Վարդան Մատթէոսեան

Վարդան Մատթէոսեան (), պատմաբան, բանասէր եւ թարգմանիչ։

Ծնած է Մոնթէվիտէօ, 1964-ին։ 1973-ին փոխադրուած է Պուէնոս Այրէս, ուր հայեցի ուսումը ստացած է Խրիմեան Կրթական Հիմնարկութեան մէջ (1973-1981)։ Աւարտած է Պուէնոս Այրէսի համալսարանի տնտեսագիտական ճիւղը (1991)։ Պատմական գիտութիւններու թեկնածուական աւարտաճառը պաշտպանած է ՀՀ Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի Պատմութեան ինստիտուտին մէջ (Երեւան), տիտղոսը ստանալով 2006ին։

2000 թուականին հաստատուած է Միացեալ Նահանգներ, ուր ներկայիս Արեւելեան թեմի Ազգային Առաջնորդարանի (Նիւ Եորք) դիւանապետի պաշտօնը կը վարէ։

Հայոց պատմութեան եւ գրականութեան մասնագէտ է։ 1985-էն հայերէն, անգլերէն եւ սպաներէն 10 հատոր հրատարակած է հայոց պատմութեան, գրականութեան ու լեզուի մասին, եւ սպաներէնի ու անգլերէնի թարգմանած՝ 22 գիրք։

Խմբագրած է հայերէն, սպաներէն եւ անգլերէն կարգ մը հատորներ, եւ հրատարակած՝ բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ, թարգմանութիւններ եւ հրապարակագրական յօդուածներ հայ եւ օտար մամուլին մէջԼոյս տեսաւ Վարդան Մատթէոսեանի «Հայոց ցեղասպանութիւնը անուանելու քաղաքականութիւնը. լեզու, պատմութիւն եւ «մեծ եղեռն»» անգլերէն աշխատութիւնը։

 Ինքնագիր հատորներ 

 Կոստան Զարեանի շուրջ, Անթիլիաս, Գէորգ Մելիտինեցի Գրական Մրցանակ, 1998
 Անվերջ վերադարձ. Հայաստանի ճանապարհները (1988-2004), Երեւան, Զանգակ-97 2005
 Հարաւային կողմն աշխարհի. հայերը Լատին Ամերիկայի մէջ սկիզբէն մինչեւ 1950, Անթիլիաս, Ռիչըրտ եւ Թինա Գարօլան Գրական Մրցանակ, 2005
 Շամախեցի պարուհին. Արմէն Օհանեանի կեանքն ու գործը, Երեւան, Գրականութեան եւ Արուեստի թանգարանի հրատարակչութիւն, 2007 (համահեղինակ՝ Արծուի Բախչինեան)
 Գրական-բանասիրական ուսումնասիրութիւններ, Անթիլիաս, Գէորգ Մելիտինեցի Գրական Մրցանակ, 2009
 Pasado sin retorno, futuro que espera: los armenios en la Argentina, ayer y hoy, Montevideo: Asociación Cultural Uruguay-Armenia, 2011
 Armenian Language Matters, New York: Armenian National Education Committee, 2019
 The Politics of Naming the Armenian Genocide: Language, History, and 'Medz Yeghern''', London: I. B. Tauris, 2022, 279 pages
 A Woman of the World: Armen Ohanian, the 'Dancer of Shamakha', Fresno: The Press at California State University, 2022 (համահեղինակ՝ Արծուի Բախչինեան)
 The Color of Choice: The Armenian and the Politics of Race in the United States and Germany (1890-1945), Paderborn (Germany): Brill | Schöningh, 2025.

