Ժագ Յակոբեան

Ժագ Ստեփան Յակոբեան (), hայ մեծանուն բանաստեղծ: Հայ ազգին ու մշակոյթին ծառայ՝ հաւատաւոր քարոզիչ, դաստիարակ եւ մտաւորական

 Կենսագրութիւն 
Ժագ ծնած է Երուսաղէմ, Ստեփան Յակոբեան (ատափազարցի) եւ Սրբուհի (երուսաղէմցի) ամոլէն: Երկու տարեկանին ծնողքին հետ կը տեղափուխուի Գահիրէ, Եգիպտոս: Ուսումն ու կրթութիւնը կը ստանայ յաջորդաբար հետեւեալ դպրոցներուն մէջ.
 Բիւզանդ-Ալիս Վարժապետեան (մանկապարտէզ, 1922-24),
 Գալուստեան Ազգային Վարժարան (1924-29),
 Պէրպէրեան Գոլէժ (1929-34),
 «Collège Des Frères» (Khoronfish, Baccalaurèat – sèrie mathèmatiques, 1935-37),
 Համալսարանական ուսումը կը ստանայ Պէյրութի Faculté Française de Médecine – École de Pharmacie-ի մէջ (1937-39)։

1939-ին կը ծագի Համաշխարհային Երկրորդ պատերազմը, որուն պատճառաւ կը ստիպուի իր դեղագործական ուսումը շարունակել Գահիրէի պետական համալսարանի «School of Pharmacy»-ին մէջ (1939-42), ուր կ’աւարտէ իր դեղագործական ուսումը 1942-ին:

Եգիպտական օրէնքի մը համաձայն, ան պարտաւորութիւնը կ’ունենայ անցընելու արաբերէն Պաքալորիայի համազօր երկու քննութիւններ՝ արաբերէն լեզու եւ արաբական գրականութիւն, զորս ինքնաշխատութեամբ յաջողութեամբ կ’անցընէ եւ ձեռք կը ձգէ դեղագործական վկայականը 1944-ին:

Արաբերէնի քննութեանց պատրաստութեան շրջանին, ան միաժամանակ կը գործէ ֆրանսական «Lebon Gas»ի ընկերութեան մէջ:

Այնուհետեւ, իր պարտադիր զինուորական ծառայութիւնը կը կատարէ Վերին Եգիպտոսի մէջ (1944-46):

1947-ին կ’ամուսնանայ Ազատուհի Սեւյօնքեանին հետ, որ թոռնուհին էր Վռամշապուհ Արք. Քիպարեանի (առաջնորդ Ֆրանսայի եւ Պելճիքայի՝ Զօրավար Անդրանիկը պսակողը եւ Արփիար Արփիարեանի «Կարմիր Ժամուց»ին «ղարիպ տէրտէր»ը):

Երկու տարի ետք, նորապսակ զոյգը կը գաղթէ Աւստրալիա (Մելպըռն): Տարի մը ետք կը վերադառնայ Գահիրէ, ուր կ’աշխատի որպէս դեղագործ զանազան դեղարաններու մէջ։ 1956-ին տիկնոջ եւ երեք անչափահաս զաւակներուն հետ գաղթել Պէյրութ, Լիբանան, ուր կայք կը հաստատէ, եւ ուր կը ծնի իր չորրորդ զաւակը:

1957-էն 1965 կը պաշտօնավարէ Կենաց Երկրորդական Վարժարանին մէջ (Տպպայա), որպէս ուսուցիչ հայ լեզուի, հայ գրականութեան եւ ազգային պատմութեան:

1965-ին երկրորդ անգամ կը գաղթէ Աւստրալիա (Մելպըռն):

1967-ին կը գաղթէ Ամերիկա վերջնականապէս, ուր բնակութիւն կը հաստատէ Գալիֆորնիոյ Փասատինա քաղաքին մէջ, ուր ամբողջ 21 տարիներ (1967-88), աշխատած է որպէս քիմիագէտ դեղորայքի գործարանի մէջ՝ «Life Laboratories» (Sun Valley).

