Մարտիրոս Ալթունեան

Մարտիրոս Ալթունեան () Լիբանանահայ ճարտարապետ:  

Ալթունեան աւարտած է Փարիզի Գեղարուեստից Դպրոցը, Ֆրանսա, 1918 թուականին:Զուգահեռաբար ուսումը կատարելագործած է նկարչութեան մէջ։

 Գործերը 
Մարտիրոս Ալթունեան ապրած է երկու համաշխարային պատերազմները, տեսած է  տառապանքը եւ կորուստը ազգերուն ու քաղաքներուն, տեսած է ոճիրներ եւ արիւն, արհաւիրքներ ու կսկիծներ: Իր ստեղծագործական կոթողներուն մէջ առկայ են խաղաղութեան կոչը, ինչպէս նաեւ՝ սիրոյ եւ համերաշխութեան պատկերներըՄարտիրոս Ալթունեանի վաստակը:

Անոր գործերէն են՝
 Լիբանանի մէջ Հայոց ցեղասպանութեան սուրբ նահատակներուն նուիրուած  առաջին յուշակոթողը` Ֆըրն Շըպպեքի Ազգային գերեզմանատան մէջՄարտիրոս Ալթունեան, 



ձախից|մինի|Լիբանանի խորհրդարանին շէնքը

 Լիբանանի Խորհրդարանին Շէնքը, Պէյրութ (1931),

 Պէյրութ քաղաքին Նըժմէ հրապարակին «Ալ-Ապըտ» Ժամացոյցին Աշտարակը (1934),
մինի|Նըժմէ հրապարակին «Ալ-Ապըտ» Ժամացոյցին Աշտարակը

 Արդիականի ու արաբական ազգային աւանդականի շաղկապումով  նախագծած է Պէյրութի ծովեզերեայ նաւահանգիստի ափին «Ապու Պաքըր» մզկիթը,
 Ազունիէի Առողջարանը, Շուֆ, Լիբանան (1937)
 Նախագծած եւ կառուցած է Անթիլիասի Ս․ Գրիգոր Լուսաւորիչ տաճարը (1940),
ձախից|մինի|Մարտիրոս Ալթունեանի կիսանդրին՝ «ԷՆ ՏԻ ԵՈՒ» համալսարանի մուտքին:
 Նախագծած է Անթիլիասի նահատակաց մատուռ յուշարձանը (1939),
 Երուսաղէմի Ս․ Հռիփսիմէ մատուռը (1946),
 Պաղտատի Ս․ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին (1957),
 Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան հիմնադիրներու դամբարանը (Ֆրանսահայ Լէոն Մուրատով ճարտարապետին հետ), Կիպրոս, որ փոխարինած է տախտակամածէ աւելի հին դամբարան մը, 1956 թուականին:THE LEGACY OF MODERN ARCHITECTURE IN BEIRUT, 1950-1975  by Andre Trad Woldview CitiesThe Armenians of Cyprus Page 31 by Alexander-Michael HadjilyraNejmeh Square with aerial photo of Abed clock tower
 Արքայական համալիրը (մզկիթ, մատենադարան, դահլիճ եւ այլն) Ամման (Յորդանան),
 Վատիկանի պատուէրով, յոյն կաթոլիկ Ս. Պօղոս մայր տաճարը (1947-1950), Լիբանանի Հարիսա գիւղին մօտ։
 Լիբանանի Նահր Քելպի ժայռերուն վրայ յուշագրութիւններ,
 Մարտիրոս Ալթունեան սիրայօժար ընդունած է Խալիլ Պատաուի շրջանի, Ռըմէյլ թաղի Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ յատակագիծին պատրաստութիւնը, նաեւ ղեկավարած՝ ամբողջ շինութիւնը, առանց վարձատրութեան (1930)Խալիլ Պատաուի շրջանի, Ռըմէյլ թաղի Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ յատակագիծին պատրաստութիւնը:
Ալթունեանի գեղանկարչական գործերէն են՝

 Երուսաղէմի ժառանգաւորաց վարժարանի դահլիճին մեծ (12 մ²) կրօնապատմական հինգ որմնանկարները, Թադէոս եւ Բարդողիմէոս առաքեալներու, Վարդան, Յակոբոս, Հեղինէ սուրբերու սրբապատկերները (1949-1950)
 Նիւ Եորքի համաշխարհային ցուցահանդէսի Լիբանանի վրանին նկարազարդումները եւ ծովանկարները,
 Անթիլիասի մայր տաճարին «Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչը կը մկրտէ Տրդատ արքան» կտաւը եւ Աւագ խորանին Աստուածամօր սրբանկարը (բնորդը՝ Ալթունեանի կինն է):

Հեղինակ է նաեւ քանդակային գործերու՝ (Լիբանանի ազգային զինանշան)։

 Գործերուն բնոյթը 
Իր ճարտարապետական ստեղծագործութեան ժամանակաշրջանին ան ներքին հոգեկան ու մտային գաղափարական եւ կրօնաշունչ նկարագիրով գծագրած է Քրիստոսի Յարութեան խորհուրդը, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչին տեսիլքը եւ Ս. Մեսրոպ Մաշտոցի այբուբենի աստուածային գիւտը: 

Երբեմն կեանքի անարդարութիւնները, մարդու նենգամիտ չարութիւնները, անհանդուրժող ու ոխակալ աշխարհի կենսավիճակները  արտացոլուած են իր «Ծովու պատկերի» ստեղծագործութիւններուն մէջ:  

Բարիի եւ չարի, աղքատի եւ հարուստի յաւերժական պայքարը ան կը բանայ թռիչքաձեւ ու երկնասլաց ճարտարարուեստի կառոյցներով:

Ան իր հայեցի դրոշմով ու նկարագիրով անմահացած է եւ իրեն հետ անմահացուցած՝ ամբողջ հայ ժողովուրդը ո՛չ միայն Լիբանանի, այլեւ՝ ամբողջ աշխարհի մէջ:

 Պարգեւներ 

 Ճարտարապետ Մարտիրոս Ալթունեան բազմիցս պարգեւատրուած է զանազան շքանշաններով, որոնց  շարքին` Լիբանանի Հանրապետութեան  նախագահներէն Էմիլ Էտտէի եւ Պշարա Խուրիի  կողմէ` «Գնահատանք»ի շքանշանովՇքանշաններ:
 2011-ին, Լիբանանի «Էն. Տի. Եու.» համալսարանին  մուտքին տեղադրուած է անոր կիսանդրին:
 Պէյրութի կեդրոնական փողոցներէն մէկը կոչուած է ճարտարապետ Մարտիրոս Ալթունեանին անունով:

 Ցուցահանդէսներ 
Ալթունեանի գործերը ցուցադրուած են Երեւանի մէջ (1999)։

 Արտաքին յղումներ 
Մարտիրոս Ալթունեան
 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ ճարտարապետներ
Ստորոգութիւն:Հայ նկարիչներ
Ստորոգութիւն:Ճարտարապետներ այբբենական կարգով