Քլուժ-Նաբոքա

Քլուժ-Նաբոքա (ռումաներէն՝ Cluj-Napoca, ծանօթ նաեւ Քլուժ անունով)։ Ռումանիոյ երկրորդ քաղաքն է, մայրաքաղաք Պուքրէշէն ետք։ Կը գտնուի Սոմեշուլ Միք գետին հովիտին տարածքին եւ Թրանսիլվանիա պատմական շրջանին անպաշտօն մայրաքաղաքն է։ 1790-1848 եւ 1861-1867 մայրաքաղաքն էր Թրանսիլվանիոյ Մեծ Իշխանապետութեան։

Քաղաքը կ՛անուանուի նաեւ՝ Քլոսընպուրկ Klausenburg (գերմ․), Քոլոսվար Kolozsvár (հունգ․) եւ Castrum Clus, Claudiopolis (լատ․)։

Ըստ 2021-ի մարդահամարին, բնակչութեան թիւը 286 598 է։ Իսկ, Քլուժ-Նաբոքա Շրջանային միաւորին տարածքին բնակչութեան թիւը մօտաւորապէս 420 000 է։ 

2015-ին Քլուժ-Նաբոքա հռչակուած է Եւրապական երիտասարդական մայրաքաղաք եւ 2018-ին՝ Մարմնակրթութեան Եւրոպական քաղաք։

2021-ին միացաւ Եունեսքոյի Ստեղծագործական Քաղաքներու Ցանցին եւ անուանուեցաւԵունեսքոյի Ֆիլմի Քաղաք (UNESCO's City of Film)։

 Ընդհանուր տեղեկութիւններ 
Քլուժ Ռումանիոյ մշակութային գլխաւոր կեդրոններէն է (թատրոններ, գրադարաններ, փառատօներ, համերգներ, եւայլն)։ Ռումանիոյ  ամենէն հին համալսարանական քաղաքն է, երկրին՝ երկրորդը եւ Թրանսիլվանիոյ առաջինը։ Քաղաքին համալսարաններն ու դպրոցները Թրանսիլվանիոյ երեք պատմական լեզուներուն (ռումաներէն, հունգարերէն եւ գերմաներէն) մասնագիտանալու կեդրոնն է, ինչպէս նաեւ անգլերէնի ու ֆրանսերէնի։ Այդ պատճառով ալ «ուսանողներու քաղաք» կը կոչուի։ Անոնց տարեկան միջին թիւը մօտաւորապէս 50 000 կը հաշուէ։ 
մինի|Քլուժ-Նաբոքա - արբանեակային նկար
Քաղաքին բնակչութեան մեծ մասը ռումանախօս եւ հունգարախօս համայնքները կը կազմեն։ Քլուժ Ռումանիոյ հունգարական համայնքին գլխաւոր մշակութային կեդրոնն է։ Կը հիւրասիրէ բազմաթիւ հիմնարկութիւններ, ինչպէս օրինակ Ռումանիոյ մեծագոյն համալսարանը (Babeș-Bolyai University) իր հանրածանօթ բուսաբանական պարտէզով, ազգային մակարդակի մշակութային հիմնարկներ, ինչպէս օրինակ՝ Ազգային Թատրոնը եւ Օփերան, եւայլն։ 

ԺԶ․ դարավերջին քաղաքին տրուած է «գանձի քաղաք» ծածկանունը (ռում․՝ orașul comoară, հունգ․՝ kincses város) շնորհիւ բնակչութեան բարձր բարեկեցիկ վիճակին եւ նաեւ մետաղներու առեւտուրին։ 

 Հակիրճ պատմական տուեալներ 
մինի|Քլուժ Նաբոքայի թաղամասերը
Քլուժին մօտ յայտնաբերուած է հնագոյն բնակավայր մը (Ք․Ա․6000-Ք․Ա․5500՝ Նոր Քարէ Դար): Այնուհետեւ, Պղինձէ եւ Երկաթէ դարաշրջաններուն, շրջանը բնակուած է եւ եղած է անասնապահութեան եւ աւելի ետք առեւտուրի կարեւոր կեդրոն։

