Մերի Փոփինզ(ժապաւէն, 1964)

Մերի Փոփինզ (անգլ․՝ Mary Poppins), Ուոլթ Տիզնի ընկերութեան կողմէ 1964-ին արտադրուած երեւակայական երաժշտական ժապաւէն, հիմնուած Փամելա Լինտոն Թրավըրսի «Մերի Փոփինզ» մանկապատանեկան պատմութիւններուն շարքին: Բեմադրիչն է՝ Ռոպըրթ Սթիվընսըն։ Ժապաւէնին երաժշտութեան ու երգերուն հեղինակներն են Շըրմեն եղբայրները, իսկ թատրերգութեան՝ Պիլ Ուոլշ եւ Տոն Տանկրատի: 

Օսքար Մրցանակի (Ամերիկայի Ակադեմիոյ), 37-րդ մրցանակներու բաշխման կը ներկայանայ 13 թեկնածութեամբ եւ կ'արժանանայ անոնցմէ հինգին․ լաւագոյն դերասանուհի՝ Ճիւլի Անտրիուս, նորարար երաժշտութիւն՝ «Չիմ -Չիմ- Չերի» երգhttps://www.youtube.com/watch?v=kG6O4N3wxf8, երաժշտութեան աշխատասիրութիւն (նորարար յօրինում)՝ Ռիչըրտ Շըրմեն եւ Ռոպերթ Շըրմեն, ժապաւէնի սարքաւորում՝ Քոթըն Ուորպըրթըն եւ տեսողական գործադրում՝ Փիթըր Էլենշօ, Իւսթըս Լայսեթ եւ Համիլթոն Լըսքա։

 Ժապաւէնին մասին հակիրճ տեղեկութիւններ 
մինի|Պըրթ, Լոնտոնի տանիքներուն վրայ․․․
Ժապաւէնը լրիւ նկարահանուած է Ուոլթ Տիզնի Ընկերութեան տարածուն արուեստանոցին մէջ (Walt Disney Studios Burbank), ծանօթ նաեւ իբրեւ՝ Ուոլթ Տիզնի Պըրպանք Արուեստանոցներ։ Գործածուած են Լոնտոնի շրջակայքի տեսարաններու նկարչութիւններ։ 

Առաջին անգամ ֆիլմը կը ցուցադրուի Լոս Անճելըսի մէջ, 27 Օգոստոս 1964-ին, մեծ յաջողութեամբ։  
ձախից|մինի|Քոլոնեալ շարժապատկերի սրահին որմազդը, 1965
Մերի Փոփինզ ժապաւէնը կը նկատուի Ուոլթ Տիզնիի լաւագոյն արտադրութիւններէն եւ անոր միակ ժապաւէնն է, որ իր ողջ կեանքին ընթացքին արժանացած է «Լաւագոյն Ժապաւէն» մրցանակին։

2013-ին ԱՄՆ Ծերակոյտին հովանաւորութեան տակ գործող Ազգային Գրադարան Հիմնարկը (Library of Congress, LC) «Մերի Փոփինզ» ժապաւէնը ընտրած է իբրեւ մշակութային, պատմական եւ գեղագիտական արժէք ունեցող եւ պահպանման ենթակայ՝ ԱՄՆ «Ազգային Ժապաւէններու Արձանագրութեան» ցուցակին (National Film Registry, NFR) համար։ 

մինի|Ժապաւէնին նշանաւոր շուտասելուկը՝ «Սուփերքալիֆրաճիլիստիքեքսփիալիտոշիուս»:
Ժապաւէնին արտադրութեան պատմութեան շուրջ կենսավաւերագրական թատերախաղ մը կը ներկայացուի՝ 20 Հոկտեմբեր 2013-ին, իսկ «Մերի Փոփինզ կը վերադառնայ» պիտակին տակ ժապաւէններու շարքը առաջին անգամ հանրութեան կը ներկայացուի 19 Դեկտեմբեր 2018-ին։

Պատմութեան անցած է նշանաւոր շուտասելուկը՝ Սուփըրքալիֆրաճիլիստիքեքսփիալիտոշիուս։ 

 Ժապաւէնին նիւթը 
մինի|Մերի Փոփինզ․․ երկինքէն կ'իջնէ․․
Ժապաւէնը մեզ կը տանի Եդուարդեան (Եդուարդ Է․ թագաւորութեան շրջան, 1901- 1910) Լոնտոն՝ 1910-ի գարնան։ Չերի Թրի Լէյն փողոցին թիւ 17 տան մէջ կը բնակի Պանքս ընտանիքը․ պարոն Ճորճ Պանքս, կողակիցը՝ Ուինիֆըրտ եւ երկու զաւակները։ Ճորճ  եւ Ուինիֆըրտ իրենց գործերով շատ զբաղած ըլլալուն պատճառով, ժամանակ չունին իրենց երկու զաւակներուն հետ զբաղելու։ Պարոն Ճորճ դրամատան մէջ կ'աշխատի, իսկ տիկին Ուինֆրըտ կիներու քուէարկութեան իրաւունքին պահանջներու շարժման (Սիւֆռաժեթ - suffragettes) մաս կը կազմէ։ Բազմազբաղ զոյգը, զաւակներուն խնամքը կը վստահի մանկապահներու, որոնք չդիմանալով երկու փոքրերուն «անկարգութիւններուն», կարճ ժամանակէ մը ետք կը մեկնին։
ձախից|մինի|Ճէյն (Քարեն Տոթրիս) եւ Մայքլ (Մաթիու Կարպըր)
1910-ի գարնանային օր մը, երբ Ճորճ տուն կը վերադառնայ, կողակիցը իրեն կը տեղեկացնէ, թէ մանկապահ Քեթի տունէն մեկնած է, որովհետեւ իրենց զաւակները՝ Ճէյն եւ Մայքլ, անոր հսկողութենէն փախած, տունէն դուրս ելած են։ Մանկապահը իր մեկնումը կը պատճառաբանէ հետեւեալ խօսքով. «Այս շաբթուան մէջ չորրորդ անգամն է»։  
մինի|Ժապաւէնին վերջաւորութեան․․ պարոն Պանքս եւս թռուցիկ պիտի թռցնէ․․․
Փոքրիկները կը ցանկան իրենց նոր մանկապահը խստադէմ ու խստապահանջ չըլլայ, այլ՝ ժպտերես, ուրախ ու  իրենց հետ վարուի այնպէս ինչպէս իրենք անոր զաւակները ըլլան։ Սակայն իրենց հայրը՝ պարոն Ճորճ, կը պնդէ թէ խստապահանջ մանկապահն է, որ առաքելութիւնը ճիշդ պիտի կատարէ ու «Թայմզ» պարբերաթերթին մէջ մանկապահի ծանուցում մը կը հրապարակէ։ Յաջորդ օրն արդէն, Պանքս ընտանիքին տան մուտքին մանկապահներ, շարքով կանգնած կը սպասեն հարցազրոյցէ անցնելու։ Յանկարծ ուժեղ քամի մը կը փչէ եւ զանոնք հեռուները կը քշէ։ Միաժամանակ երկինքէն, կախարդական հովանոցին օգնութեամբ, Մերի Փոփինզ տան առջեւ կ'իջնէ։ Ան պատշաճ  ձեւով կը վարուի պարոն Պանքսին հետ, շեշտելով թէ մէկ շաբթուան համար պիտի մնայ ընտանիքին հետ, ապա ընտանիքին անդամները պիտի որոշեն եթէ ինք յարմար է մանկապահի գործին համար։  

Փորձառական մէկ շաբթուան ընթացքին, Մայքլին եւ Ճէյնին առջեւ կը բացուի կախարդական աշխարհ մը, ուր իրենք են դերակատարները։ Ժապաւէնին երազկոտ ճամբորդութիւններուն իրենց կ'ընկերակցին Մերի Փոփինզ եւ ծխնելոյզ մաքրողը՝ Պըրթ (դերասան՝ Տիք Վան Տայք)։

 Մրցանակներ 
ՄրցանակներՄրցանակՄրցանակաբաշխումի թուականՏեսակԱնուանեալ/ներԱրդիւնքՕսքար Մրցանակ5 Ապրիլ 1965Լաւագոյն ժապաւէնՈւոլթ Տիզնի եւ  Պիլ Ուոլշ (բեմադրիչ)ԹեկնածութիւնԼաւագոյն բեմադրիչՌոպերթ ՍթիվընսընԹեկնածութիւնԼաւագոյն դերասանուհիՃիւլի ԱնտրիուսՄրցանակակիրԼաւագոյն թատրերգութիւնՊիլ Ուոլշ եւ Տոն ՏանկրատիԹեկնածութիւնԳեղարուեստական Լաւագոյն Բեմադրութիւն - ԳունաւորՔարոլ Քլարք, Ուիլիամ Թանթքի, Էմիլի Քիւրի եւ Հօ ՔոսմանԹեկնածութիւնԼաւագոյն շարժանկարչութիւն - ԳունաւորԷտուըրտ Քոլման (շարժանկարիչ)ԹեկնածութիւնԶգեստի լաւագոյն գծագրում - ԳունաւորԹոնի ՈւալթընԹեկնածութիւնԺապաւէնի լաւագոյն սարքաւորումՔոթըն ՈւորպըրթընՄրցանակակիրԼաւագոյն նորարար Երաժշտութիւն (յօրինում)Ռիչըրտ Շըրմեն եւ Ռոպըրթ ՇըրմենՄրցանակակիրԵրաժշտութեան Լաւագոյն Պատշաճեցում  կամ ԳործածութիւնԻրուին ՔոսթալԹեկնածութիւնԼաւագոյն նորարար երգ«Չիմ – Չիմ – Չերի» – Ռիչըրտ Շըրմեն եւ Ռոպըրթ ՇըրմենՄրցանակակիրԼաւագոյն ձայնահնչիւնՌոպերթ Օ՛ ՔուքԹեկնածութիւնՏեսողական Լաւագոյն ԳործադրումՓիթըր Էլենշօ, Իւսթըս Լայսեթ եւ Համիլթոն ԼըսքաՄրցանակակիրԲրիտանական Ժապաւէնի Ակադեմիոյ մրցանակներ1965Ամէնէն յուսալից նոր դերասաններ՝ ժապաւէնին Ա․ դերին մէջ BAFTAՃիւլի ԱնտրիուսՄրցանակակիրԱմերիկայի Բեմադրիչներու Արուեստակցութիւն1965 (17-րդ մրցանակ)Շարժանկարի (Motion Pictures) բնագաւառէն ներս Տեսչական Կատարումի ՅաջողութիւնՌոպըրթ ՍթիվընսընԹեկնածութիւնՈսկեայ Գունդ մրցանակ22-րդ մրցանակաբաշխում, 8 Փետրուար 1965«Ոսկեայ Գունդ մրցանակ» Լաւագոյն Շարժանկարին համարԹեկնածութիւն«Ոսկեայ Գունդ մրցանակ» Լաւագոյն Դերասանի համարՏիք Վան ՏայքԹեկնածութիւն«Ոսկեայ Գունդ մրցանակ» Լաւագոյն Դերասանուհիի համարՃիւլի ԱնտրիուսՄրցանակակիր«Ոսկեայ Գունդ մրցանակ» Լաւագոյն Նորարար Երաժշտութեան համարՌիչըրտ Մ․ Շըրմեն եւ Ռոպըրթ Պ․ ՇըրմենԹեկնածութիւնԿրամի մրցանակներ7-րդ մրցանակաբաշխութիւն, 13 Ապրիլ 1965]]Կրամի Մրցանակ Փոքրիկներու Լաւագոյն ՁայնապնակՌիչըրտ Մ․ Շըրմեն, Ռոպըրթ Պ․ Շըրմեն, Ճիւլի Անտրիուս, Տիք Վան Տայք, Կլինիս Ճոնս, Տէյվիտ Թոմիլսըն եւ Էտ ՈւինՄրցանակակիրԿրամի Մրցանակ Տեսողական Միջոցներու Նորարար Երաժշտութեան համարՌիչըրտ Մ․ Շըրմեն եւ Ռոպըրթ Պ․ ՇըրմենՄրցանակակիր«Նիու Եորքի Շարժանկարի Քննադատներու Ակումբ» Մրցանակներ23 Յունուար, 1965Լաւագոյն  ԴերասանուհիՃիւլի ԱնտրիուսԹեկնածութիւնԱմերիկայի Գրագէտներու Արուեստակցութեան Մրցանակներ1965Ամերիկեան Լաւագոյն երաժշտական ժապաւէնՊիլ Ուոլշ եւ Տոն ՏանկրատիՄրցանակակիր

 Ժապաւէնին երգացանկը 

 Մերի Փոփինզ (նախատիպ ձայնակցում) 
ՇարքՏիտղոսՄեկնաբանող/ներ1Բացում (Overture (Նուագարանային))Overture https://www.youtube.com/watch?v=-9012SGz-yY&list=RD-9012SGz-yY&start_radio=1Ռիչըրտ Շըրմեն եւ Ռոպըրթ Շըրմեն2Քուէարկող քոյր (Sister Suffragette)Sister Suffragette https://www.youtube.com/watch?v=Ds8cKgPdE6MԿլինիս ճոնզ3Կեանքը, զոր ես կը վարեմ (The Life I Lead)The Life I Lead https://www.youtube.com/watch?v=GLTJ8hrxlM0Տէյվիտ Թոմիլսըն4Կատարեալ Դայեակը (The Perfect Nanny)The Perfect Nanny https://www.youtube.com/watch?v=fNTzp9grp2QՔարեն Տոթրիս, Մաթիու Կարպըր5Մէկ դգալ շաքար (A Spoonful of Sugar)A Spoonful of Sugar https://www.youtube.com/watch?v=U8VHc49ZdP4Ճիւլի Անտրիուս6Մայթի նկարիչ (Pavement Artist)Pavement Artist https://www.youtube.com/watch?v=8Ja-gC-W5W4Տիք Վան Տայք7Ուրախ Արձակուրդ (Jolly Holiday)Jolly Holiday https://www.youtube.com/watch?v=p5D_6yjr2qcՃիւլի Անտրիուս, Տիք Վան Տայք8Սուփերքալիֆրաճիլիստիքեքսփիալիտոշիուս(Supercalifragilisticexpialidocious)Supercalifragilisticexpialidocious https://www.youtube.com/watch?v=uZNRzc3hWvE,․․Անտրէ Տրիւի ելոյթին ընթացքին https://www.youtube.com/watch?v=IWH3Hmsr5fMՃիւլի Անտրիուս, Տիք Վան Տայք9Արթուն մնա՛ (Stay Awake)Stay Awake https://www.youtube.com/watch?v=8yC_voMY6kYՃիւլի Անտրիուս10Կը սիրեմ ծիծաղիլ (I Love to Laugh)I Love to Laugh https://www.youtube.com/watch?v=pOMqqI-kzHYՏիք Վան Տայք, Ճիւլի Անտրիուս11Անգլիական դրամատուն (A British Bank)A British Bank https://www.youtube.com/watch?v=WDbOK_fDu9YՏէյվիտ Թոմիլսըն, Ճիւլի Անտրիուս12Թռչունները կերակրէ՛ (Feed the Birds)Feed the Birds https://www.youtube.com/watch?v=XHrRxQVUFN4Ճիւլի Անտրիուս13Հաւատարմութիւն հաւատարմագրող Դրամատուն (Fidelity Fiduciary Bank)Fidelity Fiduciary Bank https://www.youtube.com/watch?v=XxyB29bDbBA"Navckid Keyd", Պանքըրս, Տէյվիտ Թոմիլսըն14Չիմ Չիմ Չերի (Chim Chim Cher-ee)Chim Chim Cher-ee https://www.youtube.com/watch?v=kG6O4N3wxf8Տիք Վան Տայք, Ճիւլի Անտրիուս, Քարէն Տոթրիս եւ Մաթիու Կարպըր15Քայլ ժամանակին հետ (Step in Time)Step in Time https://www.youtube.com/watch?v=YSCdFVc6DoYՏիք Վան Տայք եւ ժապաւէնին դերասանները16Մարդ երազներ ունի (A Man Has Dreams)A Man Has Dreams https://www.youtube.com/watch?v=LOVqb7qMSogՏէյվիտ Թոմիլսըն, Տիք Վան Տայք17Եկէ՛ք օդապարիկ թռցնենք (Let's Go Fly a Kite)Let's Go Fly a Kite https://www.youtube.com/watch?v=BA-g8YYPKVoՏէյվիտ Թոմիլսըն, Տիք Վան Տայք, Տը Լոնտոնիրս

Մերի Փոփինս ժապաւէնին ազդը «Օսքար»ի մրցանակիրներ Հոլիղուտ ժապաւէն՝ 1963-1976․ Զարգացման եւ հակազդութիւններու տարիներ Մերի Փոփինս Մերի Փոփինս ժապաւէնի մասին Ամերիկեան Ծերակոյտը կը յայտարարէ  2013 Ազգային Ժապաւէնի Ցուցակը, 18 Դեկտեմբեր, 2013 – Միքայէլ Օ՛Սսալիվան Մերի Փոփինս կը վերադառնայ․․  Թայմ – Եթէ հովանոց ունիս․ պիտի ճամբորդես․․․ 

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 

 Ռոպըրթ Սթիվընսըն
 Շըրմեն եղբայրներ
 Պիլ Ուոլշ
 Տոն Տանկրատի
 «Մերի Փոփինզ» մանկապատանեկան գիրքերու շարք
 Փամելա Լինտոն Թրավերս 
 Ուոլթ Տիզնի Ընկերութեան Աշխատանոց
 Չիմ Չիմ Չերի․ Մերի Փոփինզ ժապաւէնին Օսքարի մրցանակակիր երգը
 ԱՄՆ Ծերակոյտի Գրադարան
 Ճիւլի Անտրիուս
 Ուոլթ Տիզնի
 Տիք Վան Տայք
 Եդուարդեան շրջան

Ստորոգութիւն:Ժապաւէններ
Ստորոգութիւն:Երաժշտական ժապաւէններ
Ստորոգութիւն:Երեւայական ժապաւէններ
Ստորոգութիւն:1964-ի ժապաւէններ
Ստորոգութիւն:Օսքարակիր ժապաւէններ
Ստորոգութիւն:Ամերիկեան ժապաւէներ