Վլատիմիր Փութին

Վլատիմիր Վլատիմիրի Պուտին (, ), ռուս պետական եւ քաղաքական գործիչ, Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահը։ Ռուսաստանի Դաշնութեան երկրորդ նախագահն է (7 Մայիս 2000 -7 Մայիս 2008)։ Ռուսաստանի Դաշնութեան առաջին նախագահ Պորիս Ելցինի հրաժարականէն ետք կատարած է նախագահի պարտականութիւնները 31 Դեկտեմբեր 1999-էն մինչեւ 7 Մայիս 2000։ 8 Մարտ 2008-էն մինչեւ 2012  եղած է Ռուսաստանի Դաշնութեան վարչապետը։ 2012-ին կրկին ընտրուած է երկրի նախագահ։

 Անձնական Կեանք 
28 Յուլիս 1983-ին Փութին ամուսնացաւ Լիւտմիլա Շքրեբնեւայի հետ եւ անոնք միասին ապրեցան Արեւելեան Գերմանիոյ մէջ 1985-էն մինչեւ 1990։ Անոնք ունին երկու աղջիկ՝ Մարիա Փութինան, ծնած 28 Ապրիլ 1985-ին Լենինկրատի (այժմ՝ Սանկտ Փեթերսպուրկ) մէջ, եւ Եկատերինա Փութինան, ծնած 31 Օգոստոս 1986-ին Դրեզդէնի, Արեւելեան Գերմանիոյ (այժմ՝ Գերմանիա) մէջ։

«Պրոյեքթ»-ի կողմէ 2020-ի Նոյեմբերին հրապարակուած յետաքննութիւն մը կը պնդէր, որ Փութին ունի ուրիշ աղջիկ մը՝ Ելիզաւեթա, որ յայտնի է նաեւ Լուիզա Ռոզովա անունով, (ծնած 2003-ի Մարտին), Սվեթլանա Կրիւոնոգիխի հետ: Ելիզաւեթան սորված է Փարիզի մէջ՝ Ելիզաւեթա Օլեգովնա Ռուդնովա անունով ։

2008-ի Ապրիլին, «Մոսկովսքի Քորեսփոնդենթ» թերթը կը զեկուցէր, որ Փութին ամուսնալուծուած էր Լիւտմիլայէն եւ նշանուած էր ամուսնանալու Օղիմպիական ոսկի մետալակիր, նախկին գեղասահքի մարմնամարզիկ եւ ռուս քաղաքական գործիչ Ալինա Քապաեւայի հետ։ Պատմութիւնը ժխտուեցաւ եւ շատ չանցած թերթը դադրեցաւ հրատարակուելէ։ Փութին եւ Լիւտմիլա կը շարունակէին հանրային յայտնուիլ միասին որպէս ամուսիններ, մինչ Քապաեւայի հետ իր յարաբերութեան կարգավիճակը դարձաւ շահարկումներու նիւթ։

2013-ի Յունիս 6-ին Փութին եւ Լիւտմիլա յայտարարեցին, որ իրենց ամուսնութիւնը աւարտած է: 2014-ի Ապրիլ 1-ին, Քրեմլինը հաստատեց, որ ամուսնալուծութիւնը աւարտած էր։ Քապաեւա, ըստ տեղեկութիւններու, Փութինէն աղջիկ մը ունեցած է 2015-ին. այդ զեկոյցը ժխտուեցաւ։ Քապաեւա, ըստ տեղեկութիւններու, Փութինէն զոյգ տղաներ ունեցած է 2019-ին։ Սակայն, 2022-ին, զուիցարական լրատուամիջոցները, վկայակոչելով զոյգին զուիցարացի գինեքոլոգը, գրեցին, որ երկու առիթներով ալ Քապաեւա ծնած է մէկ տղայ։

Փութին ունի երկու թոռներ, ծնած 2012-ին եւ 2017-ին, Մարիային զաւակները։ Ան, ըստ տեղեկութիւններու, ունի նաեւ թոռնիկ մը, ծնած 2017-ին, Եկատերինայի միջոցով։ 

 Պետութեան ղեկավար   
200px|thumb|Նախագահի պաշտօն ստանձնած Փութինի ելոյթը Քրեմլին պալատին մէջ։
 31 Դեկտեմբեր 1999-ին Ելցինի կանուխ պաշտօնաթողութեան հետեւանքով, Փութին կը դառնայ Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահի պաշտօնակատար: Ռուսաստանի նախագահ Պորիս Ելցին  իր պաշտօնաթողութիւնը կը յայտարարէ, պաշտօնակատար նշանակելով Վլատիմիր Փութինը: Այդ օր առտուան ժամը 11:00-ին Քրեմլինի մէջ՝ Ռուսաստանի նախագահին աշխատասենեակին մէջ, Մոսկուայի եւ համայն Ռուսիոյ Պատրիարք Ալեքսէյ Բ.-ի ներկայութեամբ Ելցին Փութինին կը յանձնէ իր իրաւասութիւնները ։ Այս միջոցով Փութին կը ստանայ նաեւ Պատրիարքին ուղղափառ օրհնութիւնը, երկրի կառավարման յառաջիկայ դժուար գործին մէջ։ Առտուան ժամը 12:00-ին, եթերը արտակարգ ընդհատելով, հեռուստաալիքները կը հեռարձակեն Ելցինի ուղերձը, որմով ան կը յայտնէր իր պաշտօնաթողութեան եւ յետնորդին մասինՔրեմլինի մէջ տեղի ունեցաւ Պորիս Ելցինի պարտականութիւններու փոխանցման արարողութիւնը։ Նոյն օրը Փութինի կու տան նախագահական իշխանութեան խորհրդանիշները, ներառեալ՝ «աթոմային ճամպրուկը»։ Առաջին պետական փաստաթուղթը, որ կը ստորագրէ ՌԴ նախագահի պաշտօնակատար Փութին, «Իր պարտականութիւններու կատարումը դադրեցուցած Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահին եւ անոր ընտանիքի անդամներուն երաշխքիներու մասին» հրամանագիրն է։ Հրամանագիրը ՌԴ նախկին նախագահներուն (այդ ատեն միայն Ելցինն էր)  անձեռնմխելիութիւն կ'երաշխաւորէր։
 26 Մարտ 2000-ին կ'ընտրուի Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահ։ Պաշտօնը կը ստանձնէ 7 Մայիս 2000-ինՓութին Ռուսաստանի նախագահի պաշտօնի վրայ//Մոսկուա, Քրեմլին 2000, 7 Մայիսի։
 Մայիս 2000-ին Ռուսաստանի վարչապետի պաշտօնին համար կը նշանակէ Միխայիլ ՔասյանովըՆախագահը կը ստորագրէ հրամանագիր մը, որմով վարչապետ կը նշանակուի Միխայիլ Քասյանով։
 24 Փետրուար 2004-ին Քասյանովի կառավարութիւնը կ'արձակէ՝ անոր աշխատանքը «ընդհանուր առմամբ բաւարար  գնահատելով »Կառավարութեան հրաժարականին հետ կապուած Փութինի յայտարարութիւնը։ Նոր վարչապետ կը դառնայ Միխայիլ ՖրատքովՓութին Ֆրատքով կը նշանակէ  վարչապետի պաշտօնակատար։
 14 Մարտ 2004-ին երկրորդ անգամ կ'ընտրուի Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահի պաշտօնինՎլատիմիր Փութին կը դառնայ Ռուսաստանի նախագահ երկրորդ անգամ։ Պաշտօնը կը ստանձնէ 7 Մայիս 2004-ինՓութինի ելոյթը նախագահի պաշտօնն ստանձնելու ատեն //Մոսկուա, Քրեմլին 7 Մայիս 2004։
 12 Սեպտեմբեր 2007-ին կ'արձակէ Ֆրատքովի կառավարութիւնը՝Վլատիմիր Փութին կ'ընդունի կառավարութեան հրաժարականը վարչապետ նշանակելով Վիքթոր ԶուբկովըՆախագահը վարչապետ կը նշանակէ Վիքթոր Զուբկովը։
 7 Մայիս 2008-ին իշխանութիւնը կը փոխանցէ նորընտիր նախագահին՝ իր աշխատակազմի նախկին ղեկավար Տիմիթրի ՄետվետէվինՓութինի ելոյթին Մետվետէի նախագահ ընտրուելուն առիթով։ Անկէ քանի մը օր առաջ, Փութին՝ Time-ի «Աշխարհի 100 ազդեցիկ մարդոց» ցուցակին վրայ կը գրաւէ երկրորդ տեղըՓութին ամենաազդեցիկ մարդոց կարգին Մատլէն Օլպրայթի յօդուածին Ռուսերէն թարգմանութիւնը (նախատիպը )։

 Ներքին քաղաքականութիւն 
Օգոստոս 2000-ին երկրի սահմանադրական-քաղաքական համակարգին մէջ կատարուած առաջին մեծ բարեփոխումը՝ Դաշնային խորհուրդի կարգի փոփոխութիւնն էր, որուն իբրեւ արդիւնք նահանգապետները եւ մարզերու իշխանութեան ղեկավարները, որոնք մինչ այդ ի պաշտօնէ էին Դաշնային խորհուրդին մէջ, կը փոխուին նշանակովի ներկայացուցիչներու. վերջիններս պէտք էր աշխատէին Դաշնային խորհուրդին մէջ մշտական եւ մասնագիտական հիմունքներով (ընդ որում անոնցմէ մէկը կը նշանակէր նահանգապետը, երկրորդը՝ մարզի օրէնսդիր մարմինը)։ Նահանգապետներու կորսնցուցած լոպիիստական հնարաւորութիւններու փոխհատուցման նպատակով, կը ստեղծուի խորհրդակցական մարմին մը՝ Պետական խորհուրդը։

Սեպտեմբեր 2004-ին՝ Պեսլանի ահաբեկչական գործողութենէն քանի մը օր ետք, Փութին կը յայտարարէ, որ մտադիր է չեղարկելու մարզերու ղեկավարներու ընտրութիւնները: Այդ քայլը կը հիմնաւորէ ահաբեկչութեան դէմ պայքարի որպէս ուժեղացում։ Համաձայն հասարակական կարծիքի ուսումնասիրման համառուսաստանեան կեդրոնի (ՀԿՈՒՀԿ) իրականացուցած հարցման՝ հարցաքննուողներուն 48%-ին կամքին հակառակ որոշում կ'առնուիՄեծամասնութիւնը հանդէս կու գայ Փութինի դէմ 23 Սեպտեմբեր 2004-ին։ Մեծամասնութիւնը Փութինի դէմ կը հանդիսանայ։ Ինչպէս նաեւ կը կատարուի կուսակցական ցուցակներով պետական պատգամաւորներու ընտրութեան կարգը։ Պետական տարածքային ներկայացուցչութիւնը կը վերածուի՝ Դաշնային խորհուրդի անդամներու կէսին, որոնք կը նշանակուէին նահանգապետներու կողմէ, որոնք ալ իրենց կարգին կը նշանակուէին նախագահին կողմէ։

Դեկտեմբեր 2003-ի ընտրութիւններուն արդիւնքով Պետական ձայներու մեծամասնութիւնը կը ստանայ նախագահին յարող «Միացեալ Ռուսաստան» () կուսակցութիւնը (ընդ որում՝ Պորիս Գրիզլով  կը դառնայ Պետ. Թումայի նախագահ (State Duma ))։ Երկրորդ, երրորդ եւ չորրորդ տեղերը կը գրաւեն համապատասխանաբար ՌԴ Կոմունիստական կուսակցութիւնը, Ռուսաստանի լիպերալ-դեմոկրատական կուսակցութիւնը եւ «Հայրենիք» («Родина») խումբը։ Ընտրութիւններուն յաղթելով եւ իր կազմին մէջ ընդունելով անկախ պատգամաւորներու մեծամասնութիւնը, միամանդատ շրջաններէն ընտրուած պատգամաւորներուն, Ազգային կուսակցութեան բոլոր պատգամաւորներուն, միւս կուսակցութիւններէն «փախածներուն»՝ «Միացեալ Ռուսաստան» կը ստանայ սահմանադրական մեծամասնութիւնը, որ թոյլ կու տար քուէարկութեան ժամանակ յստակ յաղթահարելու ընդդիմադիր կուսակցութիւններու դիմադրութիւնը։

2005-ին օրէնք մը կ'ընդունուի՝ Պետական Թուման՝ միայն կուսակցական ցուցակներով ընտրութեան վերաբերեալ։ Այնուհետեւ Պետ. Թուման կ'ընդունի Դաշնային օրէնսդրութեան մէջ փոփոխութիւնները, որոնք թոյլ կու տային տարածքային խորհրդարանի ընտրութիւններուն յաղթած կուսակցութիւններուն, Ռուսաստանի նախագահին առաջարկելու նահանագապետի պաշտօնի իրենց թեկնածութիւնը։ Մարզերու ճնշող մեծամասնութիւնը այդ իրաւունքը կու տան «Միացեալ Ռուսաստան»-ին։ Զանգուածային բնոյթ կը սկսի կրել նահանգապետներու՝ իշխող կուսակցութեան միջամտութիւնը։

2007-ի սկիզբը կուսակցութեան անդամներ կը համարուէին ռուսական 86 նահանգապետներէն 70-ը։ «Միացեալ Ռուսաստան»ի անդամ էին նաեւ մեծ արդիւնաբերական ընկերութիւններու կառավարիչները, իրենց ենթակայ ստորաբաժանումներու ղեկավարները, դաշնային եւ մարզային իշխանութեան մարմիններու բարձրաստիճան պաշտօնեաները։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Նախագահներ
Ստորոգութիւն:7 Հոկտեմբերի ծնունդներ