Պրայի Այբուբենը

մինի|աջից|240px|Պրայով գրուած գինիի շիշի պիտակ։
մինի|աջից|240px|Լուի Պրայի կիսանդրին, իր ծննդավայրին մէջ։
Պրայի Այբուբենը, () տեսողութեան հարցեր ունեցող մարդոց համար նախատեսուած ուռուցիկ-կէտային համակարգ մըն է, որ 1824-ին ստեղծած է ֆրանսացի Լուի Պրայ ()` 15 տարեկանին։ Լուի Պրայ կօշկակարի զաւակ էր եւ տեսողութիւնը կորսնցուցած էր երեք տարեկանին։

 Գրութեան Եղանակը 
Պրայի գիրերը պատկերելու համար կը կիրարկուին վեց կէտանի բջիջներ։

Կէտերուն ուռուցիկութիւն կը տրուի թուղթին հակառակ կողմէն։ 0,5 մմ բարձրութիւնը շօշափելով, կարելի է կէտերը զգալ։ Կէտերուն հեռաւորութիւնը շուրջ 2,5 մմ է, բջիջներունը` հորիզոնական ուղղութեամբ՝ 3,75, ուղղաձիգ ուղղութեամբ՝ 5 մմ։

 Լատինական Տառեր 

 Առաջին a-j տասը տառերը կը պատկերեն վերին չորս կէտերու միջոցով (նշուած են սեւ գոյնով)։
 Երկրորդ շարքի k-t տառերուն երկրորդ տասնեակն է, որոնք կը ստացուին համապատասխան բջիջին ներսը՝ մէկական կէտ (նշուած են կարմիր գոյնով) աւելցնելով։
 Երրորդ շարքի առաջին u-y հինգ տառերը կը ստացուին առաջին շարքի համապատասխան բջիջներուն մէջ՝ վարէն երկուքական կէտ (նշուած են կանաչ գոյնով) աւելցնելով։
 w-ն կը ստացուի բջիջի երրորդ տողին աջէն մէկ կէտ (նշուած է բոսոր գոյնով) աւելցնելով։

+10 թուանշանի միջոցով 26 լատինական տառերու ստացումը40px40px40px40px40px40px40px40px40px40pxa/1b/2c/3d/4e/5f/6g/7h/8i/9j/040px40px40px40px40px40px40px40px40px40pxklmnopqrst40px40px40px40px40px 40pxuvxyzw
Աւանդական վեցկէտանի Պրայը ունի 26=64 տարբեր նշաններ։ Անոնք օգտագործելով կը ստացուին ինչպէս տարբեր այբուբեններու տառերը, այնպէս ալ թուանշանները, կէտադրական նշանները. անգլերէնին մէջ նաեւ՝ առանձին բառեր եւ տառերու համադրութիւններ։
 Հայկական Այբուբենին Տառերը 
  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48pxԹուանշաններ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0   Հայերէն  Ա  Պ  Ջ  Տ  Է  Ֆ  Կ  Հ  Ի  Ճ  Անգլերէն  A  B  C  D  E  F  G  H  I  J    48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48pxՀայերէն  Ք  Լ  Մ  Ն  Օ  Բ  Գ  Ր  Ս  Թ  Ծ  ԺԱնգլերէն  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  st   48px  48px  48px  48px 48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  Հայերէն  Ը  Վ  Խ  Ե  Զ     Ց   Ձ  Անգլերէն  U  V  X  Y  Z  and  for  of  the  with    48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px   Հայերէն Չ Ղ Շ  Դ  Յ  Փ  Ռ   Ո  Ւ  Անգլերէն ch gh sh  th  wh  ed  er  ou  ow  W    48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px  48px Հայերէն   `  -  :        ՞       Անգլերէն  ,-aa- ;-bb-  ։-cc-  -dd-  en !-ff-  ()-gg- ?"  in  "  
 Պրայի Այբուբենին Գրամեքենան 
մինի

Պրայի Այբուբենին գրամեքենան վեց ստեղներով գրամեքենայ մըն է, որ առիթ կ'ընծայէ օգտագործողին գրելու պրէյլեան տառատեսակով, սովորական տպագիր էջի մը վրայ:

Առաջին պրէյլեան գրամեքենան, որ մեծ ընդունելութիւն գտած է, յօրինած է Ֆրենք Հէյվըն Հոլը (Իլինոյսի կոյրերու դպրոցի տեսուչ) եւ զայն հանրութեան ներկայացուցած՝ 1892-ինԳրամեքենային Պատմութիւնը:

 Յիշատակութիւն 
Ամէն տարի, 4 Յունուարին միջազգային մակարդակով կը նշուի Պրայի Այբուբենին համաշխարհային օրը՝ ի յիշատակ Լուի Պրայի ծննդեան եւ անոր կատարած ջանքերուն: Թէեւ միջոցառումը պետական ​​տօն չի համարուիր, սակայն 2019-էն սկսեալ ՄԱԿ-ի կողմէ ճանչցուած է իբրեւ տօնակատարութեան պաշտօնական օրՊրէյլի Միջազգային Օր։

 Ծանօթագրութիւններ