Հանրագիտարան

մինի|Հայկական սովետական հանրագիտարան
Հանրագիտարան, համայնագիտական մատչելի տեղեկատու, որ առաւել էական տեղեկութիւն կը պարունակէ գիտելիքներու կամ հմտական եւ գործնական գործունէութեան բոլոր (համապարփակ) կամ առանձին (ճիւղային) բնագաւառներուն վերաբերեալ։

Հայերէն Հանրագիտարան (հանր (հանրային, ընդհանուր) + ա (յօդակապ) + գիտ (գիտելիք, գիտութիւն) + արան (տեղ բնորոշող գոյականակերտ վերջածանց)) բառը (Տեղեկատու ձեռնարկ գիտութեան բոլոր կամ առաձին ճիւղերու մասինԺամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան, հատոր 3, Հայկական ՍՍՀ Գիտություններիր ակադեմիա, Երեւան, Գլխավոր խմբագիր Հ.Բ.Ջահուկյան, 1974) աշխարհի շատ լեզուներով կը հնչէ «էնսեքլոփետիա» կամ «էնսայքլոփիտիա» եւ տառադարձուած է հին յունարէն «ἐγκυκλοπαιδεία»Ἐγκυκλοπαιδεία, 
Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, at Perseus project բառէն, որ յառաջ եկած է կամ ծագում առած է «ἐγκύκλιος παιδεία»Eγκύκλικος παιδεία, Quintilian, Institutio Oratoria, 1.10.1, at Perseus project «էնքիուքլիոս փայտիա» արտայայտութենէն («էնքիուքլիոս»(ἐγκύκλιος), որ կը նշանակէ «համապարփակ» կամ «շրջանառուած» իսկ «փայտիա» (παιδεία)Eγκύκλιος, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, at Perseus project կը նշանակէ «մանկավարժութիւն»Παιδεία, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, at Perseus project))։ Արտայայտութիւնը տառացիօրէն կարելի է թարգմանել «համապարփակ կրթութիւն» կամ «գիտելիքներու ընդհանուր ուսուցում» (knowledge of general education)։

մինի|աջից| 1541 թ, Պազելի մէջ տպագրուած գիրքի տիտղոսաթերթը, ուր առաջին անգամ օգտագործուած է «քիքլոփետիա» բառը

 Հանրագիտարան Ընդհանուր Հասկացութիւն 
Թէպէտեւ գիտելիքներու հաւաքական ամբողջութեան գաղափարը հազարամեակներու պատմութիւն ունի, «քիքլոփետիա» եզրը որպէս գիրքի վերնագիր առաջին անգամ օգտագործուած է 1541-ին՝ Ճոաքիմուս Ֆորթիուս Ռինկելպերկիուսի կողմէ, «Lucubrationes vel potius absolutissima kyklopaideia» (Պազել, 1541)։ «ինսեքլոփետիա» կամ «ինսայքլոփիտիա» բառը առաջին անգամ որպէս գիրքի վերնագիր օգտագործուած է խրուաթ իէնսեքլոփետիստ Փաւաօ Սքալիքի կողմէն «Encyclopaedia seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam prophanarum epistemon» (Գիտական առարկաներու աշխարհի գիտելիքներու ինցիկլոփետիա, Պազել,1559). Խօսակցութեան մէջ յայտնի ամենահին օգտագործումներէն մէկը եղած է Ֆրանսուա Ռապլէի «Փանթակրիւէլ» գիրքին մէջ 1532-ին։

 Հանրագիտարաններու Տեսակներն ու Առանձնայատկութիւնները 
Իւրաքանչիւր հանրագիտարան կը բնորոշուի չորս հիմնական տարրերով։ Անոնք են՝ թեմաթիք (thematic) ուղղուածութիւն, ընդգրկման ծաւալ, կառուցուածքային մեթոտներ եւ ստեղծման մեթոտներ։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Գիրքեր