 Խմբագրուած հատորներ 

 Los armenios en América del Sur: Primeras Jornadas de Estudio, Buenos Aires: Instituto de Investigación Armenológica, 1992
 Bedrós Hadjian, El cinturón, translated by Berg Agemian, Buenos Aires: Akian, 2004
 Պետրոս Հաճեան, Հարաւը Սփիւռքի մէջ, Հալէպ, Կիլիկիա հրատարակչատուն, 2008
 Գուրգէն Մահարի, Չարենց-նամէ (Յուշեր, յօդուածներ), կազմող՝ Գրիգոր Աճէմեան, Երեւան, Բուկինիստ, 2012
 Հայաստանի պատմական ատլաս / Atlas of Historical Armenia, Նիւ Եորք, Ազգային Ուսումնական Խորհուրդ, 2012
 Կոմիտաս-150 / Gomidas-150, Նիւ Եորք, «Սիս» հրատարակչատուն, 2019
 Գուրգէն Սարգիսեան, Իմ յուշերը (1914-1921) / My Memoirs, Նիւ Եորք, «Սիս» հրատարակչատուն, 2021

 Համահեղինակութեամբ խմբագրուած հատորներ 

 Charents: Poet of the Revolution, Costa Mesa (Ca.), Mazda Press, 2003 (Մարկ Նշանեանի հետ)
 Գուրգէն Մահարի, Երկերի լիակատար ժողովածու, հ. 1-15, աշխատասիրութեամբ՝ Գրիգոր Աճէմեանի, Երեւան, Անտարես, 2014-2022 (Արքմենիկ Նիկողոսեանի հետ)

 Թարգմանական հատորներ 

 Sarkís Gulludjian, El arte de vivir, Buenos Aires, n.p., 1985
 Sarkís Gulludjian, La fuente de la luz, Buenos Aires, Shoghag, 1986
 Eghishé Charénts, Libro del camino, Buenos Aires, Avant, 1987, 63 pages
 Bedrós Hadjian, Grandes figuras de la cultura armenia (siglos V-X), Buenos Aires, Armengraf, 1987
 Sarkís Gulludjian, Dos conferencias esclarecedoras, Buenos Aires, Asociación Cultural Armenia Hamazkaín, 1988, 108 pages
 Bedrós Hadjian, Grandes figuras de la cultura armenia (siglos XI-XIII), Buenos Aires, Armengraf, 1990
 Iervant Odian, El camarada Panchuní, Buenos Aires, Armengraf, 1992
 Paruyr Sevak, El árbol solitario, Buenos Aires, Armengraf, 1995
 Bedrós Hadjian, La palabra silenciada: las pérdidas intelectuales del Genocidio Armenio, Buenos Aires, Armengraf, 2001
 Martirós de Yerzinka, Hovhannes Aprakunetzi, Sarguis el Monje, Itinerarios, Yerevan, Academia Linguistica Internacional, 2001, 50 pages (Վահան Սարգսեանի հետ)
 Otros tiempos: poesía contemporánea de Armenia, Yerevan, Unión de Escritores de Armenia, 2006
 Bedrós Hadjian, Cien años, cien historias: Armenia y los armenios en el siglo XX, Buenos Aires, Editum, 2007
 George (Kevork) Apelian, No vendas a mi hermanita, mamá (historias de un martirio eterno), Buenos Aires, n.p., 2009
 Artak Movsisian, La meseta sagrada: Armenia en la geografía espiritual del antiguo Medio Oriente, Yerevan, Universidad de Erevan, 2010 (Ռուբէն Արծրունիի հետi)
 Artsvi Bakhchinyan, Armenian Cinema-100: The Early History of Armenian Cinema (from 1895 to mid 1920s), Yerevan, Academy of Cinema of Armenia and Union of Armenian Cinematographers, 2012 (Սուսաննա Մկրտչեանի գործակցութեամբ) 
 Narrativa armenia contemporánea, Yerevan, Edit Print, 2014, 151 pages
 Հնգամեայ ծրագիր. Հայկական Համայնքներու բաժանմունք 2014-2018, Լիզպոն, «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութիւն, 2014, էջ 33-67։
 Haiganoush Satchian-Grkacharian, Hadjin, If We Forget You..., Glendale, Ars Publishing, 2017, 296 pages
 Hamasdegh, House of Prayer, New York, SIS Publications, 2018, 52 pages
 Vartan Matiossian (ed.), Gomidas-150, New York, SIS Publications, 2019, 109 pages
 Gurghen Sarkissian, My Memoirs, New York, Sis Publications, 2021, 177 pages
 Subasta de almas o Armenia arrasada: la historia de Aurora Mardiganian, Buenos Aires, Ediar, 2022, 310 pages
 Susanna Harutyunyan, La aldea escondida,'' Madrid: Armaenia Ediciones, 2025.

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանասէրներ