Ռոզա Փարքս

Ռոզա  Փարքս ( , ծնեալ՝ , 4 Փետրուար 1913, Ալապամա (ԱՄՆ) - 24 Հոկտեմբեր 2005, Տիթրոյիթ), սեւամորթ ափրիկեւամերիկեան հասարակական գործիչ, քաղաքացիական իրաւունքներու ակտիվիստ, ԱՄՆ-ու սեւամորթ քաղաքացիներու իրաւունքներու համար շարժման նախաձեռնող։ ԱՄՆ Քոնկրեսը կոչած է Ռոզան «քաղաքացիական իրաւունքներու առաջին տիկին» եւ Ամերիկայի խորհրդարանին կողմէ ճանչցուած որպէս «Քաղաքացիական իրաւունքներու շարժման մայր»:http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/PLAW-106publ26/html/PLAW-106publ26.htmՀետաքրքրական Կին Դէմքեր.։ Անոր ծննդեան (4 Փետրուար) եւ ձերբակալութեան (24 Հոկտեմբեր) օրերը դարձած են «Ռոզա Փարքսի օր» եւ կը նշուին ամերիկեան Քալիֆորնիա եւ Օհայօ նահանգներուն մէջ։

 Կեանքի Վաղ Շրջան 
Ռոզա Փարքս դուստրն էր Ճէյմս Մաքքուլի, որ ատաղձագործ էր եւ Լէոնա Էտուարտզ, որ ուսուցչութեամբ զբաղած է. ան ափրիկեցի էր, ափրիկեան - ամերիկեան ծագումով, մեծ հօր հայրը եղած է Սկովտիա- Իրլանտացի.

 Մրցանակներ 

 Փարքսը բազմաթիւ մրցանակներ ստացաւ՝ իբրեւ քաղաքացիական իրաւունքներու շարժման մէջ իր ունեցած ներդրումներուն համար։ ՍՔԼՔ-ը (SCLC) 1963 թուականին հիմնեց Ռոզա  Փարքսի Ազատութեան Մրցանակը, թէեւ Փարքսը զայն չստացաւ մինչեւ 1972 թուականը։
 1965 թուականին ան ստացաւ «Ժամանակին Տրուած Արժանապատուութիւն» (Dignity Overdue) մրցանակը՝ Աֆրօ-Ամերիկեան Հաղորդակցութեան Ընկերութենէն եւ պատւըուեցաւ Տիթրոյթի Ֆորտ Օտիթորիումի մէջ տեղի ունեցած արարողութեան մը ժամանակ։
 Քափիթըլ Մամուլի Ակումբը անոր շնորհեց Մարթին Լութըր Քինկ Կրտսեր Մրցանակը 1968 թուականին։
 1979 թուականին, ԷնԷյԷյՍիՓի-ն (NAACP) անոր շնորհեց Սփինկարն Մետալը՝ գնահատլով «իր խաղաղ քաջութիւնը եւ վճռակամութիւնը»՝ հրաժարելու իր աթոռը զիջելէ։
 ԷնԷյԷյՍիՓի-ն աւելի ուշ զայն ճանչցաւ իրենց սեփական Մարթին Լութըր Քինկ Կրտսեր Մրցանակով 1980 թուականին։
 1983 թուականին ան մուտք գործեց Միչիկընի Կիներու Փառքի Սրահը։
 Ան նաեւ ստացաւ Քենտիս Մրցանակը 1984 թուականին՝ 100 Սեւամորթ Կիներու Ազգային Գոալիսիոնէն։
 1992 թուականին, Փարքսը ստացաւ Խաղաղութեան Ապբէյի Խղճի Քաջութեան Մրցանակը։
 Ան մուտք գործեց Կիներու Ազգային Փառքի Սրահը 1993 թուականին։
 Ան ստացաւ Նախագահական Ազատութեան Մետալը, որ ամէնաբարձր մրցանակն է, որ քաղաքացի մը կրնայ ստանալ Միացեալ Նահանգներու գործադիր իշխանութենէն, Պիլ Քլինթընէն՝ 1996 թուականին։
 Աւելի ուշ, 1999 թուականին, Փարքսը ստացաւ Գոնկրէսի Ոսկի Մետալը (Congressional Gold Medal)՝ Սենատի միաձայն հաստատումով, չնայած Ներկայացուցիչ Ռոն Փոլի կողմէ եղած ընդդիմութեան։
 Նաեւ 1999 թուականին, ան պատւըուեցաւ Ուինտզըր–Տիթրոյթ Միջազգային Ազատութեան Փառատօնի Ազատութեան Մրցանակով, եւ Time պարբերականը զայն անուանեց 20-րդ դարու 20 ամէնաազդեցիկ դէմքերէն մէկը։
 2000 թուականին, Փարքսը ստացաւ թէ՛ Ալապամայի Կառավարիչի Պատուոյ Մետալը եւ թէ՛ Ալապամայի Ակադեմիայի Մրցանակը։
 2003 թուականին, ան ստացաւ Միջազգային Հաստատութեան Ժառանգութեան Փառքի Սրահի Մրցանակը։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:1913 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:4 Փետրուարի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Ալապամա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2005 մահեր
Ստորոգութիւն:24 Հոկտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Տիթրոյիթ մահեր