Գրիգոր Պիծակ

Գրիգոր Պիծակ (),  Կիլիկիոյ մանրանկարչութեան դպրոցի մանրանկարիչ։

 Կենսագրական գիծեր 
Հայրը մեծահամբաւ գրիչ մանրանկարիչ Սարգիս քահանայի: Եղած Է աշակերտ Յովհաննէս Արքայեղբօր: Կողակիցը կը կոչուէր Հեղինէ: Ունէին նաեւ մէկ դուստր՝ Թեֆանօ (Խոյանդ):

Գրիգոր քահանայ Պիծակ յայտնի եղած է Սիսի մէջ իբրեւ տաղանդաւոր գրիչ եւ ծաղկող: Իր կէս դար տեւող (1271-1319) գրչական գործունէութեան իրրեւ արդիւնք կրնանք յիշել հետեւեալ ձեռագիրները․

 «Մասունք Աստուածաշունչի», օրինակուած Դրազարկ, 1271-ին (Մատենադարան, ձեռագրեր № 199): Գրիչ՝ Կոստանդին, գլխագրող՝ Աւետիս, ծաղկող՝ Գրիգոր քահանայ, կազմող՝ Առաքել Հնազանդենց, ստացող՝ գրիչը։
 «Մասունք Նոր Կտտկարանի», օրինակուած Գռներ, 1284-ին (Մատենադարան, ձեռագրեր № 1963): Գրիչ՝ Կոստանդին Աւըղցի, ծաղկողներ՝ Ստեփանոս Վահկացի եւ Գրիգոր Պիծակ, ստացող՝ Յովհանաննէս Արքայեղբայր:

 «Աւետարան», օրինակուած է 1297-ին (Մատենադարան, ձեռագրեր № 7663), Ստեփանոս քահանայի ձեռքով եւ ծաղկուած Գրիգոր քահանայի կողմէ, «ի վայելումն Յովհաննէս Դպրի»: 
 «Շարակնոց», օրինակուած Գրիգոր քահանայի ձեռքով, 1305-ին, հաւանաբար Սիսի մէջ, ի խնդրոյ Ստեփանոս Սարկաւագի:
 «Աւետարան», Գրիգոր քահանայ գրած եւ մասամբ ծաղկած է 1307-ին, Սիսի Ս. Նշան վանքը, Սեբաստացի Ստեփանոս քահանայի համար: Գրիչը կը խնդրէ յիշել իր Սարգիս որդեակը, որովհետեւ, կ'ըսէ․ «շատ նկարեաց սա յայսմ գրի» (Ձեռ․ Ս, Յ․ № 2566 ):
 «Մանրուսմունք», գրած է Գրիգոր քահանայ, 1312-ին, Սիսի մէջ, «ընդ հովանեաւ Ս․ Նշանի», «ի վայելումն դեռաբոյս սարկաւագի Սիմէոնի» (Մատենադարան, ձեռագրեր № 8623): Գրիչը կ՝աղաչէ յիշել իր «դեռաբոյս որդին» Սարգիսն ալ։

Պիծակի ծաղկած ձեռագիրները հարուստ են թռչնային եւ կենդանական անուանաթերթերով, գլխազարդերով եւ լուսանցազարդերով։ Անոր պատկերները կը բնորոշուին գծային ճկունութեամբ եւ բնական նախատիպէն հեռացումով։ 

Գրիգոր Պիծակի աւանդները զարգացուցած է որդին՝ Սարգիս Պիծակը։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Աղբիւրներ 

Հայ Նկարողներ (ԺԱ․-ԺԷ․ Դար), Նորայր արք․ Ծովական, Երուսաղէմ, տպարան Սրպոց Յակոբեանց, 1989, էջ 43-45։ 

Ստորոգութիւն:Հայ մանրանկարիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրիչներ