Եւրոպա

մինի|աջից|Եւրոպայի քաղաքական քարտէսը (ափրիկեան եւ ասիական երկիրներ եւս տեսանելի են)
Եւրոպա, աշխարհի 6 աշխարհամասերէն մէկը, կը կազմէ Եւրասիոյ արեւմտեան մասը։

 Անուանում 
մինի|Եւրոպան եւ ցուլը պատկերուած հին յունական սկահակին վրայ, Ք.Ա. 480
«Եւրոպա» յունարէն բառը կը նշանակէ «արեւմուտք»։ Եւրոպա անունը ծագած է հին յունական դիցաբանութեան հերոս, փիւնիկեան Եւրոպա թագուհիի անունէն, որ փախցուցած էր Զեւսը։ Հին յոյները այդպէս կ'անուանէին Յունաստանէն արեւմուտք գտնուող տարածքները։

 Աշխարհագրական Տուեալներ 
մինի|Էլպրուսը Եւրոպայի ամենաբարձր լերան գագաթն է
Եւրոպան իր մեծութեամբ աշխարհի երկրորդ ամենափոքր աշխարհամասն է (10 180 000 քմ2, այսինքն Երկրագունդի 2 տոկոսը)։ Միակ աշխարհամասը, որ Եւրոպայէն փոքր է, Աւստրալիան է։

Բնակչութիւնը կը կազմէ 731 մլն, այսինքն՝ աշխարհի բնակչութեան 11 տոկոսը։ Եւրոպայի բնակչութեան խտութիւնը աշխարհի ամենամեծերէն է։ Եւրոպայի ճշգրիտ սահմաններու վերաբերեալ կարծիքները կը տարբերին։ Եւրոպայի ամենամեծ երկիրն իր բնակչութեամբ Ռուսաստանն է, իսկ ամենափոքրը՝ Վատիկանը։

 Մակերեւոյթ 
 Ջրագրութիւն 
Եւրոպայի մէջ շատ են հարթավայրային լայն ու ջրառատ գետերը (ամենամեծերն են Վոլկան եւ Տանուպը), կարճ եւ սրընթաց լեռնային գետերը, անուշահամ եւ աղի լիճերը (ամենախոշոր լիճերն են Լատոկան ու Օնեկան, ամենաաղի լիճերը՝ Էլթոնը եւ Պասքունչակը)։ Եւրոպայի ափերը կ'ողողուին մեծաթիւ ծովերու եւ ծոցերու ափերուն. կան նաւերու կառանման համար յարմար շատ ծովախորշեր, ուր կառուցուած են նաւահանգիստներ։ Աշխարհի խոշորագոյն նաւահանգիստներէն մէկը Ռոթըրտամը, կը գտնուի եւրոպական փոքր երկիրներէն մէկուն մէջ՝ Նետեռլանտներ։

 Կլիմա 
Եւրոպայի կլիման բազմաբնոյթ է, հիւսիսը, յատկապէս բեւեռային շրջանը, խստաշունչ է, Եւրոպայի մեծ մասը՝ չափաւոր, Միջերկրական եւ Սեւ ծովու ափերուն՝ մեղմ։

 Բուսական Եւ Կենդանական Աշխարհ 
մինի|Քարայծ, Աւստրիա
Եւրոպայի մշակուած դաշտերուն մէջ այսօր կ'աճին ցորեն, աշորա, վարսակ, գարի, հնդկացորեն, այգիներուն մէջ՝ խաղող, ձիթենի, նարնջենի, խնձորենի, տանձենի, սալորենի եւ այլն։

Եւրոպական անտառներուն մէջ կ'ապրին զանազան թռչուններ՝ կկու, փայտփորիկ, երաշտահաւ, ճնճղուկ, ծիծեռնակ, ցախաքլոր, աքար, կաքաւ, սոխակ, շիկահաւ եւ այլ թռչնատեսակներ։ Իսկ ամրան Հիւսիսային սառուցեալ ովկիանոսի զառիթափ ափերուն, ժայռերու վրայ, թռչունները կը ստեղծեն իրենց բնադրավայրերը՝ հսկայական թռչնաշուկաները, եւ ձագ կը հանեն հոն։ Այստեղ կ'ապրին նաեւ զանազան կենդանիներ, մասնաւորապէս՝ աղուէս, սկիւռ, գայլ, արջ, նապաստակներ եւ այլն։

 Տեղակայութիւն 
Հսկայական թերակղզիի պէս, Եւրոպան երեք կողմերէն շրջապատուած է ովկիանոսներով եւ ծովերով։ Արեւելքը Ասիոյ հետ անոր ցամաքային սահմանը կ'անցնի նախկին Խորհրդային Միութեան տարածքով՝ հիւսիսէն հարաւ ձգուող Ուրալեան լեռներով, Էմպա եւ Մանիչ գետերով։

 Պետութիւններ 
upright=1.8|կենտրոն|մինի|Եւրոպայի լեզուներու քարտէս

 Դրօշ  Անունը Տարածք(քմ²)  Բնակչութիւն  ՄայրաքաղաքԱրեւմտեան Եւրոպա 42px  Աւստրիա83 858  8 169 929 Վիեննա 42px Գերմանիա  357 021  83 251 851 Պերլին 42px Զուիցերիա 41 290  7 507 000 Պեռն 42px Իրլանտա  70 280  4 234 925 Տապլին 42px Լիխթընշթայն  160  32 842 Վատուց 42px Լուքսեմպուրկ  2 586  448 569 Լուքսեմպուրկ 42px  Միացեալ Թագաւորութիւն 244 820  61 100 835 Լոնտոն 42px Մոնաքօ 1.95  31 987 Մոնաքօ 42px Հոլանտա 41 526  16 318 199 Ամսթըրտամ 42px Պելճիքա30 510 10 274 595 Պրիւքսել 42px Սերպիա 88 361  7 495 742 Պելկրատ 42px Ֆրանսա  547 030  63 182 000 ՓարիզՀարաւային Եւրոպա 42px  Ալպանիա28 748  3 600 523 Թիրանա 42px  Անտորրա468  68 403 Անտորա լա Ուէլեայ 42px Իտալիա  301 230  58 751 711 Հռոմ 42px Խրուաթիա  56 542  4 437 460 Զակրէպ 42px Մալթա 316  397 499 Վալեթա 42px Հիւսիսային Մակեդոնիա 25 713  2 054 800 Սքոփիէ 42px Յունաստան (Յոյնք) 131 940  10 645 343 Աթէնք 42px Մոնթէնեկրօ (Սեւալեռ) 13 812  616 258 Փոտկորիցա 42px  Սան Մարինօ 61  27 730 Սան Մարինօ 42px  Սլովէնիա 20 273  1 932 917 Լիւպլեանա 42px  Պոսնա եւ Հերցէկովինա51 129  3 843 126 Սարայէւոօ 42px Սպանիա 504 851  45 061 274 Մատրիտ 42px Վատիկան  0.44  900 Վատիկան 42px Փորթուկալ 91 568  10 409 995 ԼիզպոնԱրեւելեան Եւրոպա 42px Լեհաստան (Փոլոնիա) 312 685  38 625 278 Ուարշաուա 42px Հունգարիա  93 030  10 075 034 Պուտափեշթ 42px Մոլտովա (Մոլտաւիա) 33 843  4 434 547 Քիշնեւ 42px Ուքրանիա 603 700  48 396 470 Քիեւ 42px Չեխիա  78 866  10 256 760 Բրակ 42px  Պելառուս (Սպիտակ Ռուսիա)207 600  10 335 382 Մինսք 42px  Պուլկարիա110 910  7 621 337 Սոֆիա  42px  Ռումանիա 238 391  21 698 181 Պուխարեսթ 42px Սլովաքիա 48 845  5 422 366 ՊրաթիսլաւաՀիւսիսային Եւրոպա 42px Տանիմարքա (Դանիա) 43 094  5 564 219 Քոփընհակըն 42px Էսթոնիա  45 226  1 415 681 Թալլին 42px Իզլանտա 103 000  307 261 Րէյքեաւիք 42px Լաթվիա (Լեթոնիա) 64 589  2 366 515 Ռիկա 42px Լիթուանիա  65 200  3 601 138 Վիլնիւս 42px  Նորուէյ 324 220  4 525 116 Օսլօ 42px  Շուէտ 449 964  9 090 113 Սթոքհոլմ 42px Ֆինլանտա  336 593  5 157 537 ՀելսինքիՄասամբ Ասիոյ Մէջ Գտնուող Երկիրներ 42px Ռուսիա17 098 246  144 426 068‬ ՄոսկուաԱսիոյ պետութիւններ, որոնք ունին տարածքներ Եւրոպային մէջ 42px Թուրքիա 783 562  71 517 100 Անքարա 42px  Ղազախստան2 724 902  18 395 660 Նուր֊ՍուլթանԱսիոյ պետութիւններ, որոնց Եւրոպայի մէջտարածք ունենալու փաստը քննարկելի/վիճարկելի կը համարուի 42px  Ազրպէյճան  86 600Արցախի հետ միասին  9 000 000 Պաքու 42px Վրաստան  69 700  4 661 473 ԹիֆլիսԱսիոյ պետութիւններ, որոնք կը դասուին Եւրոպային,ոչ թէ աշխարհագրական, այլ քաղաքական եւ մշակութային սկզբունքներով 42px Իսրայէլ22 072  8 972 000 Երուսաղէմ 42px ԿիպրոսԿիպրոսի Հանրապետությունը Եւրոպական պետություն 9 251  1 141 166 Նիքոսիա 42px ՀայաստանՀայաստանը որպես Եւրոպական պետութուն 29 800  3 017 100 ԵրեւանՉճանաչուած եւ մասամբ ճանաչուած տարածքներ 42px Աբխազիա8 665  243 564 Սուխում 42px  Արցախ11 500  150 932 Ստեփանակերտ  42px  Հարաւային Ովսիա3 900  53 532 Ցխինուալ  42px  Հիւսիսային Կիպրոս3 355  294 906 Նիքոսիա 42px  Մերձտնեսթրեան Մոլտովական Հանրապետութիւն4 163  475 665 Թիրասպոլ 42px  Քոսովօ10 887  1 920 079 Փրիշթինա

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Եւրոպա
Ստորոգութիւն:Եւրոպայի երկրներ
Ստորոգութիւն:Ցամաքամասեր