Սրտականգառ

մինի
Սրտականգառ, սիրտի աշխատանքի, բաբախումի անակնկալ կանգ-դադար: Սիրտը կը դադրի բաբախելէ եւ գործելէՍրտականգառ: 

Սրտականգառ կը պատահի ոչ միայն նախօրօք սիրտի հիւանդութիւն ունեցողի մը պարագային, այլեւ`առողջ անձի մը: Ընդհանրապէս սրտականգառը ազդանշանն է անակնկալ եւ արագ մահուան, որ կը պատահի անմիջապէս եւ երբեմն` որոշ ախտանշաններու յայտնուելէ ետք: 

 Պատճառներ 
Սիրտի մկանները կը գործեն սիրտի ելեկտրական դրութեան (electrical system) մշտական ինքնագործունէութեամբ: Սրտականգառը տեղի կ'ունենայ, երբ սիրտի այս դրութիւնը խանգարուի: Այս խանգարումին պատճառով սիրտի մկաններու բաբախումը կ'ըլլայ շատ արագ եւ անկանոն, եւ սիրտը կը սկսի թարթափել (fibrillate), որուն կը յաջորդէ սրտականգառըՊատճառներ:

Սրտաբաբախումի տեսակներէն վատթարագոյնը սիրտի աջ եւ ձախ փորոքներու (ventricles) բաբախումն է, ուր տեղի կ'ունենայ մկաններու քաոսային, շատ արագ եւ կանոնաւոր եւ կամ անկանոն պրկում, որ կը կոչուի թարթափում: Ուստի  սիրտի փորոքները արիւն չեն մղեր սիրտէն դուրս` դէպի մարմինի բոլոր օրկանները: Ուղեղը մարմինի այն օրկանն է, որ շուտով կը դադրի գործելէ, այսինքն կը մահանայ, երբ 5-6 վայրկեան արիւն չստանայ: Ուղեղին մահով անհատին կենդանութիւնը վերջ կը գտնէ եւ կը յայտարարուի անոր մահը:

Սրտականգառը կարելի է անհետացնել եւ դադրեցնել սիրտի թարթափումը շտապ-անմիջական թարթափազերծութեան (defibrilation) կիրարկումով: Թարթափազերծութեան սարքը ելեկտրական այն սարքն է, որ սիրտի արագ տրոփումը կը վերադարձնէ բնական տրոփումի եւ, հետեւաբար, սիրտի բնականոն աշխատանքի: Այս միջոցառումը արդիւնաւոր կ'ըլլայ, երբ անիկա գործածուի սրտականգառի պատահարէն անմիջապէս ետք, այսինքն` առաւելագոյնը 5 վայրկեանի միջոցին: Այս ձեւով սիրտը կը վերադառնայ իր բնականոն աշխատանքին. այլ խօսքով, տեղի կ'ունենայ սիրտի բնական գործելակերպի վերականգնումՍիրտի հիւանդութիւններ:

 Սրտականգառի պատճառները 

 սիրտի կաթուած-տագնապ, 
 սիրտի ծաւալում, 
 սիրտի պսակաձեւ զարկերակներու խցում, 
 սրտամկաններու հաստացում եւ պնդացում, 
 արեան ճնշումի բարձրացում, 
 սիրտի հիւանդութիւններու համար գործածուած կարգ մը դեղեր, 
 սիրտի զարկերակներու ընդոծին արատներ, 
 երկարատեւ ֆիզիքական ծանր աշխատանք եւ մարզանք, 
 անակնկալ եւ մեծ քանակութեամբ արիւնահոսութիւն, 
 սուր եւ անակնկալ շնչադադար, մարմինի անակնկալ եւ սուր կալիւմի (K, potasseum) նուազում,
 մեծ քանակութեամբ թմրեցուցիչներու գործածութիւն:

Սրտականգառ կը պատահի անակնկալօրէն եւ ընդհանրապէս առանց ազդանշանի: Քիչ պարագաներու ենթական կ'ունենայ կարգ մը ազդանշաններ, ինչպէս` կրծքացաւ, նողկանք, անբնական եւ դժուար շնչառութիւն եւ արագ անգիտակցութիւն:

Սրտականգառի եղելութիւնը կը փաստարկուի`

 Ենթակային կողմէ հակազդեցութեան եւ պատասխանի (response) բացակայութեամբ, այսինքն` երբ անոր ուսերուն զարնենք, ոչ մէկ շարժում կը տեսնենք, երբ հարցում մը հարցնենք, ոչ մէկ պատասխան կը ստանանք, որ կը նշանակէ`  ամբողջական անգիտակցութիւն:

 Ենթակային սրտի զարկի եւ շնչառութեան բացակայութեամբ:

Երբ սրտականգառ ունեցող անձի մը քով գտնուինք, անմիջապէս պէտք է կանչել բժշկական շտապ օգնութիւն եւ իմացնել պատահարը, ապա սկսիլ սրտաթոքային վերակենդանացման (cardiopulmonary resuscitation) միջոցառումը` կատարել բերնէ բերան շնչառութիւն եւ երկու ձեռքերը իրարու վրայ դրած ճնշել ու հարուածել կրծքավանդակին, մասնաւորապէս` կրծոսկրը (sternum): Կատարել այս երկու միջոցառումները փոխն ի փոխ, մինչեւ` բժշկական շտապ օգնութեան ժամանումը: Հոս բժշկական անձնակազմը կը կատարէ վերակենդանացում` օգտագործելով սիրտի թարթափազերծութեան սարքը մէկ կամ մէկէ աւելի անգամներ:  

Վերակենդանացումը կը յաջողի եւ կամ կը ձախողի: Յաջողութեան պարագային, հիւանդը շուտով կը փոխադրուի հիւանդանոց` կատարելու համար յաւելեալ քննութիւններ եւ ենթական ենթարկելու ենթաջերմութեան (hypothermia), որպէսզի նուազագոյն վնաս հասնի ուղեղին: Իսկ ձախողութեան պարագային, սրտազարկի, շնչառութեան եւ գիտակցութեան անվերադարձ կորուստ (irriversible) տեղի կ'ունենայ, եւ կը յայտարարուի ենթակային մահանալը: Ապրողներէն շատերու կրծքավանդակին մէջ կը զետեղուի սիրտի թարթափազերծիչ (defibrilator)` իբրեւ շտապ եւ ինքնագործ միջոցառման միջոց՝ ապագայի սրտականգառի պարագային:

Կարելի է արգելք հանդիսանալ սրտականգառին` պարզապէս կանոնաւոր կերպով հետեւելով սիրտի առողջութեան, արգելք հանդիսանալով սիրտի զանազան տեսակի հիւանդութիւններուն եւ հեռու մնալով սիրտի հիւանդութիւն յառաջացնող ազդակներէն, ինչպէս` ծխել, առողջ սննդակատառութիւն չունենալ եւ մարզանքի չհետեւիլՎերակենդանացում:

Շաքարախտէ տառապողները, ծխախոտ ծխողները, մեծ քանակութեամբ ալքոլ գործածողները, գէրերը, բարձր արեան ճնշում եւ մաղձաճարպ (cholesterol) ունեցողները, ինչպէս նաեւ նստակեաց կեանք ունեցողներն ու մարզանք չընողները աւելի հակամէտ են սրտականգառի:
 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Սիրտ
Ստորոգութիւն:Սիրտի հիւանդութիւններ