Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (Իզմիրլեան)

Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (աւազանի անունը՝ Սիմէոն Մարտիրոս Իզմիրլեան, ), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1908 թուականէն։ Յաջորդած է Մկրտիչ Ա. Վանեցիին (Խրիմեան Հայրիկ)։

Ձեռնադրուած է սարկաւագ 1864 թուականին, վարդապետ՝ 1869 թուականին։ Եղած է Մկրտիչ Խրիմեան պատրիարքի անձնական քարտուղարը։

1872 Մարտին ընտրուած է է Կ. Պոլսոյ կրօնական ժողովի անդամ եւ ատենադպիր, 1873 ստացած է ծայրագոյն վարդապետի աստիճան, 1876 ձեռնադրուած է եպիսկոպոս։

1886–1890 թուականներուն՝ Եգիպտոսի թեմի առաջնորդ։ 1894 ընտրուած է Կ. Պոլսոյ հայոց պատրիարք որպէս Մատթէոս Գ Իզմիրլեան։ Իր հաստատակամութեան, Արեւմտեան Հայաստանի մէջ բարենորոգումներ կատարելու պայքարի, 1894–1896-ի հայկական կոտորածներու դէմ բողոքի ձայնը բարձրացնելու համար ստացած է է «Երկաթեայ պատրիարք» անունը։ Օսմանեան իշխանութիւնները 1896 թուականին զինք պաշտօնանկ ընելէ ետք Երուսաղէմ աքսորած են։

1908-ին, երիտթուրքերու յեղաշրջումէն ետք, վերադարձած է Կ. Պոլիս եւ վերընտրուած՝ պատրիարք, իսկ կարճ ժամանակ անց ընտրուած է Ամենայն հայոց կաթողիկոս։

1881-ին Կ. Պոլսոյ մէջ լոյս տեսած է անոր «Հայրապետութիւն Հայաստանեայց առաքելական Ս. Եկեղեցւոյ եւ Աղթամար ու Սիս» ծաւալուն աշխատութիւնը, բաղկացած՝ մօտ 1300 էջերէ։ 1911-ին Գահիրէի մէջ լոյս տեսած է անոր «Նամականի»ն։

Կաթողիկոսական գահին վրայ, Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցիին յաջորդած է Գէորգ Ե Սուրէնեանցը։

 Աղբիւրներ 
«Քրիստոնեայ Հայաստան» հանրագիտարան, Երեւան, 2002