Ֆաթէհ 110

Ֆաթէհ-110 (Պարսկերէն՝ فاتح-110) «Յաղթող» մէկ փուլով պինդ վառելանիւթով  մակերեսէ-մակերես (أرض- أرض) հրթիռ է առնուազն 200 Քմ. միջակայքով: Անիկա կ'արտադրուի Իրանի տիեզերական արդիւնաբերութեան կազմակերպութեան մէջ։ Սեպտեմբեր 2002-ին Իրան յաջողութեամբ կ'ունենայ իր վերջնական տարբերակը  Ֆաթէհ-110-ն, երբ տիեզերական արդիւնաբերութեան կազմակերպութիւնը կը բացուի եւ կը սկսի արտադրել Ֆաթէհ-110։ Առաջին տարբերակին միջակայքը 200 Քմ. էր, բայց 2004-ին նոր տարբերակ մը կը յայտարարուի, որու միջակայքը կը գերազանցէ 250 Քմ.-ը, իսկ անհարաժեշտութեան պարագային կարելի է ընդարձակել այդ միջակայքը եւ գերազանցել 300 Քմ.-ը, որ կը նկատուի չորրորդ սերունդի հրթիռ։

 Պատմութիւն 
Իրանի եւ Իրաքի պատերազմէն ետք ի յայտ կու գայ, թէ անհարժեշտ է ճշգրիտ կարճ միջակայքով հրթիռներ ունենալ։ Զիլզալ եւ Նազէաթ հրթիռները առանց ղեկավարի ուղղուող հրթիռներ չէին։ Ուստի, 1989-ին կը ստիպուին  Չինական CSS-8 կարճ միջակայքով հրթիռներ գնել։"Tondar 69 (CSS-8) (Iran)". IHS Jane's. Retrieved 2012-08-09. Բայց այդ հրթիռները չեն բաւարարեր իրանցիներուն պէտքերը, ուստի վերջիններս նոր հրթիռ մը յառաջացնելու ծրագիրը կը մշակեն: Այս հրթիռին մշակումը կը սկսի 1995-ին Զիլզալ-2-ի հիման վրայ, ապա Սուրիա կը միանայ ծրագիրին եւ արտադրութիւնը կը կոչուի M-600։ Հիւսիսային Գորիա կը գնէ այս հրթիռներէն, որոնց փորձարկումը յաջողութեամբ կը պսակուի։"Fateh A-110". MissileThreat. Retrieved 2012-08-09.

2002-ին աւելի նոր տարբերակ մը կը յայտարարուի, որու  միջակայքը 250 Քմ. էր, բայց առաջնորդութեան համակարգերը աւելի զարգացած էին։
Սուրիա ալ կ'արտադրէ իր տարբերակը, որ կը կոչուի M-600: Իսրայէլական մամուլը կը պնդէ, որ Սուրիա հարիւրաւոր M-600 հրթիռներ տուած է Հըզպալլա կուսակցութեան։

 2010-ին Իրան կը յայտարարէ Երրորդ սերունդի պատկանող Ֆաթէհ-110, որ շատ զարգացած էր եւ կը փորձարկուի Իրանի մէջ: Իրանի պաշտպանութեան նախարար Ահմատ Ֆահիթի կը յայտարարէ, թէ հրթիռին ճշգրտութիւնն ու պահեստային  կարողութիւնները աւելցած են  եւ իր միջակայքը 300 Քմ.-ը գերազանցած է։
 2011-ին Իրան կը յայտարարէ առաջին հականաւային  հրթիռ մը, որ կը կոչուի Խալիժ Ֆարս։ Անոր հիմքը կը կազմէ  Ֆաթէհ-110-ն, իսկ միջակայքը 300 Քմ. է։
 Օգոստոս 2012-ին յաջողութեամբ կը փորձարկուի չորրորդ սերունդի Ֆաթէհ-110 հրթիռը,  որ շատ ճշգրիտ էր։
մինի|ձախից|Ֆաթէհ 110, 2012-ին
 5 Մայիս 2013-ին Իսրայէլ կը յայտարարէ, որ Սուրիական Ֆաթէհ-110-ն  հասած է Հըզպալլայի ձեռքը:Իսրայէլ կը նշէ, թէ չի հանդուրժեր  զէնքի փոխանակման Խաղը, ինչպէս նաեւ կը մերժէ, որ  այս վտանգաւոր զէնքերը անցնին  Հըզպալլայի ձեռքը:Yaakov Katz, Rebecca Anna Stoil (2010-05-06). "Hizbullah received hundreds of Syrian missiles". The Jerusalem Post. Retrieved 2012-08-09.
 18 Մայիսի 2013-ին իսրայէլական լրատուամիջոցները կը հաղորդեն, որ Սուրիա պատրաստած է Թիշրին հրթիռը, որ  Իրանեան Ֆաթէհ-110-ին Սուրիական տարբերակն է եւ կրնայ խորտակել Իսրայէլեան պաշտպանութեան համակարգերը եւ Թէլ Ավիվ-ը  ռմբակոծել: Հրթիռները զսպման մէջ են եւ պարտաստ են իրենց թիրախները հարուածելու, եթէ Իսրայէլի օդուժը  ռմբակոծէ Սուրիական թիրախները։http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/report-assad-preparing-missile-strike-against-tel-aviv-in-case-attacked-again-1.524664 Report: Assad preparing missile strike against Tel Aviv in case attacked again May.19, 2013

 Կառուցուածք 
մինի|աջից|Չորրորդ Սերունդի Ֆաթէհ 110
 Հրթիռին մարմինը շատ նման է Զիլզալ 2-ին: Անիկա  ունի նոյն տրամագիծը 610 մմ. եւ 8,86 մ. երկարութիւն։ Անիկա ունի երեք թեւ եւ  մարմինի  եռանկիւն ձեւաւորուած  չորս թեւիկներ, ինչպէս  նաեւ չորս  փոքր  հրթիռ,  «քիթին մօտ»։
 Ֆաթէհ-110-ն կ'օգտագործէ երեք տարբեր տեղափողեր։ Առաջինը ունի SA-2 ի կազմուածք եւ հիմնուած է Mercedes-Benz 6x6 բեռնատարին վրայ։ Երկրորդ տեղափողը, որ կ'օգտագործէ նաեւ նոր տարբերակները՝ Զիլզալ հրթիռները, որ կրկին կ'օգտագործէ Mercedes-Benz-ը, իսկ երրորդ տեղափողը՝ նոր տեղական տարբերակն է, որ կը կոչուի Զուլֆուքար, կրնայ իրակացնել երկու հրթիռային արձակումներ։

Տարբերակներ
 Տարբերակներ Միջակայք Մարտագլխիկի ծանրութիւն Արագութիւն նշումներ Ֆաթէհ-110 200 Քմ.  650 Քկ.  Հերց 3.5  Առաջին տարբերակ: Ֆաթէհ-110 երկրորդ սերունդի  250 Քմ.  450  Քկ.  Հերց 3.7 Յայտարարուած է 2004-ին: Ֆաթէհ-110 երրորդ սերունդի  300 Քմ.  650  Քկ.  Հերց 3  Յայտարարուած է 2010-ին: Տեղեկութիւնները կը յայտնեն, թէ աւելի ճշգրիտ դարձած է: Ֆաթէհ-110-D1 (չորրորդ սերունդ)   300 Քմ.  650  Քկ.  Հերց 3  Նոր առաջնորդութեան համակարգ՝ «100% ճշգրտութեամբ». յայտարարուած՝ 2012-ին: Խալիժ Ֆարս  300 Քմ.  650  Քկ. Հերց 3  Հականաւային հրթիռ՝  Ֆաթեհ-110-ի հիման վրայ: Յայտարարուած է 2011-ին:http://english.farsnews.com/newstext.php?nn=8911181179 M-600  կամ Թիշրիին 250 Քմ.  450  Քկ.  Հերց 3.7  Սուրիական տարբերակ:

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Զէնք