Արտեմ Միկոյեան

Արտեմ  Միկոյեան (Անուշաւան, ), օդանաւերու նշանաւոր նախագծող, «ՄԻԿ» ռազմական օդանաւերու ստեղծող։

 Կենսագրական գիծեր 
Ծնած է 1905-ին, Լոռիի Սանահին գիւղը։ Տարրական կրթութիւնը ստանալէ ետք գիւղական դպրոցին եւ ապա՝ Թիֆլիսի մէջ, Ռոստովի մէջ գործի անցած է իբրեւ մեքենագործ, եւ 1924-1928-ին աշխատած է Մոսկուայի «Տինամօ» գործարանին մէջ՝ զինուորական ծառայութիւնը ընելէ առաջ։

1931-ին մտած է օդուժի «Ժուկովսկի» ակադեմիան, ուր նախագծած է իր առաջին օդանաւը։

1937-ին շրջանաւարտ ըլլալէ ետք, աշխատած է Նիկոլայ Պոլիկարպովի հետ, իսկ յետոյ օդանաւային նախագծումի նոր գրասենեակի մը տնօրէն նշանակուած՝ Դեկտեմբեր 1939-ին։ 1941ին  Միկոյեան շահած է առաջինը իր վեց «Ստալին» մրցանակներէն։

Յետպատերազմեն առաջին նախագիծերը հիմնուած էին գերմանական գրաւուած ռազմական օդանաւերու եւ Մեծն Բրիտանիոյ ու Միացեալ Նահանգներու հայթայթած տեղեկութիւններու վրայ։ Արտադրուած առաջին բնորդը 1946ի «ՄԻԿ-9»ն էր։ I-270 նախատիպը, որ հիմնուած էր գերմանական գաղափարներու ու բրիտանական շարժիչի մը վրայ, դարձաւ «MiG-15»ը։ Հակառակ խառն ծագումին, վերջինը գերազանց օդանաւ մը դարձած է եւ հիմքը՝ ապագայ ռազմական օդանաւերու։ 1953ին, «ՄԻԿ-17»ը ձայնի արագութիւնը նուաճած, իսկ այնուհետեւ «ՄԻԿ-19»ը առաջին զանգուածային արտադրութեամբ խորհրդային գերձայնային ռազմական օդանաւը եղած է ։

1952էն սկսեալ,  Միկոյեան նաեւ նախագծած է հրթիռային համակարգեր իր օդանաւերուն, յատկապէս հռչակաւոր «ՄԻԿ-21»ին համար։ Ան շարունակած է բարձր արդիւնաւէտութիւն ունեցող օդանաւեր արտադրել 1950-1960ական թուականներուն, ներառեալ ամենէն արագ ու ամենաբարձր թռչող «ՄԻԿ-25»ը»։ Անոր օդանաւերը 55 մրցանիշ կոտրած են։ Ի մասնաւորի՝ «ՄԻԿ-15»ը եւ «ՄԻԿ-29»ը արագութեան եւ բարձրութեան մրցանիշեր պահած են երկար ժամանակ։ «ՄԻԿ-15» յատկապէս նշանաւոր դեր խաղացած է Քորէայի պատերազմին (1950-1953)։

Կաթուածահար ըլլալէ ետք 1969-ին, Արտեմ  Միկոյեան մահացած է 9 Դեկտեմբեր, 1970-ին ու թաղուած՝ Նովոտեվիչի գերեզմանատունը (Մոսկուա)։ Նախագծման գրասենեակի անունը փոխուած է անոր մահէն ետք, կոչուելով պարզապէս «Միկոյեան», որ շարունակած է արտադրել «ՄԻԿ» օդանաւերը։

Միկոյեանի անունը Սան Տիէկոյի (ԱՄՆ) օդի եւ անջրպետի թանգարանի միջազգային հռչակաւոր մարդոց սրահը ընդունուած է 1996-ին։

Հայաստանի մէջ շարք մը վայրերու մէջ կը յիշատակուի ան.՝ Երեւանի երկրորդական վարժարան մը եւ կոթող մը՝ «Էրեբունի» օդակայանին մէջ, Կիւմրիի զինուորական միաւորում մը, Սանահինի  Միկոյեան եղբայրներուն նուիրուած թանգարանին մէջ կոթող մը եւ նոյն քաղաքին մէջ առանձին յուշարձան մը։

 Մրցանակնեչ 
Միկոյեան շահած է վեց «Ստալին» մրցանակներ՝ 1941-ին, 1947-ին, 1948-ին, 1949-ին, 1952-ին եւ 1953-ին։

 Պատուոյ կոչումներ 
Միկոյեան երկու անգամ ստացած է «Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս»ի պատուոյ կոչումը եւ խորհրդային Գերագոյն Խորհուրդի վեց անգամ անդամակցած։ 

 Շքանշաններ 

 Լենինի շքանշան (վեց անգամ),
 Կարմիր դրօշի շքանշան,
 Հայրենական պատերազմի շքանշան,
 Կարմիր Աստղի շքանշան (երկու անգամ),
 Լենինի անուան մրցանակ (1962)։

 Պատկերասրահ 

 Ծանօթագրութիւններ