Արղէադոն հարստութիւն

Արղէադոն հարստութիւն (հին յուն․՝ Ἀργεάδαι, յուն․՝ Δυναστεία των Αργεαδών) ․հին յունական թագաւորական ընտանիք (հարստութիւն)։ Եղած է Մակեդոնիոյ գլխաւոր հարստութիւնը Ք․Ա․ 700 - Ք․Ա․310։ Յին յունական արձանագրութիւնները կը վկայեն թէ հարստութիւնը սկսած է Արղոսէն (Արղոս Άργος → Ἀργεάδαι կամ Αργεάδες)։ Պատմութեան մէջ հանրածանօթ Արղէադցիներ եղած են Փիլիպոս Բ․ եւ Մեծն Աղեքսանտր։

 Ծագում 
ձախից|մինի|Արղէադեսներ․ Արղոսէն (Պելոպոնես) Մակեդոնիա, ըստ Իրոդոթոսին
Արղէադես կը սերեն Արղոսի (Պելոպոնես) Թիմենիդեսներէն, որոնց առասպելական նախահայրը եղած է Թիմենոս, Իրաքլիսին (Հերակլես) ծոռը։ Վերղինայի արքունիքի պեղումներուն ընթացքին, Մանոլիս Անդրոնիքոս յայտնաբերեց «գմբեթին» սրահին մէջ արձանագրութիւն մը որ կապուած է այդ կարծիքին։ 

Այդ կը հաստատէ նաեւ Իրոդոթոս իր «Իրոդոթու Իսթորիես» գործին մէջ, կը նշէ թէ «Արղոսէն Իլիրիա հասան երեք եղբայրներ, Թիմենիդես (Արղէադոններուն) սերունդէն՝ Ղուանիս, Աէրոբոս եւ Բերդիքաս։ Եւ երբ Իլիրեացիներէն անցան Մակեդոնիոյ վերին մասը, հասան Լեվէա քաղաքը։ Երեք եղբայրները թագաւորին կը ծառայեն։ Թագաւորը կը պահանջէ իր երկրէն մեկնին, որովհետեւ  ըստ գուշակութեան մը որ կը հաւատայ ԲԵրդիքասին բացառիկ բան մը պիտի պատահի։ Երեք եղբայրները կը հաստատուին Մակեդոնիոյ ուրիշ մէկ շրջանին մէջ, «Միդասին պարտէզներուն մօտ, Վերմիօ լերան ստորոտը։ Անոնք աստիճանաբար կը գրաւեն ամբողջ Մակեդոնիան։ Իրոդոթոս կը նշէ նաեւ թէ Աղեքսանտր Ա․ մասնակցած է Ք․Ա․ 504/500 Ողիմպիական խաղերուն, ուր տարակարծութիւններ եղած են անոր մասնակցութեան համար․ կասկածի տակ առած են անոր ծագումը։ Սակայն, Էլլանոդիքեսները, քննելով Արղէադեսներէն անոր ծագումը, կը հաստատեն թէ Մակեդոնացիները յոյն են եւ այդպէս անոր կ՛արտօնեն խաղերուն մասնակցի։

Թուքիդիդիս, իր «Պեղոպոնեսեան Պատերազմի պատմութիւն» գործին մէջ կը նշէ թէ Արղէադեսները նախապէս սերած են Արղոսի Թիմենիդեսներէն, որոնք զէնքի ուժով Բիէրիայէն վտարած են Բիէրիդեսներուն, գրաւած են Բէոնիան (Աքսիոս գետին մօտ նեղ ու երկայն տարածք՝ հին Բելայէն մինչեւ Միղդոնիա), ինչպէս նաեւ գրաուած են Միղդոնիան, Էորդէան եւ Ալմոբիան վտարելով անոնց բնակիչները՝ Իդոնի, Էորդի եւ Ալմոբի։

