Տմիթրի Կեսայեանց

Տմիթրի Գագիկի Կեսաեանց (18 Յունիս, 1931, Երեւան, Հայաստան - 1 Յունուար, 2001, Երեւան, ՀՀ), հայ կինոբեմադրիչ, սցենարիստ, փաստագրական, կարճատեւ, երկարատեւ եւ այլ ժանրերու ֆիլմերու հեղինակ։

 Կենսագրութիւն 
Տմիթրի Կեսաեանց, ծնած է 1931 թուականին Երեւանի մէջ՝ Կարսէն արտագաղթած ազնուականներու ընտանիքի մէջ։ Հօր կողմի նախնիները ստիպուած էին իրենց իրական Բագրատունի ազգանունը փոխել Կեսաեանցի, որպէսզի խուսափին պոլշեւիկներու ճնշումներէն։ Այնուամենայնիւ ԽՍՀՄ ներքին գործերու ժողովրդական կոմիսարիատը (ՆԳԺԿ) իմացաւ ընտանիքի ազնուական արմատներուն մասին եւ երբ Տմիթրին 12 տարեկան էր, ընտանիքը աքսորուեցաւ Սիպիր։ 1949 թուականին Կեսաեանցը վերադարձաւ Հայաստան։ Աքսորի դժուար ժամանակաշրջանին նուիրուած է Կեսաեանցի վերջին սցենարը՝ «Աստծոյ պատիժը», որուն հիման վրայ այդպէս ալ ֆիլմ չնկարահանուեցաւ։

1950 թուականին Տմիթրի Կեսաեանցը աւարտեց մանկավարժական ուսումնարանը, իսկ 1954 թուականին դարձաւ Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասան։ 1957 թուականին ընդունուեցաւ ՎԳԻԿ-ի բեմադրիչի բաժինը՝ Գրիգորի Կոզինցեւի արուեստանոց։ Հիմնարկը աւարտելէ ետք վերադարձաւ Երեւան եւ մինչեւ կեանքի վերջը աշխատեցաւ Հայֆիլմ կինոստուդիայի մէջ, ինչպէս նաեւ կը դասաւանդէր Երեւանի Խ․ Աբովեանի անուան պետական մանկավարժական հիմնարկին մէջ։

 Ասպարէզ 
Կեսաեանցի առաջին իսկ ֆիլմերը բախեցան խորհրդային սուր գրաքննութեան։ «Ինքնաշարժը» կարճամետրաժ ֆիլմը խիստ կրճատուեցաւ եւ արդիւնքի չցուցադրուեցաւ։ Յաջորդ՝ «Մարդն Օլիմպոսէն» ֆիլմը, ցուցադրուեցաւ սահմանափակ թիւով կինոթատրոններու մէջ։ Տարիներ շարունակ գրաքննութիւնը կը մերժէր անոր սցենարները եւ ֆիլմերը։ Սակայն հակառակ անոր մասնագիտական բոլոր դժուարութիւններուն՝ Կեսաեանցին յաջողեցաւ նկարահանել շարք մը ֆիլմեր, որոնք դասուեցան հայկական կինեմատոգրաֆի դասական գործերու շարքին։ Անոնց թիցին մէջ էին՝ «Տէրն ու ծառան» (1962), «Զինուորն ու փիղը» (1978), «Տանիքի ինքնաշարժը» (1980), «Հեծեալը, որուն կ՝ըսպասեն» (1984), «Անիծուածները» (1991)։ Վերջին ֆիլմը հայկական կինեմատոգրաֆի պատմութեան մէջ դարձաւ ամենադիտուածը։

 Յիշատակ 
 2011 թուականին Տմիթրի Կեսաեանցի 80-ամեակը հանդիսաւոր նշուեցաւ Երեւանի միջազգային «Ոսկէ ծիրան» կինոփառատոնին մէջ անոր ֆիլմերու ցուցադրմամբ, ինչպէս նաեւ «Կինոաշուն» փառատոնի շրջանակներուն մէջ հոբելեանական երեկոյի կազմակերպմամբЕреван станет большим кинотеатром – в Армении стартует «Киноосень-2011»։
 Մէկ տարի ետք, «Կինոաշուն 2012» փառատոնի ժամանակ ներկայացուեցան գիրքեր՝ նուիրուած Դ․ Կեսաեանցին։
 2013 թուականին կինոբեմադրիչ Ալէն Մենուան, որ ժամանակին սորուած էր Դ․ Կեսաեանցի մօտ, նկարահանեց «Տմիթրի Կեսաեանց․ Առաջին ծանոթութիւնը․․․» փաստագրական ֆիլմը։

 Ֆիլմագրութիւն 
 Բեմադրիչ 
ՏարեթիւՖիլմ1962Տէրն ու ծառան1964Երեւանի ատոմային կեդրոնը1966Ինքնաշարժ1967Բարի լոյս 1968Իմ հարազատ քաղաք1969Չախ-Չախ թագաւորը1969Սիրոյ խոստովանութիւն1970Կրակոց սահմանի վրա1972Հաւերժութեան երգը1974Մարդն «Օլիմպոսէն»1975Ներշնչանք1977Զինուորն ու փիղը1980Մեր պապերու քայլերգը1983Հրդեհ1984Հեծեալը, որուն կ՝ըսպասէին1987Պատրանք1991Անիծուածները1993Աղետ1995Հաղթանակի օրը

 Սենարիստ 
ՏարեթիւՖիլմ1993Աղետ1984Հեծեալը, որուն կ՝ըսպասէին1980Տանիքի ինքնաշարժը1977Զինուորն ու փիղը1975Ներշնչանք1969Չախ-Չախ թագաւորը1966Ինքնաշարժը

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 
 Տմիթրի Կեսաեանցի մասին kino-teatr.ru կայքին մէջ

Ստորոգութիւն:18 Յունիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1931 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Երեւան ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:2001 մահեր
Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ
Ստորոգութիւն:Հայ սենարիստներ