Ամբրոսիոս Գալֆայեան

Ամբրոսիոս Գալֆայեան (Գուիտոն Լուսինեան, ), հայ պատմաբան, բառարանագիր։ Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։ Խորէն Գալֆայեանի եղբայրը։ 

 Կեանք եւ գործունէութիւն 
Ծնած է Կ. Պոլիս։ Փոքր հասակէն զին ղրկած են Վենետիկի Ս. Ղազար վանքը, ուր ստացած է կրթութիւնը եւ ընդունած հոգեւորական կոչում։

ձախից|մինի|411x411փքս|Գալֆայեանի «Բառգիրք հայ-գաղղիարէն», հրատարկուած է 1861 թուականին, Փարիզ
1855 թուականին նշանակուած է Մխիթարեան միաբանութեան Փարիզի վարժարանի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի Հ. Սարգիս Թէոդորեանի եւ Հ. Գաբրիէլ Այվազովսքիի հետ հեռացած է միաբանութեան շարքերէն: Յետագային Փարիզի մէջ հիմնած է Հայկազեան վարժարանը, որու տեսուչը եղած է 1856-1859 տարիներուն:

1863-ին ամուսնացած է ֆրանսուհի «Marie Louise Joséphine Legoupil »-ի հետ: 1878-ին ազգանունը փոխած է Լուսինեանի։

 Աշխատութիւններ 
1840-ականներու վերջերը լոյս տեսած են անոր պատմագրական աշխատութիւնները, ինչպէս՝ 

 Պատմութիւն հին ազգաց» (1849),
 «Պատմութիւն միջին դարու» (1850),
 «Պատմութիւն ժամանակից» (1851),
 «Պատմութիւն սուրբ գրոց»,
 «Նոր ընթերցարան» (Փարիզ, 1861),
 «Պատմութիւն ընդհանուր ազգաց» (հինգ հատոր) եւ այլն։

1855-1858 թուականներուն Գաբրիէլ Այվազովսկիի հետ խմբագրած է «Մասեաց Աղաւնի» պարբերականը։ Միառժամանակ աշխատած է Թէոդոսիոյ ազգային վարժարանին մէջ։

Աւելի ուշ ձեռնարկած է ֆրանս-հայերէն մեծ բառարանի պատրաստումին, հրատարակած է «Նոր բառգիրք Ֆրանսահայ» վերնագրով (Ա հատ., Փարիզ, 1900, Բ հատ., 1903), որ յայտնի է Լուսինեան բառարան անունով։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 

 Բառգիրք հայ-գաղղիարէն, Ամբրոսիոս Գալֆայեան։ Գրավաճառանոց Լ. Հաշէթի, Փարիզ, 1861։
 Նոր բառգիրք պատկերազարդ ֆրանսահայ, Գուիտոն Լուսինեան (Ամբրոսիոս Գալֆայեան)։ Տպագրութիւն ՄՈՐԻՍի հայր եւ որդի, Փարիզ, 1900-1903։
 Առձեռն բառարան հայերէն աշխարհիկ լեզուէ-ֆրանսերէն, Գուիտոն Լուսինեան, Կարապետ Պասմաճեան։ Պ. Պալենց եւ Օ. Արզուման, Կ. Պոլիս, 1915։
 Բառգիրք հայ-գաղղիարէն, Ամբրոսիոս Գալֆայեան։ Ելեկտրոնային բառարան (1861)

Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ
Ստորոգութիւն:Մխիթարեան միաբանութեան անդամներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