Ֆրանց Վերֆել

Ֆրանց Վերֆել (), աւստրիացի գրող եւ հումանիստ։

 Կենսագրութիւն 
Ծնած է ունեւոր հրէական ընտանիքի մէջ, ուսումը ստացած է Ֆրանց Գաֆքայի եւ Մաքս Պրոտի հետ նոյն ուսումնարանին մէջ, այնուհետեւ՝ Լայպցիգի եւ Համպուրկի համալսարաններուն մէջ։ 1911-1912 ծառայած է բանակին մէջ, բանտարկուած է՝ երկրին մէջ տիրող ռազմամոլութեան դէմ ունեցած ելոյթներուն պատճառով։ Էքսպրեսիոնիզմի վիեննական ուղղութեան հիմնադիրներէն մէկն է, մօտ էր Կրաուսին եւ Ռիլկէին։ 

Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեակին կը կազմակերպէ խաղապաշտներու ընկերութիւն՝ Մարտին Բուբերի եւ Մաքս Շելերի հետ միասին, թէեւ պատերազմի բռնկումէն ետք բանակ կը զորակոչուի՝ 1915-17 թուականներուն կռուելով արեւելեան ճակատին վրայ։ 

1929-ին կ'ամուսնանայ Ալմէ Մալերի հետ։ 

1938 թ. Աւստրիոյ ֆաշիստական գրաւումէն (Անշլիւս) ետք ստիպուած կ'ըլլայ տեղափոխուիլ Ֆրանսա (Սանարի-Սիւր-Մեր), այնուհետեւ՝ 1940 թ. կնոջ եւ գրող Հենրիխ Մաննի ու անոր ընտանիքին հետ Ֆրանսայէն կ'անցնի Սպանիա եւ Փորթուկալ, ուրկէ ալ՝ ԱՄՆ։ 1941-ին կը դառնայ ԱՄՆ քաղաքացի։ 

Վերֆելը յանկարծամահ եղած է 26 Օգոստոս 1945-ին՝ ԱՄՆ-ի Պեւըրլի Հիլզին մէջ։ Յետագային անոր աճիւնը երախտագէտ խումբ մը հայերու կողմէ փոխադրուած է Վիեննա եւ յանձնուած՝ հողինՄեծ գրողի եւ հումանիստի մահուան 60-ամեակի առիթով։

Աւստրիոյ հայ համայնքի ջանքերով, 1998-ին Վիեննայի կեդրոնը կանգնեցուցած են աւստրիացի գրող, հայ ժողովուրդի բարեկամ Ֆրանց Վերֆելի յուշարձանը։

 Ստեղծագործական ժառանգութիւն 
մինի|Ֆրանց Վերֆելի յուշարձան (Վիեննա)
Գրականութեան մէջ առաջին քայլերը առած է որպէս բանաստեղծ։ 1910-ական թուականներուն հրատարակած է քանի մր բանաստեղծական ժողովածու, որոնք տոգորուած են հումանիստական ոգիով եւ պատերազմի դէմ ընդվզմամբ։ Սկզբնական շրջանին գրականութեան մէջ յարած է խաղաղապաշտի ուղղութեան, յետագային հետզհետէ անցած է ռէալիզմի դիրքերու վրայ։ 

1920-30-ական թուականներուն գլխաւորաբար կը գրէ արձակ ստեղծագործութիւններ՝ վէպեր եւ վիպակներ, որոնցմէ առաւելաբար յայտնի են՝ Վերդի (Verdi, 1924), Համադասարանցիները (Der Abituriententag. Die Geschichte einer Jugendschuld, 1928), Մուսա լերան 40 օրը (Die Vierzieg Tage des Musa Dagh, 1933), Պերնատեդի երգը (Das Lied von Bernadett, 1941) եւ այլն։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 
 «Մուսա լերան» անմեռ ոգին
 Խաչիկ Խաչերի ակնարկը Ֆրանց Վերֆելի մասին

Ստորոգութիւն:Աւստրիացի գրողներ
Ստորոգութիւն:Անձինք նամականիշերու վրայ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