Կիւսթաւ լը Պոն

Կիւսթաւ լը Պոն (), Ֆրանսացի հոգեբան, ընկերաբան, մարդաբան եւ պատմաբան։

 Կենսագրութիւն 
Ծնած է Ֆրանսայի Նոժան լը Ռոթրու քաղաքը։

Սորված է բժշկութիւն, այնուհետեւ 1860-1880 թուականներուն ճամբորդած է Եւրոպա, Հիւսիսային Ափրիկէ եւ Ասիա։

 Փիլիսոփայական գաղափարները 
Կիւսթաւ լը Պոնի «Ամբոխներու հոգեբանութիւնը» գիրքը իր տեսակին մէջ առաջիններէն է, ուր հեղինակը փորձած է տեսականօրէն հիմնաւորել «ամբոխներու դարաշրջանի» յարձակումը ու անոր հետ կապել մշակոյթի ընդհանուր անկումը։

Այն ամբոխները, որոնք դիւրութեամբ կրնան շահարկուիլ, գործել պարզունակ ու նախնական բնազդներով եւ հակած են զայրոյթով վարուելու, վտանգ կը սպառնան ժամանակակից աշխարհին։ Ամբոխի մէջ կորսուած անհատներ կը կորսնցնեն իրենց դատողութիւնը, կը մղուին գրեթէ «բարբարոսական» զգացումներու եւ այդ կործանարար ուժի վերահսկողութիւնը կը կազմէ երկիրներու հիմքը։

Լը Պոն կը խօսի նաեւ ամբոխի մը համար առաջնորդի եւ անոր ունենալիք յատկութիւններու կարեւորութեան մասին։ Ըստ իրեն, առաջնորդ մը, որ կը գիտակցի զանգուածներու ոգիին, շատ պարզօրէն կրնայ զանոնք «քաշել» իր ուզած ուղղութեան։ Այս պատճառով է, որ հրատարակութենէն մինչեւ այսօր, տարբեր ժամանակաշրջաններու, եղած է բազում քաղաքական գործիչներու ամէնասիրած գիրքերէն մէկը։ Արդարեւ, «Ամբոխներու հոգեբանութիւնը» հասկնալը թերեւս աւելի կարեւոր է ներկայիս, երբ ժողովրդական շարժումները վերելք կ՚ապրին։ Ամերիկացի ընկերաբան Նիըլ Սմելզըր գրած է, որ հակառակ քննադատութիւններու՝ Լը Պոնի մտքերը հետաքրքրական են։

 Յետագայ կեանքը եւ մահը 
Լը Պոն շարունակեց իր գրական գործունէութիւնը Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի ամբողջ ընթացքին՝ հրատարակելով Enseignements Psychologiques de la Guerre Européenne (1915), Premières conséquences de la guerre: transformation mentale des peuples (1916) եւ Hier et demain. Pensées brèves (1918) գործերը։

Այնուհետեւ, ան հրապարակեց Psychologie des Temps Nouveaux (1920) հատորը, որմէ ետք հրաժարեցաւ Փարիզի համալսարանի հոգեբանութեան եւ յարակից գիտութիւններու դասախօսի իր պաշտօնէն ու առանձնացաւ իր տունը։

1923, 1924 եւ 1927 թուականներուն յաջորդաբար լոյս ընծայեց Le Déséquilibre du Monde, Les Incertitudes de l'heure présente եւ L'évolution actuelle du monde, illusions et réalités գործերը, որոնց մէջ ներկայացուց իր տեսակէտները համաշխարհային իրավիճակի մասին՝ միջպատերազմեան տագնապալի շրջանին։

1929-ին ան արժանացաւ Պատուոյ Լեգէոնի «Մեծ Խաչ» (Grand-Croix) շքանշանին։ 1931-ին հրատարակեց իր վերջին աշխատութիւնը՝ Bases scientifiques d'une philosophie de l'histoire խորագրով, եւ նոյն տարուան Դեկտեմբեր 13-ին, Իլ-տը-Ֆրանսի Մարն-լա-Քոքեթ (Marnes-la-Coquette) շրջանին մէջ կնքեց իր մահկանացուն՝ իննսուն տարեկան հասակին։«Վերջ դնելով Կիւսթաւ Լը Պոնի երկարատեւ, բազմազան ու արդիւնաւէտ գործունէութեան՝ մահը մեր մշակոյթը զրկեց իսկապէս արտասովոր մարդէ մը։ Ան բացառիկ բանականութեան տէր անհատ մըն էր. այդ բանականութիւնը ամբողջութեամբ կը բխէր իր ներաշխարհէն։ Ան ինքն իր տէրն էր ու սեփական ուղիին ջահակիրը... Գիտութիւնն ու փիլիսոփայութիւնը դաժան կորուստ կրեցին»։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հոգեբաններ
Ստորոգութիւն:Ընկերաբաններ
Ստորոգութիւն:Մարդաբաններ
Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ
Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի գրողներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով