Սօս Վանի

Սօս Վանի (աւազանի անունով՝ Կարապետ Յովհաննէսեան, 1895, Թաղ գիւղ, Շատախ, Վասպուրական - 28 Մայիս 1966, Քոքինիա՝ Փիրէա, Յունաստան), կրթական մշակ, գրագէտ, հեքիաթագիր։

 Կրթութիւն 
Սօս Վանի, աւազանի անունով՝ Կարապետ Յովհաննէսեան։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Վարագայ Վանքի Ժառանգաւորաց վարժարանը (հիմնեց՝ Մկրտիչ Խրիմեան), ուրկէ կը փոխադրուի Վանի Կեդրոնականը։ Երկու տարի ետք, կը յաճախէ Ատաբազարի Կեդրոնական վարժարանը, որուն ընթացքը կ՛աւարտէ 1913-ին։

 Կեանքն ու գործունէութիւն 

 Կրթական մշակ 
 Կեանքը Պոլսոյ մէջ  
Երկու տարի կը պաշտօնավարէ տեղւոյն Ստեփանեան վարժարանին մէջ մինչեւ 1915 թուականը: Կը ձերբակալուի եւ կ'ենթարկուի ահաւոր չարչարանքներու։ Մեռած կարծելով, զայն կը նետեն դիակներու մէջ։ Կը յաջողի փախուստ տալ եւ կը հասնի մինչեւ Էսկիշէհիր ու ապա Գոնիա, ուր կ'ապրի գաղտնօրէն, մինչեւ զինադադար։ Զինադադարի ընթացքին, կը պաշտօնավարէ յաջորդաբար Ատափազարի եւ Պանտրմայի վարժարաններուն մէջ, ուրկէ մեծ փախուստի (յունական բանակի նահանջ) օրերուն՝ 1922-ին, այլ գաղթականներու հետ կ'ապաստանի Յունաստան։

 Կեանքը Յունաստանի մէջ 
Յունաստան՝ կը նուիրուի իր այնքան սիրած ուսուցչական ասպարէզին։ 1922-էն մինչեւ 1949 յաջորդաբար կը պաշտօնավարէ Թեսաղոնիկէ, Քոքինիա, Աղեքսանդրուպոլիս, Տրամա, Գավալա, Քոմոթինի, բեղուն գործունէութեամբ։ 1949-ին, Աթէնք կը փոխադրուի ու կը հաստատուի Քոքինիա (այժմ Նիքէա), ուր կը վերսկսի իր ուսուցչական աշխատանքին։

Շուրջ 15 տարի կը գործէ իբրեւ ուսուցիչ, յետոյ կը դառնայ տնօրէն Ֆիքսի եւ Քոքինիոյ «Միացեալ» եւ «Զաւարեան» վարժարաններունԶաւարեան վարժարանի կայքէջ, Պատմական բաժին։ Տարիքի բերումով հանգստեան կը կոչուի եւ կը քաշուի կրթական ասպարէզէն. ծառայած է 45 տարի։

 Գրագէտ եւ հեքիաթագիր 
Գրագէտի եւ հեքիաթագիրի իր համբաւը ան կը պարտի մամուլին մէջ իր ստորագրած հարիւրաւոր հետաքրքրական գրութիւններուն, որոնց մէկ մասը միայն լոյս տեսաւ առանձին հրատարակութիւններով, ինչպէս «Վահագնածնունդ»ը, «Ծամթելս ծովը ընկաւ»ը, «Ճանչնանք մեր հայրենիքը» (Վասպուրականի մասին) եւ «Այն օրէն ի վեր, այն օրէն անդին»ը՝ պատմուածքներու եւ աւանդութիւններու երկու հատորներ։

Իրմէ մնացած են բազմաթիւ անտիպ գործեր՝ հայրենագիտական ուսումնասիրութիւններ, աւանդութիւններ, հեքիաթներ, թատերակներ (որոնցմէ մի քանին ձեռագիր, այժմ կը գտնուին Յունաստանի Համազգայինի գրադարանը), եւայլն։

Սօս Վանիի կեանքին վերջին մէկ քանի տարիներուն առողջական վիճակը քայքայուած էր։ Իր կեանքը փրկելու համար անոր գաղափարակից ընկերներուն զոհաբերութիւնները բաւարար չեղան․ աչքերը փակեց Փիրէայի պետական հիւանդանոցին մէջ։

Ի պատիւ Սօս Վանիի տարած գործունէութեան, Յունաստանի Ատտիկէի շրջանի Համազգայինի մասնաճիւղը անոր անունը կը կրէ․ Հա­մազ­գա­յի­նի «­Սօս ­Վա­նի» մասնաճիւղ:
 Գրականութիւն 
Քաղուածներ Սօս Վանիին «Այն օրէն ի վեր, այն օրէն ասդին…» հեքիաթներու շարքի կարճ պատմուածքները, որոնք լոյս տեսան 1959-ին Լիբանանի մէջ՝ «Սեւան» հրատարակչատան կողմէ։

 Ազատ Օր, թիւ 16182 - Հարսնեմատ (Աւանդութիւն), Սօս Վանի
 Ազատ Օր, թիւ 16058 - Փետուրէ բերդը (Աւանդութիւն), Սօս Վանի
 Ազատ Օր, թիւ 15994 - Պզտիկ ծիածանին պատմութիւնը, Սօս Վանի
 Ազատ Օր, թիւ 15576 - Խնկենին (Աւանդութիւն), Սօս Վանի
 Ազատ Օր, թիւ 15476 - Ցամքած աղբիւրը (Աւանդութիւն), Սօս Վանի
 Ազատ Օր, թիւ 15432 - Նոյի արցունքը (Աւանդութիւն), Սօս Վանի
 Ազատ Օր, թիւ 15332 - Հայ երգը (Աւանդութիւն), Սօս Վանի
 Ազատ Օր, թիւ 15715 - «Երգն Հայաստանի», Սօս Վանի

 Աղբիւրներ 
 «ԶԱՒԱՐԵԱՆ» ՎԱՐԺԱՐԱՆԻ ԱՐԽԻՒ
 «ԱՄԷՆՈՒՆ ՏԱՐԵԳԻՐՔԸ» 1967-68, Կարօ Գէորգեան

 Ծանօթագրութիւններ 

 Տե՛ս նաեւ 
 Վահէ Արծրունի
Օննիկ Զաքարեան
 Արսէն Պալեան
 Քոքինիոյ (Գոքինիա) հայկական գաղութը, Յունաստան
Սելանիկ
Շատախ
Շատախի հերոսամարտը
Նազարէթ Պէրպէրեան

 Արտաքին յղումներ 
  Շատախի մասին եւ քարտէսը
  Տրամա 
 Ալեքսանտրուփոլի
  Քոմոթինի
 Հայ Կապոյտ Խաչի Զաւարեան վարժարան, Յունաստան

Ստորոգութիւն:1895 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Շատախ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1973 մահեր
Ստորոգութիւն:28 Մայիսի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայ Կրթական Մշակներ
Ստորոգութիւն:Հայ հեքիաթագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