Կարօ Հալապեան

Կարօ Սէմյոնովիչ Հալապեան (կամ՝ Կարո Հալաբյան, , ) Սովետահայ ճարտարապետ մըն էր: Սովետական Հայաստանի վաստակաւոր ճարտարապետի տիտղոսը ստացած է 1940 թուականին:

 Կենսագրութիւն 
1917-ին աւարտած է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցը, իսկ 1929-ին՝ Մոսկուայի Գեղարուեստա-արհեստագիտական բարձրագոյն հիմնարկը: 1929-1931 թուականներուն գլխաւորած է «Պետնախագիծ» հիմնարկը՝ Խորհրդային Հայաստանի առաջին նախագծային հաստատութիւնը. Միքայէլ Մազմանեանի եւ Գէորգ Քոչարի հետ նախագծած է բնակելի, վարչական ու մշակութային-կրթական շէնքեր: Հալաբեանի վաղ շրջանի գործերը կատարուած են կառուցապաշտական (constructivism) ոգիով եւ արտայայտիչ ծաւալատարածական յօրինուածքով: Ասոնց մէջ նկատելի է նորարարական միտումներու եւ դասական ճարտարապետական ընդհանուր սկզբունքներու ներդաշնակ միասնութիւնը, որն արտայայտուած է նաեւ իր ուշ շրջանի լաւագոյն աշխատանքներուն մէջ:

1932 թուականէն սկսեալ Հալաբեանի ստեղծագործական, գիտական եւ հասարակական գործունէութիւնը ծաւալած է Մոսկուայի մէջ: Հայրենական պատերազմի տարիներուն, Հալաբեան ճարտարապետական ակադեմիայի ղեկավարութիւնը համատեղած է կարեւորագոյն ճարտարարուեստական ու պաշտպանական կառոյցներու քողարկման (camouflage) նախագծման հետ՝ գլխաւորելով ակադեմիային կից յատուկ արուեստանոցը: 1943-ին իր ղեկավարութեամբ սկսած է Վոլկոկրատի վերակառուցման նախագիծի մշակումը: 1936-ին ընտրուած է Բրիտանական թագաւորական ճարտարապետներու հիմնարկի պատուաւոր թղթակից անդամ: Պարգեւատրուած է երկու շքանշաններով:

 Ստեղծագործութիւններ 
Նախագծած է Մոսկուայի Խորհրդային բանակի թատրոնի շէնքը (1940), Սոչիի ծովային կայարանը (1950) եւ Մոսկուայի Խիմքի-Խովչինօ խոշոր բնակելի թաղամասը (1962)։ Ստեղծած է նաեւ Ք. Մարքսի, Ս. Շահումեանի եւ Կամոյի դիմաքանդակները։

 Յիշատակ 
Կարօ Հալապեանի պատուին անուանակոչուած են փողոցներ Մոսկուայի (Հալաբեան փողոց) եւ Երեւանի (Հալապեան փողոց) մէջ։ 2020 թուականի աշնան, Մոսկուայի Արբատեց պուրակին մէջ գտնուող Հալաբեան փողոցին վրայ զետեղուած է, իսկ 2021 Ապրիլ 27-ին հանդիսաւորութեամբ բացուած է Կարօ Հալապեանի յուշարձանը (քանդակագործ՝ Գէորգի Ֆրանկուլեան, ճարտարապետներ՝ Աշոտ Թաթեւոսեան, Անտրէյ Ֆրանկուլեան եւ Քարինա Դանիէլեան)։

 Պատկերասրահ 

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Ճարտարապետներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարապետներ