Աղաթոնիսի

Աղաթոնիսի (յուն․՝ Αγαθονήσι), Էգէականի կղզի, Տոտեքանիսա, Յունաստան։  

 Հակիրճ տեղեկութիւններ 
Աղաթոնիսի Տոտեքանիսայի հիւսիսային կղզին է, շատ մօտիկ Սամոսին եւ թրքական ափերուն։  Տարածութիւնն է 13,4 քլ․² եւ բնակչութեան թիւը՝ 185։
ձախից|մինի|Աղաթոնիսի
Կղզին ունի երիզաձեւ ծովափներ, որոնք ապահով ծովախորշեր են շրջանէն անցնող նաւերուն համար։  Շրջապատուած է փոքր ժայռակղզիակներէ, ինչպէս օրինակ Փիթա, Սթրոկիլի, Փրասօ, Ներոնիսի, Ղլարոս (կամ Քացաղանի) եւ Քունելոնիսի։

Բնակիչները կը զբաղին ձկնորսութեամբ, երկրագործութեամբ եւ անասնապահութեամբ։  Վերջին տասնամեակին կը զարգանայ նաեւ զբօսաշրջիկութիւնը։

Աղաթոնիսի ունի երեք բնակավայրեր․- 

 Մեղալօ Հորիօ (120 բնակիչ)․ ամենամեծ եւ հնագոյն վնակավայրը, ծովէն անտեսանելի (հին ժամանակներուն այդպէս կառուցուած, որպէսզի բնակիչները ծովահէններու արշաւանքներէն պաշտպանուին),
 Միքրօ Հորիօ (15 բնակիչ),
 Այիոս Եորղոս (15 բնակիչ)․ կղզիին նաւահանգիստն է։

մինի|Աղաթոնիսի․ Այիոս Եորղոս
մինի|Աղաթոնիսի․ արեւամարմինի|Աղաթոնիսի․ դիրքը|ձախից
 Պատմական տեղեկութիւններ 
Հնադարին, կղզին կը կոչուէր Փսեթուսա, Թրաղէա (այդպէս կ՛ անուանէ Թուքիտիտիս), իսկ Ստրաբոն եւ Ստեփան Բիւզանդացին շրջական ժայռակղզիակներուն հետ կ՛ անուանեն՝ Թրաղեէ, իսկ Պլութարհոս (Փլութարհոս)՝ Թրաղիա։

Կղզին յաջորդաբար կը հաստատուին Քարես, Դորեացիներ եւ Յոնիացիներ։  Ք․Ա․ 494-ին տեղի կ՛ ունենայ Լատի նաւամարտը պարսիկներուն եւ յոնիացիներուն միջեւ։ 

Բիւզանդական շրջանին եղած է աքսորավայր։  1522-ին, ան ալ, ինչպէս Տոտեքանիսայի կղզիներուն մեծ մասը, օսմանցիներուն գերիշխանութեան տակ կը գտնուի։ 6 Օգոստոս 1824-ին հոն կ՛ ապաստանի պարտուած թրքական-եգիպտական նաւատորմը, իսկ երկու շաբաթ ետք՝ 29 Օգոստոսին, կղզիին արեւելեան մասին տեղի կ՛ ունենայ Ղերոնտասի նաւամարտը։ 

Կղզին, հետեւելով Տոտեքանիսայի մնացեալ կղզիներուն ճակատագրին, 1912-ին կ՛ անցնի իտալական գերիշխանութեան տակ, իսկ 1943-ին՝ գերմանացիներուն։  7 Մարտ 1948-ին վերջնականապէս Յունաստանին կը միանայ։ 

 Բնապահպանում 
Աղաթոնիսի յայտարարուած է NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան (ապաստան վտանգուած թռչուններու համար)․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), եւայլն։

Աղաթոնիսի Յունաստանի 2011-ի մարդահամար Քաթիմերինի օրաթերթ - Աղաթոնիսի,23-2-2020   NATURA 2000 Բնապահպանման շրջաններ,10-4-2018  

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 

 Լատի նաւամարտ