Գումգաբուի Գորգերը

Գումգաբուի գորգերը, 19-րդ դարու վերջերը Իսթանպուլի Գումգաբու թաղին մէջ, պալատի շրջակայքի եւ արտասահմանի յաճախորդներուն համար, մետաքսի վրայ մետաղէ թելերով հիւսուած, իրանական եւ օսմանեան նախշեր կրող գորգեր են:

Գումգաբու թաղամասը կը գտնուի Իսթանպուլի պատմական թերակղզիին մէջ, ուր նոյն թաղին մէջ կը գտնուին նաեւ դարաւոր Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարքութիւնը, Սուրբ Աստուածածին Աթոռանիստ Մայր Եկեղեցին եւ Պէզճեան Մայր Վարժարանը: Իսկ պատմական թերակղզիին մէջ կան Բիւզանդիոն կայսրութեան պատկանող եւ հին ժամանակներէ հիմնուած պալատներ, եկեղեցիներ, մզկիթներ եւայլն:
մինի|Յակոբ Գաբուճեան․ գորգէ մը մանրամասնութիւն - Գալուստ Կիւլպէնկեան թանգարան
Միջին Անատոլուէն Իսթանպուլ ժամանած հայ վարպետներու կողմէ հիմնադրուած Գումգաբուի գորգագործական արհեստանոցներու մէջ 19-րդ դարուն կը հիւսուէր արտակարգ որակով մաքուր մետաքսեայ գորգեր: Օսմանեան սուլթաններու մեծ պալատի մօտակայքը արտադրուող այս գորգերը կը մրցէին Հերեքէի կայսերական արհեստանոցներու հետ եւ այդ պատճառաւ հայ վարպետները կը ստիպուէին հիւսել գորգեր ալ աւելի զարմանալի որակով:

Հերեքէ եւ Գումգաբու իրարմէ շատ հեռու չէին, բնութային կազմն ալ իրարու շատ նման էր: Հերեքէի գորգագործարանի հայ վարպետները 19-րդ դարու կէսերը, աշխարհի ամէնաբարձրորակ եւ թանկագին գորգերը հիւսած են: 
մինի|Յակոբ Գաբուճեան, Գումգաբուի գորգ
19-րդ դարուն վերջերը եւ 20-րդ դարուն, մետաքսի վրայ մետաղէ թելերով հիւսուած եւ հարուստ հանգոյցներով ուշագրաւ դարձած այս ստեղծագործութիւնները, մանաւանդ նախշերը՝  ներշնչուած են 16-17րդ դարերու դասական իրանական գորգերէ: Կարգ մը նմոյշները բացառիկ կերպով վերստին կը մեկնաբանէին իրանական գորգերը: Անշուշտ թէ թրքական ազդեցութիւններ ալ կան, որովհետեւ ի վերջոյ այս գորգերը օսմանական շրջանին Գումգաբուի մէջ հիւսուած են: Միւս կողմէ, փոխանակ այդ շրջանի նեղ պայմաններուն, գիտարուեստական (թեքնիք) ենթակառուցուածքը շատ յառաջացած գանձ մըն էր: Ըստ մասնագէտներու՝ այս գորգերը մետաքսի ու մետաղի հարստութենէն մինչեւ հիւսուածքի որակին եւ օգտագործուած յառաջադէմ գործադրութեան, բնօրինակ 17-րդ դարու իրանական գորգերէն աւելի լաւ են: Բայց Մերձաւոր Արեւելքի գորգագործութեան պատմական գիրքերու մէջ Գումգաբուի գորգերուն շատ տեղ չի տրուիր:

 Յայտնի գորգագործական վարպետներնը 
 Յակոբ Գաբուճեան
 Զարեհ Բենիամին
 Թօսունեան
 Կարապետ Աբէլեան

Օսմանեան Կայսրութեան վերջին տարիներուն հայ գորգագործերուն շատը հեռացած են Գումգաբուէն եւ ուր որ գացած են, տարած են իրենց արուեստը այլ երկիրներ ու շարունակած են արտադրել Գումգաբուի գորգերը:

 Ծանօթագրութիւններ