Հայաստանի խորհրդարանական ընտրութիւններ (2021)

Հայաստանի խորհրդարանական ընտրութիւններ (2021), Հայաստանի Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարման արտահերթ ընտրութիւններ, որոնք տեղի ունեցած են 20 Յունիս, 2021-ին։ Այս ընտրութիւնները նախատեսուած էին 9 Դեկտեմբեր, 2023-ին, սակայն 2020-ի Արցախեան երկրորդ պատերազմէն ետք Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած քաղաքական տագնապին պատճառով ընտրութիւնները տեղի ունեցած են աւելի կանուխ։

 Նախապատմութիւն 
44-օրեայ պատերազմէն ետք, 9 Նոյեմբեր 2020-ին, Հայաստանի վարչապետ Փաշինեան, Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութին եւ Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ կը ստորագրեն զինադադարի համաձայնագիր մը: Արցախի տարածութեան 45% արդէն իսկ ազերի զինուած ուժերու կողմէ գրաւուած էր, սակայն այս պայմանագիրին հետեւանքով Արցախի շուրջ 75%-ը կը յանձնուի Ազրպէյճանի: Զինադադարին համաձայնութեան ստորագրման երեկոյեան, Երեւանի մէջ Փաշինեանի եւ համաձայնութեան դեմ մեծ ցոյց մը տեղի կ'ունենայ: Ցուցարարները կը յաջողին մտնել ազգային ժողովին շէնքը:

Յաջորդող քանի մը ամիսներուն, Փաշինեանի հրաժարականը պահանջող ցոյցերը եւ կոչերը չեն դադրիր: 25 Փետրուար 2021-ին Հայաստանի զինուած ուժերու գլխաւոր շտաբ՝ Օննիկ Գասպարեան եւ 40-է աւելի այլ բարձրաստիճան զօրավարներ կը պահանջեն Փաշինեանի հրաժարականը: Փաշինեան այս մէկը իբր պետական հարուած կը նկարագրէ, սակայն բանակի զօրաշարժ տեղի չ'ունենար: Գասպարեան կ'արձակուի իր պաշտօնէն:

25 Ապրիլին Փաշինեան կը յայտարարէ իր հրաժարականը:

10 Մայիսին խորհրդարանը երկրորդ անգամ Փաշինեանը իբր վարչապետ չ'ընտրեր ու Հայաստանի եօթներորդ Ազգային ժողովը կը լուծուի օրէնքի ուժով։

Այսպիսով արտակարգ ընտրութիւններ կը յայտարարուին 20 Յունիսին:

 Ընտրակարգ 
Պատգամաւորի թեկնածուն պէտք է նուազագոյնը 25 տարեկան ըլլայ, վերջին 4 տարուան ընթացքին պէտք է ունենայ միայն Հայաստանի քաղաքացիութիւն, մշտապէս ապրած ըլլայ Հայաստանի մէջ, ունենայ ընտրական իրաւունք եւ տիրապետէ հայերէն լեզուին։ Հայաստանի Սահմանադրութեան համաձայն, Ազգային ժողովը կ'ընտրուի ամէն 5 տարի եւ պէտք է ունենայ առնուազն 101 պատգամաւոր:
+Հայաստանի Հանրապետութեան ընտրատարածքները եւ ընտրողներու քանակըՀայաստանի Հանրապետութեան կեդրոնական ընտրական յանձնաժողովի էջէն՝ http://res.elections.am/images/doc/police.02.04.17.pdf։ Արտագրուած է 2018-12-13Ընտրական
տարածքՎարչական շրջան/մարզԸնտրողներու քանակԹիւ 1Աւան, Նոր նորք, Քանաքեռ-Զէյթուն198537Թիւ 2Արաբկիր, Աջափնեակ, Դաւթաշէն210687Թիւ 3Մալաթիա-Սեբաստիա, Շէնգաւիթ222434Թիւ 4Կեդրոն, Նորք Մարաշ, Էրեբունի, Նուպարաշէն206883Թիւ 5Արարատի մարզ220309Թիւ 6Արմաւիրի մարզ232232Թիւ 7Արագածոտնի մարզ117455Թիւ 8Գեղարքունիքի մարզ187263Թիւ 9Լոռիի մարզ238975Թիւ 10Կոտայքի մարզ237419Թիւ 11Շիրակի մարզ231982Թիւ 12Սիւնիքի եւ Վայոց Ձորի մարզեր152805Թիւ 13Տաւուշի մարզ107353Ընդամէնը2564334

