Ալ Ֆարապի

Category:Articles with hCards

Ալ Ֆարապի կամ ԱլՖարապի կամ ամբողջաական անունով՝ Ապու Նասր Ալ-Ֆարապի, Արեւմուտքին մէջ կը ճանչցուի Ալֆարապիոս (լատիներէն՝ Alpharabius, ) անունով։ Անուանի իսլամական իմաստասէր (փիլիսոփայ), իրաւագէտ, նուագագէտ, հոգեզգած (Սուֆի): Ան զբաղած է տարբեր ոլորտներով՝ քաղաքական փիլիսոփայութիւն, Բնազանցութիւն, բարոյագիտութիւն, տրամաբանութիւն եւ այլք։ 

Ան նաեւ ուսողագիր էր, տիեզերաբան, գիտնական եւ երաժշտութեան տեսաբան։

Անոր տրուած է «Երկրորդ Վարդապետ» անունը, հետեւելով Արիստոտելի օրինակին, որ ծանօթ էր «Առաջին Վարդապետ (ուսուցիչ)» անունով։ Անոր կը վերագրուի միջնադարիին Յունական բնաբաններու պահպանումը, իր կատարած մեկնութիւններուն եւ ճառախօսութեանց շնորհիւ։ Անոր նաեւ կը վերագրուի իրեն յաջորդած մեծանուն փիլիսոփաներուն,- ինչպիսիքն են Իպն-Սինան, Ղազզալին ու Մեյմօնիտը,- եթէ ոչ ներշնջումը ապա անոր վրայ ձգած խոշոր ազդեցութիւնը: 

 Անունը 
Անոր անուան եւ ծագման վերաբերեալ պատմաբանները տարբեր են։ Իպն Ապի Ուսայպիայի *Ույուն ալ-Անպա*-ին մէջ կը նշուի, որ ան կը կոչուէր Ապու Նասր Մուհամմատ իպն Մուհամմատ իպն Աուզալաղ իպն Թարխան։ Որոշ պատմաբաններ, ինչպէս իպն Խալլիկանը, կ'ըսեն, որ նա կը կոչուէր Ապու Նասր Մուհամմատ իպն Թարխան իպն Աուզալաղ: Միները, ինչպիսիք են ալ-Քիֆթին եւ ալ-Պայհաքին, զինք կ'անուանեն Ապու Նասր Մուհամմատ իպն Մուհամմատ իպն Թարխան: Իպն ալ-Նատիմը իր *Fihrist*-ին մէջ կը նշէ նաեւ իր անունը որպէս Ապու Նասր Մուհամմատ իպն Մուհամմատ իպն Թարխան։ Սայիտ ալ-Անտալուսին իր *Tabaqat al-Umam*-ին մէջ կը նշէ, որ ան Ապու Նասր Մուհամմատ իպն Մուհամմատ իպն Նասրն էր։

Իր ծննդեան գծով պատմաբանները տարբեր էին. օրինակ՝ իպն Ալ-Նատիմի «Ալ-Ֆիհրիստ» գրքին մէջ ան ըսած է, որ իր ծագումը Խորասանի Ֆարիապէն է, իսկ Ալ-Պայհակիի «Ալ-Մախթութ ֆի Թարիխ Ալ-Հուկամա» գրքին մէջ ան խօսած է Ալ-Ֆարապիի ծագման մասին որպէս Թուրքեստանի Ֆարիապ երկրէն, ինչ որ կը հակասէ «Երկիրներու բառարան»-ին մէջ գիտնականներու անուններուն, ուտեղ Ֆարիապի որդիները կը կոչուէին Ալ-Ֆարիապին, օրինակ՝ Մուհամմատ պին Եուսուֆ Ալ-Ֆարիապի։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Աղբիւրներ 

 Islam - A Graphic Guide, Ziauddin Sardar & Abbas Malik, Icon Books Ltd, 2009, North Road, London.