Ֆինլանտա

Ֆինլանտա (ֆին.` Suomi, շուէտ.` Finland, պաշտօնապէս Ֆինլանտայի Հանրապետութիւն, ֆինլ.` Suomen tasavalta, շուէտ.` Republiken Finland) պետութիւն Հիւսիսային Եւրոպայի մէջ։ Սկսած 1956 թուականէն Հիւսիսային Խորհուրդի, 1995 թուականէն` Եւրոպական Միութեան եւ 1996 թուականէն Շէնկենեան համաձայնութեան անդամ է:

Արեւելքէն սահմանակից է Ռուսաստանի Դաշնութեան, հիւսիս-արեւմուքէն` Շուէտիոյ Թագաւորութեան, հիւսիսէն` Նորվեկիոյ Թագաւորութեան: Ֆինլանտայի կազմի մէջ կը մտնեն նաեւ Ատլանտեան Կղզիները: Տարածութիւնը 338,000 քմ² է (առանց ներքին ջուրերու` 305,500 քմ²), բնակչութիւնը` 5,5 մլն. (2015), մայրաքաղաքը` Հելսինքի: Վարչականօրէն բաժնուած է 12 լեանի (նահանգի):

Անկախ հանրապետութիւն է 1917 թուականէն ի վեր:

2010 թուականին Ֆինլանտան Newsweek ամսագրին կողմէ գրաւած է առաջին տեղը «Աշխարհի Լաւագոյն Պետութիւններ» ցանկին մէջ (անգլ.` The World's Best Countries), իսկ 2012 թուականին դարձաւ «Ամէնակայուն Երկիրը Աշխարհի Մէջ» ամերիկեան «Fund for Peace» ֆոնտի գնահատմամբ:

 Անուանում 
Երկիրը Ֆինլանտա անուանած են շուէտները, որոնք երկար դարեր կը տիրէին անոր: Ֆինները իրենց երկիրը կ'անուանեն Սուոմի, որ կը նշանակէ ճահիճներու ու լիճերու երկիր: Իսկապէս, անոր տարածքի 1/3-ը ճահճապատ է, իսկ լիճերու թիւը շուրջ 6 հազար է (տարածքին 10 %-ը):

 Ստուգաբանութիւն 
«Suomi» (ֆինլանտերէն՝ «Ֆինլանտա») անուան ծագումը անորոշ է, սակայն առաջարկուած է «saame»-ի (Սամի ժողովուրդը) հետ ընդհանուր ստուգաբանութիւն մը։ 12-րդ եւ 13-րդ դարերու վաղ պատմական աղբիւրներուն մէջ «Ֆինլանտա» (Finland) եզրը կը վերաբերի ներկայիս Ֆինլանտայի հարաւ-արեւմուտքը գտնուող Թուրքու քաղաքին շրջակայ ափամերձ տարածքին. այս շրջանը յետագային ծանօթ դարձաւ որպէս «Բուն Ֆինլանտա» (Finland Proper)՝ զանազանուելու համար երկրի ընդհանուր անունէն։

14-րդ եւ 15-րդ դարերուն, ներկայիս Ֆինլանտայի հարաւ-արեւմուտքը (Էյուրա եւ Թուրքու), ներքին շրջանները (Փայեաննէ լիճին շուրջ) եւ հարաւ-արեւելքը (մինչեւ Լատոկա լիճ) ներառուեցան շուէտական թագաւորութեան մէջ։ Սկանտինաւցիները ամբողջ տարածքը կը կոչէին Finlandia et partes orientales կամ Österland («Արեւելեան երկիր»)։ Österland եզրը օգտագործուեցաւ մինչեւ 16-րդ դարը։ Ներքին շրջանները ծանօթ էին որպէս Tavastia։ Միջնադարու աւարտին «Ֆինլանտա» անունը տարածուեցաւ նաեւ դէպի արեւելք։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Եւրոպայի երկրներ
Ստորոգութիւն:Եւրոպական Միութեան անդամ երկիրներ
Ստորոգութիւն:Երկիրներ այբբենական կարգով