Լողազգեստ

Լողազգեստ (ֆրանս.՝ maillot de bain, անգլ.՝ swimsuit), զգեստ մըն է, որ կը գործածուի մարմինին մասերը ծածկելու (պահելու)՝ լողալու, լոգնալու, արեւու լոգանքի եւ ընդհանրապէս բացօթեայ գործունէութեան ատեն։

Լողազգեստը ծանօթ իբրեւ՝ maillot, նորաձեւոթեան հնարողին անունն է, տրուած կիներու մէկ կտոր լողազգեստին։ Մայօ (maillot) եզրը առաջին անգամ կը գործածուի նկարագրելու համար ձիգ-պատշաճեցող մէկ կտոր լողազգեստը (1920 թուականներուն)․ ձեռակերտուած համանման jersey հիւսուածքով։ Նոյնպէս, «մայօ» անունը կը գործածուի սահմանելու համար պարի կամ մարզանքի սեղմնահագուստները։

 Ստուգաբանութիւն 
Մայօ maillot սահմանումը 1928-ին, տեղ կը գտնէ Անգլիական բառարանին մէջ։  Ֆրանսերէն լեզուին մէջ, մայօ maillot բառը «շապիկ» կը նշանակէ եւ կը գործածուի Tour de France հեծելարշաւի ընթացքին առաջնորդները զանազանելու համար։ Ֆրանսերէն լեզուի նոր սահմանումը՝ լողազգեստի համար, այս բառը կը գործածէ։ Պարսկերէն եւ արաբերէն խօսակցական լեզուներուն մէջ, յատկապէս  Լեվանթի շրջանը (արեւելեան Միջերկրական Ծով եւ արեւմտեան Ասիա- Սուրիա, Լիբանան, Յորդանան, Իսրայէլ եւ Պաղեստին), «մայօ» եզրը հասարակ գործածութիւն ունի նկարագրելու, սահմանելու համար տղամարդու եւ կիներու լողազգեստը։

Ներկայիս, խօսակցական լեզուի «մայօ» եզրը կը փոխարինէ մէկ կտոր լողազգեստ ասացուածքը:

 Պատմական 
ձախից|մինի|Լողազգեստի մասին ծաղրանկար Punch թերթ․ 1 Սեպտեմբեր, 1877
Հռոմէական հնադարեան ժամանակաշրջանին, հանրային լոգանքները գնահատուած են եւ մարդիկ մերկ կը լոգնան։  

Միջնադարին, ջերմուկային ջուրերը եւ ծովու լոգանքները վատառողջ կը նկատուին։ մինի|«Պրայթընի ծովանուշները» Mermaids at Brighton․ Պատկերացում՝ William Heath 1829  Միայն ԺԸ. դարուն է որ լոգանքի բարիքները կը գնահատուին եւ մարդիկ շապիկով կը լոգնան։
ձախից|մինի|1916 - լոգանքի զգեստի ծանուցում․  New York Times, Յունիս 11, 1916, էջ՝ 11
ԺԹ. դարու վերջաւորութեան, կիները սեղմիրանով corset եւ ուռած տաբատով կը լոգնան։  Իսկ, տղամարդիկը՝ մինչեւ բումբը (սրունքին մսոտ մասը) հասնող եւ երկայն թեւեր ունեցող զգեստով: Մասնաւոր տնակներ կը շինուին եւ ծովափներուն կը զետեղուին, դիւրացնելու համար ծովու լոգանք առնողներուն փոխուիլը՝  ծով չմտած կամ ծովէն ելլելուն։ 

1900-ին կիներուն լոգանքի հագուածքը մինչեւ ծունկերը հասնող թեթեւ հագուստ մըն է նոյն կտաւէն պատրաստուած ուռած վարտիքով մը։

Լողի ախոյեան, աւստրալացի Անեթ Քելըրման  Annette Kellermann իր մէկ կտոր լողազգեստը կը ստեղծէ․ գործնական եւ լողի յարմարցուած։

1920-ին Քոքօ Շանել Coco Chanel կը ներկայացնէ արեւայրուքի (արեւին տակ կենալով պղինձի գոյն առնել) նորաձեւութիւնը, ինչ որ կը պահանջէ մերկացնել թեւերը, ուսերը եւ սրունքները։

1932-ին «Թարզան» վարտիք-լողազգեստը  յեղաշրջում կը յառաջացնէ եւ տղամարդոց կ'արտօնէ իրենց մարմինը ցուցնել։

1946-ին «պիքինի» bikini  (երկու կտոր) լողազգեստը կը յայտնուի, սակայն ինքզինքը կը պարտադրէ միայն 1960-ական թուականներուն։ Իսկ 1970-ին`«մոնօքինին» (մէկ կտոր) եւ կը հետեւին անոր եւ «պիքինի»ին զանազան տարբերակները։   

1980-ական թուականներուն, ջրասահիկի surf ազդեցութիւնը տղամարդոց մօտ կը նպաստէ երկար եւ սեղմ գուլպայ յիշեցնող լողազգեստ հագնիլը եւ շուրջ 20 տարիներու համար կը փոխարինեն լոգանքի դասական վարտիքը։ Նաեւ կը սկսի գերակշռել սեղմ ու կարճ boxer եւ կամ սեղմ ու մինչեւ ծունկը jammer (շորտաձեւ) լողազգեստը-մանաւանդ լողաւազաններուն մէջ, առողջապահական պատճառներով- եւ մինչեւ ծունկը հասնող ժողովրդական լայն շորտաձեւ լողազգեստը short de bain – Boardshorts եւ կամ՝ անոր կարճ տարբերակը՝ caleçon de bain։ 

2010 թուականներուն, իգական սեռի մօտ կը նկատուի մէկ կտոր լողազգեստի վերադարձը․ պատճառները՝ մորթի քաղցկեղի աճումը, սեռային ժխտում, մարմնի տեսքէն նեղութիւն զգալ եւ շատ ուրիշ․․։

 Աւստրալիոյ Սիտնի քաղաքի «Լողազգեստի Ցոյցը» 
մինի|Բացաստանը The Esplanade, Coogee, 20 Հոկտեմբեր, 1907
Կիրակի 20 Հոկտեմբեր 1907-ին, հազարաւոր ցուցարարներ բողոքի ցոյց կը կազմակերպեն։ Անոնք կը բողոքեն քաղաքապետութեան կողմէ առաջարկուած օրէնքին դէմ, որմով՝ տղամարդիկ պարտաւոր էին շապիկաձեւ թիկնոց մը հագնիլ լողալու համար։

Ցուցարարները կը հաւաքուին Սիտնիի Bondi, Manly եւ Coogee ծովափերը, հագած կնոջական զանազան լողազգեստներ, սրամիտ ծաղրանք մը տալով առաջարկուած օրէնքին։

Ցուցարարներուն պահանջներուն դրական մօտեցում կ'ունենան հանրութիւնն ու լրատուական միջոցները։  Այսպիսով, քաղաքապետութիւնը կը հրաժարի իր որոշումէն։

 Լողազգեստի զարգացումը 

 Մինչեւ Ի. դար 

 Ի. Դարասկիզբէն Մինչեւ ԻԱ. Դարասկիզբ 

 Առողջապահութիւն 
Ջուրը, քրտինքն ու օդի ջերմութիւնը ծիլերուն թրմումին կը նպաստեն։ Անոնք թաց կամ խոնաւ լողազգեստին կտաւին վրայ գրգռումներ, ցպիկներ եւ բորբոսներ կը յառաջացնեն։ Այս պատճառով կը յանձնարարուի ծովէն ելլելուն պէս լողազգեստը փոխել։ ԻԱ դարուն, լողազգեստի ճարտարարուեստը կը փորձէ ստեղծել առողջապահական առումով կատարեալ լողազգեստը։ 

Ֆրասնայի հանրային լողաւազաններուն մէջ, առողջապահութեան համար, կ'արտօնուի հագնիլ միմիայն սեղմ լողազգեստներ։

 Ծովու Լոգանքի Յարմարութիւններ 

 Ծովու լոգանքի մեքենայ 
Ծովու լոգանքի մեքենան, ԺԸ. դարէն մինչեւ Ի. դարասկիզբին ժողովրդային համբաւ վայելով գործիք մըն էր։ Մարդոց կը դիւրացնէր փոխուիլ եւ ուղղակի ջուրը անցին։ Այս փայտաշէն տուփ-մեքենաները մինչեւ ծով կը գլորուէին։ 

 Ծովու լոգանքի տնակ 
Ծովու լոգանքի տնակը, շատ փոքր փայտաշէն վառ գոյներով ծովափի մեծ «տուփ» մըն է։ Կը հանդիպինք ժողովրդային ծովու լոգանքի յարմարցուած ծովեզերքներուն։ Կը պատսպարեն արեւէն, հովէն եւ կիզիչ տաքէն։ Նաեւ փոխուելու՝ ծով մտնելու կամ ծովէն ելլելու ատեն։ 

 Պատկերասրահ 
Լողազգեստին պատմութիւնըMaillot (Լողազգեստ) բառին նշանակութիւնըՄայօ - մէկ կտոր լողազգեստը, 7-2-2006 New York Times-ի ծանուցում, Յունիս 11, 1916, էջ՝ 11Սփինալի կը հնարէ յարակից լողազգեստըԼողազգեստի ճարտարարուեստըԱնգլիոյ Թագուհին Վիքթորիային Ծովու լոգանքի մեքենանՖրանսայի լողաւազաններուն մէջ, միմիայն սեղմ լողազգեստներJane Austen Ընկերութիւն, Աւստրալիա․ Ճէյն Օստընի ծովու լոգանքի փորձառութիւնը․ 18-րդ դար - հրտ․՝ 14-5-2013Պիքինիին պատմութիւնը Լողազգեստներու քաղոցՆայիրի բառարան - լողազգեստ
 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 
 Ֆրանսայի հեծելարշաւ
 Քոքօ Շանել
 Անեթ Քելըրման 
 Պիքինի
 Կիներու եւ տղամարդոց string լողազգեստը
  Ուիլիըմ Հելթ
 Ծովու լեգանքի մեքենայ
 Ծովու լոգանքի տնակ
 Աւստրալիոյ Սիտնի քաղաքի «Լողազգեստի Ցոյցը»
Ստորոգութիւն:Զգեստներ