Յովհաննէս Գայաեան

Յովհաննէս Գայաեան (), հայ բառարանագիր եւ մանկավարժ։

 Կենսագրական գիծեր 
Ծնած է Մարզուանի Հաճի Քէօյ աւանը: Իր անունը սերտօրէն կապուած է Մարզուանի Անաթոլիա գոլէճին: Եղած այն յեղափոխականներէն, որոնք մահուան դատապարտուած են Էնկիւրիի ծանօթ դատավարութեան հետեւանքով, սակայն անգլիական դեսպանատան միջամտութեամբ, կրցած է ազատ արձակուիլ եւ հեռանալ արտասահման:

 Գործունէութիւն 
Գայաեան եղած է արդիւնաւոր ուսուցիչ եւ հեղինակ դասագրքերու: Հանրային կեանքի մէջ ալ համարում վայելէած է, իբրեւ պարկեշտ մարդ:

Բողոքական էր, սակայն իր կեանքին մեծ մասը անցուցած է ազգային շրջանակներու մէջ: Եւրոպայի մէջ նախ հետեւեած է Էտինպըրկի անգլիական համալսարանին:

Իրն է հայ լեզուի դասագրքերու շարքը, որ լոյս տեսած է Պոլսոյ մէջ «Մխիթար Պոնտացի» ծածկանունով:

Իր կեանքին վերջին քսան տարիները անցուցած է Եգիպտոս: 

 Աշխատութիւններ 
Գայաեան 1889ին լոյս ընծայած է «Առաջին Մրմունջք» բանաստեղծական հատորը: Հոն աչքի կը զարնեն Եղիա Տէմիրճիպաշեանի ձօնուած «Ի Դալկահարն», տիկին Տ. 3. Պէրպէրեանի նուիրուած «Ի վաղամեռիկ Գեղանոյշ Աննիկ» ոտանաւորները, ինչպէս նաեւ «Տասնաբանեայ»ն:

1912-ին կը հրատարակէ «Մի մոռնար զիս» քառեակներու սիրուն հատորը, տարուան ամէն մէկ օրուան մէկ քառեակ ձօնուած:

1918-ին Գահիրէի մէջ, ուսուցչապետ-բանաստեղծ Յովհաննէս Սէթեանի հետ պատրաստած է հայերէն լեզուի եւ քերականութեան դասագիրք մը: Հայերէնի թարգմանած է Հէրի Էմըրսըն Ֆոստիքի Աղօթքի նշանակութիւնը (306 էջ), Պոլիս տպուած:

Առաւել կարեւոր է «ԱՌԱՐԱՆ ԳԱՆՁԱՐԱՆ ՀԱՅԵՐԷՆ ԼԵԶՈՒԻ» հոմանիշներու բառարանը (հրտ. 1938), որուն վրայ աշխատած է 18 տարի, ինչպէս նաեւ «Ի խաչ հան զնա» գրքոյկը, աշխատակցութեամբ Միհրան Գալփաքճեանի։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Աղբիւրներ 

 «ԿԵԱՆՔ եւ ԱՐՈՒԵՏ», Տարեգիրք, Ե․ տարի, 1935, էջ 123-124։

Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