Ալեքսանտրէթի Սանճաք

Ալեքսանտրէթի Սանճաք,  քաղաք, որ գոյութեան ընթացքին ձեռքէ ձեռք անցնելով՝ տարբեր անուններ ստացած է՝ Ալեքսանտրեթթէ, Ալեքսանտրիա, Իսկենտերուն, Կատիսոն եւ այլն։ 

Ներկայիս՝ բռնազաւթուած Արեւմտեան Հայաստանի մէջ կը կրէ Իսքենտերուն անուանումը:

 Պատմութիւն 
Քաղաքը հիմնադրուած է Ք.Ա. 4-րդ դարուն՝ Ալեքսանտր Մակեդոնացիի կողմէ՝ ի պատիւ պարսիկներուն դէմ տարած յաղթանակին։

1097-ին Ալեքսանտրէթ գրաւուած է խաչակիրներու կողմէ, իսկ այնուհետեւ այն մտաւ Կիլիկիոյ հայկական թագաւորութեան կազմ։ Ըստ արաբ պատմիչ Մարքիզիի Ալեքսանտրէթ եղած է Կիլիկիոյ առաջին քաղաքը։

17-րդ դարուն Ալեքսանտրէթ արդէն անցած է թրքական տիրապետութեան ձեռքը։ Քաղաքը կը գտնուէր յարմար ծովախորշի ափին, անոր համար ալ քաղաքին դերը իբրեւ նաւահանգիստ՝ ժամանակի ընթացքին աճած է։

Մինչեւ 1915-ի Մեծ Եղեռնի տարիները հայերը զբաղած են արհեստներով, այգեգործութեամբ եւ պարտիզպանութեամբ։ Քաղաքին մօտակայքը կան նաւթի պաշարներ։ 

Քաղաքն ունեցած է եւրոպական ոճով կառուցուած տուներ։ Ալեքսանտրէթի մէջ կը գտնուէին Քառասուն Մանկունք եւ Ս. Խաչ հայկական եկեղեցիները։ Քաղաքին մէջ կար 4 հայկական վարժարան։

Ալեքսանտրէթի շրջակայքը կային հայաբնակ գիւղեր, որոնց ողջ հայութիւնը թուրքերու կողմէ զանգուածաբար ոչնչացուած է 1915-1920 թուականներուն։

Ալեքսանտրէթի սանճաքը Սուրիոյ 15-րդ նահանգը եղած է։ 1937 թուականին, ձեւականօրէն մնալով Սուրիոյ կազմին մէջ, անցած է Ֆրանիայի եւ Թուրքիոյ համատեղ հսկողութեան տակ։ 1938 թուականին այնտեղ ստեղծուած է Հաթայի ինքնավար պետութիւնը։ 1939-ի Յունիսին վերջինս միացուած Է Աթաթուրքեան Թուրքիոյ։

2023 թուականի Փետրուարի 6-ին տեղի ունեցած աղէտալի երկրաշարժին արդիւնքով հսկայական վնասներ կրած է Ալեքսանտրէթ քաղաքը, բազմաթիւ մարդիկ զոհուած են, այդ թուին՝ հայազգի բնակիչներ:

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Քաղաքներ ըստ երկիրի