Տանիէլ Արափ Մոյ

Տանիէլ Թորոյթիչ Արափ Մոյ () Քենիայի երկրորդ նախագահը եղած է 1978-էն մինչեւ 2002-ը: Ամբոխահաճոյ խոստումներով եւ ծայրայեղ ճնշումներով ան կրցած է յաղթահարիլ 1991-ի բազմակուսակցական ընտրութիւնները, ան իր ղեկավարած Քենիայի ափրիկէական ազգային միութիւն կուսակցութիւնով յաղթանակ տարած է 1992 եւ 1997 թուականների ընտրութիւններուն: Մինչեւ նախագահ դառնալը ան ծառայած է որպէս Քենիայի փոխնախագահ 1967-էն 1978 թուականները:

 Գործունէութիւն 
Քենիացիներու շրջանին Մոին յայտնի է որպէս Նիւաեօ, սուհիլերէն «ոտնահետք», քանի որ ան յաճախ ըսած է, որ հետեւած է առաջին նախագահ Ճոմոյ Քենեաթային հետքերուն: Անոր նաեւ կ'ըսէին «Քաղաքականութեան փրօֆեսոր» 24 տարուայ ղեկավարութեան համար, որն ամենաերկարն է Քենիայի պատմութեան մէջ:

22 Օգոստոս 1978-ին Ճոմոյ Քենեաթային մահէն ետք Մոին դարձաւ գործող նախագահ: Սահմանադրութեան համաձայն, 90 օր անց, Նոյեմբեր 8-ին կայացան նախագահի ընտրութիւններ, ու Մոին միակ թեկնածուն էր։ Սկիզբին ահամար Մոին ունէր լայն աջակցութիւն ամբողջ երկրով մեկ: Ան կը շրջեր երկրով, ամենուր կը հաղորդակցուեր մարդոց հետ, ինչը կը տարբերուեր գոց դուռերու ետեւէն կառավարելու Քենեաթայի կայսերական ոճէն: Թէեւ իր մարդամօտութեանը, Մոին տակաւին չափազանց թոյլ էր իր իշխանութիւնը համախմբելու համար: Սկիզբէն եւէթ, հակահամայնավարութիւնը Մոիի կառավարութեան կարեւոր բաղկացուցիչներէն էր, երբ փոխնախագահ Մուաի Քիպաքին ուղղակի ըսած է՝ «Քենիային մէջ համայնավարները սենեակ մը չունին»Miller, Norman and Rodger Yeager. Kenya: The Quest for Prosperity (second edition). Page 173. 1982-ի Օգաստոս 1-ին զինեալ ոյժերու ստորին անձնակազմը Հեզեքիա Օչուքայի առաջնորդութեամբ եւ անոր հետեւած համալսարանի ուսանողներով Մոին տեղահանելու յեղաշրջումի փորձ ըրաւ: Խռովութիւնն արագ ճնշուեցաւ գլխաւոր սթաֆի պետ Մահամուտ Մոհամէտի հրամանատարութեամբ: Մինչ օրս կը ենթադրուի, որ երկու անկախ խումբերուն կողմէ իշխանութիւնը զաւթելու փորձը եղած է այդ երկուքի տապալման պատճառը, քանի որ անոնցմէ մեկը աւելի կանուխ ըրած էր իր փորձը: Մոին հնարաւորութիւն ստացաւ զատելու քաղաքական ընդդիմախօսները եւ ամրապնդելու իր իշխանութիւնը: Ան կրճատեց Քենեաթայի մադոց ազդեցութիւնը կառավարութեան կազմին մէջ, երկար դատավարութիւններու միջոցաւ, որու արդիւնքին հիմնական դերակատարները յայտնուեցան որպէս դաւաճաններ: Զէնքի հիմնական զաւթիչները, այդ թիւին Օչուքան, դատապարտուեցան մահուան: Ան իր կողմնակիցները նշանակած է առանցքային դերերու եւ փոխած է սահմանադրութիւնը` ձեւականօրէն ՔԱԱՄ-ը երկրին մէջ միակ օրինական թոյլատրուած կողմը դարձնելով:

 Ժառանգութիւնը 
Քենիացի նախագահ Տանիէլ Արափ Մոյի անունով կոչուած են բազմաթիւ կառոյցներ եւ հաստատութիւններ, որոնք կը հանդիսանան անոր ժառանգութեան մէկ մասը։

 Անուանակոչուած Կառոյցներ 
Ահա Տանիէլ Արափ Մոյի անունը կրող որոշ նշանաւոր վայրեր եւ հաստատութիւններ.
ՏեսակԱնունը (Հայերէն)Գտնուելու ՎայրըՀիւանդանոցՄոյ Ուսումնական եւ Ուղղորդման Հիւանդանոց (Moi Teaching and Referral Hospital)Ռազմական ՀանգրուանՄոյի Օդային Բազա (Moi Air Base)ՆայրոպիՄիջազգային ՕդակայանՄոյի Միջազգային Օդակայան (Moi International Airport)ՄոմբասաՄարզական ԿեդրոնՄոյի Միջազգային Մարզական Կեդրոն, Քասարանի (Moi International Sports Centre, Kasarani)ՆայրոպիՄարզադաշտերՄոյի Մարզադաշտ (Moi Stadium)ՔիսումուՄոյի Մարզադաշտ (Moi Stadium)ԷմպուՀամալսարանՄոյի Համալսարան (Moi University)ԷլդորէթՊողոտաներՄոյի Պողոտա (Moi Avenue)ՄոմբասաՄոյի Պողոտա (Moi Avenue)ՆայրոպիՈւսումնական ՀաստատութիւններՄոյի Աղջիկներու Աւագ Դպրոց, Էլդորէթ (Moi Girls High School, Eldoret)Եւ այլն

 Ծանօթագրութիւններ 


Ստորոգութիւն:2 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:30 Դեկտեմբերի մահեր