Կարտեսական Մտախոհութիւններ (Հօսարլ)

Կարտեսական Մտախոհութիւններ կամ Տէքարթական Մտորումներ կամ երբեմն ալ Գարդէսիական Խորհրդածութիւններ ամբողջական անուանումով Կարտեսական Մտախոհութիւններ՝ Երեւութապաշտութեան* Ներածութիւն (Ֆրանսերէն՝ Méditations cartésiennes: Introduction à la phénoménologie)։ Գիրք մըն է Աւստրիացի իմաստասէր՝ «Էթմունտ Հօսարլ»-ի (Գերմաներէն՝ Edmund Husserl, Գերմաներէնէ զատ լեզուներէն թարգմանուած ատեն, տառադարձութիւնը կրնայ ուրիշ ձեւով կատարուիլ) գրիչով գրուած, հիմնուած Սորպոնի Համալսարանի Տեքարթի անունը կրող աստիճանաւոր սրահին մէջ, 1929-ի Փետրուարի 23-ին եւ 25-ին անոր մատուցած չորս դասախօսութիւններուն վրան։ Դասախօսութեանց յաջորդած երկու տարիներու ընթացքին «Հօսարլ»-ը՝ իր օգնական՝«Այկըն Ֆինք»-ին (Eugen Fink) հետ միասին անոնց բնագիրը մշակեց ու ընդարձակեց։ Այս ընդլայնուած դասախօսութիւնները առաջին անգամ հրատարակուեցան 1931 թուականին, ֆրանսերէն թարգմանութեամբ («Հօսարլ»-ի բնագիրը Գերմաներէնով էր)։
alt=Ռընէ Տեքարթ (Գարդէսիոս)|մինի|229x229փքս|Ռընէ Տեքարթ (Գարդէսիոս)
{Նայած համաբնագիրին, «Phénoménologie» եզրոյթը, բացի «Երեւութապաշտութիւն» թարգմանութենէն, կրնայ «բներեւութապաշտութիւն» կամ «Երեւութաբանութիւն» ալ թարգմանուիլ}։

Կարտեսական Մտախոհութիւնները Գերմաներէնի թարգմանուեցան միայն «Հօսարլ»-ի մահանալէն ետք։ Այս մէկը կարգ մը մեկնաբաններուն մղեց, որ եզրակացնեն թէ՝ «Հօսարլ»-ը դժգոհ էր այս աշխատութենէն, իր նպատակին չծառայելու համար որպէս «Վերանցական Երեւութապաշտութեան Ներածութիւն»։ Աշխատութիւնը կը ներկայացնէ «Հօսարլ»-ի վերանցական երեւութապաշտութեան գլխաւոր յատկութիւնները: Չորրորդ խորհրդածութեան մէջ, «Հօսարլ»-ը կ'առարկէ թէ Վերանցական Երեւութապաշտութիւնը ոչ այլ ինչ է, եթէ ոչ Վերանցական Գաղափարապաշտութիւնը (իտէալապաշտութիւն, երբեմն ալ կը կոչուի գաղափարականութիւն)։

«Կարտեսական Մտախոհութիւններ» անուանումը կը վերաբերի «Ռընէ Տէքարթ»-ի «Մտախոհութիւններ Առաջին Փիլիսոփայութեան Մասին» գիրքին, արդ «Հօսարլ»-ը կ'ըսէ․Ֆրանսայի մեծագոյն մտածող՝ «Ռընէ Տէքարթ»-ը, վերանցական երեւութապաշտութեան նոր թափ մը տուաւ իր «Մտախոհութիւններ»ուն միջոցաւ, անոնց ուսումնասիրութիւնը ուղղակի ազդեցութիւն ունեցաւ արդէն զարգացող բներեւութապաշտութեան փոխակերպութեան վրայ, վերանցական իմաստասիրութեան նոր տեսակի մը։   Էթմունտ ՀօսարլԿարտեսական Մտախոհութիւններ, Համացանցի Արխիւ (Անգլերէն՝ Internet Archive)

 Բովանդակութիւն 
alt=Էթմունտ Հօսարլ|ձախից|մինի|168x168px|Գերմանացի իմաստասէր «Էթմունտ Հօսարլ»

Այս գործը կը բաժնուի հինգ մտախոհութիւններու (խորհրդածութիւններու)․

 Առաջին Մտախոհութիւնը՝ Ճանապարհ դեպի վերանցական (Ֆրանսերէն՝ Transcendantale) անձնականութիւն (Անգլերէն՝ Ego)։
 Երկրորդ Մտախոհութիւնը՝ Վերանցական (Անգլերէն՝ Transcendental) փորձառութեան դաշտը եւ ատոր ընդհանուր շինուածքը։
 Երրորդ Մտախոհութիւնը՝ Կազմական (կառուցուածքային, hիմնարար) խնդիրները․ ճշմարտութիւն եւ իրականութիւն։
 Չորորդ Մտախոհութիւնը՝ Վերանցական անձնականութեան վերաբերող կազմական խնդիրներ
 Հինգերորդ Մտախոհութիւնը՝ Վերանցական էութիւնը որպէս մենատարրական միջենթակայականութիւն։ Կամ ֆրանսերէն բնագրէն թարգմանուած․ Վերանցական դաշտին սահմանումը որպէս մենատարրական միջենթակայականութիւն»։Edmund Husserl (trad. Mlle Gabrielle Peiffer, Emmanuel Levinas), «Méditations cartésiennes : Introduction à la phénoménologie» [archive], sur KUPDF, J.VRIN, 1986 (ISBN 2-7116-0388-1).

 Տե՛ս Նաեւ 

 Կարտեսականութիւն։
 Նախա-Իսլամական Բանաստեղծութեան Մասին։
 Կարտեսական Կասկած։

 Կարտեսական Փիլիսոփայութեան Սկզբունքները (Սպինոզա)։
 Մենատարր (Իմաստասիրութիւն)։
 Զոյգ (Իմաստասիրութիւն)։
 Փիլիսոփայութեան Սկզբունքներ (Տեքարթ)։
 Նախա-Իսլամական Բանաստեղծութեան Մասին։
 Հնդկաստանի Սերտումը։
 Երեսուն Ամեայ Ցեղասպանութիւնը։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Աղբիւրներ 
Տըրմօթ Մօրա՛ն, Րօտնի Ք․ Պ․ Փարքըր, Վաղ Երեւութապաշտութիւն, (Dermot Moran, Rodney K. B. Parker (eds.). 2016. Studia Phaenomenologica: Vol. XV / 2015. Early Phenomenology. Zeta Books. p. 150.)։
Ստորոգութիւն:Գիրքեր
Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով