Ստեփանոս Ռոշքա

Ստեփանոս Ռոշքա (Ստեփանեան Ստեփան, կամ Ստեփանոս Ռոշքա, եւ կամ Ստեսփանոս Լեհացի, ), հայ բառարանագիր, եկեղեցական, մշակութային գործիչ։ 1713 թուականէն եղած է եպիսկոպոսԿենսամատենագիտութիւնը տե՛ս Հ. Համազասպ Ոսկեան, Ստեփանոս Վ. Ռօշքա. Մատթէոս Վ. Ջուղայեցի, Վիեննա, Մխիթարեան տպարան, 1968 (Ազգային մատենադարան, ՄԲ)։։

 Կենսագրական գիծեր 
Ծնած է Փոտոլիոյ Կամենից քաղաքը: Ղրկուած է Հռոմ եւ Ծաւալոցի վարժարանին մէջ հետեւած է իմաստասիրական եւ աստուածաբանական ուսումներու:

Ստացած է վարդապետ Իմաստասիրութեան եւ Աստուածաբանութեան տիտղոսները եւ ձեռնադրուելով քահանայ՝ վերադարձած է Փոտոլիա: Ուշիմ, հոգեսէր երիտասարդ, փայլուն ասպարէզի մը կոչուած է:

Յանձնարարական նամակ մը տրուած է իրեն՝ Ս. Աթոռէն, տանելու Լեհաստանի Նուիրակին, դիւրացնելու իր մուտքը եկեղեցական բարձրագոյն ծառայութիւններու մէջ:

Նախ եղած է Սթանիսլաւսքի ժողովրդապետ, ետք Աւագերէց Փոտոլիոյ եւ Փուքուցի եկեղեցիներուն եւ ապա Մեծաւոր կամ Առաջնորդ նոյն այդ թեմերուն եւ Սեմիգոծի:

Ռոշքա հայերէնէն ու լեհերէնէն բացի, տիրապետած է յունարէնին, լատիներէնին եւ իտալերէնին։ Պաշտօավարման զուգընթաց զբաղած է գիտութեան ու մշակոյթի հարցերով։

Գրած է փիլիսոփայանկան, աստուածաբանական, բառարանագիտական, քերականական, ժամանակագրական, կենսագրական եւ այլ բնոյթի աշխատութիւններ․

 «Փիլիսոփայութեան գիրք» (2 մասը՝ «Տրամաբանութիւն»),
 «Բարոյական աստվածաբանութիւն» (1725 թուական),
 «Մաշտոց հայոց»,
 «Քերականութիւն» (1718 թուական),
 «Կենսագրութիւն հայոց եպիսկոպոսաց ի Լեհս»,
 «ժամանակագրութիւն կամ տարեկանք եկեղեցականք» (1739 թուական, հրատարակութուն 1964 թուական)։ 

 Բառարանը 
Ռոշքայի մատենագիտական ժառանգութեան մեջ աւելի  կարեւոր է «Գանձ հայոց լեզու»ի կամ «Բառարան Ստեփանեան»ը, որուն վրայ հեղինակը աշխատած է աւելի քան 30 տարի։ Այդ աշխատութիւնը հայերէնի բառապաշարի առաջին ծաւալուն, մատենագիտութեան վրայ հիմնուած, հաւաքածուն է։ Ունի երկու մաս՝ հայերէն-լատիներէն եւ լատիներէն-հայերէն։

Առաջին մասը, որ աւելի ստուար է, համատեղած է բացատրական եւ թարգմանական բառարաններույատկանիշները։ Հայերէն բառերու դիմաց նշուած են անոնց մատենագիտական աղբիւրները, լատիներէն հոմանիշները, տրուած են բառիմաստները ցուցադրող օրինակներ։

Երկրորդ մասի բառայօդուածներուն մէջ տրուած է լատիներէն բառերու թարգմանութիւնները։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Աղբիւրներ 

 «Բազմավէպ», Յունիս-Յուլիս, 1955։

Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ եկեղեցականներ
Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