 Միապետներ 

 մինի|Դրամ Բերդիքաս Բ․ շրջան, Ք․Ա․451-Ք․Ա․413Գարանոս (Ք․Ա․808-Ք․Ա․778)
 Գինոս (Ք․Ա․778-Ք․Ա․750)
 Թիրիմաս (Ք․Ա․750-Ք․Ա․700)
 Բերդիքաս Ա․ Ք․Ա․700-Ք․Ա․678
 Արղէոս Ա․ (Ք․Ա․678-Ք․Ա․940)
 Փիլիպոս Ա․ (Ք․Ա․640-Ք․Ա․602)
 Աէրոբոս Ա․ (Ք․Ա․602-Ք․Ա․576)
 մինի|Դրամ Ամինթաս Բ․ շրջան, Ք․Ա․395-Ք․Ա․393Ալքեթաս Ա․ (Ք․Ա․576-Ք․Ա․547)
 Ամինթաս Ա․ (Ք․Ա․547-Ք․Ա․498) 
 Աղեքսանտր Ա․ (Ք․Ա․498-Ք․Ա․454)
 Բերդիքաս Բ․ (Ք․Ա․454-Ք․Ա․413)
 Արխէլաոս Բ․ (Ք․Ա․396-Ք․Ա․393)
 Ամինթաս Բ․ (Ք․Ա․393)
 Բաւսանիաս (Ք․Ա․393)
 Ամինթաս Գ․ (Ք․Ա․393)
 մինի|Դրամ Ամինթաս Գ․ շրջան, Ք․Ա․393Արղէոս Բ․ (Ք․Ա․393-Ք․Ա․392)
 Ամինթաս Գ․ (կը վերականգնէ իր գահը) (Ք․Ա․392 - Ք․Ա․370)
 Աղեքսանտր Բ․ (Ք․Ա․370-Ք․Ա․368) 
 Պտողեմէոս Ա․ (Ք․Ա․368-Ք․Ա․365)
 Բերդիքաս Գ․ (Ք․Ա․365-Ք․Ա․359)
 Ամինթաս Դ․ (Ք․Ա․359-Ք․Ա․356)
 Փիլիպոս Բ․ (Ք․Ա․359-Ք․Ա․336)
 Աղեքսանտր Գ․ (Մեծն) (Ք․Ա․336-Ք․Ա․323)
 մինի|Դրամ Բերդիքաս Գ․, Ք․Ա․365-Ք․Ա․359Անտիբաթրոս, Մակեդոնիոյ փոխ-արքայ, (Ք․Ա․334-Ք․Ա․323)
 Փիլիպոս Գ․ Արիդէացի (Ք․Ա․323-Ք․Ա․317) Արքայ ըստ տիտղոսի միայն
 Աղեքսանտր Դ․ (Ք․Ա․323-Ք․Ա․310) Արքայ ըստ տիտղոսի միայն
 Բերդիքաս, Մակեդոնիոյ փոխ-արքայ, (Ք․Ա․323-Ք․Ա․321)
 Անտիբաթրոս, Մակեդոնիոյ փոխ-արքայ, (Ք․Ա․321-Ք․Ա․319)
 Բոլիբերխոն, Մակեդոնիոյ փոխ-արքայ, (Ք․Ա․319-Ք․Ա․317)
 Գասանդրոս, Մակեդոնիոյ փոխ-արքայ, (Ք․Ա․317-Ք․Ա․306)

Համոնտ 1968․ էջ 516 - "In the early 5th century the royal house of Macedonia, the Temenidae was recognised as Greek by the Presidents of the Olympic Games. Their verdict considered themselves to be of Greek descent from Heracles son of Zeus." Բրիտանական հանրագիտարան, Արղէադեան հարստութիւն Argead Dynasty Macedonian ruling house Վերղինա․ Մանոլիս Անդրոնիքոս,Ekdotike Athenon, 1984   Յունաստանի պատմութիւն, Ք․Ա․322․ Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond Clarendon Press, 1986 Յունաստանի նկարագրութիւն Pausanias, Description of Greece  Օմիրոս, Իլիադա Hom. Il. 2.155 Օմիրոս, ՕդիսիաHom. Od. 8.578 Արղէադես․ Յունական եւ հռոմէական կենսագրութիւն եւ Դիցաբանութիւն, հտ․ Smith, William, 1, էջ 279 Յունաստանի բարձրացումը,Grant, Michael,New York: Charles Scribner's Sons  (1988)  

 Տե՛ս նաեւ 
Մակեդոնիա

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Մակեդոնիոյ թագաւորներ
Ստորոգութիւն:Մակեդոնացիներ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի շրջաններ