Պարսկահայք

Պարսկահայք, նահանգ Մեծ Հայքի կազմին մէջ:
Կ'ընդգրկէր Կապուտան լիճի հիւսիսային եւ արեւմտեան առափնեայ շրջանները։ Սահմանակից էր Կորճայք եւ Վասպուրական նահանգներուն։ Արշակունիներու թագաւորութեան օրօք կը կազմէր Նոր Շիրական բդեշխութեան հիմնական մասը։

 Պատմութիւն 
Պարսկահայք անունը առաջին անգամ յիշատակուած է «Աշխարհացոյց»-ին մէջ, իսկ անոր Հեր եւ Զարեւանդ գաւառները կը յիշատակուին հին ժամանակներէն եւ շատ յաճախ։ Պարսկահայքը գրաւած է Ուրմիոյ լիճի արեւմտեան եւ հիւսիսային առափնեայ շրջանները։ Նահանգը շրջապատուած էր Ուրմիա լիճով եւ Կորճէք ու Վասպուրական «աշխարհ»-ներով։ Պարսկահայքի մէջ շատ տարածուած էին ցիռը եւ այծեամը։ Պարսկահայքի Հեր եւ Զարեւանդ քաղաքներու բնակչութեան ճնշող մասը կը կազմէին հայերը, իսկ հարաւային մնացած գաւառներուն մէջ բաւական թիւ կը կազմէին նաեւ ատրպատականցիները«Հայաստանի Պատմական Աշխարհագրութիւն», Երեւան 2007, 518 էջ https://issuu.com/90201/docs/.bf89a06fad3ba6։

Պարսկահայքը թէ՛ Արտաշէսեաններու եւ թէ՛ Արշակունիներու թագաւորութեան շրջանին միացուած էր Հայկական պետութեան։ Հայաստանի առաջին բաժանումի ժամանակ (387 թուական) Պարսկահայքը միացաւ Ատրպատականին եւ անոր կազմին մէջ մնաց մինչեւ վերջ, բացառութեամբ Հեր, Զարեհաւան եւ Զարեւանդ գաւառներու ու քանի մը այլ շրջաններու, որոնք 9-11-րդ դարերուն կը մտնէին Վասպուրականի թագաւորութեան մէջ։

 Վարչական բաժանում 
Ըստ «Աշխարհացոյց»-ին, Պարսկահայքը կազմուած էր 9 գաւառներէ.-
 Այլի կը կոչուէր նաեւ Կուռիճան- կեդրոնը՝ Այլի
 Մարի գաւառ- կեդրոնը՝ Մարի
 Թրաբի- կեդրոնը՝ Նախճաւան
 Արասխ կը կոչուէր նաեւ Ովիա (Արիսի)- կեդրոնը՝ Շնաւհ
 Առնա կը կոչուէր նաեւ Ըռնա- կեդրոնը՝ Առնա
 Տամբեր- կեդրոնը՝ Տամբեր
 Զարեհաւան- կեդրոնը՝ Զարեհաւան
 Զարեւանդ (Զարաւանդ)- կեդրոնը՝ Զարեւանդ (Զարաւանդ)
 Հեր- կեդրոնը՝ Հեր

 Գրականութիւն 
 Թադէոս (Թադիկ) Յակոբեան, «Հայաստանի Պատմական Աշխարհագրութիւն», Երեւան, 2007։
 «Հայաստանի Ազգային Ատլաս», հատոր Բ., Երեւան, 2008։
 Հայաստանի եւ յարակից շրջաններու տեղանուններու բառարան, հատոր 1-5, Երեւան, 1986-2001։

 Արտաքին Յղումներ 
 «Հայաստանի Ազգային Ատլաս», հատոր Բ., Երեւան, 2008։

 Ծանօթագրութիւններ