Անձղնապատի Վանք

Անձղնապատի կամ Անծղնապատի վանք․ Զոյգ անունները ամփոփումն են Անծղն անապատ եւ Անձն անապատ բառերու: Անծղնապատ գրուած է նաեւ Անձղնապատ կամ Յանձնապատ, սակայն կարելի չէ ստոյգ ըսել թէ այս անունները միեւնոյն վանքին կը վերաբերին: Պալեան կը միտի Անձղնապատ եւ Անծղնապատ իրարու  հետ միացնել:  Նոյն վարկածն ունի՝ նմանապէս Խ. Լեւոնեան:  Վարդան Աշխարհագրի գրութեան մէջ յստակօրէն գրուած է թէ Անծղնապատ կը գտնուի Ռշտունեաց գաւառի մէջ: Վարդան կը գրէ՝« Եւ յԸռըշտունեաց գաւառին կան սուրբ ուխտքն Նարեկ, սուրբ Յակովբ, սուրբ Վարդան, սուրբ Թումա, Անձղնապատ, Նկարէն, եւ ի սուրբ Թումայի վանքն կայ մարմին սուրբ Առաքելոյն Թումայի, զոր բերին ի Հնդկաց: Եւ Աղթամար կղզին ի մէջ ծովուն, ուր կայ սուրբ ուխտն խաչն հրաշազարդ, զոր շինեաց Գագիկ թագաւորն Արծրունեաց»: Տեղւոյ այս անորոշութիւնն է հաւանաբար  այն կարեւոր պատճառը, որով վանքս կը նոյնացուի այլ եւ այլ վանքերու հետ: Խ.Լեւոնեան զայն կը նոյնացնէ Կարմրակի հետ, մինչ Պալեան զայն կը նոյնացնէ Դիւաբոյն Ս.Յարութիւն վանքի հետ: Փիրղալէմեան, որուն հետեւորդ է եւ Պալեան, Անծղնապատի հետ կը միացնէ Նկարէնի վանքը: Սակայն ինչպէս Վարդան Աշխարհագրի յառաջաբերութենէն  ի յայտ կու գայ թէ ան Անծղնապատ եւ Նկարէն իրարմէ կ'անջատէ:
Անծղնապատի անունը ցանցառ յիշատակուած է. Յայսմաւուրքի մը յիշատակարանին մէջ կը կարդանք՝ «Գրեալ ի թուին ՊԾԴ (1405) յանապատիս Անծղնապատ ի հայրապետութեան Տեառն Դաւթայ...»
Մեր Մատենադարանին Թ. 705 ձեռագրին (Ոսկեփորիկ) մէջ կայ՝
«Յորժամ կարդայք ԶՈսկեփորիկս,
Դուք յիշեցէք զԱստուածատրիկս,
Որ գրեցի զսուրբ գանձիկս
հրամանաւ իմ Վարդապետիս,
Ի Տղայութեան ժամանակիս
Ի դուռն սուրբ Աստուածածնիս,
Ի վանքս մեծ Անձնապատիս,
Ընդ հովանեաւ սուրբ Նշանիս»:
Ասկէ առաջ կայ անդ՝ «Գծագրեցաւ սուրբ մատեանս ի թվականութեան Հայոց ՊԾԲ ի ցանգալի յանապատիս (անունե ջնջուած) որ ի յԸռամկաց բառից (ջնջուած) ընդ հովանեաւ աստուածընկալ սուրբ Նշանիս ի դուռն սուրբ մաւրն լուսոյ եւ այլ սուրբ եկեղեցեաց ի հայրապետութեան Կիրակոսի...»՝
Անծղնապատի միաբաններէն ծանօթ է «երջանիկ, տօնասէր եւ աղօթարար» Յակոբ վարդապետ Ովսաննացին, որ Քիւրտերէն կը նահատակուի եւ մարմինը կ'ամփոփուի «մերձ գերեզմանին Գրիգորի Նարեկայ վանից»։

 Աղբիւրներ 

 Վասպուրական-Վանի Վանքերը, Դկտ. Հ. Համազասպ Ոսկեան, Վիեննա, Մխիթարեան Տպարան, էջ 141-143:

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Վանքեր
Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով
Ստորոգութիւն:Պատմական Հայաստանի վանքեր