Նահապետ Քուչակ

Նահապետ Քուչակ, Նահապետ վարպետ աշըղ Քուչակ, Չիչակ, վանեցի կամ Վանլի Քոչակ,  ծնած է (ԺԵ. դարու վերջ ԺԶ. դարու սկիզբ-1592), հայ աշուղ-երգիչ:

 Կենսագրութիւն 
Նահապետ Քուչակին ծնունդը ենթադրաբար կը վերագրուի 1490-ական թուականներու սկիզբներուն, իսկ մահը, համաձայն հայրենի գիւղին Ս. Թէոդորոս եկեղեցւոյ պատին տակ պահպանուած շիրմաքարին արձանագրութեան՝ 1592-ին: Այս ժամկէտները լիովին կը համընկնին իր հասակին մասին անոր ձգած յիշատակարանին ու բովանդակութեան:

Ես Քուչակս եմ վանեցի,
Ի գեղէն Խառակոնիսա,
Լըցեր եմ հարիւր տարին,
Էլ չի գար մտքիկս ի վերայ....

Անոր մասին եղած ժողովրդական զրոյցները եւ «Նահապետ վարպետ» կոչումը կը վկայեն, որ եղած է սիրուած երգիչ մը եւ աշուղ մը:

Նահապետ Քուչակին անունով գրաւոր եւ բանաւոր աւանդութեամբ պահպանուած  են եւ առայժմ յայտնի են շուրջ մէկ տասնեակ կրօնական, բարոյախրատական եւ սիրային բովանդակութեամբ աշուղական երգեր՝ հայերէնով ու թրքերէնով, որոնցմէ եօթը՝ հայատառ թրքերէնով: 1880-ական թուականներէն թիւրիմացաբար  Նահապետ Քուչակին վերագրուած են նաեւ միջնադարեան հայրեններըՆահապետ Քուչակ:

Հին գրչագիրերուն մէջ  Քուչակին անունով պահպանուած է ինը բանաստեղծութիւն: Ոչ մէկ ընդհանրութիւն ունին միջնադարեան հայրեններուն հետ, որոնք, 1882-էն սկսեալ, որոշ հրատարակիչներու ու գրականագէտներու կողմէ, առանց որեւէ լուրջ հիմնաւորման, կը վերագրուին Քուչակին: Բացի ատկէ` դեռ չէ յայտնաբերուած հայրեն պարունակող որեւէ հին ձերագիր, որուն հայրենները որեւէ շարքի հեղինակ կը վկայէ Նահապետ Քուչակը:

Քուչակի աշուղական երգերը իրենց վրայ կը կրեն աշուղական երգի բոլոր յատկանիշները, թէ՛ ծաւալով ու տաղաչափութեամբ, որոնք թէ´ արտայայտման ձեւերով եւ թէ բովանդակութեամբ ու լեզուամտածողութեամբ տարբեր են հայրեններէն:

Հեղինակը իր սիրտը կը համարէ սիրոյ օրրան կամ ակունք, որմէ կը բխի սէրը եւ կը տարածուի աշխարհով մէկ.

«Երբ սէրն ի աշխարհ եկաւ,
	եկաւ իմ սիրտըս բնակեցաւ,
Ապա իմ սրտէս ի դուրս՝
	երկըրէ երկիր թափեցաւ...»

Քուչակին մասին միջնադարուն ստեղծուած են տարբեր աւանդութիւններ: Ըստ անոնցմէ մէկուն` Քուչակ իր երգերուն մոգական զօրութեամբ բուժած է թուրք սուլթանին` անբուժելի հիւանդութեամբ տառապող տիկնոջը, որուն համար սուլթանը, Քուչակին ցանկութեամբ, Կոստանդնուպոլիսէն մինչեւ Խառակոնիս կառուցած է եօթ կամուրջ, եօթ եկեղեցի եւ եօթ մզկիթ:

Մէկ ուրիշ աւանդութեան համաձայն` Նահապետ Քուչակ իր համագիւղացիները կը հրաւիրէ գիւղի եկեղեցին, իսկ ինք, բարձրանալով վանքին կատարը, կ'ըսէ, թէ ինքզինք վար պիտի նետէ, ուր որ իյնայ, հոն ալ թող թաղեն զինք: Գիւղացիները, կարծելով, թէ ան կատակ կ'ընէ, չեն հաւատար անոր խօսքը: Իսկ ան իսկոյն վար կը նետուի ու կը մեռնի: Ինկած տեղն ալ` եկեղեցիին պատի տակ, կը թաղեն զինք:

Պուքրէշ լոյս տեսնող «Ռումանիա Լիպեր» օրաթերթը իր 4 Սեպտեմբեր  1963-ի թիւին մէջ կը հրատարակէ հետեւեալ յօդուածը` Նահապետ Քուչակի բանաստեղծութիւններուն մասին:

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Միջնադարեան հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ երգիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Աշուղներ