Հայաստանի Ֆութպոլի Ազգային Հաւաքական

Հայաստանի ֆութպոլի Ազգային Հաւաքականը կը ներկայացնէ Հայաստանը ֆութպոլի միջազգային մրցաշարերուն եւ առանձին հանդիպումներուն ընթացքին։ Խորհրդային Միութեան անկումէն ետք հաւաքականը իր առաջին միջազգային խաղը ունեցաւ Մոլտովայի ազգային հաւաքականին դէմ՝ 12 Հոկտեմբեր 1992-ին։

 Պատմութիւն 
Հայաստանի անկախութենէն ետք՝ 18 Յունուար 1992-ին, հիմնադրուած է Հայաստանի Ֆութպոլի Ֆետերասիոնը, որ նոյն թուականին կապ հաստատած է ՖԻՖԱ-ին հետ, իսկ 1993 թուականին՝ ՈՒԵՖԱ-ին հետ: Հայաստանի ազգային հաւաքականի պատմութիւնը սկսած է 14 Հոկտեմբեր 1992-ին, երբ Հայաստանը խաղցած է Մոլտովայի հաւաքականին դէմ։ Հանդիպման ընթացքին ոչ մէկ կոլ արձնագրուած է։ 1996 թուականին Հայաստանի հաւաքականը կը դառնայ Եւրոպայի եւ աշխարհի առաջնութիւններու որակաւորման փուլերուն մասնակից: 1994 թուականէն սկսեալ Հայաստանը մասնակցած է ՈՒԵՖԱ «Եուրոբայ Լիկ»ին եւ ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնութեան բոլոր որակաւորման փուլերուն:

Հայաստանի ազգային հաւաքականի առաջին գլխաւոր մարզիչը եղած է Խորհրդային Հայաստանի ֆութպոլի աստղ Էտուարտ Մարկարովը: ՈՒԵՖԱ-ի յոբելեանական մրցանակի դափնեկիր եւ նախկին ֆութպոլիստ Խորէն Յովհաննիսեանը նոյնպէս եղած է Հայաստանի հաւաքականի մարզիչ։ Սկզբնական շրջանին հաւաքականի մարզիչներէն շատերը այդ պաշտօնով կը մնային երկու տարի։ 2006 թուականին Հայաստանի հաւաքականի մարզիչ կը դառնայ շոթլանտացի Իան Փորթերֆիլտը, որուն շնորհիվ խումբը կը հասնի իր առաջին յաջողութիւններուն։ Հայաստանի հաւաքականը կ'ունենայ յաղթական խաղեր Ղազախստանի ֆութպոլի ազգային հաւաքականին դէմ (2:1) եւ Լեհաստանի ֆութպոլի ազգային հաւաքականին դէմ (1:0), իսկ Փորթուկալի ֆութպոլի ազգային հաւաքականին դէմ խաղը, որուն կը մասնակցէր նաեւ Քրիսթիանօ Ռոնալտօն, կ'աւարտի 1:1 արդիւնքով։

Սակայն 62 տարեկան Փորթերֆիլտը կը մահանայ քաղցկեղէն՝ կիսատ ձգելով իր գործը։ Փորթերֆիլտէն ետք հաւաքականի մարզիչը կը դառնայ անոր օգնականը՝ Վարդան Մինասեանը, որ շատ բան սորված էր Փորթերֆիլտէն եւ Սամուէլ Դարբինեանէն: 10 Փետրուար 2009-ին Հայաստանի ֆութպոլի ֆետերասիոնի նախագահ Ռուբէն Հայրապետեանի հրամանով Վարդան Մինասեանը կը նշանակուի հաւաքականի մարզիչ: «ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2012» ընտրական փուլի ընթացքին Մինասեանի գլխաւորութեամբ Հայաստանի հաւաքականը «ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2012» ընտրական B խումբին մէջ կը հանդիսանայ Ռուսաստանի, Սլովաքիայի, Իռլանտայի, Մաքետոնիայի եւ Անտորրայի հաւաքականներուն դէմ։ Հայաստանի հաւաքականը երկու հանդիպումներուն ալ կը յաղթէ Սլովաքիայի (4:0 եւ 3:1) եւ Անտորրայի (4:0 եւ 3:0) հաւաքականներուն։ Մաքետոնիայի հաւաքականին հետ խաղերը կ'աւարտին 2:2 եւ 4:1, իսկ Ռուսաստանի հետ հանդիպումը՝ 0:0 արդիւնքով։ B խումբին մէջ ամենաշատ կոլերը դրած էր Հայաստանի հաւաքականը (22 կոլ), իսկ Հենրիխ Մխիթարեանը դրած էր 6 կոլ՝ դառնալով B խումբին ամենաշատ կոլ դրած ֆութպոլիստը:

 Մարզադաշտեր 
«Հրազդան» մարզադաշտը կառուցուած է Գալուստ Կիւլպէնկեանի ֆինանսական աջակցութեամբ 1970-1971 թուականներուն՝ 11 ամսուայ ընթացքին: Կը գտնուի Հրազդան գետի ափին, որուն անունով ալ կոչուած է: Բացման արարողութիւնը տեղի ունեցած է 19 Մայիս 1971-ին: Խորհրդային տարիներուն եղած է ԽՍՀՄ ամենամեծ մարզադաշտերէն մէկը եւ քիչ թիւով երկհարկանի մարզադաշտերէն մէկը: 1978 թուականին ԽՍՀՄ հաւաքականը այս մարզադաշտին մէջ ունեցած է երկու խաղ. որոնցմէ մէկը Ապրիլ ամսուան ընթացքին տեղի ունեցած է ընկերական խաղ մը Ֆինլանտայի հաւաքականին դէմ (10:2 ԽՍՀՄ), իսկ 6 ամիս ետք Եւրոպայի առաջնութեան նախընտրական փուլի շրջանակներուն մէջ ԽՍՀՄ հաւաքականը խաղցած է Յունաստանին դէմ (2:0 ԽՍՀՄ): Ֆինլանտայի հաւաքականին դէմ խաղին ներկայ եղած է 12 000 հանդիսաւոր, իսկ Յունաստանի հաւաքականն դեմ խաղին՝ 40 հազար հանդիսաւոր:

 Մարզիչներ 
29 Մայիս 2016

ՄարզիչՏարիներՅաղթանակի % Էտուարտ Մարկարով1992 – 199461231516.6% Սամուէլ Դարբինեան1995 – 1996911752111.1% Խորէն Յովհաննիսեան1996 – 199716259104112.5% Սուրէն Բարսեղեան1998 – 199914428111928.6% Վարուժան Սուքիասեան2000 – 200117377172717.6% Անդրանիկ Ադամեան12002110020100% Օսքար Լոփէզ20022011240% Անդրանիկ Ադամեան120031001020% Միխայ Սթոյքիցա2003 – 200410415111740% Պեռնար Քազոնի2004 – 2005811651812.5% Հէնք Ուիսման2005 – 2006811651412.5% Իան Փորթերֆիլտ2006 – 2007102445920% Վարդան Մինասեան1 եւ  Թոմ Ճոնզ1200761142816.6% Յան Փոուլսէն2008 – 20091234591925% Վարդան Մինասեան2009 – 20143814420565636,8% Պեռնար Շալանտ2014-2015 թթ81169200.44% Սարգիս Հովսէփեան1201550142120.20% Վարուժան Սուքիասեան2015 – 20167214121220% Արթիւր Պետրոսեան2016 – ներկա1100320,0%
Խ = Խաղեր; Յ = Յաղթանակներ; Ո = Ոչ-ոք յաղթած է; Պ = Պարտութիւններ; Կ = Կոլեր; ԿԿ = Կորսնցուցած կոլեր
1. Գլխաւոր մարզիչի ժամանակաւոր պաշտօնավար

 Հաւաքականի կազմ 
26 Մայիս 2014

 Գլխաւոր մարզիչ՝

 Ներկայ կազմ 
 N° Խաղցող Ծննդեան թուական եւ տարիք Խաղեր (Կոլեր) ԱկումբԴարպասապահներ 1  Արսէն Պեկլարեան  18 Փետրուար  1993 (24 տարեկան)  7 (-12)   Ալաշկերտ 21  Անաթոլի Այվազով  8 Յունիսի  1996 (20 տարեկան)  0 (0)   Փիւնիկ Երեւան 12  Կոռ Մանուկեան  27 Սեպտեմբեր 1993 (23 տարեկան)  0 (0)   Փիւնիկ ԵրեւանՊաշտպաններ 2  Կայէլ Անտոնեան  7 Փետրուար 1995 (22 տարեկան)  13 (0)   Օլիմփիք  Արթիւր Աւագեան  4 Յունիս  1987 (29 տարեկան)  1 (0)   Գանձասար Կապան 3  Վարազդատ Հարոյեան  24 Օգոստոս  1992 (24 տարեկան)  25 (0)   Փիւնիկ Երեւան 4  Տարօն Ոսկանեան 	22 Փետրուար  1993 (24 տարեկան)   17 (0)   Փիւնիկ Երեւան 5  Ռոպեր Արզումանեան  24 Յուլիս  1985 (31 տարեկան)  69 (5)   Ամքար 13  Քամօ Յովհաննիսեան  5 Հոկտեմբեր  1992 (24 տարեկան)  28 (0)   Փիւնիկ Երեւան 15  Հրայր Մկոյեան  2 Սեպտեմբեր  1989 (27 տարեկան)  39 (1)   Էսթեղլալ 20  Լեւոն Հայրապետեան  17 Ապրիլ  1989 (27 տարեկան)  35 (1)   Փիւնիկ ԵրեւանԿիսապաշտպաններ 6  Քառլէն Մկրտչեան  25 Նոյեմբեր  1988 (28 տարեկան)  39 (2)   Փիւնիկ Երեւան  Արթիւր Յուսպաշյան  7 Սեպտեմբեր  1989 (27 տարեկան)  10 (0)   Փիւնիկ Երեւան 8  Մարքոս Փիզելլի  4 Հոկտեմբեր  1984 (32 տարեկան)  54 (9)   Ալ-ՌաէտԱլ-Ռաէտ] 10  Գէւորգ Ղազարեան  5 Ապրիլ  1988 (28 տարեկան)  50 (9)   Մարիթիմու 16  Նորայր Ասլանեան  25 Մարտ  1991 (25 տարեկան)  7 (0)   Ալմերէ Սիթի 18  Հենրիխ Մխիթարեան  21 Յունուար  1989 (28 տարեկան)  60 (19)   Մանչեսթըր Յունայթըտ 21  Զավէն Պատոյան  	22 Դեկտեմբեր  1989 (27 տարեկան)  5(1)   Փիւնիկ Երեւան  Արտիոմ Սիմոնեան  20 Փետրուար  1995 (22 տարեկան)  2 (0)   Ցիւրիխ 23  Արաս Օզպիլիս  9 Մարտ  1990 (27 տարեկան)  26 (4)   Ռայո Վալեքանօ  Ռումեան Հովսէփեան  13 Նոյեմբեր  1991 (25 տարեկան)  8 (1)   Փիւնիկ ԵրեւանՅարձակողներ 9  Ռուսլան Կորեան  15 Յունիս  1988 (28 տարեկան)  5 (0)   Լոքոմոթիվ Թաշքենտ 25  Գեղամ Քատիմեան  19 Հոկտեմբեր  1992 (24 տարեկան)  5 (2)   Քարփաթներ Լվով 11  Արթիւր Սարգիսով  19 Յունուար  1987 (30 տարեկան)  34 (5)   Ուոլքա Նիժնի Նովկորոդ  Արթիւր Միրանեան  27 Դեկտեմբեր  1995 (21 տարեկան)  0 (0)   Վարտար

 Ներկայ կազմ 
 N° Խաղցող Ծննդեան թուական եւ տարիք Խաղեր (Կոլեր) ԱկումբԴարպասապահներ1  Դաւիթ Յուրչենքօ  27 Մարտ  1986 (30 տարեկան)  0(0)   ՈւֆաՊաշտպաններ 2  Արտիոմ Խաչատուրով  18 Յունիս  1992 (24 տարեկան)  2 (0)   Զիմպրու 19 Յովհաննէս Համբարձումեան  4 Հոկտեմբեր  1992 (24 տարեկան)  16 (1)   Վարտար 17  Արտակ Ետիկարեան  18 Մարտ  1990 (26 տարեկան)  20 (0)   Ժալգիրիս ՎիլնյուսԿիսապաշտպաններ 21  Արտակ Դաշեան  20 Նոյեմբեր 1989 (27 տարեկան)  7 (0)   Վարտար 20  Աղուան Պապիկեան  8 Փետրուար  1994 (23 տարեկան)  2 (0)   Ուլիս  Մասիս Ոսկանեան  11 Յուլիս  1990 (26 տարեկան)  2 (0)   Փիւնիկ Երեւան 7  Արթիւր Ետիկարեան  26 Յունիս  1987 (29 տարեկան)  40 (0)   Տինամօ ՄինսքՅարձակողներ 22  Էտկար Մանուչարեան  19 Յունուար  1987 (30 տարեկան)  50 (9)   Ուրալ  Դաւիթ Արշակեան  16 Սեպտեմբեր  1987 (29 տարեկան)  1 (0)   Թրաքիա

 Հաւաքականը ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղիւսակին մէջ 
 ՏԱՐԻ ՅՈՒՆ ՓԵՏ ՄԱՐ ԱՊՐ ՄԱՅ ՅՈՒՆ ՅՈՒԼ ՕԳ ՍԵՊ ՀՈԿ ՆՈՅ ԴԵԿ 2006108108 109109109109 105 104 112 119 124  123 2007123 119119  127	 128	 80  79 81 87 82 90 93 2008 85	 81 83 78 80 78	 96 94 98 101  110  113  2009 112 121 120 124 125	 131 122 123  125  100  99 100	 2010	 100 102 103 99  100  100	 96	 96	 105  60  59  60 	 2011 60 62  65  62 	62 70 70 71 44 46 4646  2012 42 41 44 47 47  51 55 56 53	 64	 82	 75 	 201375  80 84	 90 90 89	 6666 55 38  34  35  2014 38 30 41	 3333  38 41 36  52 75 77 79	 201579 74 79 7777 84 89 88  83 91 127 123	 2016 121 123 116 110110110 102 102 112125▲87▲86201786

 Վերջին խաղեր 

ԱմիսԱռաջնութիւնՄարզադաշտ ՀակառակորդԱրդիւնքՀայաստանի օգտին կոլ նշանակող ֆութպոլիստ4 Սեպտեմբեր 2016	Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութիւն 2018 Փարքըն, Քոփընհակըն, Դանիա  Դանիա1:031 Օգոստոս 2016	Չէխիա  Չեխիա3:01 Յունիս 2016	 Ստապհապ Սենթըր (մարզադաշտ), Քարսոն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ  Սալվատոր4:0		Խաւիեր Կարսիա , Յովհաննէս Համբարձումեան , Տիգրան Բարսեղեան , Գեղամ Քատիմեան 28 Մայիս 2016		Ստապհապ Սենթըր, Քարսոն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ  Կուադեմալա7:1Հենրիխ Մխիթարեան   , Էտկար Մանուչարեան , 
Գեղամ Քատիմեան , Արթիւր Սարգիսով , Զավէն Պատոյեան 25 Մարտ 2016		Հանրապետական մարզադաշտ, Երեւան, Հայաստան  Պելառուս0:0	11 Հոկտեմբեր 2015«ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2016» (ընտրական փուլ)Հանրապետական մարզադաշտ, Երեւան, Հայաստան 	 Ալպանիա0:38 Հոկտեմբեր 2015		Ալեանց Ռիվերա, Նիցցա, Ֆրանսա  Ֆրանսա4:0		7 Սեպտեմբեր 2015	«ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2016» (ընտրական փուլ)	Հանրապետական մարզադաշտ, Երեւան, Հայաստան  Դանիա0:0	3 Սեպտեմբեր 2015	«ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2016» (ընտրական փուլ)Քարաճոփճեվ, Նոուի Սատ, Սերպիա  Սերպիա	2:0	13 Յունիս 2015«ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2016» (ընտրական փուլ)Հանրապետական մարզադաշտ, Երեւան, Հայաստան 	 Փորթուկալ2:3	 , Հրայր Մկոյեան 	29 Մարտ 2015«ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2016» (ընտրական փուլ)Քամելի Սթաֆ, Թիրանա, Ալպանիա  ԱլպանիաՅուրա Մովսիսեան 14 ноября 2014«ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2016» (ընտրական փուլ)Ալկարուէ, Ֆարու, Փորթուկալ  Փորթուկալ1:0	14 Հոկտեմբեր 2014Հանրապետական մարզադաշտ, Երեւան, Հայաստան  Ֆրանսա0:311 Հոկտեմբեր 2014«ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2016» (ընտրական փուլ)Հանրապետական մարզադաշտ, Երեւան, Հայաստան  Սերպիա1:1Ռոպերթ Արզումանեան 7 Սեպտեմբեր 2014«ՈՒԵՖԱ Եուրօ 2016» (ընտրական փուլ)«Փարքըն», Քոփընհակըն, Դանիա  Դանիա2:1Հենրիխ Մխիթարեան 3 Աեպտեմբեր 2014«Սքոնթօ», Ռիկա, Լաթվիա  Լաթվիա2:06 Յունիս 2014«Քոֆաս-Արենա», Մայնս, Գերմանիա  Գերմանիա6:1Հենրիխ Մխիթարեան 31 Մայիս 2014		«Թորպիոն», Սիոն, Զուիցերիա  Ալճերիա3:1Արթիւր Սարգիսով 	27 Մայիս 2014«Ֆոնթենէ», Ժընեւ, Զուիցերիա  Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ3:4Լեւոն Հայրապետեան  , Հենրիխ Մխիթարեան  , Ռումեան Հովսէփեան 	5 Մարտ 2014		«Քուպան», Քրասնոտար, Ռուսաստան 	 Ռուսաստան2:0		15 Հոկտեմբեր 2013	Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութիւն 2014 «Սան-Փաուլօ», Նաբոլի, Իտալիա 	 Իտալիա2:2	Յուրա Մովսիսեան , Հենրիխ Մխիթարեան 11 Հոկտեմբեր 2013Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութիւն 2014 Հանրապետական մարզադաշտ, Երեւան, Հայաստան 	 Պուլկարիա2:1	Արազ Օզպիլիս , Յուրա Մովսիսեան 	10 Սեպտեմբեր 2013	Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութիւն 2014 «Հրազդան», Երեւան, Հայաստան 	 Դանիա	0:1		6 Սեպտեմբեր 2013	Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութիւն 2014 	Էտէն Արէնա, Փրահա, Չեխիա  Չեխիա1:2Քառլեն Մկրտչեան , Գէորգ Ղազարեան 	14 Օգոստոս 2013		«Քամելի»,Թիրանա, Ալպանիա 	 Ալպանիա2:0		11 Յունիս 2013Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութիւն 2014 		«Փարքըն», Քոփընհակըն, Դանիա 	 Դանիա	0:4	Յուրա Մովսիսեան  , Արազ Օզպիլիս , Հենրիխ Մխիթարեան 	7 Յունիս 2013	Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութիւն 2014 	Հանրապետական մարզադաշտ, Երեւան, Հայաստան 	 Մալթա	0:1	26 Մարտ 2013	Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութիւն 2014 	Հանրապետական մարզադաշտ, Երեւան, Հայաստան 	 Չեխիա0:3		5 Փետրուար 2013	«Ժորժ Փոմփիտու», Վալանս, Ֆրանսա 	 Լիւքսեմպուրկ	1:1Էտկար Մանուչարեան 

 Հայաստանը այլ ազգային հաւաքականներուն դէմ 
մինի|250px|Հայաստանի եւ Փորթուկալի խաղը 2007 թուականին «Հանրապետական» մարզադաշտին մէջ (1-1) արդիւնքով
14 Յունիս 2015

Ազգային հաւաքականԽՀՈՊԳԽԳԲԳՏ4112550 Ալճերիա100113 -2 ԱՄՆ100101 -18710202 +18 ԱՄԷ110043 +1511358 -36105211 -9200216 -521012203003215 -13 Կուադեմալա211082 +6510468 -2 Էքուատոր100103 -3411246 -2200204 -4 Թուրքմենիստան110010 +1 Իրան100113 -2200213 -2301204 -4101135 -26006116 -15100102 -2201102 -2511327 -5 Լիբանան110010 +1320166 0110031 +25014311 -8422031 +2 Յորդանան101000 0401304 -4100102 -2531195 +4540141 +3622211110 Մարոքի100106 -6412157 -2200203 -3201114 -34103311 -8Չեռնոկորիա1100321 Չիլի100107 -7 Փանամա101011 0 Փարակուէյ210123 -1 Փերու100104 -4602449 -5301216 -5301205 -5402227 -5220071 +65113411 -7202022 0 Ուզպեքիստան220051 +48035817 -9 Քուվեյթ100113 -2401315 -44004210 -8 Ընդհանուր  167  39  35  93  152  283  -131

 Վիճակագրութիւն 
16 Հոկտեմբեր 2013
Մուգ տառերով նշուած են այն ֆութպոլիստները, որոնք կը հանդինան հաւաքականին մէջ
 Ամենաշատ խաղեր 
#ԽաղցողՏարիԽաղերԿոլեր 1Սարգիս Հովսէփեան 1992–2012 132 2 2Ռոման Պերեզովսքի 1996-2015  87 0 3Արթիւր Պետրոսեան 1992–2004 69 11 4Ռոպերթ Արզումանեան 2005 -  65 4 5Յարութիւն Վարդանեան 1994–2004 63 1 6Համլեթ Մխիթարեան 1994–2008 56 2 7Ռոմիք Խաչատրեան 1997–2008 54 1 8Արմէն Շահկելտեան 1992–2007 53 6 9Հենրիխ Մխիթարեան 2007- 52 16 10Արթիւր Ոսկանեան 1999–2010 51 1 Ամենաշատ կոլեր 
ՏեղԽաղցողՏարիԿոլերԽաղեր 1Հենրիխ Մխիթարեան 2007 -  16 52 2Արթիւր Պետրոսեան 1992–2004 11 693-4Գէորգ Ղազարեան 2007 -  9 48Յուրա Մովսիսեան 2010 -  9 28 5Էտկար Մանուչարեան 2004 -  8 476Մարքոս Փիզելլի 2008 -  8 437Արա Յակոբեան 1998–2008 7 42 8Արմէն Շահկելտեան 1992–2007 6 53 9Արման Քարամեան 2000–2010 5 4810Արազ Օզպիլիզ 2012- 4 16Ռոպերթ Արզումանեան 2005 -  4 69

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 
 Հայաստանի Ֆութպոլի ֆետերասիոնի կայքը