր382,000296,000630,000450,000507,000350,0002,615,0001001 ՆերառեալՔիզիլպաշ 

2 Ներառեալ Զազա

3 Ասորի, յոյն, պարսիկ...

 Օսմանական Կայսրութեան բնակչութեան պաշտօնական վիճակագրութիւն, 1914 
1914 թուականի Օսմնական Կայսրութեան պաշտօնական բնակչութեան թիւը հիմնուած էր նախօրօք մարդահամարի մը վրայ որ թերգնահատած է ազգային եւ ցեղային փոքրամասնութիւններուն թիւը, ներառեալ՝ հայերունSteven T. Katz,The Holocaust in Historical Context, 1994, p. 86 ...indicates (based on 1919 British estimates) that though Ottoman data were generally reliable they did underestimate the Armenian population in 1914...: Այն վիճակագրութիւնը նկատի չէր առած ազկային կամ ցեղային խումբերը, այլ միայն կրօնականները: Հետեւաբար, հայ բնակչութեան թիւը միայն կը ներառէր այն հայերը որոնք Հայ Առաքելական Եկեղեցուոյ կը պատկանէին: Այն մահմետական հայերը, որոնց թիւը բարձրացած էր, կը հաշուէին մահմետկան կրօնական խումբին մէջ: Իսկ հայ բողոքականները կը հաշուէին «ուրիշ» խումբին մէջ: 

 Ցեղային խումբերը Բաղէշ Տիարպեքիր Էրզրում Խարբերդ Սեբաստիա Վան Ընդհանուր % Մահմետականները309,999492,101673,297446,376939,735179,3803,040,88879.6 Հայերը119,13265,850136,61887,862151,67467,792628,92816.5 Ուրիշ44,3484,0205,7974,04778,17311,969148,3543.9 Ընդհանուր473,479561,971815,712538,2851,169,582259,1413,818,170100

 Ամէնամեծ նահանգները 
20րդ դարու սկիզբը՝

 Քաղաք Նահանգ Բնակչութիւն Հայերը % ՎանHakobyan, Tavedos (1987), Պատմական Հայաստանի քաղաքները (Cities of historic Armenia) (in Armenian). Yerevan: "Hayastan" Publishing.  Վանի նահանգ 40,000 25,000 62.5% Սեբաստիա Սեբաստիոյ նահանգ 60,000 30,000 50% Էրզրում Էրզրումի նահանգ 60,000 15,000 25% Խարբերդ Խարբերդի նահանգ 12,000 6,000 50% Բաղէշ Բաղէշի նահանգ 30,000 7,000 23% Տիարպեքիր Տիարպեքիրի նահանգ 150,000 45,000 33% Արաբկիր Խարբերդի նահանգ 20,000 10,000 50% Մալաթիա Խարբերդի նահանգ 40,000 20,000 50%

 Ծանօթագրութիւններ