Արեւելեան մամուլ

«Արեւելեան մամուլ», գրական-քաղաքական պարբերական։ Հրատարակուած է Զմիւռնիոյ մէջ, 1871-1909  եւ 1919-1922։ 1871-1893-ին՝ ամսագիր. 1894-1902-ին՝ կիսամսեայ հանդէս, 1903-1909-ին՝ շաբաթաթերթ, 1919-1922 -ին օրաթերթ։

Խմբագիրներ՝ Մատթէոս Մամուրեան (1871-1901), Հրանդ Մամուրեան (1901-1909, 1919-1922)։

Թերթը ունեցած է ժողովրդաւարական ուղղութիւն, պաշտպանած է Օսմանեան կայսրութեան կազմին մէջ արեւմտահայերու ինքնավարութեան գաղափարը։ 1877-1878 թուականներու ռուս-թրքական պատերազմի ժամանակ եւ յետոյ «Արեւելեան մամուլ»-ը կողմնորոշուած է դէպի Անգլիան՝ անոնցմէ ակնկալելով բարենորոգումներու անցնիլ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ։ 1878 թուականի Պերլինի կոնգրեսէն յետոյ քննադատած է Կ. Պոլսի պատրիարք Ներսէս Վարժապետեանին՝ անոր գործունէութեան մէջ չտեսնելով ազգային քաղաքականութեան սկզբունքները։

1870-1880-ականներու վաղաժամ համարած է ազատագրական պայքարը՝ գտնելով, որ անոր պէտք է նախորդի տնտեսական, ազգային, մշակութային զարգացման տեւական ժամանակաշրջան մը։ 1880-էն հրաժարած է արտաքին քաղաքական որեւէ կողմնորոշումէ եւ հիմնականին ապաւինած հայութեան ազգային միասնութեան շնորհիւ ինքնորոշման հասնելու գաղափարին։ «Արեւելեան մամուլ»-ի հրապարակախօսութեան մէջ իրական կողմերով ներկայացուած է Հայաստանի բնակչութեան կեղեքումը թուրք եւ քուրտ հարստահարիչներու կողմէ։ 1908-ի երիտթուրքական յեղաշրջումէն ետք հանդէս եկած է երիտթուրքերու ջարդարար քաղաքականութեան դէմ եւ հայ ժողովուրդի փրկութիւնը տեսած զինուած ինքնապաշտպանութեան մէջ։ 1919-1922 թուականներուն լայնօրէն անդրադարձած է յոյն-թրքական պատերազմին, Կիլիկեան Հայաստանի իրադարձութիւններուն, հայկական հարցի վիճակին։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ
Ստորոգութիւն:Թուրքիոյ պարբերականներ