Նուէր Սաֆարեան

Զօրավար Նուէր Սաֆարեան (), ականաւոր ռազմական գործիչ, Պերլինի գրաւման եւ ճակատամարտին մասնակցող հայկական 89-րդ «Թամանեան» հռչակաւոր հրաձգային զօրաբանակի հրամանատար։

 Կենսագրական գիծեր 
Ծնած է Վասպուրականի Արճէշ գիւղը: Ան կորսնցուցած է հօրը 1915-ին հայերու դէմ իրագործուած ցեղասպանութեան ժամանակ (ըստ տեղեկութեան՝ հօրը սպաններ են այրելով)։ Այդ ժամանակ մօրը կը յաջողի երեխաներուն հետ միասին հասնիլ Արեւլեան Հայաստանի Էջմիածին քաղաքը: Սակայն անոր ալ կը վարակէ համաճարակը, եւ Նուէր Սաֆարեանը 1919-ին կը որբանայ։ 

Սաֆարեան, որ 12 տարեկան էր, իր հասակակիցներէն շատերուն հետ յայտնուած է Օշական մանկատան մէջ: 1923-ին ընդունուած է Երեւանի զինուորակ դպրոցը եւ զայն աւարտած է 1927-ին։   Ապա հայկական հրաձգային զօրագունդին մէջ կը նշանակուի դասակ, իսկ շատ չանցած՝ վաշտի հրամանատար։

1937-ին յաճախած է «Մ․ Ֆրունզէ» գինուորական ակադեմիան: 1940-ին աւարտ եւ ղրկուած է Արեւմտեան Ուքրանիա:

Նուէր Սաֆարեանի ռազմական ձիրքերն ու խիզախութիւնը երեւան կու գան 1941-1945ի պատերազմին: 

20 Փետրուար 1943-ին, գնդապետ Սաֆարեան ստանձնած է 89-րդ հայկական զօրագունդի հրամանատարութիւնը: Զօրագունդը, որ մկրտուած էր «Թամանեան» անունով, մասնակցած է Նովոռոսիյսկի, Թամանի, Ղրիմի, Ուքրանիոյ, Վարշաւայի եւ այլ վայրերու կռիւներուն«Հայրենիք» օրաթերթ, Կիրակի, Դեկտեմբեր 14, 1975, էջ 3: 

1944-ի Աշնան զօրավար Սաֆարեանի գունդերը հրաման ստանալով տեղափոխուած են մարշալ Գէորգի Ժուքովի ենթակայութեան տակ, արդէն ժամանակին Կովկասի մէջ զօր. Սաֆարեան ըսած է․ «Կարս, Էրզրում, Վան չգիտեմ… բայց Պերլին կը մտնեմ»:

Վանեցի զօրավար Նուէր Սաֆարեան կատարելով իր խոստումը, իր գունդերը հասցուցած է մինչեւ Պերլին եւ մասնակցած՝ Պերլինի ճակատամարտին: Մինչեւ 50-60-ական թուականներուն Ռայշսթակի շէնքին քանդուած պատերուն վրայ հայերէնով գրուած էին ինքնագիրեր, որոնք գրուած էին յաղթող հայ հերոս զինուորներու կողմէ: «Թամանեան» զօրաբանակի հրամանատարի եւ իր անձնակազմի եւ ամբողջ հայ ժողովուրդի յաղթանակի հանդէսն էր:

Առողջական պատճառներով Սաֆարեան 1949-էն ի վեր պահեստի զօրավար եղած է:

Ազգասէր եւ հայրենասէր Սաֆարեանին դեռ 41 տարեկան է, պոլշեւիկ հայերը իրեն իբրեւ հիւանդ յայտարարած եւ ուղարկած են հանգստեան թոշակի:

Յետ երկարատեւ հիւանդութեան, 2 Սեպտեմբեր 1982-ին, Երեւանի մէջ դեռ Վանը չազատած, մահացաւ հայ զինուորական տաղանդի մէկ հռչակաւոր ներկայացուցիչ` զօրավար Նուէր Գէորգ Սաֆարեան։

 Պատկերասրահ 

 Ծանօթագրութիւններ 

<center>Ստորոգութիւն:Հայ ռազմական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրամանատարներ