Բանտէ Բանտ

Բանտէ Բանտ Յակոբ Ս. Տէր Կարապետեանի (1881-1958) յուշագիրքն է, որ կը նկարագրէ հեղինակին 1915-ի Հայոց Ցեղասպանութեան ժամանակ ապրած տառապանքներն ու բանտարկութիւնը:

 Հեղինակ 
Յակոբ Ս. Տէր Կարապետեան (1881-1958) հայ հոգեւորական էր, որ 1915-ի ամրան սկիզբը Մարաշի Աստուածաբանական ճեմարանի առաջին տարեշրջանը կը բոլորէր: Ան նշանուած էր Նոյեմի Նաճարեանին հետ:

 Բովանդակութիւն 
Գիրքը մանրամասն կերպով կը նկարագրէ հեղինակին ապրած տառապանքները 1915-ին, երբ թուրքական իշխանութիւնները զինք բանակ առին եւ ապա բանտարկեցին: Յուշագիրքը սկսիս հայատառ թրքերէնով գրուած էր:

 Գլխաւոր դէպքեր 

 Օսմանիէ: Յակոբը ծառին կապուեցաւ ու չարչարուեցաւ բիրտ թուրք հրամանատարի կողմէ
 Գերմանական միսիոն: Երկու գերմանական բուժքոյրեր փրկեցին Յակոբը ու որբանոց տարին
 Ձերբակալութիւն: Մարաշի մէջ թուրք ոստիկանները ձերբակալեցին զինք հայ մատնիչ Մկրտիչի օգնութեամբ
 Աքսորում: Յակոբը Արթին Քիրէճեանի հետ ձեռքերով շղթայուելով աքսորուեցաւ

 Ճանապարհը 
Յակոբն ու Արթինը անցան հետեւեալ վայրերէն՝ տառապանքներու ենթարկուելով.

 Մարաշ - Շէյխ Էտիլ գիւղ
 Այնթապ
 Օրուլ գիւղ
 Պէրէճիկ
 Սուրուճ
 Եդեսիա
 Սեւարակ
 Տիգրանակերտ
 Նիսիպին
 Ճեզիրէ
 Տահուք
 Մուսուլ

 Մուսուլի մէջ 
Մուսուլը հայ գաղթականներով լեցուած էր: Հոն աքսորուած էր նաեւ Կոստանդնուպոլսոյ Զաւէն պատրիարք Եղիայեան: Յակոբն ու Արթինը Մուսուլի մէջ կէս ազատ ձգուեցան: Յակոբը հիւանդանոց դրուեցաւ, իսկ Արթինը տասը ամիս կորսուեցաւ:

 Զաւէն պատրիարքի գործունէութիւնը 
Զաւէն պատրիարք Եղիայեան անգլիացիներու օգնութեամբ որբանոց հիմնեց ու հայ գաղթականներուն օգնութեան հասաւ:

 Վերադարձ 
Վերջապէս Յակոբը ապաքինած ու ազատուած, Հալէպ մեկնեց: Այնտեղ հայրենակիցներ գտնելով, Մարաշ վերադարձաւ, ուր իր նշանածը՝ Նոյեմին գտնելով՝ ամուսնացաւ: Գտաւ իր հայրը, բայց պարզուեցաւ, թէ մայրն ու եղբայրը անապատներուն մէջ մահացած էին: Մարաշի ջարդերէն ետք, Յակոբ ընտանեօք Աթէնք փախաւ:

 Հրատարակութիւն 

 Բնօրինակ 
Յուշագիրքը 1957-ին հայատառ թրքերէնով լոյս տեսաւ Պէյրութի մէջ «Բանտէ բանտ Մարաշէն Մուսուլ շղթաներով» խորագիրով:

 Ժամանակակից հրատարակութիւն 
2015-ին, Լիբանանի մէջ գործող Մարաշի հայրենակցական միութեան կողմէ հրատարակուեցաւ հայերէն թարգմանութիւնը:

Խմբագիր՝ տոքթ. Երուանդ Քասունի, Թարգմանիչ՝ Եւնիկէ Տօգուզլեան-Եագուպեան, Տպարան՝ Քեստէնեան տպարան, Պէյրութ։  Էջեր՝ 200, Տպման տարի՝ 2015։

 Յատկանիշներ 

 Ծանօթագրութիւններ (էջեր 165-183)
 Մարաշ եւ Մուսուլ քաղաքներուն մասին գիտական տեղեկութիւններ
 Գր. Հ. Գալուստեանի Մարաշի մասին յօդուած (էջ 187)
 Խմբագիր եւ թարգմանիչի կենսագրութիւններ

 Նշանակութիւն 
Թէեւ անահատական յուշագրութիւն է, սակայն կը ցոլացնէ բռնագաղթի ենթարկուած բոլոր հայերուն տառապանքը: Հեղինակին անձը հաւաքական ներկայութիւն մըն է՝ ցոյց տալով 1915-ի Հայոց Ցեղասպանութեան ահաւորութիւնները:

 Ծանօթագրութիւններ