Դրամատիրութիւն

Դրամատիրութիւնը տնտեսական համակարգ մըն է որ հիմնուած է արտադրական միջոցներու մասնաւոր սեփականութեան վրայ եւ անոնց գործածութեամբ՝ շահ ստանալու նպատակով։ Այս հասարակատնտեսական համակարգը պատմականօրէն զարգացած է մի քանի փուլերով եւ սահմանուած է շարք մը հիմնական կազմիչ տարրերով՝ մասնաւոր սեփականութիւն, շահահարցութեան շարժառիթ, դրամի կուտակում, մրցակցական շուկաներ, ապրանքականացում, վարձքով աշխատանք, եւ նորարարութեան ու տնտեսական աճի վրայ շեշտադրում։ Դրամատիրական տնտեսութիւնները հակուած են ապրելու տնտեսական աճի ընթացք մը։

Տնտեսագէտներ, պատմաբաններ, քաղաքական տնտեսագէտներ ու հասարակաբաններ տարբեր տեսանկիւններ ընդունած են իրենց դրամատիրութեան վերլուծութիւններուն մէջ եւ ճանչցած են անոր տարբեր ձեւերը գործնականութեան մէջ։ Ատոնք ներառնում են laissez-faire կամ ազատ-շուկայական դրամատիրութիւն, պետական դրամատիրութիւն, եւ բարեկեցութեան դրամատիրութիւն։ Դրամատիրութեան տարբեր ձեւերը ունին ազատ շուկաներու, հանրային սեփականութեան, ազատ մրցակցութեան արգելքներու, եւ պետութեան կողմէ քաջալերուած հասարակական քաղաքականութիւններու տարբեր աստիճաններ։ Շուկաներուն մէջ մրցակցութեան աստիճանը եւ միջամտութեան ու կարգակիր դերակատարութիւնը, նոյնպէս պետական սեփականութեան շրջանակը, կը տարբերին դրամատիրութեան տարբեր մոտէլներուն միջեւ։ Տարբեր շուկաներու ազատութեան չափը եւ մասնաւոր սեփականութիւնը սահմանող կանոնները քաղաքականութեան եւ քաղաքակարգի հարցեր են։ Գոյութիւն ունեցող դրամատիրական տնտեսութիւններուն մեծ մասը խառն տնտեսութիւններ են որ կը միաւորեն ազատ շուկաներու տարրերը պետական միջամտութեան հետ եւ երբեմն տնտեսական ծրագրաւորման։

Դրամատիրութիւնը իր ժամանակակից ձեւով սկսած է Անգլիոյ գիւղականութենէն, ինչպէս նաեւ 16րդ եւ 18րդ դարերու միջեւ եւրոպական երկիրներու առեւտրական գործունէութիւններէն։ 18րդ դարու Արդիւնաբերական Յեղափոխութիւնը հաստատեց դրամատիրութիւնը որպէս արտադրութեան գերիշխող ձեւ մը, որ բնութագրուած է գործարանային աշխատանքով եւ բարդ աշխատանքային բաժանումով։ Համաշխարհայինացման գործընթացին միջոցով, դրամատիրութիւնը տարածուեցաւ ամբողջ աշխարհով մէկ 19րդ եւ 20րդ դարերուն, մանաւանդ Առաջին Համաշխարհային Պատերազմէն առաջ եւ Պաղ Պատերազմէն ետք։ 19րդ դարուն, դրամատիրութիւնը մեծապէս անկարգակից էր պետութենէն, բայց աւելի կարգակից դարձաւ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմէն ետք «Keynes»-ական տնտեսագիտութեան միջոցով, որմէ ետք եկաւ աւելի անկարգակից դրամատիրական վերադարձ մը 1980-ականներէն սկսեալ՝ նեոլիպերալիզմի միջոցով։

 Ծանօթագրութիւններ