Էքադոպետոս տաճար

Էքադոփետոս կամ՝ Հեքադոպետոս, յուն․՝ Εκατόμπεδος ։ Ք․ա․ 6-րդ դարուն Աթէնքի Աքրոփոլի ժայռին բնակավայրին մէջ Աթինա աստուածուհիին նուիրուած տորիան փերիփթերոս* ոճով տաճար։ Ըստ հնագէտներուն, հետագային անոր աւերակներուն վրայ կը կառուցուի Փարթենոնաս տաճարը։
ձախից|մինի|165x165փքս|Փերիփթերոս․ տաճար մը սիւներով շրջապատուած 
* Փերիփթերոս․ տաճար մը սիւներով շրջապատուած 

 Անուանում 
Տաճարը Էքադոպետոս կը կոչուի, որովհետեւ 100 ատտիկեան ոտք երկարութիւն ունէր․ (հին յ/րէն․՝ ἑκατόν=հարիւր, πούς=ոտք)։ 

 Նկարագրութիւն 
Տաճարը լիովին կառուցուած էր ծակոտ կրաքարէ։ Գունազարդարուած էր եւ նուիրուած՝ Աթինա աստուածուհիին։ Փրկուած են միայն մոյթերուն յենարաններուն աւերակները։

 Ոճ 
Տաճարին ոճը նախախայիքի շրջանին կը պատկանի։ Ճակտոցներուն պատկերացումները մասամբ պատմողական են, քանի կ՛ընդգրկեն մարդկային եւ կիսամարդկային տիպարներ եւ անասուններ, որոնք շարքով են եւ կամ կը կրկնուին։ Այս ոճին այժմ կը հանդիպինք յոյն կաւագործներուն աշխատանքներուն մէջ։ Մարդոց պատկերացումները կը յատկանշուին ախոյեան ժպիտով։ 

 Ճակտոցները հետեւեալ մանրամասնութիւնները կը պատկերացնեն․- 
մինի|Արեւմտեան ճակտոցին ուրուագիծը վերակառուցման ընթացքին․ Իրաքլիսին եւ Զեւսին յաղթանակները - Աքրոփոլիին թանգարան
Արեւմտեան. մէկ կողմը Իրաքլիս Թրիթօնասին կը յաղթէ եւ ձախին, Տիաս (Զեւս) աստուծոյ յաղթանակը եռամարմին Թիֆօնասին դէմ:

Արեւելեան․ կը պատկերացնէ երկու օձերու միջեւ նստած երեք աստուածներ․ Աթինա, Տիա եւ ուրիշ աստուած մը։ Օձերը տաճարին պահակներն են։

Տաճարը կը յատկանշէ անոր շուրջ բոլոր գօտեքանդակը, որ կը պատկերացնէր բուսական եւ կենդանական տուեալներ․ ծաղիկներ, ժորիներ, թռչող թռչուններ, արծիւներ եւ արագիլներ։

 Պատմական 
Ք․ա․ 6-րդ դարէն Աթինա Փոլիատա տաճարին (տես Աքրոփոլի (Աթէնք)) աւերակներուն վրայ կը սկսին կառուցուիլ Աթենացիներուն սրբավայրերը։ 

էքադոփետոս տաճարը կը կառուցուի Ք․ա․ 6-րդ դարուն կէսերուն (570–550) Փեսիսդրադոսին իշխանութեան շրջանին։ Ք․ա․ 490 երբ Մարաթոնայի ճակատամարտին Աթէնք պարսիկներուն կը յաղթէ, տաճարը կը քակուի, որպէսզի անոր տեղը կառուցուի նոր տաճար մը, ծանօթ իբրեւ Նախափարթենոնաս։ Սակայն տաճարը՝ կառուցման ընթացքին Ք․ա․ 480, պարսիկներէն կը քանդուի։ Աւելի ետք, անոր տեղը կը կառուցուի Փարթենոնաս տաճարը։   

Պատմութեան ընթացքին անոր հետքերը կը կորսուին։ Սակայն շնորհիւ հնագիտական պեղումներուն եւ ուսումնասիրութիւններուն կը յայտնուի տաճարին գոյութիւնը՝ իբրեւ ուրոյն վեցասիւն «փերիփդերոս» տորիան ոճով (ախայիքի կամ ախայեան շրջան) տաճար 46 մ․ քարեզրով, որ կը գտնուէր Փարթենոնաս տաճարին տեղը։ 

 Պատկերասրահ  

 Աթէնքի պարսպաւոր պատերը, Ioanna Venieri, հնագէտ  Պրիտանական հանրագիտարան, Փեսիսդրադոս Էքադոփեդոսին ճակտոցը․ Աքրոփոլիի Թանգարան Εθνος օրաթերթ - Հոլանտացի հնագէտ՝ «Փարթենոնասը ծանօթ է սխալ անունով», 18-12-2019,  Յունաստանի մշակոյթի նախարարութիւն – Էքադոփետոս, պատմական «Փարթենոնասին գաղտնիքները», Նիքոլաոս Գ․ Մուցոփուլոս, Κωδ. Πολιτείας: 2640-0937 Բառգիրք – Էքադոփետոս 
 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 
 Էքադոփետոսի տաճարը
Ստորոգութիւն:Տաճարներ
Ստորոգութիւն:Տաճարներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հեթանոսական Տաճարներ
Ստորոգութիւն:Հին յունական տաճարներ
Ստորոգութիւն:Յունաստանի տաճարներ
Ստորոգութիւն:Յունաստան
Ստորոգութիւն:Եւրոպա