Գրիգոր Ղափանցեան

Գրիգոր Ղափանցեան (), լեզուաբան, հայագէտ, բանասիրական գիտութիւններու դոկտոր (1942), ակադեմիկոս (1943) եւ Խորհրդային Հայաստանի գիտութեան վաստակաւոր գործիչ (1942)։

Գեղանկարիչուհի Արփենիկ Ղափանցեանի հայրը։

 Կեանք եւ գործունէութիւն 
Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի դպրոցին մէջ, ուրկէ շրջանաւարտ ըլլալէ ետք իր բարձրագոյն ուսումը ստանալու համար մեկնած է Փեթերսպուրկ, ուր աշակերտած է վրացի հայագէտ ու լեզուաբան Նիկողայոս Մառին։

1913 թուականին աւարտելէ ետք իր համալսարանական ուսումը վերադարձած է հայրենիք եւ պաշտօն ստանձնած՝ Էջմիածինի Գէորգեան ճեմարանէն ներս: Տարի մը ետք՝ 1914-ին, մասնակցած է Նիկողայոս Մառի պեղումներուն, միաժամանակ գրելով «Լեզուաբանական դիսցիպլինաներ եւ լեզու» աշխատութիւնը:

 Վարած պաշտօններ 
Ղափանցեան 1921 թուականին Երեւանի Պետական համալսարանէն ներս ստանձնած է լեզուաբանութեան ամպիոնի ղեկավարի պաշտօնը, որ վարած է 33 տարի՝ մինչեւ 1954 թուական։

Եղած է Խորհրդային Հայաստանի Գիտութիւններու ակադեմիայի հիմնադիրներէն եւ 1950-1956 թուականներուն վարած՝ անոր լեզուի բաժանմունքի տնօրէնի պաշտօնը:

Ան զբաղուած է գիտական, լեզուական եւ մանկավարժական գործունէութեամբ. լաւապէս տիրապետած է խեթերէն, ուրատուերէն եւ պալայերէն լեզուներուն եւ ուսումնասիրած է հայերէն լեզուի եւ խեթերէնի կապն ու նմանութիւնները:

Գրած է բազմաթիւ յօդուածներ ու տեսական լեզուաբանութեան, հայերէն լեզուի զարգացման պատմութեան, հայ ժողովուրդի սկզբնաղբիւրներուն եւ անոր հնագոյն լեզուամտածողութեան մասին:

 Երկեր 
Ղափանցեան 1939 թուականին հրատարակած է․

 «Ընդհանուր լեզուաբանութիւն» աշխատութիւնը, 
 «Ուրարտուի պատմութիւնը», 
 «Լեզուական ընդհանուր տարրեր ուրարտական եւ խեթական լեզուներու միջեւ»,
 «Հայաստանի տեղանուններու պատմական եւ լեզուաբանական նշանակութիւնը»,
 «Հայաստան՝ հայերու բնօրրան» եւ այլ աշխատութիւններ:

Ի յիշատակ Ղափանցեանի, 1987 թուականին Գրիգոր Ղափանցեանի անունով կոչուած է Աշտարակի 4-րդ դպրոցը, ուր կը գործէ լեզուաբանին նուիրուած թանգարան: Անոր արձանը տեղադրուած է Երեւանի Պետական համալսարանի կենդրոնական մասնաշէնքի նախասրահին մէջ:

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հայ լեզուաբաններ
Ստորոգութիւն:Հայ հայագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ լեզուագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ պատմագէտներ