մինի|Այթոնի մղոնաքար (Milliarium of Aiton)։Հռոմէացի Տրայանոս կայսրը Քլուժ կը գրաւէ Բ․ դարասկիզբին՝ 106-ին․ այդ կը վկայէ 1758-ին յայտնաբերուած սիւնի մը վրայ արձանագրութիւնը՝ Այթոնի մղոնաքար (Milliarium of Aiton)։ Անոր յաջորդը՝ Ատրիանոս կայսր, քաղաքին ինքնակառավարում (municipium) կը շնորհէ՝ municipium Aelium Hadrianum Napocenses։ Հետագային, Բ․ դարավերջին, քաղաքը կ՛ունենայ գաղթավայրի վիճակ՝ Colonia Aurelia Napoca։ Հռոմէացիները Քլուժէն կը մեկնին 274-ին։

մինի|Հռոմէական արձանագրութեան կտոր մը․ Քլուժ-Նաբոքա Ա․ - Դ․ դարաշրջան։ Tabula Peutingeriana (վերը կեդրոնը)Միջնադարին, արդի քաղաքին տեղը կային երկու բնակավայրերու համալիրներ․ Քլուժ-Մինիսթուր փայտեայ բերդը եւ անոր շուրջը զարգացած բնակավայրը՝ Piața Muzeului (այժմ Թանգարանի հրապարակ)։

+Պատմական որդեգրութիւններԹուականՇրջան1000-1526Հունգարիոյ Թագաւորութիւն1526-1570Արեւելեան Հունգարական թագաւորութիւն1570-1804Թրանսիլվանիոյ Իշխանապետութիւն1804-1867Աւստրիական կայսրութիւն1867-1918Աւստրոհունգարիա  (de jure Հունգարիա մինչեւ 1920)1920-1940Ռումանիոյ Թագաւորութիւն (de facto 1918 մինչեւ 1940)1940-1945Հունգարիոյ Թագաւորութիւն1945-1947Ռումանիոյ 
Թագաւորութիւն1947-1965Ռումանիոյ Ժողովրդավարական Հանրապետութիւն1965-1989Ռումանիոյ Սոցիալիստական Հանրապետութիւն1989-այժմՌումանիա

 1989-ի յեղափոխութիւնը 
կենտրոն|մինի|500x500փքս|Քլուժ Նաբոքա․ համայնապատկեր - Gheorgheni լիճ եւ Iulius պուրակ
1989-ի Ռումանական Յեղափոխութեան ընթացքին, Քլուժ-Նաբոքա ապստամբութեան կեդրոններէն կը հանդիսանայ։ 26 հոգի կը սպաննուին եւ մօտաւորապէս 170 կը վիրաւորուին։

2004-էն ետք, քաղաքը արագօրէն մտած է զարգացման ընթացքի մէջ, ձեռք բերելով տնտեսական բարգաւաճում մը։

 Պատկերասրահ 

Ֆայնենշիըլ Թայմս - Քլուժ․ համալսարաններու քաղաքը, 6 Մարտ 2008 Քլուժ-Նաբոքա, UNESCO City of Film in 2021   Քլուժ Նաբոքա, Զբօսաշրջիկութիւն Քլուժ Նաբոքա․ Բուսաբանական պուրակը Քլուժ Նաբոքա․ աշխարհի ամենամաքուր եւ ոչ ապականած քաղաքը -  Business-Review.7-6-2014 Brubaker, Rogers 24-9-2008․Ազգայնական քաղաքականութիւն եւ ամենօրեայ ազգայնականութիւն Թրանսլիլվանիոյ քաղաքի մը մէջ 10-6-2011 Քլուժ Նաբոքա․ 2021-ի մարդահամար Նոր քարէ եւ Պղինձէ դար կեդրոնական Եւրոպա Lazarovici - Al Tartaria․ Ռումանիոյ հնաբանական վայրերը Քլուժ Նաբոքա․ Ռումանիոյ թաքնուած ադամանտը, 7-3-2024 Քլուժ Նաբոքա - ռումանիոյ գաղտնի գանձը tripadvisor - Քլուժ Նաբոքա․ տեսարժան վայրեր

 Ծանօթագրութիւններ 


Ստորոգութիւն:Պատմական քաղաքներ այբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Ռումանիոյ քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ այբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ ըստ երկրի
Ստորոգութիւն:Եւրոպական քաղաքներ