Եոհաննէս Վըրմիր

Եոհաննէս Վըրմիր (Հոկտեմբեր 1632, Հոլանտա -15 Դեկտեմբեր 1675, Հոլանտա), պարոքքօ դարաշրջանի հոլանտացի հռչակաւոր գեղանկարիչ, հոլանտական գեղանկարչութեան ոսկեայ դարաշրջանի ներկայացուցիչ։

 Կենսագրութիւն 
Վըրմիրի կեանքէն շատ բան չէ հասած։ Ան ծնած է Տելֆտ 31 Հոկտեմբեր 1632-ին, գործարար վաճառականի մը ընտանիքին մէջ։ Ան ընտանիքին երկրորդ երեխան էր, եւ ծնողներուն միակ որդին։ Հայրը ծագումով Անտվերպենէն էր, 1611-ին տեղափոխուած էր Ամսթերտամ, ուր կը զբաղէր մետաքսի ջուլհակութեամբ։ 1653-ին ամուսնացած եւ տեղափոխուած էր Տելֆտ, եւ դարձած՝ պանդոկապետ, միաժամանակ զբաղելով մետաքսագործութեամբ, ինչպէս նաեւ արձանագրուած էր Տելֆտի Ս. Ղուկասի արհեստաւորներու ընկերակցութեան իբրեւ անդամ։

 Կրթութիւն 
Եոհաննէս  Վըրմիրի աշակերտութեան տարիներուն մասին ստոյգ տեղեկութիւններ չեն պահպանուած։ 

29 Դեկտեմբեր 1653-ին ընդունուած է Ս. Ղուկասի համքարութեան իբրեւ անդամ։ Համքարութեան մասնակցութեան նախապայմանն էր 6 տարուան գեղանկարչութեան խորացած ուսուցում համքարութեան անդամ-վարպետի մը քով։

Եոհաննէս Վըրմիրը ծանօթ էր նկարիչներ Լէոնարտ Պրեմըրին (Leonard Griffith Brammer) եւ Ժերարտ վոն Պորխին, որուն հիման վրայ ենթադրութիւններ կատարած են, որ Եոհաննէս աշակերտած է անոնցմէ մէկուն քով։ Բացի ատկէ չափազանց տարածուած է չհաստատուած վարկածը, որ Եոհաննէս Վըրմիրին ուսուցիչը եղած է Կարել Ֆապրիցիուսը, որ իր հերթին Ռեմպրանտի աշակերտն էր։ 

Վըրմիրին ստեղծագործութեան վրայ մեծ ազդեցութիւն ունեցած է ժանրային գեղանկարչութեան հոլանտացի վարպետ Փիթըր տը Հոոխը, որ բնակած է Տելֆտի մէջ 1652-1661 թուականներուն։ Անոր ոճը գտած է իր հետագայ զարգացումը՝ Եոհաննէս Վըրմիրի կտաւներուն վրայ։

 Ընտանիք Եւ Աշխատանք 
20 Ապրիլ 1653-ին Եոհաննէս Վըրմիր կ'ամուսնանայ Քաթարինա Պոլնեսի հետ, որ Տելֆտի շրջակայ գիւղերէն էր։ Եոհաննէսի  կալուինական հաւատքը սկզբնապէս դժգոհութիւն յառաջացուցած էր Պոլնեսի կաթոլիկ ընտանիքին մէջ։ Միայն կաթոլիկ Պրեմըրին յորդորներէն ետք, Վըրմիրի ապագայ զոքանչը աղջկան ամուսնութեան համաձայնութիւն կու տայ։ 

1660-ին Եոհաննէս Վըրմիր կնոջը հետ կը տեղափոխուի զոքանչին տունը։ Ան ունէր 15 երեխայ, որոնցմէ 4-ը մահացած են վաղ տարիքին։ Ակնյայտ էր, որ Եոհաննէս Վըրմիր բարեկեցիկ կեանք մը կը վարէր, որովհետեւ իր զաւակները կ'ապրէին հանգստաւէտ պայմաններու մէջ։ Ան տարեկան երկու նկար կը նկարէր, որովհետեւ ունէր եկամուտի այլ աղբիւրներ։ Վըրմիր կ'օգնէր իր մօրը ղեկավարելու Տելֆտի գլխաւոր շուկային մէջ գտնուող պանդոկը, զոր ժառանգած էր ամուսինին մահէն ետք։

Ի տարբերութիւն բազմաթիւ այլ նկարիչներու, Եոհաննէս Վըրմիր աշակերտներ չունէր։

 Կեանքին Վերջին Տարիները 
Կեանքին վերջին տարիներուն նկարիչին նիւթական պայմանները զգալիօրէն կը վատանան եւ ան կը ստիպուի իր գործերուն փոխարժէքը կանխիկ գանձել։ 1672-1679 թուականներուն Ֆրանսայի հետ պատերազմին իբրեւ հետեւանք՝ գեղանկարչութեան առեւտուրը կը դադրի։ Եոհաննէս Վըրմիրի կինը 30 Ապրիլ 1676 թուակիր խնդրագիրին մէջ թուագրած է իրենց պարտքերը, ուր կը պարզէր, որ պատերազմի ատեն ամուսինը ստիպուած էր ծախել իր նկարները ցած գիներով։

