Վեզուվիօ

Վեզուվիօ (իտալ․՝ Vesuvio)․ հրաբուխ։ Կը գտնուի Թիրինեան ծովուն Նափոլի ծոցին ափերուն, Քամփանիա շրջանին մէջ, Նափոլի քաղաքէն 9 քլ դէպի արեւելք։ 

 Տեղեկութիւններ 
Վեզուվիօ հրաբուխը մինչեւ 79-ին կը սեպուէր պարզ լեռ։ 

Ըստ Ստրապոնի, Ուեսույոն լեռը (այդպէս անուանած է Վեզուվիօն) ծածկուած էր գեղեցիկ արտերով, բացի գագաթէն որ տափարակ էր եւ սեւ։ Ան եզրակացուցած է թէ լեռը այրած է ծագած հրդեհի պատճառով որ սակայն մարած է, կիզելի նիւթի չգոյութեան պատճառով։ 
ձախից|մինի|Վեզուվիօ․ Նափոլիէն դիտուած
Վեզուվիոյին ժայթքումը 24 Օգոստոս 79-ին, քանդած է հին հռոմէական քաղաքները՝ Բոմբէյ, Իրաքլիօ կամ Իրաքլիա Քամփանիա (այսօրուան անունով էրքոլանօ), Օբլոնտիդա եւ Սթավիես, ինչպէս նաեւ շատ մը բնակավայրեր։ 
մինի|Վեզուվիոյին ժայէքումը․ նկարուած  Ուիլիամ Հենրի Կույիրին (1846-1923) կողմէն։ Պրուքլին թանգարանի հաաքածոյ
ձախից|մինի|Բոմբէյ եւ Էրքոլանօ, ինչպէս նաեւ ուրիշ քաղաքներ վնասուած 79-ին ժայթքումէն․ սեւ ամպը կը ցուցնէ ժայթքումին ուժգնութիւնը եւ ծոխին տարածումը 
Հրաբուխին ժայթքումին ականատես Փլինիուս Կրտսերը երկու նամակներով եղելութիւնը Բուպլիուս Քորնելիուս Թաչիդուսին նկարագրած է։   
մինի|Վեզուվիօ հրաբուխին շրջակայքը ներկայ ժամանակաշրջանին խիտ բնակուած է
Վեզուվիոյին մեծ ժայթքումներ արձանագրուած են 1794-ին, 1872-ին, 1906-ին (պատճառած է մեծ աղէտներ եւ բազմաթիւ մարդոց մահը) եւ1944-ին։

Վերջին ժայթքումը կը պատահի 18 Մարտ 1944-ին, դաշնակից ուժերէն Նափոլիի ազատագրման ընթացքին եւ կը տեւէ մինչեւ 29 Մարտ 1944-ին։ Հրաբուխին իրարայաջորդ ժայթքումներուն պատճառով, կը քանդուին Սան Սեպասթեանօ ալ Վեզուվիօ, Մասա տի Սոմա, Օդավիանօ եւ Սան Ճիորճօ ա Գրեմանօ գիւղերը։ Նաեւ 12 000 մարդիկ կը ստիպուին տեղափոխուիլ, որովհետեւ իրենց բնակարանները կը կորսուին։ 

ներկայ ժամանակաշրջանին Վեզուվիօ հրաբուխին շրջակայքը  խիտ բնակուած է։ 

Թրեքանի․ Վեզուվիօ Վեզուվիօ Փլինիուս Կրտսերին նամակները, (լատիներէն) Վեզուվիոյին շուքին տակ Վեզուվիոյին պատմութիւնը Վեզուվիոյին վերջին ժայթքումը՝ 18-3-1944
 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Իտալիոյ հրաբուխներ
Ստորոգութիւն:Միջերկրականի աւազանի հրաբուխներ
Ստորոգութիւն:Եւրոպայի հրաբուխներ
Ստորոգութիւն:Հրաբուխներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հրաբուխներ ըստ երկրի
Ստորոգութիւն:Հրաբուխներ