Ամերիկայի Առաջին Տպարանի Տուն

Ամերիկայի առաջին տպարանի տուն (սպ.՝ Casa de la Primera Imprenta de América), կը գտնուի Մոնետա եւ Լիսենսիատօ Պրիմօ Վերտատ փողոցներու խաչմերուկին՝ Մեքսիքոյի պատմական կեդրոնը։ Այստեղ տեղադրուած է առաջին տպագրական մեքենան կամ տպարանը Նոր աշխարհին մէջ։ Տպագրիչ Խուան Բապլոսը 1539-էն՝ առաջին գիրքի լոյս ընծայուելու մինչեւ իր մահը՝ 1560-ը, այս տպարանին մէջ տպած է առնուազն 35 գիրքYanet Aguilar Sosa, "El Tec digitaliza sus joyas bibliográficas, " El Universal , 24 сентября 2011.։

 Պատմութիւն 
Ի սկզբանէ տունը կառուցուած է Հերմոնիմօ տէ Ակիլարի նախաձեռնութեամբ 1524-ին եւ կը գտնուէր նախքան սպանացիներու Մեքսիքան նուաճելը ացտեկական Թեմբլօ Մայորա սրբազան տարածք համարուող հողամասի եզրին։
link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:PatioPrintShopDF1.JPG|ձախից|մինի|Բաթիօ
Սպանիոյ թագաւոր Քարլոս Ե.ի եւ Մեքսիքոյի արքեպիսկոպոսի՝ Խուան տէ Սումարակի թոյլատրութեամբ 1539-ին Եւրոպայէն Մեքսիքօ բերուած է առաջին տպագրական սարքը։ Տպարանը հիմնադրուած է աւելի ուշ Զանգակներու տուն (սպ.՝ Casa de las Campanas) անունը ստացած տան, սեւիլիացի հրատարակիչ Խուան Քրոմպերհերի եւ իտալացի տպագրիչ Խուան Բապլոսի (որ այդ տպարանին մէջ աշխատած է տաս տարի՝ վաստակելով միայն ընթացիկ ծախսերու համար) համատեղ ջանքերով։ Անոնք սկսած են եկեղեցւոյ եւ փոխնախագահի հետ կապուած փաստաթուղթերու տպագրութենէն։ Նմանատիպ փաստաթուղթերէն էր «Քրիստոնէական վարդապետութեան յամառօտ եւ հակիրճ շարադրանքը մեքսիքերէնով» կոչուող կատեխիզիսը, որ գրած էր արքեպիսկոպոսը։

Տպարանի փակուելէն ետք տունը բազմիցս ձեռքէ ձեռք անցած է եւ օգտագործուած է տարբեր նպատակներով։ 17-րդ դարուն այն կը պատկանէր Սանթա Տորեսա տէ լա Օրտէն տէ լաս Քարմելաս Ռեֆորմատաս մենաստանին, աւելի ուշ՝ 18-րդ դարուն, այն պատկանած է Տիրամայր Թագաւորական ռազմական շքանշանին, որ կ՚օրհնէ գերութենէ Մեքսիքոյի բնակիչներու փրկագնումը։ 

1847-ինամերիկեան զօրքերը զբաղեցուցած են տունը՝ ոչնչացնելով այնտեղ եղած արխիւները։ Տունը այդ ժամանակ կը պատկանէր քանի մը քաղաքական դէմքերու, օրինակ մէկուն, որ օգտագործած է այն կահոյք պահելու համար։ 20-րդ դարուն այն օգտագործուած է որպէս գրասենեակ, այստեղ գտնուած է նաեւ տպագրական ծառայութիւն մատուցող «Imprenta y Papelería Militar „Marte“» ընկերութիւնը։ Տունը ձեռքէ ձեռք փոխանցուած է մինչեւ 1989, երբ Մայրաքաղաքի ինքնավար համալսարանը ձեռք բերած է այն՝ նպատակ ունենալով վերականգնելու։

Մայրաքաղաքի ինքնավար համալսարանը աշխատած է Պատմական կեդրոնի վերականգնման նախագիծի հետ՝ համագործակցելով Մարդաբանութեան ազգային ինստիտուտի հետ։ Առաջին յարկի մակերեւույթի մօտ 82 սմ խորութեամբ յայտնաբերուած է ացտեկներու  ժամանակաշրջանի քարէ օձի գլուխ։ Հնարաւոր է՝ 16-րդ եւ 17-րդ դարերուն այդ գլուխը տեսանելի եղած է շէնքի բնակիչներուն։

Այժմ տունը կը ծառայէ որպէս Մայրաքաղաքի ինքնավար համալսարանին կից շարունակական կրթութեան կեդրոն։ Այստեղ կան տարբեր ցուցադրական դահլիճներ, գրախանութ, կոնֆերանսներու եւ ուսումնական պարապմունքներու տարածքներ։ 2008-ին տան մէջ բացուած է գիրքի թանգարան, ուր ցուցադրուած են Մեքսիքայի որոշ հին գիրքեր։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Մեքսիքայի թանգարաններ