1675-ին Եոհաննէս Վըրմիր կը հիւանդանայ եւ քանի մը օր ետք կը մահանայ։

15 Դեկտեմբեր 1675-ին յուղարկաւորութիւնը կը կատարուի ընտանեկան դամբարանին մէջ, Տելֆտի Աութէ Կերկ եկեղեցւոյ մէջ։ Կինը ստիպուած էր հրաժարիլ ժառանգութենէն՝ փակելու համար պարտքերը։

 Յիշատակ  
Ի պատիւ Եոհաննէս Վըրմիրի, Վըրմիր մոլորակ մը կոչած են (4928), որ յայտնաբերուած է Ղրիմի աստղադիտարանին մէջ 21 Հոկտեմբեր 1982-ին։

Վըրմիրի Նկարներուն Ցանկը 

Ներկայիս աշխարհի տարածքին կը գտնուին Եոհաննէս Վըրմիրի ընդամէնը 37 փոքրածաւալ աշխատանքները։ Նկարներու թուագրութիւնը արուեստի պատմագրութեան համար կը մնայ սկզբունքի հարց, որովհետեւ նկարիչը թուագրած է ներկայիս յայտնի նկարներէն միայն երեքը՝ «Կաւատուհիին մօտ», «Աստղագէտը» եւ «Աշխարհագրագէտը»։ Մնացած բոլոր նկարներուն թուականները մօտաւոր են, քանի որ պահպանուած տեղեկութիւններն ու տուեալները բաւարար չեն յստակ թուականներ նշելու համար։Netta, I. (1996) Das Phänomen Zeit bei Jan Vermeer van Delft, S. 96. Hildesheim. ISBN 3-487-10160-2.

