Կեմերէկ

Կեմերէկ (Կամարակ), 9-րդ դարէն սկսեալ Արեւմտեան Հայաստանի աւաններէն, այժմ Թուրքիոյ Սեբաստիա քաղաքի գիւղաքաղաքներէն է: 16-րդ դարու սկիզբը Կիլիկիա Թագաւորութենէն գաղթած հայերն ալ հոս հաստատուած են:

Կեմերէկի եօթը թաղերը բաժնուած էին վերի (բարձրադիր) եւ վարի մասերու: Տուները կառուցուած էին սանդխաձեւ: 1913-ին, Կեմերէկի 6762 բնակչութենէն 5212-ը, այսինքն՝ 1252 տունի  902-ը հայ էին: Ս. Աստուածածին, Ս. Գէորգ եւ Ս. Գրիգիր Լուսաւորիչ եկեղեցիները, 500 աշակերտներով չորս վարժարաններ կը գործէին: Երկար ժամանակ նախ Կեսարիոյ, յետոյ Եօզկաթ առաջնորդութեան կապուած մնաց: Կը կրէր Կապադովկիական անցեալ հետքերը: Խօսակցական հայերէն լեզուն շատ նման էր Կեսարիոյ բարբառին: Բողոքական համայնքը ունէր եկեղեցի մը եւ 100 աշակերտով դպրոց մը: Կեմերէկի մօտակայ շրջակայքը՝ Թօփաչ գիւղի մէջ ալ կար նաեւ դպրոց մը եւ Ս. Սարգիս Եկեղեցին:

Ժողովուրդը կը զբաղէր արհեստներով, գորգագործութեամբ,  արտադրութեամբ՝ կտաւներ, որակաւոր կերպասի ներկեր, կաշիէ առարկաներ, երկրագործական գործիքներ, առեւտուրով, գիւղատնտեսութեամբ եւ անասնաբուծութեամբ: thumb|Stele Gemerek 05

1915-ի Մեծ Եղեռնի ժամանակ հայերը բռնութեամբ տեղահանուել են: Մեծ մասը զոհուած է: Սակաւաթիւ փրկուողներէն ոմանք վերադարձած են Կեմերէկ, ուր 1946-ին կար 245 հոգի՝ 40 տուն: 

Կեմերէկի շառաւիղները կ'ապրին Իսթանպուլի, Երեւանի, Երուսաղէմի, Յորդանանի, Եգիպտոսի, Եւրոպայի, Հիսիւս եւ Հարաւ Ամերիկաներում մէջ: 

 Ծանօթագրութիւններ 

 Աղբիւրներ 
 Հայկական Համառոտ Հանրագիտարան 2, էջ 653:
 Օսմանեան Կայսրութեան Մէջ 1915-է Առաջ, Րայմոնտ Հ. Գէորգեան - Փաուլ Փապուճեան