Սանթորինի (Թիրա)

ձախից|մինի|Ֆիրա
Սանթորինի, Թիրա կամ Սդրոկիլի, (յուն․՝ Σαντορίνη, Θήρα, Στρογγύλη), Էգէական ծովու հրաբխային կղզի, Քիքլատես, Իոսին հարաւը եւ Անաֆիին արեւմուտքը։  Փիրէայի նաւահանգիստէն հեռաւորութիւնը 128 ծովային մղոն է, իսկ 63 ծ․մ․՝ Կրետէէն։  Մայրաքաղաքն է Ֆիրա եւ մեծագոյն նաւահանգիստը Աթինիոս։  Բնակչութեան թիւն է 15 250։  Աշխարհի ամենածանօթ զբօսաշրջիկութեան կեդրոններէն է։

 Ընդհանուր տեղեկութիւններ 
ձախից|մինի|Էգէական ծովուն հրաբխային գօտին
Կղզին Էգէական ծովուն հրաբխային գօտիին կը պատկանի եւ բնորոշուած է իբրեւ աշխուժ հրաբուխ Միլոս եւ Նիսիրոս կղզիներուն ու Մեթանային հետ։ Սանթորինի, ինչպէս նաեւ Թիրասիա եւ Ասփրոնիսի կղզիները Սթրոկիլի հրաբխային կղզիին մնացորդացն են․ հետեւանք՝ Ք․Ա․1613-ին պատահած հրաբխային պայթումին որ պատճառ եղաւ Մինոասեան քաղաքակրթութեան կործանման։ 

 Ընդհանուր տեղեկութիւններ 

 Աշխարհագրութիւն 
մինի|Սանթորինի՝ աջին
Տարածութիւնն է 76,19 քլ․², իսկ շրջագիծն է 36 ծ․մ․։  Մակերեսը կազմուած է ընդհանրապէս չեչաքարէ․ իւրայատուկ' երկրագործութեան համար։  Սանթորինիին հարաւ-արեւելեան մասին կը գտնուի կղզիին բարձրագոյն գագաթը Փրոֆիթիս Իլիաս (567 մ․) համանուն վանքով, ԺԸ․ դար։ 

Ծոցերն են՝ Ամուտի կամ Այիոս Նիքոլաոս, Արմենիս, Մուզաքի, Ֆիրաս, Աթինիոս եւ Աքրոթիրի։
ձախից|մինի|հրաբուխին լաւան
Անջրդի, չոր, առանց լիճերու, գետերու կամ ձորերու կղզի է, սակայն հողը բարեբեր է ու կը նպաստէ որթատունկի, «ֆավա»յի եւ լոլիկի մշակման, որոնց համբաւը Յունաստանի սահմաններէն դուրս ելած է։  

 Հրաբուխի մասեր 
Սանթորինի ծանօթ է իր հրաբուխով, որուն վերջին պայթումը տեղի ունեցած է 1950-ին։  Հրաբուխին մասերն են՝ Փալէա Քամենի (46 - 47), Նէա Քամենի (1707 - 1711), ընդծովեայ Քոլումպօ աշխուժ հրաբուխը (1650) եւ Հրիստիան կղզեխումբը։  Սանթորինին, ինչպէս նաեւ Թիրասիա եւ Ասփրոնիսի կղզիները Սթրոկիլի հրաբխային կղզիին մնացորդացներն են։

 Թիրա քաղաքապետութիւն 
Սանթորինի, Թիրասիա, Ասփրոնիսի, Անիտրոս, Հրիստիանա կղզեխմբակը, Փալէա եւ Նէա Քամենի կը պատկանին Թիրա քաղաքապետութեան։  Մայրաքաղաքն է Թիրա։  Քաղաքապետութիւնը ունի երկու քաղաքապետական համայնքներ՝ Թիրա եւ Իա։ Թիրա քաղաքապետական համայնքը կ՛ընդգրկէ 12 տեղական համայնքներ՝ Աքրոթիրի, Էմպորիօ, Էփիսքոփի, Կոնիա, Էքսօ Կոնիա, Իմերովիղլի, Քարթերատոս, Մեղալոհարի, Մեսարիա, Փիրղոս Քալիսթիս, Թերա (վարչական կեդրոնը), Վոթոն եւ Վուրվուլոս։
ձախից|մինի|Ժայռափոր տուներ

 Ժայռափոր տուներ 
Կղզիին տարածքին (Իա, Ֆինիքեա, Վոթոնա, Քարթերատոս, Փիրղոս) կը հանդիպինք ժայռափոր տուներու։ Այս տուները  հին ժամանակներէն նաւաստիներէ բնակուած են։  

 Տնտեսութիւն 
Սանթորինիին գլխաւոր ճարտարարուեստն է զբօսաշրջիկութիւնը, մանաւանդ ամրան ամիսներուն. կղզին կ՛ ողողուի զբօսաշրջիկներէն։ Տնտեսութեան գլխաւոր ազդակներէն են երկրագործութիւնը եւ գինեգործութիւնը։

 Պատմական ակնարկ 
մինի|Այգեստանը
Բնակուած է Ք․Ա. 6-րդ հազարամեակէն։  Ք․Ա․1613 պատահած հրաբխային պայթումը պատճառ եղաւ Մինոասեան քաղաքակրթութեան կործանման եւ Սթրոկիլի կղզիին մասերու բաժանման՝ Սանթորինի, Թիրասիա, Ասփրոնիսի։ 

726-ին Փալէա Քամենիին կողմը հրաբխային պայթումին պատճառով նոր կղզի երեւան կու գայ եւ անոր կը միանայ։ 

Կղզիին պատմութիւնը կը հետեւի Քիքլատեսի պատմութեանՔիքլատես#Պատմական անդրադարձ ։
ձախից|մինի|Որմանկար որ կը պատկերացնէ նաւաբեկութիւն մը

 Աքրոթիրի հնաբանական վայրը 
Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Աքրոթիրի հնավայր
մինի|Աքրոթիրի հնավայր
ԺԹ․ դարու երկրորդ կիսուն հնաբանական պեղումները յայտնաբերած են Աքրոթիրի նախապատմական բնակավայրը։ Հնաբանական վայրը կը յայտնաբերուի երբ Սուէզի ջրանցքին կառուցման համար կը գործածուի Սանթորինիի հողը անոր բացառիկ մեկուսացման յատկութիւններուն  համար։ Հնավայրը առաջին անգամ բնակուած է Նոր Քարի դարավերջը։ Ք․Ա․4500 եւ Ք․Ա․18-րդ դարուն բնակավայրը քաղաքի վերածուած է։ Աքրոթիրի քաղաքը կը կործանուի «Միոնասեան ժայթքում»ին ընթացքին, Ք․Ա․1613 պատահած հրաբխային պայթումին որ պատճառ եղաւ Մինոասեան քաղաքակրթութեան կործանման։

 Պատկերասրահ 

   Սանթորինի (Թիրա) Քաթիմերինի - Սանթորինիին մեծ երկրաշարժը, 1956, 9-7-2012 ΕΡΤ - տեսերիզ, Թիրա դարերու ընդմէջէն, ա․ մասΕΡΤ - տեսերիզ, Թիրա դարերու ընդմէջէն, բ․ մաս ΕΡΤ - տեսերիզ, Տեսերիզ  Սանթորինի քաղաքապետութիւն  

 Ծանօթագրութիւններ