Զահա Հատիտ

Զահա Մոհամմատ Հատիտ` (), Մայեամի, ծնունդով իրաքցի, անգլիացի ճարտարապետ եւ ձեւաւորող: 2004 թուականին դարձած է Փրիթցքըրի մրցանակին արժանացած առաջին կին ճարտարապետը:

 Կենսագրութիւն 

Ծնած է 1950 թուականին Պաղտատի մէջ, Իրաք: Թուաբանական ճիւղին հետեւած է Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ներս, իսկ 1972-էն 1977-ը սորված է Լոնտոնի ճարտարապետական միութենէն ներս: Գործունէութիւնը նշանաւոր հոլանտացի ճարտարապետ Րիմ Քոոլհաասի արուեստանոցէն ներս սկսելով, 1980 թուականին Զահա Հատիտը կը հիմնէ իր սեփական ճարտարապետական Zaha Hadid Architects ընկերութիւնը:

 Ճարտարապետական Փիլիսոփայութիւնը 
Աւանդական ճարտարապետական գծագրութեան այլընտրանք մը փնտռելով եւ ազդուած Գերակշռութենէն (Suprematism) եւ Ռուսական Աւանգարդէն, Հատիտը նկարչութիւնը ընդունեց որպէս տիզայնի գործիք, իսկ վերացականացումը՝ որպէս մեթոտ՝ «Մոտեռնիզմի ընդհատուած եւ չփորձուած փորձերուն վերահետազօտումը [...] շինարարութեան նոր դաշտեր բացայայտելու համար»։

The Guardian-ի կողմէ ան նկարագրուած է որպէս «Կորերու Թագուհին», որ «ազատագրեց ճարտարապետական երկրաչափութիւնը, անոր տալով բոլորովին նոր արտայայտիչ ինքնութիւն»։

 Ստեղծագործական Կեանքը 
Ըստ իրեն, Զահա Հատիտի ստեղծագործութիւններու հանդէպ հետաքրքրութիւնը սկսած է 1997 թուականին Ֆրենք Կերիի () նախագծով Պիլպաու քաղաքին մէջ Կուկընհայմի թանգարանի շէնքի կառուցումէն ետք: Իսկ ահա, ԱՄՆ Սինսինաթի քաղաքին մէջ Րոզընտալի ժամանակակից արուեստի կեդրոնի շինարարութեանը մասնակցելէն ետք անոր գաղափարները կը դառնան իսկապէս պահանջուած:

Իր ստեղծագործութիւններուն բնորոշ են սովորական տարածութեան ընդարձակուած շրջանակները, աղաւաղուած հեռանկարները եւ կորագծերը:

 Հեղինակած Շինութիւնները 
 1994` Ձեւաւորական կահոյք արտադրող «Վիթրա» ընկերութեան հրշէջ մասը, Հռենոսի Վայլ, Գերմանիա
 1998` Րոզընթալի ժամանակակից արուեստի կենդոնը Սինսինաթիին մէջ, Օհաիո, ԱՄՆ
 2001` Hoenheim-North կայարան եւ ինքնաշարերու կայարաններ, Սթրասպուրկ, Ֆրանսա
 2002` Bergisel ցատկահարթակ, Ինսպրուք, Աւստրիա
 2005` 
 Օրդրուփգաարդ արուեստների թանգարանի շէնքի նոր թեւը, Քոփընհակըն, Դանիա
 Ճոպանուղիի կայան, Ինսպրուք, Աւստրիա
 «Ֆենո» գիտական կենտրոն, Վոլֆսպըրկ, Գերմանիա
 BMW-ի գործարանի կեդրոնական շէնք, Լայփզիկ, Գերմանիա
 2006` «Պուերթա Ամերիկա» հիւրանոց, Մատրիտ, Սպանիա
 2008` կամրջի տաղաւար, Սարակոսայ, Սպանիա
 2010` 
 XXI դարու արուեստի ազգային թանգարան, Հռովմ, Իտալիա
 Galaxy SOHO, Պէյճին, Չինաստան
 2012` Հէյտար Ալիեւի Կեդրոն, Պաքու, Ազրպէյճան
 2014` Dominion Tower պիզնըս կեդրոն, Մոսքուա, Ռուսիոյ դաշնութիւն

 Պարգեւներ Եւ Ճանաչում 

 Հատիտը եղած է առաջին կինը, որը 2004 թուականին ստացած է Փրիցքըրի Ճարտարապետական Մրցանակը։
 Ան ստացած է նաեւ Միացեալ Թագաւորութեան ամէնահեղինակաւոր ճարտարապետական մրցանակը՝ Սթրլինգի Մրցանակը, 2010 եւ 2011 թուականներուն։
 2012 թուականին Էլիզապէթ Բ-ի կողմէ անոր շնորհուեցաւ Տէյմի կոչումը՝ ճարտարապետութեան մատուցած ծառայութիւններուն համար։
 2016 թուականի Փետրուարին, իր մահէն մէկ ամիս առաջ, ան դարձաւ առաջին կինը, որ անհատապէս պարգեւատրուեցաւ Բրիտանացի Ճարտարապետներու Թագաւորական Հիմնարկին (Royal Institute of British Architects) կողմէ տրուող Թագաւորական Ոսկի Մետալով։
 Անոր մրցանակներէն քանի մը հատ յանձնուած են յետմահու, ներառեալ 2017 թուականի Բրիթ Մրցանակներու արձանիկը։
 Ան ճանչցուած է նաեւ 2013 թուականի Forbes-ի ցանկին կողմէ՝ որպէս «Աշխարհի Ամէնաազդեցիկ Կիներէն» մէկը։

 Պատկերաշար 

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:31 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:31 Մարտի մահեր
Ստորոգութիւն:Ճարտարապետներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:ԱՄՆ մահացածներ