Հայկ Ղազարեան

Հայկ Ղազարեան (կամ՝ Ղազարյան, 23 Օգոստոս, 1930 — 19 Օգոստոս, 2014) հայ հնագէտ, պատմաբան եւ համալսարանի դասախօս: Ան Նոպէլեան Մրցանակի անուանադրուած է 2007 թոականնին իր ակադեմական «Հայ ժողովրդի ցեղասպանութիւնը Օսմանեան կայսրութիւնում 1890–1922 թթ.» (2004) գիրքին համար, որ ունի երկու հատոր. թարգմանուած է Ռուսերէնի, Թրքերէնի, ինչպէս նաեւ այլ Եւրոպական լեզուներու:Книга армянского историка выдвинута на соискание Нобелевской премии, Moskovski Komsomolitz, 24-08-2007 The book of Armenian Professor nominated for the Nobel Prize, Armenian Radio, 2007 Ղազարեան մահացաւ 2014 թուականի Օգոստոսին:

 Կենսագրութիւն 
Հայկ Ղազարեանը ծնած է 1930 թուականի Օգոստոս 23ին, Մարտունիի շրջանի Վարդենիկ գիւղին մէջ։

Հայրենական Մեծ Պատերազմի սկիզբը՝ 1941 թուականին, անոր հայրը՝ Միրզաջան Ղազարեանը, զօրակոչուած է բանակ, անոր գունդը շրջապատուած է եւ գերի ինկած։ Պատերազմի աւարտէն ետք Միրզաջան Ղազարեանը՝ որպէս «հայրենիքի դաւաճան», աքսորուած է եւ մահացած հոն։ Հայկ Ղազարեանը երկար տարիներ հալածուած է որպէս «հայրենիքի դաւաճանի որդի»։

1946 թուականին ան աւարտած է միջնակարգ վարժարանը եւ ընդունուած Հայաստանի Խ. Աբովեանի անուան Պետական Մանկավարժական Հիմնարկ, սորված է գերազանցութեամբ։

1952 թուականին աւարտած է Հիմնարկի Պատմութեան ֆաքիւլթէթը, իսկ 1957 թուականին ընդունուած է Հայկական ԽՍՀ ԳԱ Պատմութեան Հիմնարկ։

Որպէս պատմութեան ուսուցիչ աշխատած է Նորատուս գիւղի եւ Քամո քաղաքներու վարժարաններուն մէջ։

1957-1961 թուականներուն եղած է Հայկական ԽՍՀ ԳԱ կրտսեր, 1961-1976 թուականներուն՝ աւագ գիտաշխատող։

1976-1989 թուականներուն եղած է ԵՊՀ (Երեւանի Պետական Համալսարան) ԽՍՀՄ Պատմութեան ամբիոնի վարիչ, իսկ 1980-1984 թուականներուն միաժամանակ եղած է նոյն համալսարանի Պատմափիլիսոփայական ֆաքիւլթէթի տէքան։

1990-1991 թուականներուն եղած է Հայկական Մանկավարժական Հիմնարկի պրոֆեսոր, 1992-1996 թուականներուն՝ նոյն հիմնարկի Ռուսաստանի Պատմութեան ամբիոնի վարիչ։

 Աշխատութիւնները 
Անոր աշխատութիւնները նուիրուած են Արեւմտեան Հայաստանի ԺԹ. դարու ընկերային-տնտեսական կեանքին, հայ ազգային-ազատագրական շարժումներուն, հասարակական-քաղաքական հոսանքներու պատմութեան։

«Արեւմտահայերու ընկերային-տնտեսական եւ քաղաքական կացութիւնը 1800-1870 թթ.» (1967) աշխատութեան մէջ վերլուծած է արեւմտահայերու քաղաքային կեանքը, ագրարային յարաբերութիւնները, պայքարը ազգային սահմանադրութեան ընդունման համար, լուսաբանած է մասնաւորապէս 1862 թ. Զէյթունի ապստամբութեան պատմութիւնը, անոր միջազգային արձագանքները։

«Հայ հասարակական-քաղաքական շարժումները ԺԹ. դարու 50-60ական թուականներուն եւ Ռուսաստանը» (1979, ռուսերէն) աշխատութեան մէջ այլ հարցերու կողքին տուած է արեւմտահայերու ազատագրման՝ անոնց նշած ուղիները։

 Երկեր 

 «Հայ ժողովրդի ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում 1890–1922 թթ.», հատ. առաջին, Երեւան, 2004, 2-րդ հրատ., 2007, 787 էջ։
 «Հայ ժողովրդի ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում 1890–1922 թթ.», հատ. երկրորդ, Երեւան, 2004, 2-րդ հրատ., 2007:
 «Սեւրի պայմանագիրը եւ Միացյալ անկախ Հայաստանի հռչակումը», Երեւան, 2012։
 «Վուտրօ Ուիլսոնի իրավարար վճիռը Հայաստան – Թուրքիա սահմանաբաժանման վերաբերյալ», Երեւան, 2012։

 Արտաքին յղումներ 

 Հայկ Ղազարեանի էջը Hayazg.ru կայքէջին վրայ 

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հայ պատմագէտներ