Դանիէլ Բէկ Փիրումեան

Դանիէլ Բէկ Փիրումեան (), ռազմական գործիչ, Սարդարապատի ճակատամարտի գլխաւոր հրամանատար, ազգային հերոս, ռուսական բանակի գնդապետ։

 Կենսագրութիւն 
Ծնած է 22 նոյեմբեր 1861-ին, Արցախի Խաչէն գաւառի Նախիջեւանիկ գիւղը: Աւարտած է Շուշիի քաղաքային ուսումնարանը: 

 Ծառայութիւնը Ռուսական բանակում 
Սորված է Թիֆլիսի հետեւակային իւնկերական ուսումնարանը, աւարտած է Օրանիենպաումի սպայական հրաձգային դպրոցի դասընթացը (1913): Ռուս բանակին մէջ ծառայած է 1881-էն Երեւանեան գունդին մէջ: Ա. Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կռուած է Կովկասեան ռազմաճակատին վրայ, եղած է գումարտակի, գունդի հրամանատար: 1881-1883 թուականներուն ուսանած է Թիֆլիսի հետեւակային Իւնկերական ուսումնարանին մէջ։ 1890 թուականին Դանիէլ Բէկ Փիրումեանին շնորհուած է Գաբիդանի կոչում։ 1913 թուականին Դանիէլ Բէկ Փիրումեանը փոխգնդապետի կոչումով աւարտած է Օրանիենպաումի սպայական հրաձգային դպրոցի դասընթացները։ Եղած է վաշտի, գումարտակի, գունդի հրամանատար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918 թուականներ) ժամանակ կռուած է Կովկասեան ռազմաճակատին վրայ, աչքի զարկած է քաջութեամբ, ստացած է ռուսական բանակի գնդապետի կոչում, պարգեւատրուած է Գէորգիեւեան եւ այլ շքանշաններով ու անուանական զէնքով։

 Սարդարապատի հերոսամարտին մէջ 
1918 Մայիսին, երբ թրքական յառաջապահ ջոկատները արշաւած են դէպի Սարդարապատ կայարան` հոնկէ մօտենալով Էջմիածինին, հայութեան համար այդ օրհասական պահուն վճռական դեր խաղցած է Դանիէլ Բէկ Փիրումեանի ռազմաճակատային մեծ փորձը։

Ան մեծ դեր ունեցած է Սարդարապատի ճակատամարտի յաղթանակի կերտման մէջ՝ ան փաստացի հանդիսացած է այդ ուղղութեան հայկական զօրամիաւորումներու ընդհանուր հրամանատարը:

26 Մայիս 1918-ին Սարդարապատի ճակատամարտին, իբրեւ զօրամիաւորումի ընդհանուր հրամանատար, ցուցաբերած է զօրավարական հմտութիւն եւ արիութիւն` ռազմաճակատի կեդրոնական հատուածին մէջ ջախջախելով եւ ետ շպրտելով թուրքերը եւ ապահովելով յաղթանակ:

1918-ին 57 տարեկան Դանիէլ Բէկ Փիրումեանին շնորհուած է զօրավար-հազարապետի կոչում: Նորանկախ Հայաստանի Հանրապետութեան օրով ան առաջիններէն մէկն էր, որ պաշտօնապէս ստացած է այդ կոչումը:

 Կեանքին վերջին տարիները 
Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան տարիներուն Դանիէլ Բէկ Փիրումեան տարբեր պաշտօններ զբաղեցուցած է Հայաստանի ռազմական գերատեսչութեան մէջ: 

1919-ին վերջը ան ստացած է զօրավար-տեղակալի կոչում եւ նշանակուած` Կարսի բերդի պարետ: Դժբախտաբար ինքնաշարժի արկածի մը պատճառով ան մարմնական մեծ վնասներ կրած է, որուն պատճառով ալ չէ կարողացած պատշաճ ձեւով կազմակերպել Կարսի բերդի եւ Կարսի ճակատի ինքնապաշտպանութիւնը 1920-ի աշնան կայացած թուրք-հայկական պատերազմի ժամանակ: Իսկ 30 Հոկտեմբեր 1920-ին թուրքերու կողմէ Կարսի անառիկ բերդի գրաւումի ժամանակ գերի ինկած է: 

1921 Յունուարին զայն տեղափոխած են Ալեքսանդրապոլ (այժմ` Գիւմրի), ապա յանձնած` ռուսական 11-րդ Կարմիր բանակի ներկայացուցիչներուն:

1921-ին, Հայաստանի խորհրդայնացումէն  ետք, Դանիէլ Բէկ Փիրումեան հայ բարձրաստիճան այլ սպաներու հետ պոլշեւիկներու կողմէ գնդակահարուած է Ղարաքիալիսա-Դիլիջան ճանապարհին: Այնուհետեւ զօրավարին դիակը հնարաւոր  եղած է գաղտնի տեղափոխել Էջմիածին եւ թաղել Սուրբ Գայեանէի վանքին կից գերեզմանատունը:

 Ծանօթագրութիւններ