Տեւրիկ

Տեւրիկ, քաղաք՝ հին հռոմէական քարտէսներուն մէջ, նշուած՝ Տեւկիլա ձեւով, արաբները կոչած են Ապրիկ, թուրքերը՝ Դիւրիկ։ 

Տեւրիկը կը յիշատակուի իբրեւ ճանապարհային կայան, գիւղաքաղաք, բերդաքաղաք եւ քաղաք։ Կը գտնուէր Զիմարայէն Մալաթիա տանող ճանապարհին, Եփրատի աջակողմեան վտակ՝ Տեւրիկ գետի ստորին հոսանքին վրայ։

Քաղաքին բերդը կը գտնուէր բարձրաւանդակին վրայ։ Տեւրիկի հովիտը ամբողջովին ծածկուած էր այգեստաններով եւ պարտէզներով։ Ունէր ընտիր խաղող եւ գինի։ Շրջակայքը կային երկաթի հանքավայրեր։ 

Տեւրիկ ունէր հայկական երեք եկեղեցիներ։ Կը գործէին հայկական երկու վարժարաններ, որոնցմէ մէկը կը կոչուէր Ներսիսեան կամ Ազգային վարժարան եւ ԺԹ. դարու 70-ական թուականներուն ունէր երկսեռ 500 աշակերտ ու 14 ուսուցիչ, իսկ միւսը անհամեմատ փոքր էր եւ կը պատկանէր բողոքական հայերուն։

Քաղաքը հիմնադրուած է 855 թուականին՝ Պաւլիկեան շարժման յայտնի առաջնորդ Կարբէասի կողմէ։ Հին ժամանակներուն ունեցած է շուրջ 1200 տուն, որոնց կէսէն աւելին հայկական։ 

Բիւզանդացը Բարսեղ կայսրը 873-ին գրաւած եւ քարուքանդ ըրած է պաւլիկեան շարժման այդ հզօր կեդրոնը։

ԺԶ. դարու սկիզբը, Տեւրիկին տիրած են Օսմանցիները։

ԺԹ. դարու վերջերը բնակչութեան թիւը կը հասնէր 10 հազարի, իսկ 1915-ին՝  Ցեղասպանութենէն առաջ՝ 12 հազարի, որմէ 4000-ը հայեր էին։ Տեւրիկի հայ բնակչութիւնը նոյնպէս ենթարկուած է թուրք ցեղասպաններու արհաւիրքներուն։ Անոր մէկ մասը բնաջնջուած է, իսկ միւս մասը՝ տեղահանուած։ 

1955 թուականի տուեալներով հոն կը բնակէր 5 հայ ընտանիք։ Իսկ 1951-ին՝ անոր ամբողջ բնակչութեան թիւը կը հասնէր ընդամէնը 6000-ի։

Միսաք Մեծարենց ծնած է Տեւրիկ գաւառի Ակնի շրջանի Բինկեան գիւղը:

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Արեւմտեան Հայաստանի քաղաքներ