Թոմաս Նասթ

Թոմաս Նասթ (անգլ.՝ Thomas Nast, 27 Սեպտեմբեր  1840 Dictionary of Artists, Լանտաու, Պաւարիայի թագաւորութիւն - 7 Դեկտեմբեր 1902 Thomas Nast, Կուայաքիլ, Էքուատոր), գերմանական ծագմամբ ամերիկացի ծաղրանկարիչ, կը համարուի ամերիկեան քաղաքական նկարչութեան ժանրի հիմնադիրը։

 Գրականութիւն 
Նասթը ծնած է գերմանական Լանտաու քաղաքը (Ռայնլանդ Պֆալց) պաւարական ռազմական տրոմբոնիստի ընտանիքի մէջ, որ իր ազատական հայեացքներուն պատճառով հակասութեան մէջ մտեր է Գերմանիոյ պետական իշխանութիւններուն հետ եւ 1846 թուականին արձանագրուեր է ֆրանսական զօրաշարժի կամ ռազմափորձին, իսկ աւելի ուշ՝ ամերիկեան նաւի մէջ։ Թոմասը՝ իր  կինն ու որդին  ուղարկեր է Նիւ Եորք, ուր 1849-ին ժամաներ է նաեւ ինքը։ Թոմաս Նասթի հսկայական հետաքրքրութիւնը նկարչութեան նկատմամբ դրսեւորուեր է արդէն վաղ տարիքին եւ ան մէկ տարիով արձանագրուեր է Ալֆրետ Ֆրետրիքսի եւ Թէոտոր Քաուֆմանի տաղաւարին եւ գծագրութեան ազգային ակադեմիայի դպրոցին մէջ։ Դպրոցէն յետոյ 15 տարեկանին Նասթը սկսեր է աշխատիլ Ֆրենք Լեսլիի պատկերազարդ թերթին մէջ, իսկ 3 տարի անց՝ Harper's Weekly շաբաթաթերթին։

 Ասպարէզ
Նասթը աշխատեր է «Harper's weekly» շաբաթերթին 1859-1860 եւ 1862-1886 թուականներուն։ Ընդմիջման ընթացքին ան մեկներ է Լոնտոն, որպէսզի նկարագրէ այն ժամանակուայ հիմնական մարզական իրադարձութիւնը՝ ամերիկացի Ճոն Հենանի եւ անգլիացի Թոմաս Սոյերի միջեւ բռնցքամարտի մենամարտը։ Քանի մը ամիս անց ան, աշխատելով The Illustrated London News-ի մէջ, մեկներ է Ճուզեփփէ Կարիպալտիի մօտ՝ Իտալիա, ուր ան նկարեր եւ ռազմական արշաւի մասին յօդուածներ գրեր է։ 1861 թուականին Նասթի ամուսնացաւ Սարա Էտուարտսի հետ։ Շուտով վերադարձաւ ԱՄՆ։

1862 թուականին յայտնուեցաւ առաջին «Խաղաղութիւն» ծաղրանկարը՝ ուղղուած քաղաքացիական պատերազմի ընդդիմախօսներուն դէմ։ Իր ծաղրանկարները քաղաքացիական պատերազմի եւ յետագայ վերակառուցման ժամանակ հրապարակուեր են «Harper's weekly» շաբաթաթերթին մէջ։ Ան սահմանի եւ հարաւի նահանգներուն մէջ մարտերու դաշտեր կը նկարէր։ Նկարները գրաւեր են հանրութեան այնպիսի մեծ ուշադրութիւնը, որ Աբրահամ Լինքոլնը Նասթը անուաներ է «մեր լաւագոյն հաւաքագրող սերժանտը»: Աւելի ուշ Նասթը ընդդիմացեր է նախագահ Էնտրիւ Ճոնսոնին եւ անոր վերակառուցման քաղաքականութեան։

 Ստեղծագործութիւն 
Ընդհանուր առմամբ, Նասթը իր քաղաքական նկարներուն մէջ կ'աջակցէր ամերիկացի հնդիկներուն, չինացի ներգաղթեալներուն եւ կը պաշտպանէր ստրկատիրութեան արգելքը։Յետագային ան զբաղուեցաւ Քու-Քլուքս-Քլան տարանջատման եւ բռնութեան թեմաներով: «Աւելի վատ, քան ստրկութիւնը» նկարներէն մէկուն մէջ Նասթը պատկերած է յուսահատ սեւամորթ ընտանիքը, որուն տունը այրեր է եւ Քու-Քլուքս-Քլանի եւ Սպիտակ լիկայի երկու անդամները, որոնք կը շնորհաւորեն զիրար: Նասթի նկարներուն հիմնական նիւթը յաճախ կ'ուղեկցուէր բազմաթիւ մանրամասն լրացուցիչ երկրորդական նիւթերով: Կիրակնօրեայ նկարները կարող էին մատուցել զուարճանքի ժամերը՝ ուժեղ ընկերական եւ դիւրաբարոյ բնաբանով։
Իր յայտնի ծաղրանկարը Նիւ Եորքի դեմոկրատներու «Թասմանիական վագրը» յետագային բազմիցս օգտագործուեր է այլ ծաղրանկարիչներու կողմէ երկար ժամանակ։ Բացի այդ, Նասթը ամերիկեան ծաղրանկարի գործածութեան մէջ մտցուցեր Է Ուիլիըմ Շէյքսփիրի ստեղծագործութիւններու արդիական տեսարաններու օգտագործումը, քաղաքական նպատակներով։

Նասթը առաջինն էր որ ներկայացուց փիղի կերպարը, որպէս Հանրապետական ​​կուսակցութեան խորհրդանիշJennifer J. Rodibaugh  "Cartoonery, " American Heritage, Spring/Summer 2008. եւ նաեւ ժողովրդականացուց աւանակի կերպարը, որպէս ժողովրդավարական կուսակցութեան խորհրդանիշ, հակառակ անոր  որ յայտնի է 1837 թուականէնDonal A. Voorhees, The Book of Totally Useless Information, 1998; pp. 14-15.։ Այս թեմայով ամէնայայտնի ծաղրանկարներէն մէկը «Խուճապի երրորդ ժամկէտ» աշխատանքն է։ Ծաղրանկարը յայտնուեր է այն բանէն երեք օր անց, երբ դեմոկրատները քաղաքացիական պատերազմէն յետոյ առաջին անգամ մեծամասնութիւն նուաճեր են ներկայացուցիչներու պալատին մէջ: Հանրապետականներու կողմնակից Նասթը ծաղրեր է իր վախցած կուսակիցները, զանոնք պատկերելով փիղի տեսքով, որ փախուստով կը փրկուի միւս կենդանիներուն հետ առիւծի մորթէն։ Ծաղրանկարին մէջ աւանակի դերը վերապահուեր է «Նիւ Եորք Հերալտ» թերթին, որ գրեր է այն մասին, որ հանրապետական նախագահ զօրավար Ուլիսես Ս. Կրանթը ժամանակակից Կեսար է, որ կը ձգտի հասնիլ նախագահական երրորդ ժամկէտի: Կրանթն ինքը, ի դէպ, հիացած էր Նասթով եւ, յաղթանակ տանելով ընտրութիւններուն, յայտարարեց, որ նոյն այդ Նասթի աշխատանքները օգներ են իրենVinson, John C. Thomas Nast, Political Cartoonist.  Athens: University of Georgia Press, 1967.։

 Մահ 
1902 թուականին Թէոտոր Ռուզվելթը Նասթին Էքուատորի մէջ, Կուայաքիլի մէջ գլխաւոր հիւպատոս նշանակեր է։ Դեղին տենդի բռնկման ժամանակ Նասթը անձնուիրաբար օգներ է բազմաթիւ դիւանագիտական եւ գործարար առաքելութիւններուն խուսափիլ վարակէն։ Սակայն ինքը վարակուեր է եւ մահացեր նոյն տարին։ Նասթի մարմինը տեղափոխուեր է ԱՄՆ եւ թաղուած՝ Նիւ Եորքի Պրոնքս քաղաքի Վուտլոն գերեզմանատունը։

