Մատթէոս Ա. Կոստանդնուպոլսեցի

Մատթէոս Ա. Կոստանդնուպոլսեցի (Չուխաճեան, ), Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս 1858-1865 թուականներ։ Ներսէս Ե․ Աշտարակեցիի յաջորդը։

 Կենսագրական գիծեր 
Ծնած է Պոլիս: 1826-ին կուսակրօն քահանայ օծուած է: Պոլսոյ Ստեփանոս Աղաւնի պատրիարքի հրամանով աշխատակցած է Գրիգոր Փէշտիմալճեանի կողմէ իրականացուող «Յայսմաւուրք»-ի տպագրութեան` համաձայն Տէր Իսրայէլի ընտիր օրինակին:

1835-ին ընտրուած է Պրուսայի, իսկ 1841-ին` Զմիւռնիոյ առաջնորդ: 1838-ին եպիսկոպոս օծուած է: 1844-ին Պոլսոյ պատրիարք ընտրուած է եւ կարգաւորած Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հետ յարաբերութիւնները:

1845-ին բացած է 1841-էն փակուած Սկիւտարի Ճեմարանը, ինչպէս նաեւ նոր դպրոցներ հիմնած է:

Ամիրաներու ճնշումով Մատթէոս պատրիարք 21 Սեպտեմբեր 1848-ին հրաժարական տուած է, որմէ ետք Օրթագիւղի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ քարոզիչը եղած է: 11 Մայիս 1853-ին Արմաշի վանահայր եւ Նիկոմիդիոյ առաջնորդ ընտրուած եւ այդ պաշտօնը վարած է մինչեւ 14 Դեկտեմբեր 1854:

 Իբրեւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս 
Ներսէս Ե. Աշտարակեցի կաթողիկոսի վախճանումէն ետք, 1857-ին, Էջմիածնի մէջ հրաւիրուած ազգային եկեղեցական ժողովը, Պոլսոյ պատրիարքութեան հետ կապերը աւելի ամրապնդելու  նպատակով որոշած է կաթողիկոս ընտրել Մատթէոս արքեպիսկոպոս Չուխաճեանը:

Էջմիածնի ազգային եկեղեցական ժողովը 17 մայիս 1858-ին Մատթէոս արքեպիսկոպոսը ամենայն հայոց կաթողիկոս ընտրած է: Կաթողիկոսական օծումը տեղի ունեցած է 15 Օգոստոս 1859-ին:

Մատթէոս Ա. կաթողիկոս Կոստանդնուպոլսեցի իր գործունէութիւնը սկսաած է մեծ ոգեւորութեամբ եւ զգալիօրէն աշխուժացուցած է ազգային-եկեղեցական կեանքը: Ան փորձած է բարեկարգել Մայր աթոռը եւ կարգաւորել վանական ներքին կեանքն ու կենցաղը:

Մատթէոս Ա. կաթողիկոս մեծ ուշադրութիւն կեդրոնացուցած է յատկապէս ծխական դպրոցներու գործունէութեան կարգաւորման եւ անոնց համար հոգաբարձուներու խորհուրդներ կազմած է, որոնք ընդհանրապէս աշխարհականներէ բաղկացած են: Այսպիսով ծխական ժողովուրդին փոխանցուած է իր դպրոցներուն կարիքները հոգալու եւ կառավարելու հոգը:

Մատթէոս կաթողիկոս նաեւ դպրոցներու կանոնադրութիւններ վաւերացուցած է, դպրոցներու պահպանման համար անհրաժեշտ ծախսերը հայթայթելու նպատակով եկեղեցիներէն եւ վանքերէն համապատասխան քանակի եկամուտներ նշանակած է: 1861-ին ան հաստատած է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցի կանոնադրութիւնը, որուն համաձայն ընթացած է դպրոցին յետագայ ամբողջ գործունէութիւնը:

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հայ կաթողիկոսներ
Ստորոգութիւն:Հայ արքեպիսկոպոսներ
Ստորոգութիւն:Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