  Նկար Վերնագիր Թուական Չափեր, նիւթ Գտնուած վայրը 1100pxՔրիստոս՝ Մարիամի եւ Մարթայի մօտ 1654/1655 160 × 142 սմ, կտաւ, իւղաներկՍքոթլանտայի ազգային պատկերասրահ, Էտինպուրկ 2100pxՍ. Փրաքսեթան (վերագրուած է) 1655 101, 6 × 82, 6 սմ, կտաւ, իւղաներկ Այցելութիւններու  թանգարան (), Մոնաքօ (Պարպարա Պիաչեսկա Ճոնսընի հաւաքածոյ) 3100pxՏիանան ուղեկցորդուհիներու հետ 1655/1656 98, 5 × 105 սմ, կտաւ, իւղաներկՄաուրիսիոս, Հաագա 4100pxԿաւատուհիին մօտ 1656 143 × 130 սմ, կտաւ, իւղաներկՀին վարպետներու պատկերասրահ, Տրեզտեն 5100pxՔնացած աղջիկը 1657 87, 6 × 76, 5 սմ, կտաւ, իւղաներկՄեթրոփոլիթըն թանգարան, Նիւ Եորք 6100pxԲաց պատուհանին մօտ նամակ կարդացող աղջիկը 1657 83 × 64, 5 սմ, կտաւ, իւղաներկՀին վարպետներու պատկերասրահ, Տրեզտեն 7100pxՓողոց՝ Տելֆտի մէջ 1657/1658 54, 3 × 44 սմ, կտաւ, իւղաներկՌէյքսմուզիում, Ամսթերտամ 8100pxԶինուորն ու ծիծաղող աղջիկը 1658 49, 2 × 44, 4 սմ, կտաւ, իւղաներկՖրիկի հաւաքածոյ, Նիւ Եորք 9100pxԳինիի գաւաթը 1658-1660 66, 3 × 76, 5 սմ, կտաւ, իւղաներկԳեղանկարչութեան պատկերասրահ, Պերլին 10100pxԿաթնավաճառուհին (նկար, Վերմիր) 1658-1660 45, 4 × 41 սմ, կտաւ, իւղաներկՌէյքսմուզիում, Ամսթերտամ 11100pxԳինիի գաւաթով աղջիկը (Կինը եւ երկու տղամարդիկ) 1659/1660 78 × 67, 5 սմ, կտաւ, իւղաներկՀերցոք Անտոն Ուլրիխի թանգարան, ՊԲրաունշվայք 12100pxՏելֆտի տեսարան 1660/1661 98, 5 × 117, 5 սմ, կտաւ, իւղաներկ Մաուրիսիոս, Հաագա 13100pxԵրաժշտութեան ընդհատուած դասը 1660/1661 38, 7 × 43, 9 սմ, կտաւ, իւղաներկ Ֆրիկի հաւաքածոյ, Նիւ Եորք 14100pxՆամակ կարդացող կինը` կապոյտով 1662–1664 46, 5 × 39 սմ, կտաւ, իւղաներկՌէյքսմուզիում, Ամսթերտամ 15100pxԵրաժշտութեան դասը (Տղամարդն ու կինը` վիրջինալի մօտ) 1662–1665 74, 6 × 64, 1 սմ, կտաւ, իւղաներկ Թագաւորական հաւաքածոյ, Պաքինկհամեան պալատ, Լոնտոն 16100pxԿինը կշեռքով (Մարգարիտներ կշռող կինը) 1662–1664 42, 5 × 38 սմ, կտաւ, իւղաներկԱրուեստի պետական պատկերասրահ, Ուաշինկթըն 17100pxՔնար նուագող աղջիկը պատուհանին մօտ 1664 51, 4 × 45, 7 սմ, կտաւ, իւղաներկ Մեթրոփոլիթըն թանգարան, Նիւ Եորք 18100pxՄարգարիտէ վզնոցով երիտասարդ կինը 1664 55 × 45 սմ, կտաւ, իւղաներկ Գեղանկարչութեան պատկերասրահ, Պերլին 19100pxՋուրի կուժով երիտասարդ կինը` պատուհանին մօտ 1664/1665 45, 7 × 40, 6 սմ, կտաւ, իւղաներկ Մեթրոփոլիթըն թանգարան, Նիւ Եորք 20100pxՄարգարիտէ ականջօղով աղջիկը 1665 45 × 40 սմ, կտաւ, իւղաներկ Մաուրիսիոս, Հաագա 21100pxՀամերգը 1665/1666 69 × 63սմ, կտաւ, իւղաներկ Իզապելլա Սթիուըրթ Կարտների թանգարան, Պոսթըն (1990-ին՝ գողցուած է) 22100pxՆամակ գրող աղջիկը` դեղինով 1665-1670 45 × 39, 9 սմ, կտաւ, իւղաներկ Արուեստի պետական պատկերասրահ, Ուաշինկթըն 23100pxԱղջկայ գլուխ 1666/1667 44, 5 × 40սմ, կտաւ, իւղաներկ Մեթրոփոլիթըն թանգարան, Նիւ Եորք 24100pxՍրինգով աղջիկը (վերագրուած է) 1665/1670 20 × 17, 8սմ, փայտ, իւղաներկ Արուեստի պետական պատկերասրահ, Ուաշինկթըն 25100pxԿարմիր գլխարկով աղջիկը 1666/1667 23, 2 × 18, 1սմ, փայտ, իւղաներկ Արուեստի պետական պատկերասրահ, Ուաշինկթըն 26100pxԿինը, նամակը եւ աղախինը 1667/1668 89, 5 × 78, 1սմ, կտաւ, իւղաներկ Ֆրիկի հաւաքածոյ, Նիւ Եորք 27100pxԱստղագէտը 1668 50, 8 × 46, 3 սմ, կտաւ, իւղաներկԼուվր, Փարիզ 28100pxԱշխարհագրագէտը 1668/1669 53 × 46, 6 սմ, կտաւ, իւղաներկՇտեթել, Ֆրանքֆորթ (Մայն) 29100pxՍիրային նամակ 1669/1670 44 × 38, 5ս մ, կտաւ, իւղաներկՌէյքսմուզիում, Ամսթերտամ 30100pxԺանեկագործուհին (նկար, Վերմիր) 1669/1670 24, 5 × 21 սմ, կտաւ, իւղաներկ (տեղադրուած է փայտի վրայ)Լուվր, Փարիզ 31100pxՆամակ գրող կինը եւ աղախինը 1670 71 × 59 սմ, կտաւ, իւղաներկԻրլանտայի պետական պատկերասրահ, Տապլին 32100pxԵրիտասարդ կինը  1670 25, 5 × 20 սմ, կտաւ, իւղաներկ Վիննի հաւաքածոյ, Լաս Վեկաս 33100pxՀաւատքի այլաբանութիւնը 1671-1674 114, 3 × 88, 9սմ, կտաւ, իւղաներկ Մեթրոփոլիթեն թանգարան, Նիւ Եորք 34100pxԿիթառ նուագող աղջիկը 1672 53 × 46, 3 սմ, կտաւ, իւղաներկՔենուուտ հաուզ, Լոնտոն 35100pxՆկարիչի արուեստանոցին մէջ 1673 130 × 110սմ, կտաւ, իւղաներկԱրուեստի պատմութեան թանգարան, Վիեննա 36100px Նուագող աղջիկը` կանգնած 1673–1675 51, 7 × 45, 2սմ, կտաւ, իւղաներկԱզգային պատկերասրահ, Լոնտոն 37100pxԿիսատաւիղ նուագող աղջիկը` նստած 1673–1675 51, 5 × 45, 5 սմ, կտաւ, իւղաներկ Ազգային պատկերասրահ, Լոնտոն

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 
 Han van Meegeren
 Վերմէրի կենսագրութիւնը եւ նկարները 

Ստորոգութիւն:Հոլանդացի նկարիչներ
Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:15 Դեկտեմբերի մահեր