 Կուսակցութիւններ եւ դաշինքներ 
4 դաշինքներ եւ 23 կուսակցութիւններ կը ներկայացնեն իրենց փաստաթուղթերը Հայաստանի կեդրոնական ընտրական յանձնաժողովին, ընտրութիւններուն արձանագրուելու համար: 2018-ի ընտրութիւններուն հետ բաղդատած, ուր միայն 2 դաշինք եւ 9 կուսակցութիւն մասնակցած էր, թեկնածուներուն թիւը շատ կը բարձրանայ: Բազմաթիւ կուսակցութիւններ եւ դաշինքներ Հայաստանի Արցախեան երկրորդ պատերազմին պարտութենէն ետք կը հիմնուին: 
Քուէաթուղթի
թիւԿուսակցութեան կամ դաշինքի անունԴաշնակից կուսակցութիւններՎարչապետի թեկնածուԱյլ կարեւոր անձեր/թեկնածուներՆերքին քաղաքականութիւնԱշխարհաքաղաքական
ուղղութիւնԳաղափարՄիակցութեան պատրաստակամութիւնԹեկնածուներու քանակ (Գլխաւոր ցուցակ + փոքրամաս ցուցակ - մերժուած արձանագրութիւն)«Քաղաքացիական պայմանագիր» 1.«Արդար Հայաստան» կուսակցութիւնՆորայր ՆորիկեանԿեդրոնականԹեր-Ռուսական, Թեր-ԵւրոպականՄեծ վրան, Տնտեսական  Ազատականութիւնայոայո85+0-12.«Հայ Ազգային Քոնկրես» ԿուսակցութիւնԼեւոն Տէր-ՊետրոսեանԼեւոն ԶուրապեանԿեդրոնականԹեր-Ռուսական, Թեր-Արեւմտեան, Թեր-Եւրոպականոչայո101+3-03.«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութիւնՄիաւորուած աշխատանքային կուսակցութիւն, Հզօր Հայրենիք կուսակցութիւնՆիկոլ ՓաշինեանԱրարատ Միրզօեան, Լիլիթ Մակունց, Սուրէն Պապիկեան, Խաչատուր ՍուքիասեանԿեդրոնականԹեր-Ռուսական, Թեր-Արեւմտեան, Թեր-ԵւրոպականՄեծ վրան, Ժողովրդականութիւն, բարեկարգական, հակա-կաշառակերութիւնոչ157+4-04.«Զարթօնք» ազգային քրիստոնէական կուսակցութիւնԱրա ԶոհրապեանՄէջտեղ-ԱջակողմեանՔրիստոնէական ժողովրդապետութիւնթերեւս101+0-95.«Ազատութիւն» կուսակցութիւնՀրանդ ԲագրատեանԱրդիական  Ազատականութիւն ոչայո86+0-36.«Պատիւ Ունեմ» դաշինք«Հանրապետական կուսակցութիւն» (137), «Հայրենիք» Կուսակցութիւն(45)Արթուր ՎանեցեանՍերժ Սարգիսեան, Տարօն ՄարգարեանԱջակողմեանԹեր-ՌուսականԱզգային պահպանողականութիւն, Հայկական ազգայնականութիւնոչայո230+0-07.«Միասնական Հայրենիք» կուսակցութիւնՄհեր ՏէրտէրեանԹեր-ՌուսականՀայկական ազգայնականութիւն88+0-08.«Համահայկական ազգային պետականութիւն» կուսակցութիւնԱրթուր Վարդանեան82+0-09.«Լուսաւոր Հայաստան» կուսակցութիւնԷտմոն ՄարուքեանԳեւորգ Կորկիսեան, Դաւիթ Խազհաքեան, Անի ՍամսոնեանԿեդրոնականԹեր-Արեւմտեան, Թեր-ԵւրոպականԱզատականութիւնԲոլոր միակցութիւններու թեմ, ուր Վարչապետը Փաշինեանը կամ Քոչարեանն է: Թերեւս միակցութեան պատրաստ եթէ Մարուխեանը վարչապետն է 107+0-010.«Մեր տունը Հայաստանն է» կուսակցութիւն«Դաշինք կուսակցութիւն»Տիգրան ՈւրիխանեանԱրա ԱբրահամեանԿեդրոնականԹեր-Ռուսականանհաւանականթերեւս88+0-011.«Հանրապետութիւն կուսակցութիւն»Արամ Զ. ՍարգսեանԱրտակ ԶեյնալեանԿեդրոնականԹեր-Արեւմտեան, Թեր-ԵւրոպականՊահպանողական  Ազատականութիւնայոոչ (միայն պատերազմի պարագային)103+0-012.«Հայոց Հայրենիք» կուսակցութիւնԱրտակ ԳալստեանՎարդան Ղուկասեան91+0-113.«Ազատ Հայրենիք» դաշինքԱզգային ինքնորոշման միաւորում, Հայկական կառուցողական կուսակցութիւն, Հայաստանի պահպանողական կուսակցութիւն, Ազգային Ռամկավարներու միութիւն, Հայաստանի Կանաչներու կուսակցութիւնՄիքայէլ ՀայրապետեանԱնտրէաս Ղուկասեան, Պարոյր Հայրիկեան, Արշակ ՍատոյեանԹեր-Արեւմտեան, Թեր-Եւրոպական, Հակա-Ռուսականոչոչ83+0-214.«Բարգաւաճ Հայաստան» կուսակցութիւնԳագիկ ԾառուկեանԱրման ԱբովեանԱջակողմեանԹեր-ՌուսականՊահպանողական Ազատականութիւն, Եւրոկասկածամտութիւնանհաւանականթերեւս93+3-115.«Հայաստանի դեմոկրատական կուսակցութիւն»Տիգրան ԱրզաքանցեանԱրամ Գ.ՍարգիսեանՁախակողմեանԹեր-Ռուսականթերեւս88+0-216.«5165 ազգային պահպանողական շարժում» կուսակցութիւնԿարին ՏօնոյեանՀայկական ազգայնականութիւն95+0-017.«Քաղաքացու որոշում սոցիալ դեմոկրատական կուսակցութիւն»Սուրէն ՍահակեանՁախակողմեանԸնկերվարութիւն (Սոցիալ-Դեմոկրատ), կենսոլորտի պահպանութիւն, ուղիղ ժողովրդապետութիւնթերեւս18.«Շիրինեան-Բաբաջանեան ժողովրդավարներու դաշինք»Հայաստանի Քրիստոնեայ Ժողովրդավարական Շարժում (48),
Յանուն Հանրապետութեան Կուսակցութիւն (38)Արման ՊապաճանեանԼեւոն Շիրինեան, Ստեփան ՍաֆարեանԹեր-Արեւմտեան, Թեր-ԵւրոպականԱզատականութիւնթերեւսանհաւանական90+0-119.«Ազգային օրակարգ» կուսակցութիւնԱրա ՅակոբեանՄէջտեղ-ԱջակողմեանԹեր-ՌուսականՀայկական ազգայնականութիւն, Հայաստան-Արցախի միացումոչթերեւս84+0-120.«Վերելք» կուսակցութիւնԱլեքսան ՄինասեանՀայկական ազգայնականութիւնանհաւանականթերեւս81+0-021.«Ազատական կուսակցութիւն»Սամուէլ Բաբայեան80+0-022.«Հայոց Արծիւներ Միասնական Հայաստան» կուսակցութիւնԽաչիկ ԱսրեանՀայկական ազգայնականութիւն86+0-023.«Հայաստանի Եւրոպական կուսակցութիւն»Տիգրան ԽզմալեանՌուբէն ՀախվերտեանԿեդրոնականԹեր-Արեւմտեան, Թեր-Եւրոպական, Հակա-ՌուսականԱզատականութիւնթերեւսանհաւանական90+0-124.«Հայաստան դաշինք»ՀՅԴ(78),
Վերածնող Հայաստան (29), Մէկ Հայաստան(1)Ռոպերթ ՔոչարեանՎահէ Յակոբեան, Արմէն Ռուստամեան, Սէյրան Օհանեան, Արծուիկ ՄինասեանՁախակողմեանԹեր-ՌուսականՀայկական ազգայնականութիւնոչ153+3-025.«Ազգային-ժողովրդավարական բեւեռ» կուսակցութիւնՍասնայ Ծռեր համահայկական կուսակցութիւն, Ազգային յառաջընթաց կուսակցութիւնՎահէ ԳասպարեանԺիրայր Սէֆիլեան, Վարուժան ԱւետիսեանՄէջտեղ-Աջակողմեան Թեր-Արեւմտեան, Թեր-Եւրոպական, Հակա-ՌուսականՀայկական ազգայնականութիւնանհաւանականանհաւանական114+0-426.«Ինքնիշխան Հայաստան» կուսակցութիւնԴաւիթ ՍանասարեանԹեր-Արեւմտեան, Թեր-Եւրոպականոչոչ85+1-0