 Թոմաս Նասթի Մրցանակ (Thomas Nast Award) 
1968 թուականէն ի վեր, «Օվըրսիզ Փրես Քլապ»-ը (Overseas Press Club - OPC) ամէն տարի կը շնորհէ Թոմաս Նասթի Մրցանակը այն խմբագրական ծաղկանկարիչին, որ կը ստեղծէ «միջազգային հարցերու վերաբերեալ լաւագոյն ծաղկանկարները»։ Նախկին դափնեկիրներու շարքին են՝ Սայնի Ուիլքինսըն, Քեւըն (KAL) Քալահըր, Մայք Փիթըրզ, Քլէյ Պենեթ, Մայք Լաքովիչ, Թոմ Թոուլզ, Հերպըրթ Պլոք, Թոնի Օթ, Ճեֆ Մաքնելի, Տիք Լոքըր, Ճիմ Մորին, Ուորըն Քինկ, Թոմ Տարսի, Տոն Ռայթ եւ Փաթրիք Շափաթ։

2018 թուականի Դեկտեմբերին, OPC-ի կառավարիչներու խորհուրդը որոշեց հեռացնել Նասթի անունը մրցանակէն՝ նշելով, որ Նասթը «տգեղ կանխակալութիւն ցուցաբերած է ներգաղթեալներու, իռլանտացիներու եւ կաթողիկէներու հանդէպ»։ OPC-ի նախագահ Փանչօ Պեռնասքոնի յայտարարեց. «Երբ մեզի յայտնի դարձաւ, թէ ինչպէս որոշ խումբեր ու էթնիկական պատկանելութիւններ ներկայացուած են այնպիսի ձեւով մը, որ հարիր չէ այսօրուան լրագրողներու աշխատելաոճին եւ իրենց դերին մասին ունեցած պատկերացումներուն, մենք քուէարկեցինք անոր անունը մրցանակէն հեռացնելու օգտին»։

 Թոմաս Նասթի Մրցանակ (Thomas Nast Prize) 
Խմբագրական ծաղկանկարչութեան համար սահմանուած Թոմաս Նասթի Մրցանակը կը շնորհուի «Թոմաս Նասթ Հիմնադրամին» կողմէ (որ կը գտնուի Նասթի ծննդավայրին մէջ՝ Լանտաու, Գերմանիա)՝ սկսեալ 1978 թուականէն, երբ առաջին անգամ տրուեցաւ Ճեֆ Մաքնելիին։ Մրցանակը պարբերաբար կը շնորհուի մէկ գերմանացի եւ մէկ հիւսիսամերիկացի ծաղկանկարիչի։ Յաղթողները կը ստանան 1,300 Եւրօ, ճամբորդութիւն դէպի Լանտաու եւ Թոմաս Նասթի մետալը։ Ամերիկեան խորհրդատու յանձնախումբին մաս կը կազմէ Նասթի սերունդէն՝ Թոմաս Նասթ Գ.-ն (Ֆորթ Ուորթ, Թեքսաս)։ Այս մրցանակի միւս դափնեկիրներէն են՝ Ճիմ Պորկման, Փոլ Սեփ, Փաթ Օլիֆանթ, Տէյվիտ Լեւին, Ճիմ Մորին եւ Թոնի Օթ։

 Ենթադրեալ կապը «Nasty» բառին հետ 
Սխալմամբ կը կարծուի, թէ անգլերէն «nasty» (տհաճ, գարշելի) բառը յառաջացած է Նասթի անունէն՝ անոր բազմաթիւ ծաղկանկարներուն ունեցած հեգնական շեշտադրումին պատճառով։ Իրականութեան մէջ, բառին ծագումը յստակ չէ, բայց այն հին է. գրաւոր ապացոյցները կը հասնին մինչեւ 1400-ական թուականները։ Հիմնական ստուգաբանական տեսութիւնները կը նշեն անոր ծագումը հին նորվեկերէնէն (Old Norse), հին ֆրանսերէնէն եւ/կամ որոշակի կապ մը հոլանտական եզրի մը հետ։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 
 ThomasNast.com 
 Thomas Nast Civil War Pictures
 Thomas Nast Caricatures of the Civil War, Reconstruction, Santa Claus, Napoleon, Catholicism, Boss Tweed, Tammany Hall and more.
 Cartoons of Thomas Nast: Reconstruction, Chinese Immigration, Native Americans, Gilded Era
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով