Տրապիզոն

Տրապիզոն, Դրապզուն, Պոնտոս, Տրաբզոն, Տրապեզոն, Տրապեզոնդ, Տրապեզոս, Տրապեզունդ, Տրապեզունտ, Տրապզուն, քաղաք եւ նաւահանգիստ Փոքր Ասիոյ մէջ, Սեւ ծովու հարաւային ափին, Տրապիզոն նահանգի կեդրոնը։

 Անուան ծագում 
Տեղադրուած է սեղանաձեւ սարաւանդի վրայ եւ այդ պատճառով ալ կոչուած է Տրապիզոն՝ յունարէն «տրապեզա» բառէն, որ կը նշանակէ սեղան, սեղանաձեւ։

 Պատմութիւն 
Հիմնադրուած է մ․ թ. ա. 750 թուականին յոյներու կողմէ։ Հին ատեն եղած է Պոնտական թագաւորութեան կարեւոր քաղաքներէն մէկը։ Յետագային մտած է Հռոմէական եւ Բիւզանդական կայսրութիւններու կազմին մէջ։ Յուստինիանոս կայսրը (527– 565) մտցուցած է Առաջին Հայք պրովինցիայի մէջ։ 13-րդ դարուն դարձած է Տրապիզոնի յունական փոքրիկ թագաւորութեան մայրաքաղաքը, իսկ 16-17-րդ դդ-էն՝ Օսմանեան կայսրութեան նոյնանուն մարզի կեդրոնը։

 Բնակչութիւն 
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Trabzon_districts.png|մինի|300x300փքս|Տրապիզոնի շրջաններ

 2012 - 757.898
 2011 - 757.353
 2010 - 763.714
 2009 - 765.983
 2008 - 748.000
 2007 - 740.569
 2000 - 775.137
 1990 - 795.849
 1985 - 786.194
 1980 - 731.045
 1975 - 719.008
 1970 - 659.120
 1965 - 595.782
 1960 - 532.999
 1955 - 462.249
 1950 - 420.279
 1945 - 395.384
 1940 - 390.733
 1935 - 360.679

 Հայերը Տրապիզոնի մէջ 
Տրապիզոնի մասին բազմաթիւ վկայութիւններ ունին հայ մատենագիրները։ Այստեղ մինչեւ 1915 թուականի մեծ եղեռնը, հայերը մեծ թիւ կը կազմէին։ 1872-1873 թուականներուն քաղաքին մէջ կար շուրջ 800 տուն հայ բնակիչ, իսկ 1915-ի նախօրեակին՝ հայերու թիւը 14-15 հազար էր։ Մինչեւ Առաջին համաշխարհային պատերազմը քաղաքի արհեստներն ու առեւտուրը գլխաւորաբար կը գտնուէին հայերուն ձեռքը։ Հայերն ունէին 3 վարժարան, 3 եկեղեցի՝ Ս. Աստուածածին, որ կառուցուած է 1414 թուականին՝ խոջա Շամշատինի միջոցներով, Ս. Յովհաննէս, Ս. Ստեփանոս։ Քաղաքին շուրջը կային հայաբնակ բազմաթիւ ամառանոց գիւղեր՝ Զեֆանով, Սոուգսու, Կռոպի, Պարիամ եւն։ Կարեւոր հնութիւններէն են բերդը՝ իր աշտարակաւոր պարիսպներով, եկեղեցիները, մզկիթները եւն։

 Յայտնի հայեր Տրապիզոնէն 
Այստեղէն են յայտնի ջութակահար, Պրիւքսէլի գոնսերուաթորիայի փրոֆ. Դաւիթ Դաւթեանը (1877-1911), յայտնի ծովանկարիչ Վարդան Մախոխեանը (1869-1937), նկարիչներ Բիւզանդ Կոջամանեանը, Արշակ Ֆեթվաճեանը (1866–1947), Սիմոն Երեմեանը (1871-1938), ճարտարապետ Լեւոն Կիւրեղեանը (1871-1950), ՀԽՍՀ ժողդերասան Համբարձում Խաչանեանը (1894-1944), ՀԽՍՀ ժողդերասան Արման Կոթիկեանը (1896-1968), գոմբոզիթոր Երուանդ Սահառունին (1894-1967), գրող Լեւոն-Զաւէն Սիւրմելեանը (1907-1995)։

 Սպորտ 

 Trabzonspor - Թուրքիայի ֆուտպոլային լիկայի "Մեծ քառեակի" ակումբներէն մէկը։

 Տեղական լրատուամիջոցներ 

 Թերթեր 

 Kuzey Ekspres
 Karadeniz
 Taka
 Karadeniz'de İlkhaber
 Türksesi
 Karadeniz'de Günebakış
 İlk Haber
 TÜRKsesi

 Ռատիոկայաններ 

 Taka FM
 Kuzey FM
 Radyo Kadırga
 Zigana Radyo
 TRT Trabzon Radyosu
 Radyo KTU
 Bayrak FM

 Հեռուստաալիքներ 

 Kadırga TV
 Kanal Trabzon
 Zigana TV
 Kanal Mavi
 Trabzon TV
 Kuzey TV
 Meltem TV
 Köprübaşı TV

 Հիւպատոսարաններ 

 Ռուսաստանի Դաշնութիւն
 Վրաստան
 Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւն
 Փանամա
 Մակեդոնիայի Հանրապետութիւն
 Սլովաքիա
 Էսթոնիա
 Գերմանիա

 Քոյր-քաղաքներ 

 Սոչի, Ռուսաստան (1993)Сочи Международного Официальный Сайт Kardeş kentler 
 Ռիժաօ, Չինաստան (1997)
 Զիգետվար, Հունգարիա (1998)
 Բաթում, Վրաստան (2000)
 Ռաշթ, Իրան (2000)
 Զենջան, Իրան (2001)
 Տրավնիկ, Պոսնիա եւ Հերցեկովինա (2005)
 Մարաշ, ԹուրքիաKahramanmaraş Trabzon Kardeşliği 

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Նաւահանգիստներ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ քաղաքներ
Ստորոգութիւն:Բիւզանդիոյ քաղաքներ