Լեարդաթորշում

Լեարդաթորշումը, (cirrhosis) լեարդի ամբողջական եւ վերջնական սպիացումն ու փճացումն էԼեարդաթորշումին Բնութագրումը:

 Ախտապատճառներ 
Լեարդաթորշումը բազմաթիւ լեարդային երկարատեւ հիւանդութիւններու վերջին փուլն է: Տեղի կ'ունենայ շատ դանդաղ եւ թաքուն ձեւով: Լեարդաթորշումով լեարդի արիւնով մատակարարումը կը նուազի եւ լեարդի գործունէութիւնը կը ձախողի, մասնաւորապէս սննդանիւթերու, ներծորոյթներու եւ բնասպիտի արտադրութիւնը կը խանգարուի կամ ալ կը նուազի:

Լեարդաթորշումի կարեւորագոյն ախտապատճառներն են`

 Լեարդի ժահրային հիւանդութիւններ, մասնաւորապէս` լեարդաբորբի A, B, C խմբաւորումները: Լեարդաթորշումի հիմնական պատճառը լեարդաբորբի C խմբաւորումն է:
 Ալքոլամոլութիւն. չափազանց ալքոլի գործածութիւնը լեարդը կը մատնէ դժուարութեան եւ ան չի կրնար բնական ձեւով կատարել իր դերակատարութիւնը: Լեարդի բջիջները կը փճանան կամ կ'այլափոխուին եւ տեղի կ'ունենայ ճարպի կուտակում եւ մնայուն լեարդաբորբ, որ պատճառ կը դառնայ կանխահաս սպիացումի, ապա` լեարդաթորշումի:
 Ծինային հիւանդութիւններ. անբնական ծիներու ներգործութեամբ կը յառաջանան լեարդի կարգ մը հիւանդութիւններ, ինչպէս` երկաթագունախտ (hemochromatosis) եւ Ուիլսըն-ի հիւանդութիւն, որոնք ընդհանրապէս կը յայտնուին շատ կանուխ` մանկութեան շրջանին կամ աւելի ուշ:
 Վարակամերժութեան (Immunity) համակարգի խախտում, որուն պատճառով լեարդը կ'ենթարկուի կրկնովի բորբոքումներու եւ սպիացումի:
 Որոշ դեղերու եւ ճարտարարուեստական թոյներու ենթակայութիւն:
 Լեարդի խլիրդներ, որոնք ընդհանրապէս մարմինի այլ օրկաններէ լեարդ փոխակայուած (metastasized) կ'ըլլան:
 Գիրութիւն:
 Շաքարախտ:
 Մաղձածորանի (bile duct) խցում, որուն պատճառով մաղձ չի հասնիր բարակ աղիքներուն:
 Սիրտի աշխատանքի կրկնովի կաթուած (heart failure):
 Լեարդի պարկային բնաթելացում (cystic fibrosis):

Լեարդաթորշումի ախտանշաններն են`

 ախորժակի նուազում,
 յոգնածութիւն,
 ֆիզիքական ընդհանուր տկարութիւն,
 ծանրութեան կորուստ,
 դեղնախտ,
 քերուըտուք,
 սրունքներու եւ փորի  ջրակուտակում (ascitis),
 մէզի գոյնի փոփոխութիւն`սրճագոյն մէզ,
 շփոթութիւն,
 կեդրոնացումի նուազում, 
 արիւնոտ կղկղանք, 
 մորթային կապտաբիծեր (bruises),
 ջերմութիւն:

Լեարդաթորշումի ախտաճանաչումին համար կը կատարուին՝

 բժշկական ընդհանուր քննութիւն,
 լեարդի գործունէութեան արեան զանազան տեսակի քննութիւններ,
 մէզի քննութիւն,
 լեարդի համակարգչային շերտագրական նկարում (CT Scan),
 լեարդի անդրձայնային նկարում (ultrasound):

Լեարդաթորշումէ տառապող անհատը կ'ունենայ շատ մը բարդութիւններ, օրինակ`

 լայնցած երակներու արիւնահոսութիւն,
 փորի ջրակալում,
 շաքարախտի զարգացում,
 մորթային զարկերկային արիւնահոսում,
 մորթային կապտաբիծերու յայտնաբերում,
 կանխահաս դաշտանադադար,
 մկանային տկարութիւն,
 երիկամի աշխատանքի խանգարում եւ դադարում,
 արեան թթուածինի նուազում,
 լեարդային ուղեղատապ,
 մահաքուն եւ մահ:

Լեարդաթորշումը հիմնական դարման չունի: Սակայն կան որոշ միջոցառումներ, որոնք կը դանդաղեցնեն անոր յառաջխաղացքը: Այս միջոցառումներէն կարելի է յիշել հետեւեալները.

 ալքոլ չգործածել,
 աղի գործածութիւնը նուազեցնել,
 յոգնեցուցիչ աշխատանքէ հրաժարիլ,
 գործածել քորթիզոն (cortisone), հակաժահրային եւ միզամղիչ դեղեր:

Լեարդաթորշումը կարելի է կանխարգիլել` հետեւելով հետեւեալ ցուցմունքներուն.

 Ալքոլ բնաւ չգործածել,
 Լեարդի բորբոքումներ չունենալ,
 Ենթակայ չըլլալ ձեռքբերովի ախտամերժութեան անբաւարարութեան համախտանիշի (AIDS) եւ մարդկային ախտամերժողականութեան անբաւարարութեան ժահրին (HIV),
 Չունենալ անպաշտպան սեռային յարաբերութիւն` կասկածելի անձերու հետ,
 Հեռու մնալ քիմիական նիւթերէ, թոյներէ եւ միջատասպան դեղերէ,
 Պատուաստուիլ լեարդաբորբ A եւ B խմբաւորումներու դէմ,
 Հետեւիլ առողջապահական սննդականոնի. ուտել առատ պտուղ եւ բանջարեղէն, ճարպ շատ չսպառել,
 Չգիրնալ,
 Օրինաւոր մարզանքի հետեւիլ:

Լեարդաբորբի A եւ B խմբաւորումները կանխարգիլելի են յատուկ պատուաստներով: Լեարդաբորբի C  խմբաւորումը պատուաստ չունիԼեարդաթորշում:
 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով