Արա Կիւլէր

Արա Կիւլէր ( ծն. 16 Օգոստոս 1928 - 17 Հոկտեմբեր 2018Euronews Ünlü fotoğrafçı Ara Güler hayatını kaybetti, Իսթանպուլ, Թուրքիա), իսթանպուլահայ գրագէտ եւ լուսանկարիչ։

 Կենսագրութիւն 
Կիւլէր Արա ծնած է Իսթանպուլ։ Իր ուսումը ստացած է Վիեննայի Մխիթարեան վարժարանը, ապա անցած է Կեդրոնական, որ աւարտած է 1951-ին։ Առաջին գրութիւնը գրուած է թրքերէնով եւ լոյս տեսած է «Ենի Իսթանպուլ» թերթին մէջ։ 1950-ին իր «Կաղանդի Տարօրինակ Գիշեր Մը» պատմուածքը արժանացած է մրցանակի եւ ինք դասուած է թուրք լաւագոյն նորավիպագիրներու շարքին։ Հայ գրական կալուածէն ներս կը մտնէ ժամանակ օրաթերթի միջոցաւ, եւ կու տայ պատմուածքներ Սան, Ճառագայթ եւ Հանդէս Մշակոյթի պարբերութիւններուն եւ ժամանակ եւ Մարմարա օրաթերթերու գրական էջերուն մէջ։ Արա Կիւլէր անունը այսօր ժամանակակից թուրք լուսանկարչական շրջանակներէն անցած է համաշխարհային լուսանկարչութեան պատմութեան։ Տասնեակ տարիներէ ի վեր զինք կը նկատեն աշխարհի մեծագոյն վարպետներէն, որուն գործերը կը հրատարակուին մեծագոյն հանդէսներու ( Time-Life, Paris match, der stern, Photography Annual եւ այլն) մէջ։ Անդամ նշանակուած է բազմաթիւ համաշխարհային լուսանկարչական միութիւններու։ Արժանացած է Leica-ի վարպետ տիտղոին։

Իր հայերէն պատմուածքները 1955-ին կողքի տակ մտած են «Բաբելոնէն Վերջ Պիտի Ապրինք» խորհագիրով։ Իսկ յաջորդ տարին հրատարակուած են նոյն հատորին թրքերէն թարգմանութիւնը եւ իր թրքերէնով գրած պատմուածքները։ Լուսանկարչական արուեստի լաւագոյն նմուշները նկատուող իր լուսանկարները հրատարակուած են 20-է աւելի մեծածաւալ ու շքեղ ալպոմներու մէջ։ Անոնցմէ յիշատակելի կը մնան հանրածանօթ ճարտարապետ Սինանի, համաշխարհային հռչակ վայելող գրողներու եւ արուեստագետներու, եւ հին Իսթանպուլի նուիրուած գեղատիպ հրատարակութիւնները, ինչպէս նաեւ 1990-ին, Երուանդ Կոպէլեանի եւ Սարգիս Սերովբեան աշխատասիրութեամբ լոյս տեսած Արա Կիւլէր Ոսպնեակէն Հայ Գրողներ խորագրեալ հատորը, որ կը պարփակէ իսթանպուլահայ գրողներու լուսանկարներն ու կենսագրական տուեալները։ Իր 1997-ին թրքերէն լեզուով հրատարակած «Լուսանկարներով Անատոլուի Պատմութիւնը», բեմականացած է Մէհմէտ Էսատօղուիի կողմէ, «Արայի Անատոլուի Դիւցաներգութիւնը» խորագրով։ Ստացած է 100-է աւելի մրցանակ եւ «Դարաշրջանի Լուսանկարիչ» տիտղոսը։

 Հրատարակուած գործեր 

 Գիրքեր 
ՏարինՎերնագիրը (Բնագրով)Արեւմտահայերէն Թարգմանութիւնը (եւ Յաւելեալ Ծանօթութիւն)Հրատարակիչը եւ Տեղը1980FotoğraflarԼուսանկարներKaracan Yayınları, Իսթանպուլ1989Ara Güler'in SinemacılarıԱրա Կիւլէրի ԿինոգործիչներըHil Yayınları, Իսթանպուլ1992Sinan, Architect of Soliman the MagnificientՍինան, Սուլէյման Մեծին Ճարտարապետը (Անգլերէն վերնագիր)Editions Arthaud, Փարիզ; Thames and Hudson, Լոնդոն եւ Նիւ Եորք1993Living in TurkeyԱպրիլ Թուրքիոյ Մէջ (Անգլերէն վերնագիր)Albin Michel, Փարիզ; Thames and Hudson, Լոնդոն եւ Նիւ Եորք; Archipelago Press, Սինկապուր1994Eski İstanbul AnılarıՀին Իսթանպուլի ՅուշերDünya Yayınları, Իսթանպուլ1994Bir Devir Böyle Geçti, Kalanlara Selam OlsunՄի Դարաշրջան Այսպէս Անցաւ, Ողջոյն ՄնացողներունAna Yayıncılık, Իսթանպուլ1995Yitirilmiş RenklerԿորսուած ԳոյներDünya Yayıncılık, Իսթանպուլ1995Yüzlerinde YeryüzüԵրկրագունդը Իրենց Երեսներուն ՎրայAna Yayıncılık, Իսթանպուլ1996Babilden Sonra YaşayacağızԲաբելոնէն Ետք Պիտի Ապրինք (Կարճ պատմուածքներ)Aras Yayınevi, Իսթանպուլ1998Ara Güler’e SaygıՅարգանք Արա ԿիւլէրինYGS Yayınları, Իսթանպուլ, Համպուրկ2001İstanbul des DjinnsՃիներու Իսթանպուլը (Ֆրանսերէն վերնագիր)Fata Morgana, Մոնփելիէ, Ֆրանսա2002Yeryüzünde Yedi İzԵօթը Հետք Երկրագունդի ՎրայYapı Kredi Yayınları, Իսթանպուլ2003100 Yüz100 ԴէմքYapı Kredi Yayınları, Իսթանպուլ2004Retrospektif – 50 Yıl FotojurnalizmՅետադարձ Դիտում – 50 Տարի ԼուսալրագրութիւնYGS Yayınları, Իսթանպուլ, Պրեմեն2005Ara GülerԱրա ԿիւլէրAntartist Yayınları, Իսթանպուլ2005Ara’dan Yetmişyedi Yıl GeçtiԱրայէն Եօթանասունեօթը Տարի ԱնցաւFotografevi Yayınları, Իսթանպուլ2007Beyaz Güvercinli AdamՍպիտակ Աղաւնիով ՄարդըFotografevi Yayınları, Իսթանպուլ2007Ara GülerԱրա ԿիւլէրHachette, (Հրատարակիչը)

 Աղբիւրներ 
Պոլսոյ Մէջ Հայ Լուսանկարիչին Անունով Փողոց Վերանուանուած է
Լուսանկարիչ Արա Կիւլերի Աշխատանքները Ցուցադրուած են Փարիզի Մէջ
Արուեստագիտական Հանդէս, Արա Կիւլէր, էջ 168

 Ծանօթագրութիւններ 


Ստորոգութիւն:1928 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2018 մահեր
Ստորոգութիւն:Լուսանկարիչներ
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:16 Օգոստոսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:17 Հոկտեմբերի մահեր