Շէյմըս Հինէյ

Շէյմըս Հինէյ (, ), իրլանտացի բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, Նոպէլեան գրականութեան մրցանակի դափնեկիր (1995)։

 Կենսագրական գիծեր 
Ծնած է Պելֆաթսէն 50 քմ. դէպի հիւսիս-արեւմուտք գտնուող Քաունթ Տէրի շրջանի մէկ ագարակին մէջ եւ հասակ նետած՝ բնութեան զօրեղ ազդեցութեան տակ:

Հողամշակ իրլանտացիի մը բազմանդամ ընտանիքին երիցագոյն զաւակը հանդիսացող, Բողոքական միջավայրով շրջապատուած կաթողիկէ ընտանիքի մը 9 զաւակներուն անդրանիկը հանդիսացող Շէյմըս Հինէյ իր մանկութիւնը անցուցած է հողին եւ բնութեան հանդէպ յատուկ սէր եւ պաշտամունք ունեցող բարեպաշտ ընտանիքի մը կղզիացած աշխարհին մէջ։

Կեանքի եւ մահուան, ուրախութեան եւ տխրութեան, յիշողութեան եւ կորուստի, թշուառութեան եւ մաքառումի հակասութիւնները, բայց մանաւանդ հողին եւ բնութեան հանդէպ իրլանտացի մշակին սիրոյ բնորոշ ապրումները յետագային իրենց գեղարւեստական ձեւատրումը գտած են Հինէյի քնարաշունչ բանաստեղծութիւններուն մէջ, երբ արտն ու բրիչը երիտասարդ բանաստեղծը  փոխարինած է գրիչով՝ Պելֆասթի համալսարանին մէջ անգլերէն սորվելու, եւ ապա՝ ուսուցչութեամբ զբաղելու համար:

 Թարգմանութիւն 
Որպէս բանաստեղծ եւ թարգմանիչ, ան զբաղուած էր անգլերէն լեզուով՝ ոչ միայն այնպէս, ինչպէս որ կը խօսուի Իռլանտայի մէջ, այլ՝ ինչպէս որ կը խօսուի այլուր եւ այլ ժամանակներու մէջ։ Ան իր գործերուն եւ ուսումնասիրութիւններուն մէջ ուսումնասիրեց Անգլօ-Սաքսոնական ազդեցութիւնները։

Քննադատ Վ. Ս. Տի Փիերոն նշեց.«Ինչ ալ ըլլայ առիթը՝ մանկութիւն, գիւղական կեանք, քաղաքականութիւն եւ մշակոյթ Հիւսիսային Իռլանտայի մէջ, անցեալի ու ներկայի այլ բանաստեղծներ, Հինէյըն կրկին ու կրկին կը հարուածէ լեզուին արմատական աղբիւրը, կը քննէ անոր ժառանգական կառուցուածքները, կը փորձէ բացայայտել թէ ան ինչպէս ծառայած է, իր բոլոր փոփոխութիւններուն մէջ, որպէս մշակոյթ կրող, որպէս աշխարհ մը՝ երեւակայութիւնները պարունակելու համար,ըլլալով միաժամանակ ճարտասանական զէնք մը եւ հոգիի սնունդ մը։ Ան այս հարցերուն մասին կը գրէ հազուագիւտ զանազանելու ունակութեամբ եւ հնարամտութեամբ, ինչպէս նաեւ շահող անհամբերութեամբ՝ իւրացուած իմաստութիւններուն հանդէպ»:

 Հինէյի առաջին թարգմանութիւնը իռլանտական քերթողական «Պուլէ Սուիվնէ» (Buile Suibhne) բանաստեղծութիւնն էր, որ լոյս տեսաւ որպէս «Սուինի Անմոլ» (Sweeney Astray: A Version from the Irish) 1984 թուականին։ Ան այս կերպարին ու կապին անդրադարձաւ նաեւ «Քարի Կղզին» (Station Island, 1984) հատորին մէջ հրատարակուած բանաստեղծութիւններուն մէջ։
 Հինէյի մրցանակակիր թարգմանութիւնը «Պէովուլֆ»ը (Beowulf, 2000, արժանացած է «Ուիթպրետ Տարուան Գիրք» մրցանակին) նկատուեցաւ բեկումնային, քանի որ անոր մէջ օգտագործուած էր արդի լեզուն՝ միաձուլուած բնագիր Անգլօ-Սաքսոնական «երաժշտութեան» հետ։

 Աշխատութիւններ 
Հրատարակած գիրքերէն են․

 «Ազգայնապաշտի մը մահը»,
 «Դուռ դէպի մթութիւն»ի (1969) էջերուն, երբ վայրագութիւնը արդէն պայթած էր Իրլանտայի կաթողիկէներուն եւ բողոքականներուն միջեւ եւ տառապանքի ու ծնունդի խորհրդանիշ հողը արիւնով թաթխուած,
 «Հիւսիս» (1976),
 «Կայարան կղզին» (1984),
 «Ցեխոտ տեսիլք» (1987),
 «Ցեխոտ տեսիլք»

 Ծանօթագրութիւններ 

 Աղբիւրներ 

 «Բագին», Մայիս 1986, էջ 144-146։

Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:Թարգմանիչներ