Ալասքա (նահանգ)

Ալասքա (անգլերէն՝ Լսել Alaska) ), ԱՄՆ-ի՝ տարածքի ընդարձակութեամբ ամենամեծ նահանգն է եւ կը գտնուի Հիւսիսային Ամերիկայի հիւսիս-արեւմուտքը։ Տարածքի մակերեսը (ամբողջ)՝ 1 717 854 քառակուսի քիլոմեթր։ Վարչական կեդրոնը՝ Ճունօ (անգլ.՝ Juneau [ˈdʒuːnoʊ])։

 Աշխարհագրութիւն 

Նահանգը կը գտնուի պետութեան հիւսիս-արեւմուտքը: Անջատուած է Չուքոթքա թերակղզիէն (Ռուսաստան) Պերինկենեան նեղուցով, արեւելքէն սահմանակից է Գանատային, արեւմուտքէն Պերինկի նեղուցի միջոցով փոքր մասով մը սահմանակից է Ռուսաստանին: Այն կազմուած է ցամաքային մասէ եւ մեծ թիւով կղզիներէ, որոնցմէ են` (Alexander Archipelago) Ալեքսանտր Արքիփելակոն, (Aleutian Islands) (/əˈluːʃən/ Ալիութեան կամ Ալիուշըն կղզիները, (Pribilof Islands) Փրիպիլոֆ կղզիները, (Kodiak Island) Քոտիաք կղզին եւ Սբ. Լորենս կղզին: Այն կ'ողողուի (arctic) Սառուցայինի եւ Խաղաղ ովկիանոսի կողմէն: Տենալի լեռը (6194 մ, նախապէս `Մաք-Քինլի) (անգլ.՝ Mount McKinley, Denali) ամենաբարձրն է Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ: Որուն մերձակայ շրջանին մէջ կը գտնուի Տենալի ազգային հանրային պարտէզը: Կան աշխոյժ հրաբուխներ:

1912 թ. հրաբուխի ժայթքումի հետեւանքով յայտնուեցաւ տաս հազար աղի հովիտ եւ նոր հրաբուխային լեռ `Նովարուփթան: Նահանգի հիւսիսային մասը ծածկուած է բաց դաշտով: Հարաւային մասը կը գտնուի անտառներու հիմնական մասը: Նահանգը կ'ընդգրկէ Քերքենշթայն կղզին (Փոքր Տիոմետ), որը կը գտնուի Ռուսաստանի Ռաթմանով կղզիէն 4 քմ հեռաւորութեան վրայ:

Խաղաղ ովկիանոսի ափին կլիման չափաւոր ծովային է եւ համեմատաբար մեղմ, այլ վայրերուն `կլիման ցամաքային է եւ (subarctic) ենթասառուցային ցամաքային:

 Խոշոր քաղաքներ 


Քաղաքներ որոնց բնակչությունը 100.000-էն աւելի է
 Անքորեճ

Քաղաքներ որոնց բնակչութիւնը 10.000-ից մինչեւ 100.000 է
 Ֆերպանքս
 Ճունօ (նահանգի վարչական կեդրոնը)
 Քոլէճ

10.000-էն քիչ բնակչութիւն ունեցող քաղաքներ
 Քեթչիքան Ketchikan
 Սիթքա
 Վասիլլա
 Քենայ
 Քոտիաք
 Փալմերը
 Պեթել
 Պրոու
 Ունալասքա Unalaska
 Վալտեզ
 Սոլտոթնա
 Հոմեր
 Նոմ Nome
 Փիթերպերկ
 Քոթզեպու
 Սեւարտ
 Տիլինկհեմ
 Քորտոպա
 Հեյնս
 Հիւսիսային Փոլ
 Էսթեր
 Տելթա Ճանքշեն
 Կլենալլեն

 Բնակչութիւն 

Թէեւ նահանգը ամենաքիչ բնակեցուածն է երկրին, 1970-ական թուականներուն շատ նոր բնակիչներ տեղափոխուեր են այստեղ, ներգրաւուելով նավթային արդիւնաբերութեան եւ փոխադրութեան թափուր աշխատատեղերու մէջ, իսկ 1980-ականներու ընթացքին բնակչութեան աճը կազմեր է աւելի քան 36 %:

Ալասքայի բնակչութիւնը վերջին տասնամեակին`

 1990 թիւ — 560 718 բնակիչ
 2004 թիւ — 648 818 բնակիչ
 2005 թիւ — 663 661 բնակիչ
 2006 թիւ — 677 456 բնակիչ
 2007 թիւ — 690 955 բնակիչ

2005 թուականին Ալյասկայի բնակչության թիվը աճել է 5906 մարդով կամ 0.9 %: 2000 թուականի համեմատ բնակչութիւնը աճել է 36 730 մարդով (5,9 %):
Բնակչութեան շուրջ 75 տոկոսը սպիտակամորթ տեղաբնիկներ են: Նահանգն ունի մօտաւորապէս 88 հազար տեղաբնիկ` հնդկացիներ, էսքիմոսներ եւ ալլեսներ: Նահանգում կան նաեւ ռուսների մի քանի ժառանգորդներ: Հիմնական կրօնական խումբերու մէջ կը մտնեն` պափթիսթներ, կաթոլիկներ, ուղղափառներ, պրեսբիտերներ եւ մեթոտիսթներ: Ուղղափառ հաւատացեալներու քանակը, որը կը կազմէ 8-10%, ամենաբարձրն է երկրին մէջ:

 Հարեւան տարածքներ 

 Եուքոն (Գանատա)
 Բրիտանական Քոլումպիա (Գանատա)
 Չուքոթքա Ինքնավար շրջան (Ռուսաստան)

 Ծանօթագրութիւններ 

 Պատկերասրահ