Միջին Արեւելք

link=|alt=|border|23x23փքս Պահրէյն
 link=|alt=|border|23x23փքս Կիպրոս
 link=|alt=|border|23x23փքս Եգիպտոս
 link=|alt=|border|23x23փքս Իրան
 link=|alt=|border|23x23փքս Իրաք
 link=|alt=|border|21x21փքս Իսրայէլ
 link=|alt=|border|23x23փքս Յորդանան
 link=|alt=|border|23x23փքս Քուէյք
 link=|alt=|border|23x23փքս Լիբանան
 link=|alt=|border|23x23փքս Օման
 link=|alt=|border|23x23փքս Քաթար
 link=|alt=|border|23x23փքս Սէուտական Արաբիա
 link=|alt=|border|23x23փքս Սուրիա
 link=|alt=|border|23x23փքս Թուրքիա
 link=|alt=|border|23x23փքս Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ
 link=|alt=|border|23x23փքս Եմէն

 ՄԱԿ Դիտորդ՝

 link=|alt=|border|23x23փքս Պաղեստին

 Կիսաճանչցուած՝

 link=|alt=|border|23x23փքս Հիւսիսային Կիպրոս
 ԺամագօտիUTC+2 մինչեւ UTC+4
մինի|Միջին Արեւելքի քարտեսը Հիւսիսային Ափրիկէի, Հարաւային Երւոպայի, Կեդրոնական Ասիոյ, եւ Հարաւային Ասիոյ միջեւ։
մինի|Միջին Արեւելքի կլիմայական դասակարքումը Քեոփփենի քարտեսով։
Միջին Արեւելք (ժառանգաբար անգլերէն լեզուէն ներմուծուած գաղափար) աշխարահաքաղաքական շրջան մըն է, որ կը ներառէ Արաբական թերակղզին, Եգիպտոսը, Իրանն ու Իրաքը, Լեւանթը եւ Թուրքիան։

Անունը լայն տարածում գտած է 20-րդ դարասկիզբի մէջ՝ Արեւմտեան Եւրոպական երկիրներու կողմէ, իբրեւ փոխարինում «Մօտաւոր Արեւելք» եզրին: «Միջին Արեւելք» գաղափարը յառաջացուցած է որոշ խառնաշփոթ՝ իր փոփոխուող սահմանումներուն պատճառով։ 20-րդ դարու վերջերէն ի վեր ան ենթարկուած է քննադատութեան՝ իբրեւ չափազանց եւրակեդրոն։ Տարածաշրջանը մեծամասնութեամբ կը համընկնի Արեւմտեան Ասիական սահմանման հետ, բայց առանց Հարաւային Կովկասի։ Ան կը ներառէ նաեւ ամբողջ Եգիպտոսը (ոչ միայն Սինայի թերակղզին) եւ ամբողջ Թուրքիան (ներառեալ Արեւելեան Թրակիան)։

Միջին Արեւելքի երկիրներուն մեծ մասը (18-էն 13-ը) մաս կը կազմեն Արաբական աշխարհին։ Ամէնէն բազմամարդ երեք երկիրներն են Եգիպտոսը, Իրանը եւ Թուրքիան, մինչ Սէուտական Արաբիան տարածքով ամենամեծն է։ Միջին Արեւելքի պատմութիւնը կը հասնի հին դարերէն, եւ երկար ժամանակ համարուած է «քաղաքակրթութեան օրրան»։ Տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական նշանակութիւնը ճանչցուած եւ վիճարկուած է հազարամեակներու ընթացքին։  Աբրահամական կրօնները (Քրիստոնէութիւն, Իսլամ եւ Հրեականութիւն) ծագած են Միջին Արեւելքէն։ Արաբները կը կազմեն գլխաւոր ազգաբնակչութիւնը, որոնց կը հետեւին թուրքերը, պարսիկները, քիւրտերը, հրեաները եւ ասորիները։

Միջին Արեւելքի մեծ մասը ունի տաք եւ անապատային կլիմա, յատկապէս Արաբական թերակղզիին ու Եգիպտոսի մէջ։ Մի քանի մեծ գետեր կ՚ապահովեն ոռոգում՝ սահմանափակ տարածքներու մէջ գիւղատնտեսութեան համար, ինչպիսիք են Եգիպտոսի Նեղոսի տելթան, Միջագետքի Տիգրիսի ու Եփրատի աւազանները, եւ Յորդանանի հովիտը, որ կը ծաւալի մեծ մասը Լեւանթի։ Այս շրջաններէն կազմուած է «Բեղմնաւոր Կիսալուսին»-ը, որ պատմաբաններուն կողմէ երկար ժամանակ ճանչցուած է իբրեւ քաղաքակրթութեան օրրան։ Յետագային աշխարհի այլ շրջաններ ալ դասուած են իբրեւ ինքնուրոյն քաղաքակրթութիւններու օրրաններ։

Ի հակադրութիւն, Լեւանթի ծովեզերքը եւ Թուրքիոյ մեծ մասը ունին համեմատաբար մեղմ կլիմայ՝ բնորոշ Միջերկրականին, տաք ու չոր ամառներով եւ պաղ ու անձրեւոտ ձմեռներով։ Պարսից ծոցի սահմանակից երկիրներուն մեծ մասը ունի հսկայածաւալ նաֆթային պաշարներ։ Արաբական թերակղզիի միապետները յատկապէս տնտեսական առումով շահած են նաֆթի արտահանումէն։ Անիւթաբուծական կլիմայի եւ վառելիքի արդիւնաբերութեան վրայ կախեալութեան պատճառով Միջին Արեւելքը միաժամանակ մեծ նպաստող է կլիմայական փոփոխութեան եւ ծանր կերպով տուժող շրջան։

Տարածաշրջանի այլ հասկացողութիւններ ալ գոյութիւն ունին։ «Միջին Արեւելք եւ Հիւսիսային Ափրիկէ» (MENA) գաղափարը ներառէ նաեւ Մաղրէպի եւ Սուտանի պետութիւնները։ «Մեծ Միջին Արեւելք» հասկացողութիւնը կը ներառէ նաեւ Աֆղանիստանը, Մորիթանիան, Փաքիստանը, ինչպէս նաեւ Արեւելեան Ափրիկէի որոշ մասեր, երբեմն նաեւ Կեդրոնական Ասիան եւ Հարաւային Կովկասը։

 Ծանօթագրութիւններ