Հին Բելա

Հին Բելա (յուն․՝ Αρχαία Πέλλα)․ Մակեդոնիոյ հին շրջան։ Կը գտնուի Կեդրոնական Մակեդոնիա։ Հիմնուած է Ք․Ա․400-ին եւ եղած է Մակեդոնական թագաւորութեան մայրաքաղաք։

 Պատմական տեղեկութիւններ 
Բելայի հիմնադիրն է Արխելաոս Ա․ (Ք․Ա․413-Ք․Ա․399), իսկ ուրիշ աղբիւրներու համաձայն՝ Ամիտաս Գ․ (մահ․՝ Ք․Ա․370)։ Քաղաքը հիմնուած էր, որպէսզի Մակեդոնիոյ պետութեան մայրաքաղաքը դառնայ, սակայն Բելա մայրաքաղաք կը մնայ մինչեւ Հռոմէցիներուն գրաւումը։ 

Հռոմէացիները քաղաքը կը կողոպտեն ու կը քանդեն եւ ամբողջ հարստութիւնը Հռոմ կը փոխադրեն։ Աւելի ետք, երկրաշարժ մը կը կործանէ քաղաքը, որ սակայն կը վերակառուցուի։ Այս ուղղութեամբ, մօտաւորապէս Ք․Ա․180-ին Լուքիանոս Սամոսատեցին  (Lucian of Samosata) իր արձանագրութիւններուն մէջ հետեւեալը գրած է՝ «չնչին քաղաք մըն է հազուագիւտ բնակիչներով» («είναι πια ασήμαντη και με λιγοστούς κατοίκους»)։

Բելայի մասին հնագոյն տեղեկութիւնները կը գտնենք՝

 Իրոդոթոսի պարսիկներու արշաւանքին նկարագրութեան արձանագրութիւններուն մէջ, եւ
 Թուքիդիդիսին արձանագրութիւններուն մէջ, որոնք կը նկարագրեն Մակեդոնական ընդարձակութիւնը եւ Թրակիոյ Սիթաքլիս թագաւորին դէմ կռիւը։

Ըստ Քսենոֆոնի, Բելա Ք․Ա․4-րդ դարասկիզբին Մակեդոնիոյ մեծագոյն քաղաքը եղած է եւ ներգրաուած էր այդ ժամանակաշրջանի արուեստագէտներ՝ Զեւքսիս գեղանկարիչը, Թիմոթէոս Միլիսեցին բանաստեղծը եւ Եւրիբիդիս որ մեռաւ երբ կը գրէր «Արխելաոս» ողբերգութիւնը։
կենտրոն|մինի|500x500փքս
ձախից|մինի|Հին Յունաստանի պաշտամունքի վայրերՊահ մը քաղաքին բարգաւաճումը կանգ առած է, սակայն Փիլիպոս Բ․ թագաւորութեան ժամանակաշրջանին արագօրէն զարգացած է։ Բարգաւաճումը միայն պետութեան սահմաններէս ներս չի պատահած, այլեւ Ֆիլիպոս զարկ տուած է թագաւորութեան քաղաքական հզօրութեան։ Այդ ժամանակաշրջանին, Բելա կը հասնի իր բարգաւաճման գագաթնակէտին եւ կը դառնայ՝ «Մակեդոնական քաղաքներուն մեծագոյնը» (η μεγίστη τών εν Μακεδονία πόλεων" )․ Քսենոֆոն, «Յունական» (Ελληνικά V,2,13)։ Իսկ շնորհիւ Մեծն Աղեքսանտրի նուաճումներուն, Բելայի զօրութիւնը պետութեան սահմաններէն դուրսն ալ կը լսուի։

Բոլիվիոս եւ Թիթոս Լիվիոս իրենց արձանագրութիւններուն մէջ Բելան կը նշեն Մակեդոնական պատերազմներուն ընթացքին իբրեւ Փիլիպոս Ե․ եւ Բերսէաս Մակեդոնացիին թագաւորութեան կեդրոնը։ 

Հին Բելայէն կ՛անցնէր Հին Էղնանտիա ճամբան եւ այդ պատճառով Բելա եղած է կարեւոր կայան Դիրախիոնի եւ Թեսաղոնիկէի միջեւ։

Քաղաքը անկում կը ճանչնայ Ք․Ա․1-ին դարուն, հաւանաբար զօրաւոր երկրաշարժի մը պատճառով։

 Պատկերասրահ 

 Տե՛ս նաեւ 

 Էլիմիա
 Վոթիէա
 Էորդէա
 Լիկիսթիդա
 Անօ Քլինես
 Թրոբէուհոս
 Մելիթի
 Ալորոս
 Բելա
 Միեզա
 Աթալանտի( Վոթիէա)
 Քիրոս (Մակեդոնիա)
 Իխնէ
 Իխնէ (Միջագետք)
 Եւրոբոս
 Եւրոբոսի գուրոս
 Սքիդրա
 Էդեսա
 Էդեսա (Միջագետք)
 Վերղինա
 Հին Էղես

Լիլիպաքի-Աքամաթի․ Բելա - Երկաթէ դարէն մինչեւ Հելլենիստական դարաշրջան, 2012, Ուսումնասիրութիւններ հին Մակեդոնիոյ համար Θρεπτήρια, Μελέτες για την αρχαία Μακεδονία,  Բելայի Արքունիքը․ Ճարտարապետական, 22-11-2024 The History Blog․ 37-է աւելի մակեդոնական դամբաններ գտնուած են Բելա Լուքիանոս Սամոսաթեցի, A.M. HARMON  ΕΡΤ - տեսերիզ․ Հնաբանական պտոյտներ, Հին Բելա․ 010 ΠΕΛΛΑ, ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ
0000004769 Կենաքը Ք․Ա․4րդ դարուն Բելա Dionysophōntos Gamoi: Marital Life and Magic in Fourth Century Pella Հին Բելա․ Հելենի եւ Դիոնիսոսի առեւանգումի բնակարանները, Յունաստանի Հնաբանական Ընկերութիւն, 1989․ Հ․ Մաքարոնաս, Է․Ղուրի

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Յունաստանի հին քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի հին մայրաքաղքներ
Ստորոգութիւն:Հին մայրաքաղաքներ
Ստորոգութիւն:Հին մայրաքաղաքներ այբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հին մայրաքաղաքներ ըստ շրջանի