Փուէնսեթիա

Փուէնսեթիա (Euphorbia pulcherrima),  արեւադարձային թուփ մը։ 

Գոյութիւն ունի մօտաւորապէս 100 տեսակ:

Բնական միջավայրին մէջ, թուփը կրնայ մինչեւ 3.5 մեթր աճիլ:

 Պատմութիւն 
Բոյսը հարուստ պատմութիւն մը ունի: Մեքսիքայի բնիկ ազթեքները ծանօթ էին այս թուփին։ Թուփը անուանած էին «Քուէթլաքսոչիթլ», որ կը նշանակէ «մորթի ծաղիկ»: 

Ազթեքները այս բոյսը գործած են հագուստները ներկելու, կամ կրօնական արարողութիւններու ընթացքին, որովհետեւ անոնց համար կարմիր գոյնը մաքրութեան խորհրդանիշն էր:

 Անուան ծագում 
Փուէնսեթիաները նախ հասած է Միացեալ Նահանգներ, 19-րդ դարուն: Անոնց անունը եկած է Միացեալ Նահանգներու Մեքսիքայի առաջին դեսպանին անունէն: Ճոէլ Ռոպըրթց Փուէնսեթ այս թուփին ծանօթացած է հարաւային Մեքսիքայի վայրի դաշտերուն մէջ, 1828-ին: Իր ազատ ժամերուն ան զբաղած է պարտիզպանութեամբ եւ բոյսերով: Ան այս թուփը հետը բերած է Հարաւային Քարոլայնա, երբ Միացեալ Նահանգներ վերադարձած է։

 Նկարագրութիւն 
alt=|աջից|200x200փքս
Անոր կարմիր բաժինները ծաղիկին թերթերը չեն, այլ` բոյսին տերեւները: Ծաղիկները թուփին կեդրոնը գտնուող փոքրիկ դեղին ծիլերն են, մինչ կարմիր տերեւները կրնան ըլլալ նաեւ` վարդագոյն, ճերմակ կամ դեղին: Փուէնսեթիաները, որոնք ճանչցուած են իբրեւ «ասիական ծաղիկը» կամ «մեքսիքական բոցէ տերեւը», կը ծաղկին Դեկտեմբեր ամսուն, հետեաբար անոնք Կաղանդի ամէնէն յարմար բոյսերն են:

 Փուէնսեթիան եւ Կաղանդը 
Ըստ մեկնաբանութեան մը, անիկա կը խորհրդանշէ Բեթղեհէմի աստղը, որ մոգերուն ցոյց տուաւ Յիսուս Մանուկին ծննդավայրը հասցնող ճամբան:

Իսկ մեքսիքական աւանդութիւն մը կը պատմէ, որ Փեփիթա անունով աղքատիկ փոքրիկ աղջիկ մը տխուր էր, որովհետեւ ան Յիսուս Մանուկին չէր կրնար նուէրներ տանիլ միւս փոքրիկներուն նման: Իմաստուն մը կը փորձէ զայն մխիթարել՝ ըսելով, թէ նոյնիսկ ամէնէն համեստ նուէրը, երբ սիրով կը տրուի, մեծ գնահատանք կը ստանայ: Հետեւաբար Փեփիթա կ'երթայ ճամբուն եզերքը բուսած, ոչ շատ գեղեցիկ թուփէ մը տերեւներ քաղելու եւ այդ տերեւներու փունջը կը տանի Յիսուս Մանուկին նուիրելու: Իր փունջը զետեղելու ժամանակ հրաշք մը կը պատահի. պարզ, կանաչ տերեւները գեղեցիկ մութ կարմիր գոյն մը կը ստանան: Եւ այդ դէպքէն ի վեր բոլոր վայրի փուէնսեթիաները վառվռուն գոյներով կը ծածկուին Կաղանդի շրջանին: 

Անոնք կը դառնան «Լաս Ֆլորես տը լա նոչէ պուէնա»`«Սուրբ գիշերուան ծաղիկները»:

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Բոյսեր այբբենական կարգով