Իր դեղագործական ասպարէզին կողքին, իր ուսուցչական գործունէութիւնը կ’ընդգրկէ նաեւ Սահակ-Մեսրոպ Հայ Քրիստոնեայ Վարժարանը (1988-2000):

Կարճ ժամանակ մը, ան եղած է նաեւ հայ գրականութեան դասատու Սրբոց Նահատակաց Ֆերահեան Երկրորդական Վարժարանին մէջ:

Իր ասպարէզին կողքին, կը պաշտօնավարէ նաեւ որպէս ուսուցիչ կիրակնօրեայ դպրոցներու մէջ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ հովանիին տակ՝ Գահիրէ-Հելիոպոլիս (1951-1953) եւ Էնսինօ, Գալիֆորնիա (2003-2009):

1974-ին կը սկսի Աստուածաշունչի սերտողութեան ժողովներու՝ նախ հաւատացեալներու բնակարաններու մէջ, սկսեալ Հոլիվուտէն, ապա Հոլիվուտի մէկ Baptist Church-ի սրահին մէջ, հուսկ ապա Կլենտէյլի Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցիին գմբէթին տակ, հովանաւորութեամբը Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյն:

1975-ին կը ձեռնարկէ նաեւ անձնական աւետարանչական գործունէութեան մը, որ կը տեւէ տասը տարի, մինչեւ 1985: Կը հաստատէ 15 վայրկեաննոց շաբաթական աւետարանչական ռատիօժամ մը՝ «Աշխարհի Լոյսը, Հայաստանեայց Աւետարանասփռումի ժամ», սուրբ գրային եւ ազգային բովանդակութեամբ:

Գիրքերու կողքին, ան հրապարակ հանած է նաեւ հոգեշունչ եւ հայաշունչ ձայներիզներ («Յիսուսաբոյր», «Հոգին հայկական» եւ այլն):

Երկու տարբեր առիթներով, ան կը պարգեւատրուի Կաթողիկոսական շքանշաններով՝ ձեռամբ Գարեգին Բ.-ի եւ Արամ Ա.-ի:

Ան արժանացած է «Համազգային»ի մշակութային բարձրագոյն շքանշանին, հետեւեալ գնահատականով. «Այսու կը հաստատենք, թէ Ժագ Յակոբեան գրական իր վաստակով կարեւոր ներդրում ունեցած է հայ գրականութեան մէջ եւ իր տեւական ծառայութեամբ նպաստած է հայ մշակոյթի հարստացման»:

 Յիշատակ 
Արեւմտեան թեմի առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեան, Կրօնական ժողովը եւ Ազգային վարչութիւնը խոր ցաւով կը գուժեն կորուստը Աստուծոյ, հայ ազգին ու մշակոյթին ծառայ՝ հաւատաւոր քարոզիչ, բանաստեղծ, դաստիարակ եւ մտաւորական Ժագ Ս. Յակոբեանի, որ ի տէր հանգեաւ Շաբաթ, 2 Նոյեմբերին:
վաստակաշատ բանաստեղծին իր վերջին յարգանքը մատուցելու առիթ պիտի ունենայ Երկուշաբթի, 11 Նոյեմբերին, կ.ե. ժամը 4-7, Mountain View Mortuary Cemetery-ին մէջ, 2400 N. Fair Oaks Ave., Altadena։

Փոխան Դամբանականի

Ու հաստատօրէն ցեղին իբրեւ հաւատարիմ զաւակ, իր կնիքը քանդակեց մեր գրական անդաստանին վրայ։

 100 ամեակ 
Ժագ Յակոբեան 2017-ի Օգոստոսին դարձաւ 100 տարեկան։ Այս առթիւ ան գրած է հետեւեալ տողերը.

Սրտի խօսք

 Գործերը 
Ժագ Յակոբեան ունեցած է բեղուն գրական աշխատանք։ Բանաստեղծութիւններ գրած է կանուխ տարիքէն։ 1938-ին, «Գաղտնի ճամբան» անդրանիկ իր հատորով՝ գրաքննադատ Նիկոլ Աղբալեանի գրական «գիւտ»ը կը դառնայ: Հետեւող տասնամեակին, փոխնիփոխ անոր կը յաջորդեն երեք ուրիշ գործեր՝ քնարերգական եւ հայրենասիրական։ 1950 թուականէն ետք հոգեկան վերիվայրումներու ենթակայ, կ'արտադրէ աւելի կրօնաշունչ գործեր, որոնց կողքին պարբերաբար՝ հայրենասիրական էջեր։

Հեղինակն է 50-էն աւելիhayernaysor գիրքերու եւ գրքոյկներու, բանաստեղծութիւն եւ արձակ: Իր գործերէն ոմանք արժանացած են Առաջին Մրցանակի:

Գեղեցիկ հայերէնով մը արտայայտուած իր ազգայնաշունչ հոգին եւ վառ հաւատքը կը հիւսեն թէ՛ իր ներաշխարհը եւ թէ՛ իր գրաշխարհը: Իր գործածած գրական-գեղարուեստական լեզուն արեւմտահայերէնն է՝ շքեղ եւ ճոխ բառապաշարով:

Ժագ Յակոբեան հեղինակած է նաեւ «Կռունկը կը կանչէ» թատերախաղը, որ արժանացած է հարիւրէ աւելի ներկայացումներու Սփիւռքի զանազան քաղաքներու մէջ, նախաձեռնութեամբ առաւելաբար Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբին, առաջնորդութեամբ բեմադրիչ Ժորժ Սարգիսեանի:

Հայերէնի կողքին, ան գրած է նաեւ ֆրանսերէն քերթուածներ, որոնցմով ան մասնակցած է ֆրանսական գրական մրցումներու (Jeux Floraux du Languedoc, 1936, Toulouse):

Ստորեւ կը ներկայացւի իր հրատարակած գիրքերը.

 Գաղտնի ճամբան 1938 Գահիրէ
 Մեղրալուսին 1943 Գահիրէ
 Մեսրոպաշունչ 1946 Գահիրէ
 Մարդ մը մեռաւ… 1947 Գահիրէ (նուիրուած Նիկոլ Աղբալեանին)
 Վերածնունդ 1949 Գահիրէ
 Յիսուս, Կիրակի, Հայց. Եկեղեցի (արձակ գեղօններ) 1959 Պէյրութ
 Մասիսածին 1963 Պէյրութ
 Ջահերթ 1964 Պէյրութ
 Յիսուսաբոյր 1965 Պէյրութ, 1994 ԱՄՆ
 «Մասիսածին» 1968
 Ժագափունջ (չափածոյ եւ արձակ) 1969 Պէյրութ
 Հայատրոփ* 1970 Պէյրութ
 Հրաշադար* 1978 ԱՄՆ
 Ուլունքաշար* 1983 ԱՄՆ
 Կռունկը կը կանչէ… (թատերախաղ) 1986 ԱՄՆ
 Հողաշնչում* 1991 ԱՄՆ
 Հայագոյն* 1991 ԱՄՆ
 Տէր-Զօր դեղին* 1991 ԱՄՆ
 Եօթնօրեայ մահ (չափածոյ վիպակ) 1995 ԱՄՆ
 Հարսնագնաց երամ 1996 ԱՄՆ
 Յիսուսահար 2001 ԱՄՆ
 Ինչո՞ւ փուշեր ու բոցեր… 2003 ԱՄՆ
 Մայրատօն 2004 ԱՄՆ
 Անունը՝ Նարեկ 2004 ԱՄՆ
 Դպրո՛ցն ահա հայկական… 2005 ԱՄն
 Անմեղ մեղապարտը՝ Պատարա՛գ 2006 Պէյրութ
 Աշխարհաշարժիչը 2006 Գանատա
 Քրիստոս Յիսո՞ւս, թէ՞ Christian Dior 2007 ԱՄՆ
 Մեսրոպավէպ 2007 ԱՄՆ
 Թէքէեան Վահան՝ Աստուածախո՛յզը 2009 ԱՄՆ
 Լիլոյշատոչոր 2010 Պէյրութ
 Յաւերժօրէն քոյդ… 2011 Պէյրութ
 Ողկոյզ 2012 ԱՄՆ
 Գոյնզգոյն 2014 ԱՄՆ
 Փախչիլ չկայ հա՜… 2015 ԱՄՆ
 Ոսկեհոս ջրվէժ 2015 ԱՄՆ
 Մշտափաց պատուհանները երկինք 2016
 Փախչիլ չկայ քեզի, ո՛վ թուրք 2017
* Խաչանշուած երկերը՝ արժանացած Ա. մրցանակի
 Աղբիւրներ 
 Ծաղկաքաղ Սփիւռքահայ Գրականութեան, Պէյրութ 2009, էջ (258)

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 
 «Կեանքիս Ամէնէն Երջանիկ Պահերէն Մէկը Կ'ապրիմ» Յայտարարեց Ժագ Ս. Յակոբեան:
 Նոր Գիրքերու Հետ. «Յաւերժօրէն Քոյդ` Ժագ» (Հեղինակ Ժագ Ս. Յակոբեան):
 Ժագ Յակոբեանի Քնարավէպին Ողջունահանդէսը: 
 Բանաստեղծ Ժագ Ս. Յակոբեան՝ 100 տարեկան։
 ԱՆԶՈՒԳԱԿԱՆ ՏԱՌԵՐ։
 Ի ՏԷՐ ՀԱՆԳԵԱՒ ԺԱԳ Ս. ՅԱԿՈԲԵԱՆ 
 Կեանքէն Հեռացաւ Վաստակաշատ Բանաստեղծ Ժագ Ս. Յակոբեան
Բանաստեղծ Ժագ Յակոբեանի Անմառ Յիշատակին.- Փոխան Դամբանականի 
ԲԱՆԱՍՏԵՂԾԻՆ Որ Փառաւորեց Հայ Գրականութիւնը Եւ Աստուած Փառաւորուեցաւ Իրմով

Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով