Առաքել Սիւնեցի

Առաքել Սիւնեցի (), հայ փիլիսոփայ, տաղեր երգող, քերական, երաժշտութեան տեսաբան, եկեղեցական գործիչ։ Կրթութիւնը ստացած է Տաթեւի համալսարանին մէջ, աշակերտած է Յովհան Որոտնեցիին եւ Գրիգոր Տաթեւացիին, որուն քրոջ որդին էր։ 1407-էն Սիւնեաց արքեպիսկոպոսն էր։ Մեծապէս նպաստած է Տաթեւի գիտական-լուսաւորական կեդրոնի բարգաւաճման։

մինի|«Ադամգիրք» 1799 թուականին հրատարակութեան առաջին էջերը
Առաքել Սիւնեցիի ստեղծագործութիւնը, գաղափարական տեսակէտէն, բարդ եւ հակասական է։ Ան անհրաժեշտ համարած է հայ ժողովուրդի ազգային աւանդներն ու լուսաւորչական դաւանանքը անաղարտ պահելը, բայց իր երկերուն մէջ արտացոլած է քրիստոնէական դաւանանքի նկատմամբ այն թերահաւատութիւնը, որ ծիլ արձակած էր իրականութեան մէջ։ Ա. Սիւնեցիի գեղարուեստական լաւագոյն գործը «Ադամգիրք»–ն է (1403 թուական, վերահրատարակուած է 1799-ին), որ երեք քերթուածներ կը պարունակէ։

Այդ երկին սերտ միացած է «Դրախտագիրք»ը։ Երկրային դրախտէն արտաքսուած, տառապանքի դատապարտուած մարդկութեան, Առաքել Սիւնեցին կը ցանկայ առաջնորդել երկնային վայելքներու յաւիտենականութեան դրախտը։ Հակադիր պատկերներու զուգահեռութեամբ՝ ան կը ձգտի սէր արթնցնել բարիի եւ արգահատանք՝ մեղքի նկատմամբ։ Առաքել Սիւնեցին ժողովրդական բառաձեւեր գործածած էր, տաղաչափական հնարանքներ։ Ան ծայրագոյն վարպետ էր։ Փիլիսոփայութեան մէջ շեշտած է իր կրօնա–իտէալիստական կողմը եւ այս մէկէն ի յայտ կու գայ, որ առանց Աստուծոյ գաղափարի փիլիսոփայութեան, ան չի կրնար գոյութիւն ունենալ։ Այս մէկը նահանջ էր Տաթեւի դպրոցի աշխարհիկ գիտա–փիլիսոփայական առաջաւոր դիրքերուն։ Իրականութեան մէջ Առաքել Սիւնեցին պաշտպանած է Տաթեւի դպրոցի զարգացուցած առաջադէմ անուանապաշտ եւ զգայապաշտ գաղափարները։ Ըստ Առաքել Սիւնեցիի, աշխարհի ճանաչումը առանց զգայարաններու հնարաւոր չէ։

Առաքել Սիւնեցին զբաղած է նաեւ երաժշտութեան տեսութեան հարցերով։ Անոր «Ադամգիրք»–ը, յօրինուածքով թատերական երկ է, որ կ'ենթադրուի, թէ երաժշտական ձեւաւորում ունեցած է, ներկայացուած է որպէս գաղտնի արհեստ։ Անոնցմէ մեզի հասած հոգեւոր տաղերը երաժշտական առումով վերջնականապէս ուսումնասիրուած չեն։

 Երկեր 
 Լուծումն, յաղագս Սահմանացս Դաւթի Անյաղթի..., Մատրաս, 1797 թ. (Դաւիթ Անյաղթի «Գիրք Սահմանաց»–ի հետ)
 Ադամգիրք, Վենետիկ, 1907 թ.։ Դրախտագիրք, Վենետիկ, 1956 թ.։

 Գրականութիւն 

 Գրիգոր Գապասաքալեան, Գիրք երաժշտական, ԿՊ, 1803 թ.
 Ալիշան Ղ., Հայապատում, Վենետիկ, 1901 թ., էջ 126
 Պոտուրեան Մ., Առաքել Սիւնեցի եւ իր քերթուածները, Վենետիկ, 1914 թ.։

 Արտաքին յղումներ 

ԱՌԱՔԵԼ ՍԻՒՆԵՑԻ «Ամենայն չար տանջելի» 

Ստորոգութիւն:Միջնադարեան Հայ Բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ մատենագիրներ
Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով