Ռուբէն Օրբելի

Ռուբէն Օրբելի (), հայ խորհրդային հնագէտ, հիմ­նա­դի­րը ստորջ­րեայ հե­տա­զօ­տու­թեանց եւ հնա­գի­տու­թեան։

Լեւոն եւ Յովսէփ Օրբելիներու աւագ եղբայրը։

 Կենսագրական գիծեր 
Ծնած է Նախիջեւան։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Քութայիսի (Վրաստան), ապա՝ Թիֆլիսի 3-րդ գիմնազիոնին մէջ։

1903 թուականին աւարտած է Ս. Փեթերպուրկի համալսարանի իրաւաբանական ճիւղը, իսկ այնուհետեւ աշխատանքի անցած է նոյն համալսարանի քաղաքացիական իրաւունքի ամպիոնին մէջ։

1905-1907ին, ուսանած է Գերմանիոյ Ենայի եւ Պոննի համալսարանները, ուր ստացած է իրաւունքի դոկտորի գիտական աստիճանը։

Վերադառնալով Ռուսաստան, Ս. Փեթերպուրկի կայսերական համալսարանի իրաւաբանական ընկերութեան լիիրաւ անդամ ընտրուած է եւ աշխատանքի անցած՝ Ծերակոյտին մէջ, վճռաբեկ յանձնաժողովի աւագ քարտուղար նշանակուելով։

 Գործունէութիւն 
1918-ին, Ռուբէն Օրբելի գործի անցած է Թամպովի պետականհիմնարկի  մանկավարժութեանճիւղի բարոյագիտութեան ամպիոնին մէջ, դասաւանդելով իրաւունք եւ փիլիսոփայութիւն։

1921-ին վերադառնալով Փեթրոկրատ, Ռուսաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի գրադարանը սկսած է աշխատիլ։ Այս տարիներուն աշխատելով արխիւներուն եւ գրադարաններուն մէջ, կատարած է թարգմանութիւններ եւ դարձած՝ գրադարանային եւ արխիւային գործի յայտնի մասնագէտ։ Այդ ժամանակ իր կոչումն ու կեանքի գործը գտած է՝ ստորջրեայ հետազօտութիւններու բնագաւառը։

1934-էն սկսեալ, Օրբելի ղեկավարած է Խորհրդային Միութեան ծովերու եւ գետերու ստորջրեայ աշխատանքներու յատուկնշանակութեան արշաւախումբը։ Ասորեստանեան հարթաքանդակներու, ջրասուզակներու պատկերներով կնիքներու, յունական հեղինակներու երկերու ուսումնասիրութեամբ պարզած է ջրասուզակներու ընկերային պատկանելութիւնը, խնդիրները, աշխատանքի պայմանները, հանդերձանքն ու թեքնիքը։ Այս նիւթին առնչութեամբ ուսումնասիրած է նաեւ Լէոնարտօ տա Վինչիի գրականութիւնը եւ 18-րդ դարու Ստորջրեայ հնագիտութեան գործի հսկայական գրականութեան եւ արխիւային նիւթերու ուսումնասիրութեան հետեւանքով Օրբելիգիտութեան նոր ճիւղ մը հիմնեց՝ ջրահնագիտութիւնը։

Օրբելի ընդամէնը տասնհինգ տարի զբաղած է սուզակային գործի գիտական ուսումնասիրութեամբ՝ սկզբնաղբիւրներու առաջնահերթ օգտագործումով, որուն նպաստած է 12 լեզուներու իմացութիւնը (ռուսերէն, վրացերէն, հայերէն, լատիներէն, յունարէն, անգլերէն, ֆրանսերէն, գերմաներէն, սպաներէն, շուէտերէն, արդի եւ հին իտալերէն)։ Անոր ղեկավարած արշաւախումբերը յայտնաբերած են ստորջրեայ յունական քաղաքի մնացորդներ Ղրիմի մէջ։ 

Ան տուած է ստորջրեայ կառոյցները պաշտպանելու նպատակով ծովեզերքները ամրացնելու գաղափարը եւ առաջարկած՝ հնագոյն առարկաները ջուրէն հանելու եւ պահպանելու եղանակներ։

Օրբելի ռուսերէնով հեղինակած է իրաւաբանական շարք մը աշխատութիւններ, ջրահնագիտական քանի մը հատորներ եւ գերմաներէնէ ու ֆրանսերէնէ թարգմանութիւններ։

Մահացած է Մոսկուայի մէջ, թաղուած՝ հայկական գերեզմանատան մէջ։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հայ հնագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ գիտնականներ