Բծաւոր Տենդ

Բծաւոր տենդ (Typhus), մանրէական վարակիչ հիւանդութիւն մը: 

Կը յառաջանայ երկու ձեւով՝ տեղաճարակային «endemic-murine typhus», համաճարակային (epidemic): Տեղաճարակային բծաւոր տենդին յարուցիչը «Rickettsia Typhi» մանրէն է, իսկ համաճարակային բծաւոր տենդինը՝«Rickettsia prowazekii» մանրէն: 

Բծաւոր տենդը կը փոխանցուի մարդուն մակաբոյծերու, մասնաւորապէս՝ մարմնական ոջիլներու եւ լուերու ճամբով: Յարուցիչ մանրէն ընդհանրապէս կը հարուածէ առողջ մարդը եւ հազուադէպօրէն՝ կարգ մը անասուններ, յատկապէս՝ մուկեր, կատուներ եւ սկիւռներ: Այս մակաբոյծերը յարուցիչ մանրէն կ'իւրացնեն կծելով վարակուած մարդը կամ անասունին մորթը: Անոնք այս մանրէները կը փոխադրեն առողջ մարդու մը մորթին վրայ: Անոնք կծելով կը տեղաւորեն իրենց մանրէներով հարուստ կղկղանքը՝ գրգռուած մորթին վրայ: Այս ձեւով տեղի կ'ունենայ առողջ մարդուն վարակումը:

Յաճախ բծաւոր տենդը կը շփոթուի Որովայնատիֆ (typhoid) հիւանդութեամբ: Անոնք բոլորովին տարբեր հիւանդութիւններ են եւ անոնց յարուցիչները տարբեր են: Այս շփոթը ստեղծուած է, որովհետեւ բծաւոր տենդի տեղաճարակային տեսակի յարուցիչը «Rickettsia Typhi» կը կոչուի:

 Պատմութեան մէջ 
Պատմութեան ընթացքին եղած են բծաւոր տենդի տարբեր համաճարակներ․

 1489-ին 17.000 սպանացի զինուորներ մահացած են այս հիւանդութեամբ:
 1759-ին բծաւոր տենդի բռնկում տեղի ունեցած է Անգլիոյ բանտերուն մէջ եւ բանտարկեալներուն 25 տոկոսը մահացած է:
 1830-ին 100.000 Իրլանտացիներ մահացած են բծաւոր տենդի համաճարակի պատճառով:
 Նշանակալից եղած է 1848-ի համաճարակը, երբ աւելի քան 20.000 Քանատա գաղթող Իրլանտացիներ մահացած են։
 Բծաւոր տենդը դարձած է Ռուսական բանակին պատուհասը: 1918-1922 մահացած են 2.5 միլիոն անձեր եւ վարակուած՝ 25-30 միլիոն ռուս:

 Ծանօթագրութիւններ 

 Տե՛ս նաեւ 

 Ժանտախտ
 Իպոլա հիւանդութիւն
 Պսակաձեւ ժահր
 Համաճարակ
Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով