Ֆրանսական Հիւսիսային Ափրիկէ

Ֆրանսական Հիւսիսային Ափրիկէ (), գաղութատիրական պետութիւն մըն է Ֆրանսայի հիւսիսային Ափրիկէի մէջ՝ XIX եւ XX դարերուն։ Կը ներառէր Ալճերիան, Թունուզը, Մարոքը։


 Պատմութիւն 
1830 թուականին, ֆրանսացիները սկսան գաղութացնել հիւսիսային Ափրիկէն։ Երկրին լաւագոյն հողերը բնակեցուեցան Եւրոպայէն գաղթականներով։ 1847 թուականին ֆրանսացիները լիովին գրաւեցին Ալճերիան եւ 1848-ին անիկա յայտարարուեցաւ Ֆրանսայի տարածք, բաժնուեցաւ գաւառներու՝ պրեֆեկտներու գլխաւորութեամբ, որոնք կը վերահսկուէին Ֆրանսայի գլխաւոր նահանգապետէն։ 1881 թուականին Ֆրանսա ներխուժեց Թունուզ եւ նոյն տարուան Մայիս 12-ին ստիպեց Թունուզի Պէյին ստորագրել Պարդոյի դաշնագիրը, ֆրանսական հովանաւորութեան փաստացի հաստատման մասին։ Սակայն զինուած պայքարը տեւեց գրեթէ մինչեւ XIX դարու վերջը։

Մարոքի մէջ հովանաւորութեան պաշտօնական հաստատումը տեղի ունեցաւ 1912 թուականի Մարտ 30-ին: Մարոքի ցեղերու զինուած դիմադրութիւնը ֆրանսացիները կարողացան ճնշել միայն 1920-ական թուականներու վերջերը։ Բ. Համաշխարհային պատերազմի ընթացքին Ֆրանսական հիւսիսային Ափրիկէի տարածքին ծաւալեցան ռազմական գործողութիւններ։ 1942 թուականի Նոյեմբերին դաշնակից ուժերը ներխուժեցին գաղութ եւ քանի մը օր տեւած մարտերէ ետք ազատագրեցին Հիւսիսային Ափրիկէի տարածքը Վիշիի ռեժիմի զօրքերէն։ Թունուզը եւ Մարոքը անկախութիւն ստացան 1956 թուականին, Ալճերիան՝ 1962 թուականին։

 Բաղկացուցիչ մասեր 
Ֆրանսական Հիւսիսային Ափրիկէն կը բաղկանար հետեւեալ տարածքներէն․

 Ֆրանսական Ալճերիա (այժմեան Ալճերիա). նախ որպէս նուաճուած տարածք, իսկ հետագային՝ որպէս ֆրանսական նահանգներու (départements) ամբողջութիւն։
 Թունուզի ֆրանսական հովանաւորութիւն (փրոթեքթորա) (այժմեան Թունուզ)։
 Մարոքի ֆրանսական հովանաւորութիւն (փրոթեքթորա) (այժմեան Մարոք, առանց Սպանիոյ տիրապետութեան տակ գտնուող գօտիներուն, անքլաւներուն եւ ամրացուած տարածքներուն)։

Այս անուանումը այսօր ունի պատմական իմաստ, որուն հետ նաեւ կը կապուին, մասնաւորաբար, AFN-ի (Ֆրանսական Հիւսիսային Ափրիկէի) նախկին մարտիկները։

 Ծանօթագրութիւններ