Պուք հրթիռային համակարգ

«Պուք» (՝ հաճարենի, ՆԱԹՕ-ի դասակարգումով՝ ()՝ բոռ եւ անոր ձեւափոխութիւնները ինքնագնաց զէնիթահրթիռային համակարգներ են: Նախատեսուած է ցածր եւ միջին բարձրութիւններու վրայ (30 մեթրէն մինչեւ 14-18 քմ) օդային մանեւրող թիրախներու դէմ պայքարելու համար:

 Ստեղծման Պատմութիւն 
Նոր տեսակի զէնիթահրթիռային համակարգի ստեղծման աշխատանքները սկսած են 1972 թուականի Յունուար 13-ին: Համալիրը զինաւորման առնելը նախատեսուած էր 1975 թուականին: Փորձարկումները սկսած են 1977 թուականի Նոյեմբերին եւ տեւած են մինչեւ 1979 թուականի Մարտը, որմէ ետք իր ամբողջ կազմով համալիրը զինաւորման առնուած է9K37 Պուք (SA-11 Gadfly) 

 Ռազմական Կիրառութիւն 
 Վրաց-աբխազական հակամարտութիւն՝ սխալ նոյնականացման հետեւաքով ռուսաստանեան «Պուք» ԶՀՀ-ով կործանուեցաւ աբխազական L-39 գրոհային օդանաւը 
 2008-ի Հարաւային Ովսիոյ զինուած հակամարտութեանը Ռուսիոյ ՊՆ-ի յայտարարութեամբ ուքրաինական գումարտակի «Պուք-Մ1»-ով կործանուած են բոլոր չորս պաշտօնապէս կործանուած ճանչուած ռազմական օդանաւերը (Տու-22Մ եւ երեք Սու-25 գրոհայիններ)80px  .
 Ուքրաինայի արեւելքի հակամարտութիւն՝ 2014 թուականի Յուլիս 17-ին «Պուք» համակարգով"АЛМАЗ-АНТЕЙ" О КРУШЕНИИ "БОИНГА" / ТАССНидерландская комиссия назвала причину гибели «Боинга» на УкраинеКрушение рейса MH17 The Guardian MH17 downed by Russian military missile system, say investigators  Տոնեցքի մարզի արեւելքին կործանուեցաւ Boeing 777 օդանաւը:
 Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմ՝ 2018-ին Սուրիոյ ՀՕՊ-ը ետ մղեց ԱՄՆՙ, Ֆրանսայի եւ Բրիտանիոյ հրթիռային հարուածները:Система ПВО Сирии смогла перехватить около 70% американских и европейских крылатых ракет: Ըստ Ռուսիոյ դաշնութեան ՊՆ հաղորդագրութեան, կիրառուած էին 103 թեւաւոր հրթիռներ, որոնցմէ Սուրիոյ ՀՕՊ-ը որսացած է 71-ը: Հրթիռային հարուածը ետ մղելուն գործակցուած են  Ս-125, Ս-200, «Պուք», «Քուատրաթ» եւ «Օսա» միջոցները: «Պուքերէն» արձակուած 29 հրթիռները խոցած են 24 թիրախ:

 Օգտագործողներ 
 Ազրպէյճան
 Ալճերիա 48 Պուք-Մ2 համակարգ:
 Եգիպտոս՝ Պուք-M1 եւ Պուք-M2 վարկածներ
 Իրան
 Կիպրոս 
 Հիւսիսային ՔորէաАрмия Ким Чен Ира , Анатолий Цыганок. ПОЛИТ.РУ, 16 October 2006
 Հնդկաստան
 Ուքրայինա՝ 72 9K37M1 2016-ի դրութեամբ:Source: Military Balance 2016, page 206 Եղած Պուք M1-2 համակարգներու արդիականացման ծրագիր:
 Չինաստանի ԺՀNew HQ-16 surface to air missile ready for action: PLA , China Military News, 28 September 2011՝ բարելաված HQ-16 տարբերակ, նաւաւորած VLS համակարգ: Չինաստանի ԺՀ եւ Ռուսիոյ համատեղ ծովային «Շթիլ» (SA-N-12) 9K37M1-2 համակարգի մշակում 
 Պելառուս՝ 12 համալիր 2016-ին:
մինի|Ուքրաինական 9K37 Պուք-ը Քիեւին մէջ անկախութեան շքերթին
 Ռուսիոյ դաշնութիւն՝ աւելի քան 440 9К37 9К317 2016-ի դրութեամբ (350 ցամաքային զօրքին եւ 80 ՀՕՊ-ին մէջ)Աղբիւր՝ Military Balance 2016, 190÷199 էջեր 9К37 համակարգի փոխարինում նոր 9К317 Պուք M2-ով ծրագրուած է կատարել 70%-ով մինչեւ 2020-ը:Moscow Defense Brief № 1, 2011 Պուք-M3-ի մեկ տիվիզիոն մատակարարուած է 2016-ին:http://bmpd.livejournal.com/2198822.html 66 Պուք-M-1-2s, 36 M2s եւ 36 M3s մատակարարուած են 2012-2017-ին: 2017 Դեկտեմբերի դրութեամբ երեք հրթիռային պրիկատ ամբողջապէս համալրուած են Պուք-M3-ով:
 Սերպիա
 Սուրիա 8 complexes  Պուք-M2E-ի ութ 9К317E համակարգ ներմուծուած է Ռուսիոյ դաշնութենէն 2011-ին (Սթոքհոլմի միջազգային խաղաղութեան հետազոտութեան հաստատութիւն՝ Զենքի փոխադրումներու տուեալներ) ցամքային ոյժերուն համար + 10/8 Պուք-M2E Օդոյժին համար: + 20 Buk-M1-2s.The International Institute
For Strategic Studies IISS The Military Balance 2012. — Nuffield Press, 2012. — С. 349 с
 Վենեսուէլա (20 պատուիրած)SIPRI Arms Transfers Database . Information generated: 09 March 2014.
 Վրաստան
 ՓաքիստանThe Economic Times Pakistan deploys Chinese air defence system: Where does India stand? 

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հրթիռային զէնք