Տնտեսական Կարգավ

Տնտեսական Կարգավ՝ որոշակի սեփականութեան ձեւի վրայ հիմնուած տնտեսութեան տիպ մըն է, արտադրութեան միջոցներուն համար եւ համապատասխան կապեր աս արտադրութեան ընթացքին։

 Սահմանում   
Ըստ Մեծ Սովետական Հանրագիտարանին, հասարակական-տնտեսական կարգավը արտադրական կապերու որոշակի տիպի ամբողջական համակարգ մըն է, որ կը կազմէ արտադրութեան ընկերային ձեւ մըУклад общественно-экономический / Семенов Ю.И. // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.։

 Նկարագրութիւն   
Պետութեան կամ երկրի մը մէջ տնտեսվարութեան (կարգավ, Շինութիւն) տիպը, հիմնուած արտադրութեան միջոցներուն վրայ հիմնական սեփականութեան որոշակի ձեւի մը եւ արտադրութեան ընթացքին մէջ համապատասխան կապերու վրայ կենալ։

 Կարգավներու Տեսակները   
Տարբեր տեսակի տնտեսական կարգավներու մէջ կրնան առանձնանալ.  
   ձեւական կարգավներ՝ նախնադարեան համայնական, ստրկատիրական, աւատատիրական, դրամատիրական, ընկերվարական, համայնավար կարգավ։  
   ոչ ձեւական կարգավներ՝ հայրենական (մանր բնական տնտեսութիւն) եւ մանր պուրժուական (մանր ապրանքային տնտեսութիւն) կարգավ։  
   խառն կարգավներ (բազմակարգավայնութիւն)։

Ընկերութեան տնտեսական շինութիւնը չէ կրնար սահմանափակուիլ միայն մէկ տնտեսական կարգաւով եւ, որպէս կանոն, բազմակարգավ տնտեսութիւն մըն է, ուր կարգավներէն մէկը կը գերիշխէ եւ կը որոշէ ընկերային շինութեան բնոյթը եւ պատկանելիութիւնը որոշակի հասարակական-տնտեսական ձեւին։

Պատմաբան Եուրի Սեմեոնովը կը բացատրէ «հասարակական-տնտեսական կարգավ», «արտադրութեան ձեւ» եւ «հասարակական-տնտեսական ձեւ» հասկացութիւններուն միջեւ կապը հետեւեալ կերպով։

Կայ ընկերային-տնտեսական կապերու քանի մը որակապէս տարբեր տիպեր (ստրկատիրական, աւատատիրական եւ այլն)։ Որոշակի տիպի կապերը կրնան ընկերութեան մէջ կազմել ամբողջական համակարգ՝ հասարակական-տնտեսական կարգավ։ … Նոյն որոշակի տիպի ընկերային-տնտեսական կապերու ամէն համակարգ (հասարակական-տնտեսական կարգավ) կը ներկայացնէ առանձնայատուկ ընկերային ձեւ մը, որուն մէջ կ'իրականանայ նիւթական բարիքներու արարման ընթացքը։ Արտադրութիւնը, վերցուած որոշակի ընկերային ձեւի մէջ, այլ բան չէ, եթէ ոչ արտադրութեան ձեւ։ Արտադրութեան ձեւեր այնքան կան, որքան հասարակական-տնտեսական կարգավներ կան։ … Քանի որ, ըստ պատմութեան նիւթապաշտական ըմբռնման, ընկերային-տնտեսական կապերը կը կազմեն հիմքը, որեւէ ընկերութեան հիմնադրութիւնը, ապա մարքսիստներուն համար բնական է ընկերային-պատմական օրկանիզմներու դասակարգումը անոնց մէջ գերիշխող արտադրական կապերու տիպով։ Այդպիսի յատկանիշով առանձնացուած ընկերութեան տիպը ընդունուած է կոչել հասարակական-տնտեսական ձեւ։

 Ծանօթագրութիւններ