 Արդիւնքներ 
Յունիս 21-ին Հայաստանի կենդրոնական ընտրական յանձնաժողովը հետեւեալ արդիւնքները կը յայտարարէ՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կը ստանայ 53.96% եւ 72 նիստ խորհրդարանի մէջ, «Հայաստան» դաշինքը 18.8% եւ 27 նիստ, իսկ «Պատիւ Ունեմ» դաշինքը 5.23% եւ 6 նիստ:
ԿուսակցութիւնՔուէներ%Նիստեր+/–Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցութիւն687,41453.9672–16Հայաստան դաշինք268,30021.0627ՆորՊատիւ Ունեմ դաշինք66,6475.236ՆորԲարգաւաճ Հայաստան կուսակցութիւն50,4193.960–26Հանրապետութիւն կուսակցութիւն38,7303.0400Հայ Ազգային Քոնկրես19,6901.5500Շիրինեան-Բաբաջանեան ժողովրդավարների դաշինք19,1451.5000Ազգային-ժողովրդավարական բեւեռ կուսակցութիւն18,7731.470ՆորԼուսաւոր Հայաստան կուսակցութիւն15,5711.220–185165 ազգային պահպանողական շարժում կուսակցութիւն15,5461.220ՆորԱզատական կուսակցութիւն14,9351.170ՆորՀայոց Հայրենիք կուսակցութիւն13,1191.030ՆորՄեր տունը Հայաստանն է կուսակցութիւն12,1640.950ՆորՀայաստանի դեմոկրատական կուսակցութիւն5,0210.3900Զարթօնք ազգային քրիստոնէական կուսակցութիւն4,6230.3600Ազատ Հայրենիք դաշինք4,1360.320ՆորԱրդար Հայաստան կուսակցութիւն3,9220.310ՆորՔաղաքացիի որոշում սոցիալ դեմոկրատական կուսակցութիւն3,7730.3000Ինքնիշխան Հայաստան կուսակցութիւն3,5610.280ՆորՀայաստանի Եւրոպական կուսակցութիւն2,7860.220ՆորԱզատութիւն կուսակցութիւն1,8440.140ՆորՎերելք կուսակցութիւն1,2590.100ՆորՄիասնական Հայրենիք կուսակցութիւն9570.080ՆորՀամահայկական ազգային պետականութիւն կուսակցութիւն8030.0600Ազգային օրակարգ կուսակցութիւն7210.060ՆորԱմբողջը1,273,859100.00105–27Վաւերացուած քուէներ1,273,85999.63Անվաւեր/պարապ քուէներ4,6820.37Ընդհանուր քուէներ1,278,541100.00Գրանցուած ընտրողներ2,595,33449.26Աղբիւր՝ 

 Ծանօթագրութիւններ