Ուրուկուէյ

Ուրուկուէյ, պետութիւն Հարաւային Ամերիկայի մէջ։ Սահմանակից է հիւսիսէն Պրազիլին, արեւմուտքէն՝ Արժանթինին, իսկ հարաւէն եւ արեւելքէն ափերը կ'ողողեն Ատլանտեան ովկիանոսի եւ մասնաւորապէս Լա Փլաթայի ծոցի ջուրերը։

 Բնակչութիւն 
Ուրուկուէյի բնակչութեան թիւը 3.44 միլիոն է, որոնցմէ 1.8 միլիոնը կ'ապրի երկրի ամէնամեծ քաղաք Մոնթեվիտէոյի մէջ, որ նաեւ երկրի մայրաքաղաքն է։ Մոնթեվիտէոն կը զբաղեցնէ 176,000 քառակուսի քիլոմեթր տարածք։ Ուրուկուէյը երկրորդ ամէնափոքր ազգութիւնն է Հարաւային Ամերիկայի մէջ (Suriname) Սուրինամէն կամ Սուրինեմէն առաջ։

 Քաղաքական կառուցուածք 
Ուրուկուէյը հանրապետութիւն է: Բնակչութիւնը կառավարութեան ղեկավարը կ'ընտրէ հինգ տարի ժամկէտով (երկրորդ անգամ անընդմէջ ընտրուիլը արգիլուած է):

2015 թ. Թապարէ Վազքեզը (Tabaré Vázquez) երկրորդ անգամ ընտրուեր է երկրի նախագահ:

 Խորհրդարան 
Խորհրդարանը երկու պալատէ կազմուած գլխաւոր ժողովն է Assembly:

Վերին պալատը Ծերակոյտն է (30 տեղ): Պատգամաւորները կ'ընտրուին համամասնական համակարգով:

Ստորին պալատը Ներկայացուցիչներու պալատն է (99 տեղ): Պատգամաւորները կ'ընտրուին համամասնական ընտրակարգով, Ուրուկուէյի իւրաքանչիւր գերատեսչութիւն Ներկայացուցիչներու պալատին մէջ ներկայացուած է առնուազն 2 անդամով:

Գլխաւոր ժողովի պատգամաւորներու պաշտօնավարման ժամկէտը 5 տարի է:

 Աշխարհագրական տեղեկութիւններ 
Ուրուկուէյի ափերը կ'ողողեն Ատլանտեան ովկիանոսի ջուրերը: Հիւսիսային հարթավայրերն աստիճանաբար կը փոխարինուին խոտածածկ տարածքներով, որոնք արժանթինական (Pampas) փամփաներու շարունակութիւնն են:

Ուրուկուէյի ափերը ցած են, հարթ, լակոնային տեսակի:

Ամէնաբարձր կէտը Քաթետրալ (Cerro Catedral) լեռն է՝ 514 մեթր:

 Վարչական Բաժանումներ 
Հիմնական յօդուած՝ Ուրուկուէյի Նահանգները (Departments of Uruguay)

Ուրուկուէյը բաժնուած է 19 նահանգներու (departments)։

Ուրուկուէյը բաժնուած է 19 նահանգներու, որոնց տեղական վարչակազմերը կը կրկնեն գործադիր եւ օրէնսդիր իշխանութիւններու բաժանումը։ Իւրաքանչիւր նահանգ կ'ընտրէ իր սեփական իշխանութիւնները՝ համընդհանուր քուէարկութեան դրութեամբ։ Նահանգային գործադիր իշխանութիւնը կը պատկանի նահանգապետին (superintendent), իսկ օրէնսդիր իշխանութիւնը՝ նահանգային խորհուրդին։

 Վարչական Ցուցակ 
ՆահանգՄայրաքաղաքՏարածք (քմ²)Բնակչութիւն (2023-ի մարդահամար)Արթիկաս (Artigas)Արթիկաս11,92877,487Քանելոնես (Canelones)Քանելոնես4,536608,956Սեռօ Լարքօ (Cerro Largo)Մելօ13,64891,025Քոլոնիա (Colonia)Քոլոնիա տել Սաքրամենթօ6,106135,797Տուրասնօ (Durazno)Տուրասնօ11,64362,011Ֆլորես (Flores)Թրինիտատ5,14426,271Ֆլորիտա (Florida)Ֆլորիտա10,41770,325Լաւայեխա (Lavalleja)Մինաս10,01659,175Մալտոնատօ (Maldonado)Մալտոնատօ4,793212,951Մոնթեվիտէօ (Montevideo)Մոնթեվիտէօ5301,302,954Փայսանտու (Paysandú)Փայսանտու13,922121,843Ռիօ Նեկրօ (Río Negro)Ֆրայ Պենթոս9,28257,334Ռիվերա (Rivera)Ռիվերա9,370109,300Ռոչա (Rocha)Ռոչա10,55180,707Սալթօ (Salto)Սալթօ14,163136,197Սան Խոսէ (San José)Սան Խոսէ տէ Մայօ4,992119,714Սորիանօ (Soriano)Մերսետես9,00883,685Թաքուարեմպօ (Tacuarembó)Թաքուարեմպօ15,43896,013Թրէյնթա ի Թրես (Treinta y Tres)Թրէյնթա ի Թրես9,52947,706Ընդհանուր—175,0163,499,451

 Արտաքին յղումներ 

 Պաշտօնական հաստատութիւններ 

 Ուրուկուէյի պաշտօնական կայք
 Երկրի նախագահի պաշտօնական կայքը
 Ուրուկուէյի խորհրդարանի պաշտօնական կայքը
 Արդարադատութեան նախարարութեան պաշտօնական կայք
 Ազգային վիճակագրութեան հիմնարկ
 Զբօսաշրջութեան նախարարութիւն
 Պաշտպանութեան նախարարութիւն

 Զանգուածային Լրատուական Միջոցներ 
 «El Pais»
 «La Republica» 
 «El Observador»

 Մարզական 
 Asociación Uruguaya de Fútbol — Ուրուկուէյի ֆութպոլային ընկերակցութիւն (
 Federación Uruguaya de Basketball — Ուրուկուէյի պասքեթպոլի դաշնակցութիւն (
 Unión de Rugby del Uruguay — Ուրուկուէյի ռեկպիի միութիւն (
 Asociación Uruguaya de Golf  — Ուրուկուէյի կոլֆի ընկերակցութիւն (

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Ուրուկուայյ
Ստորոգութիւն:ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ
Ստորոգութիւն:Ազատական ժողովրդավարութիւններ
Ստորոգութիւն:Հարաւային Ամերիկայի երկիրներ
Ստորոգութիւն:Երկիրներ այբբենական կարգով