Մալիա

Մալիա (յուն․՝Μάλια)․ գիւղաքաղաք, Կրետէ, Յունաստան։ Եղած է Ք․Ա․ 2-րդ հազարամեակի Կրետէին կարեւոր քաղաքներէն (Քնոսոսէն, Ֆեսթոսէն եւ Զաքրոսէն ետք)։ Մալիային արեւելեան կողմը կը գտնուի Մինոասեան քաղաքակրթութեան պալատ մը։   

 Տեղեկութիւններ 
Մալիա կը գտնուի Իրաքլիոն Շրջանային Միաւորին մէջ, Կրետէ։ Իրաքլիօ քաղաքէն 35 քլ․ հեռու է։ Քաղաքը ծանօթ է իր բանջարեղէններու առատութեան համար, ինչպէս նաեւ իր ջաղացքներուն, ջրակենսավայրին, գեղեցիկ ծովափներուն եւ արատ ջուրերուն համար։ Ան Իրաքլիօ քաղաքին ջրամատակարարն է։ Կրետէի զբօսաշրջիկութեան կարեւոր կեդրոններէն մէկը։ 

 Պատմութիւն 
Ամբողջ շրջանին մէջ հնադարին կար քաղաք մը, որուն անունը մինչեւ այսօր անծանօթ կը մնայ։ Շրջանը այժմ Թարմարոս կը կոչուի եւ հաւանաբար կապ ունի քաղաքին հին անունին հետ։ Կը կարծուի թէ Մալիա ապրած է հնադարի թագաւոր Սարփիտոն՝ Զեւսին եւ Եւրոպային զաւակը։ Սարփիտոն եղբօրը կողմէ Մալիայէն կը վտառուի եւ Լիքիա (Փոքր Ասիոյ հարաւ-արեւմտեան ծայրամաս) կ՛ապաստանի։ 

Մալիա պալատը հիմնուած է Քնոսոսի եւ Ֆեսթոսի պալատներուն կառուցման ժամանակաշրջանին (Ք․Ա․1900) եւ ունեցած է անոնց ճակատագիրը։ Ք․Ա․1700-ին կործանուած է անծանօթ պատճառներով, սակայն վերակառուցուած է։ Պալատը կրկին կը կործանուի Ք․Ա․1450-ին, ինչպէս մնացեալ մինոասեան պալատները։ Պալատը չի վերակառուցուիր, սակայն շրջանին մէջ բնակութիւնը կը շարունակուի։ Պալատին արեւմտեան կողմը, Մարմարա կոչուած վայրին մէջ յայտնաբերուած է նախաքրիստոնէական կաթողիկէ մը (երկար քառանկիւնաձեի եկեղեցի)։
մինի|Մալիա պալատին աւերակները, վերէն նկարուած

 Հնաբանական 
Մալիայի հնաբանական վայրը ԺԹ․ դարավերջերուն կը յայտնաբերուի, երբ 1880-ին հողատարածքին սեփականատէրը պալատէն 500մ․ դէպի արեւմուտք կը գտնէ ոսկիի տերեւներ։ Այդ եղելութիւնը շրջանը կը ներգրաւէ նախ ոսկի փնտռողներ, որոնք պեղումներ կը սկսին։ 

1915-ին նոր նիւթեր կը յայտնաբերուին եւ հնաբան Իոսիֆ Խածիտաքիսին ուշադրութիւնը կը գրաւեն։ Ան հնաբանական պեղումներու կը սկսի։ 1922-ին Աթէնքին Ֆրամսական Հնաբանական Դպրոցը տեղացի ուսանողներու հետ ամբողջ վայրը կը պեղեն։ 1930-ին կը յայտնաբերուի պալատին կեդրոնական մասը։ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմին պատճառած դադարէն ետք, պեղումները կը վերսկսին 1950-ական թուականներուն եւ կը շարունակուին մինչեւ այսօր, յայտնաբերելով պալատին բոլոր սրահները, փակը, անցքերը եւ շրջակայքի ենթակառոյցները։

 Պատկերասրահ 
Մալիայի պալատը, 22-2-2008  Մալիային քարէ արձանագրութիւնը 

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Մինոասեան քաղաքակրթութեան քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի հնադարեան քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Եւրոպայի հնադարեան քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Կրետէի ծովափնեայ քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Կրետէի քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի քաղաքներ