Սաապ JAS 39 Կրիփէն

աջից|260px
Saab JAS 39 Gripen՝ շուէտական չորրորդ սերունդի կործանիչ, որ մշակած է Saab Ավիոնիքս ընկերութիւնը:
 Անունը 
JAS-ը կը վերծանուի որպէս՝ Jakt Attack Spaning՝ կործանիչ, գրոհային, խուզարկու:
 Պատմութիւն 
Բազմանպատակային Gripen կործանիչը 1980-ականներու կէսերուն ստեղծուեր է իր երկրի պաշտպանութեան համար: Ֆինանսաւորումն սկսած է 1980 թուականին, 1982-ին Շուէտի կառավարութիւնը որոշում մը ընդունած է JAS-39 անունով կործանիչի ստեղծման ծրագիր ծաւալելու: 1985 թուականին շարժիչի փորձարկումներն սկսած են, 26 Ապրիլ 1987-ին կատարուեցաւ առաջին փորձնական կործանիչի դուրսբերումը եւ 1988 թուականի Դեկտեմբեր 9-ին Կրիփէնն առաջին անգամ ելաւ օդ:

Ստեղծման ծրագրի բոլոր աշխատանքները 1996 թուականի վերջին աւարտուած են, այդ ատենը փործարկումներուն մէջ ներգրաւուած վեց նաւերը 1800-էն աւելի թռիչք կատարած են, 2300 ժամ օդին մէջ գտնուելով:
 Շահագործողներ 
1997 թուականէն Շուէտի օդոյժերու սպառազինութեան մէջ է: 2011-ի դրութեամբ Հունկարիոյ, Չեխիոյ, ՀԱՀ-ի եւ Թայլանտի օդոյժերը կը շահագործեն: Նաեւ մեկ երկտեղանի JAS 39D կ'օգտագործէ անգլիական Empire Test Pilots’ School (ETPS) օդագնացութեան դպրոցը՝ իր փորձարկող օդաչուներու կատարելագործման համար:«Gripen for Empire Test Pilots' School» 
31 Հոկտեմբեր 2018-ին Շուէտ առաջարկած էԵռագոյն.com Շուէտ Առաջարկած է Հայաստանին Մատակարարել JAS-39 Gripen ԿործանիչներԹերթ.am ՊՆ-ը շուէտական Gripen կործանիչներ ձեռք բերելու որոշում չունի. Դաւիթ Տոնոյեան  Հայաստանին մատակարարել JAS-39 Gripen կործանիչներ
2016-ի դրութեամբ շահագործման մէջ է 158 մեքենա
 Թայլանտի թագաւորական օդոյժը ունի ութ JAS 39C եւ չորս JAS 39D 2016-ի դրութեամբ: 
 Պրազիլի օդոյժը 36 Կրիփէն պատուիրած է
 Հարաւային Ափրիկէի օդոյժը 26 օդանաւ Առաջին առաքումը կատարուեցաւ 30 Ապրիլին 2008-ի:.
 Հունկարիոյ օդոյժը կը շահագործէ 14 Կրիփէն
 Շուէտի օդոյժը կը շահագործէ 74 C եւ 24 D եւ պատուիրած է 60 E: Անիկա սկզբնապէս 204 օդանաւ պատուիրած է, որոնցմէ 28-ը վարձակալած են Չեխիան եւ Հունկարիան:
 Չեխիոյ օդոյժը ունի վարձած 14 Կրիփէն 
 Օդաչուներու Փորձարկման Թագաւորական Դպրոցը Մարզումներու համար կ'օգտագործէ Կրիփէններ:
 Պատահարներ 
1989 թուականին փորձարկումին ատենը օդանաւը կատարեցաւ անյաջող վայրէջք:Ground footage of the 1989 Gripen crash
 Բնութագրական Տուեալներ 
JAS 39C-ի եւ JAS 39D-ի համար
 Անձնակազմ 1 (2) մարդ
 Երկարութիւն՝ 14.1 (14,8) մԲնութագրեր 
 Թեւերու բացուածք՝ 8.4 մ
 Բարձրութիւն՝ 4.5 մ
 Թեւի մակերես՝ 30 մ²
 Դատարկի զանգուած՝ 6800 (7100) քկ
 Մեկնարկի նորմալ զանգուածը՝ 8500 քկ
 Մեկնարկի առաւելագոյն զանգուած՝ 14 000 քկ
 Օգտակար բեռնուածքի զանգուած՝ 5300 քկ
 Տարողութիւններու վառելիքի զանգուած՝ 2000 քկ
 Շարժիչ՝ Վոլվոյ Աէրոյ RM12
 Ֆորսաժային քարշ՝ 1×8160 քիլոկրամ-ոյժGripen — The wings of your nation — Technical Summary

 Թռիչքի բնութագրեր 
 Մեծ բարձրութեան առաւելագոյն արագութիւն՝ ~ 2200 քմ/ժ (Մախի թիւը՝ M=2,0)
 Մարտական շառաւիղ՝ 800 քմ
 Գործնական առաստաղ՝ 15 240 մSpecifications and performance data 
 Բարձրացման արագութիւն՝ 255 մ/եկվ
 Թեւին վրայ ճնշումը՝ 283 քկ/մ²

 Զինում 
 Թնդանոթային 1 × 27-մմ Mauser BK27 (մարտական պահուստը՝ 120 արկ)
 Հրթիռներ
 օդ-օդ՝
 6 × Rb.74 (AIM-9) կամ Rb 98 (IRIS-T)
 4 × Rb.99 (AIM-120) կամ MICA
 4 × Rb.71 (Skyflash) կամ Meteor
 օդ-ցամաք
 4 × Rb.75
 2 × KEPD-350
 2 × Rbs.15F (նաւակործան հրթիռ)
 Ռումբեր՝
 4 × GBU-12 Paveway II
 2 × Bombkapsel 90 (քասեթային)
 8 × Mark 82
 Ծանoթագրութիւններ