Հայկական Պար

Հայկական Պար լեռնաշղթան կը գտնուի Հայկական հրաբխային բարձրաւանդակին կեդրոնը՝ Բիւրակն ու Մասիս լեռնազանգուածներուն միջեւ։ Ունի աղեղնաձեւ կառուցուածք, ուռուցիկ մասով՝ դէպի հիւսիս։ Երկայնքը շուրջ 250 քմ է, լայնքը՝ 30-35 քմ։ Առաւելագոյն բարձրութիւնը կը հասնի Սուկաւէտի գագաթին՝ 3445 մ։ Ջրբաշխ է Սեւ, Կասպից ծովերու ու Պարսից Ծոցի աւազաններուն միջեւ։
 Բնութագրում 
Հայկական պար լեռնաշղթան նախապէս նշանաւոր էր իր երեք գագաթներուն՝ Բարդողի, Սուկաւէտի եւ Այծպտկունքի անուններով:  

Հայկական պարը մեծ պատնէշ մըն է, որ կը բարձրանայ Հայկական լեռնաշխարհին գրեթէ  կեդրոնը, վերջինս բաժնելով երկու մասի՝ հիւսիսային եւ հարաւային:  

Մեծ մասամբ ունի հրաբխային ծագում: Փոքր եւ Մեծ Մասիսներէն մինչեւ Գայլատու լիճին արեւմտեան մասին մէջ գտնուող Սինակ  գագաթը  լեռնաշղթան կ'երկարէ զուգահեռական ուղղութեամբ: Սինակէն արեւմուտք Հայկական պարը մեծ աղեղ մը կը կազմէ: 

Լեռնաշղթային ամէնէն բարձր գագաթներն են Մեծ Մասիսը (5165մ), եւ Փոքր Մասիսը (3925մ), Մասիսներէն արեւմուտք՝ մինչեւ Գայլատու լիճին արեւմտեան ափին մօտ կը բարձրանայ Սինակ գագաթը: Լեռնաշղթային կատարները կ'իջնեն՝ հասնելով 1760մ-ի: 

Այծպտկունքի գագաթին Հայկական պարը կը ճիւղաւորուի: Ճիւղերէն մէկը կ'երկարի դէպի հիւսիս-արեւմուտք՝ իրարմէ բաժնելով Կարինի եւ Աշկալայի դաշտերը, իսկ երկրորդը՝ դէպի արեւմուտք: Երրորդ լեռնաճիւղը կը տարածուի դէպի հարաւ-արեւմուտք եւ կը միանայ Բիւրակնեան լեռներուն, իսկ չորրորդը ունի հիւսիս-արեւելեան ուղղութիւն: Վերջինս կ'երկարի Այծպտկունքէն մինչեւ Անտիպոնտական լեռները՝ Կարինի Բարձրաւանդակը բաժնելով վերին Բասէնի դաշտէն: 

Լանջերէն սկիզբ կ'առնեն Արաքսի եւ Արածանիի կարգ մը վտակներ։ 

Կան հրաբխային շինանիւթերու եւ քարաղի մեծ պաշարներ։ 

 Գրականութիւն 
 Հայաստանի բնաշխարհ, Հայկ. հանրագիտ. հրատ., 2006
 Հ.Կ. Գաբրիէլեան, Հայկական լեռնաշխարհ, Եր. 2000

Ստորոգութիւն:Հայկական Պար