Թովմաս Վանանդեցի

Թովմաս Վանանդեցի (ի ծնէ անունը՝ Թովմաս Նուրիճանեան, ), կրօնական, մշակութային գործիչ, տպագրիչ, հրատարակիչԱրգամ Այվազեան, «Նախիջեւան։ Բնաշխարհիկ պատկերազարդ հանրագիտակ», Երեւան, 1995 թուական, էջ 250-251։։

 Կենանք եւ գործունէութիւն 
Ծնած է Գողթն գաւառի Վանանդ գիւղը։ Թովմաս Վանանդեցին եղած է Վանանդաձորի Սուրբ Խաչ վանքի վանահայր։

Ջանքեր գործադրած է Գողթնի մէջ եւրոպական չափանիշներուն համապատասխանող բարձրագոյն դպրոց մը բանալու, սակայն ծրագիրը չէ յաջողած։

1677 թուականին մեկնած է դէպի Եւրոպա։ Վերադառնալով հայրենիք՝ 1691 թուականին, ձեռնադրուած է Գողթն գաւառի եպիսկոպոս։

1695 թուականին մեկնած է Ամսթերտամ եւ իր ագգական Մատթէոս Վանանդեցիի աջակցութեամբ բացած է տպարան, որ գործած է մինչեւ 1705 թուական։ Այստեղ Թովմասն իր ազգականներ Մատթէոսի, Ղուկասի եւ Միքայէլի հետ հրատարակած է շարք մը կարեւոր գիրքեր ու աշխատութիւններ, որոնցմով նոր թափ հաղորդած է հայկական գրահրատարակչութեան գործին։

1697 թուականին, շուրջ 6 ամիս, Վիեննայի մէջ վարած է եկեղեցական պատասխանատու պաշտօն։ Եղած է նաեւ Պելճիքա (1699), Փարիզ (1702), Գերմանիա, Իտալիա եւ Անգլիա։

Իր գործունէութեան շնորհիւ եւրոպական շարք մը երկրներու մէջ ունեցած է մեծ հեղինակութիւն։

1705 թուականին, Թովմաս Վանանդեցիի կազմած կտակի համաձայն, անոր տպարանը իր ամբողջ ունեցուածքով կտակած է իր հայրենիքին։

Մահացած է 1708 թուականին հայրենիք վերադառնալու ճամբուն վրայ՝  Անթվերփ քաղաքը։

Թաղված է Անթվերփի Սուրբ Աստուածամօր տաճարի աւագ խորանի առջեւ։

 Ծանոթագրություններ 

Ստորոգութիւն:Հայ հրատարակիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ տպագրիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