Արմենակ Հայկունի

Արմենակ Հայկունի (), հայ գրող, ուսուցիչ, հասարակական եւ մշակութային գործիչ։

Հակառակ իր ապրած սակաւաթիւ տարիներուն, ունեցած արտակարգ կարողութեամբ մեծ հետք ձգած է հայ ընկերային-գրական կեանքէն ներս 60-ական թուականներուն։ Իր բարատոքսալ միտքը, առանց միջավայրային նախապաշարումներու ենթակայ ըլլալու, խիզախօրէն ընդդիմաբանած ու մերկապարանոց ցոյց տուած է ընկերային ու կրօնական բոլոր զեղծումները, որոնք մինչեւ այն ատեն կը պաշտպանուէին իր ժամանակակիցներէն։

Ծնած է Կ. Պոլիս 1835-ին եւ փոքր տարիքէն կորսնցնելով իր մայրը, տառապած է խորթ մօր մը հսկողութեան տակ։ 1847-ին, հազիւ 12 տարեկան, կը դրուի Ս. Փրկիչի որբանոցը։ Հայկունիի ըմբոստ եւ համարձակ երեւակայութիւնը հանդարտ չի մնար այդ կսկծալի մանկարանին մէջ ու գիշերանց բոկոտն ու գլխաբաց փախչելով որբանոցէն հետիոտն կ'երթայ մինչեւ Պէպէք Տք. Համլինի նոր բացած վարժարանը եւ հոն փարելով՝ տոքթորին ոտքերուն, կը յաջողի ընդունուիլ նոյն վարժարանը։ Անգլիական կրթութեան ազդեցութեամբ, Հայկունի իր ուսանողական շրջանին մէջ կը լքէ մայր եկեղեցին ու կ'ընդունի բողոքականութիւնը։

Դպրոցական շրջանը աւարտելէն յետոյ 1854-ին, իբրեւ թարգման անգլիական զինուորական Քօլօնէլ Հայնի, կը մասնակցի Խրիմի պատերազմին՝ Սիլիստրէի պաշարման։ Պոլիս դառնալէն յետոյ, Հայկունի Բողոքական կրօնին մէջ եւս չի գտնելով այն անկեղծ ու անխարդախ ուղղութիւնը, զոր կարծած էր գտնել, կը վերադառնայ մայր եկեղեցւոյ։

1857-1858-ին հրատարակած է «Մուսայք Մասեաց» թատերական պարբերականը, 1858-ին հիմնադրած՝ «Հայկազեան ընկերութիւնը», որ գոյատեւած է մինչեւ 1861 թուական։ 1861-ին Իզմիր կ'ուղեւորուի՝ իբրեւ Մեսրոպեան վարժարանի անգլերէնի ուսուցիչ։ Հոն ինքզինքը գործունէութեան նոր եւ աւելի պարարտ հողի մը վրայ կը հաստասէ։ Այնուհետեւ Գրիգոր Չիլինկիրեանի հետ կը հրատարակէ «Ծաղիկ» հանդէսըMatbaalar binlerce kitap bastı (մինչեւ 1862), ժամանակակից թերթերէն բոլորովին տարբեր ուղղութեամբ։ 1863-ի վերջերը Պոլիս կը վերադառնայ ու հոն կը շարունակէ իր հրապարակագրական կեանքը՝ հրատարակելով «Մուսայք Մասեաց» ձայն ընկերսիրական թերթը։ «Մուսայք Մասեաց»ի մէջ տպագրած է թատերագիտական յօդուածներ ու ժամանակին բեմադրուած «Արա Գեղեցիկ», «Օղիմպիատա», «Երնջակ» պատմական ողբերգութիւնները։

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:1835 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1866 մահեր
Ստորոգութիւն:Պոլիս ծնածներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:Իսթանպուլ մահացածներ
Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնածներ
Ստորոգութիւն:5 Սեպտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:29 Հոկտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով