Մատթէոս Մամուրեան

Մատթէոս Մամուրեան (), արեւմտահայ հրապարակագիր, մանկավարժ, վիպասան եւ լրագրող։

 Կենսագրութիւն 

Մատթէոս Մամուրեան ծնած է Իզմիր (Զմիւռնիա)։ Նախնական ուսումը ստացած է տեղւոյն Մեսրոպեան դպրոցը, իսկ միջնակարգ ուսումը՝ Փարիզի Մուրատեան վարժարանին մէջ։ Կը վերադառնայ Իզմիր, ուր դպրոց մը հիմնելու իր ճիգերը կը ձախողին հակառակորդներու պատճառաւ։ Կ'անցնի որպէս տնօրէն Հասգիւղի Ներսէսեան վարժարան եւ կ'աշխատակցի «Մասիս»ին։ 1857–ին կը մեկնի Լոնտոն, ուր կը գրէ «Անգլիական Նամականի»ն։

Ունեցած է ազգային եւ հանրային ծաւալուն գործունէութիւն։ 1861–էն մինչեւ 1868 թուական կը վարէ Պոլսոյ հայոց պատրիարքարանի դիւանապետի պաշտօնը։ Ապա զինք կը գտնենք Իզմիր, որպէս Ս. Մեսրոպեան դպրոցի տեսուչ։ 1871–ին կը հիմնէ «Արեւելեան Մամուլ»ը, որ մեծ դեր կ'ունենայ արեւմտահայոց մտաւորական կեանքին մէջ եւ զոր կը խմբագրէ մինչեւ իր մահը։

1899–ին մեծ շուքով կը տօնուի իր գրական գործունէութեան յիսնամեայ յոբելեանը։ Մամուրեան կը մահանայ 1901–ին։

 Գրական ոճ 

Մամուրեանի լեզուն չէ թօթափած գրաբարի ազդեցութիւնը, ինչ որ կը ցոլացնէ իր ժամանակը։ Սակայն իր ոճին մէջ ակնյայտ է գրական ճաշակն ու արտայայտութիւններու բծախնդրութիւնը։ Ան կը հանդիսանայ արեւմտահայ վէպի՝ ընդհանրապէս, եւ հայ ռոմանթիք վէպի՝ մասնաւորաբար, հիմնադիրներէն ու լաւագոյն ներկայացուցիչներէն՝ Աբովեանի, Պռօշեանի, Րաֆֆիի, Ծերենցի եւ այլոց կողքին։Ճանաշեան, Մեսրոպ. Հայ Գրականութեան Նոր Շրջանի Համառօտ Պատմութիւն: Վենետիկ, Ս. Ղազար 1974, էջ 98-101:

 Ստեղծագործութիւններ 

Վէպեր 

 «Սեւ Լեռին Մարդը» (1871),
 «Հայկական Նամականի» 1872,
 Նիւթ հայկական նամականւոյն,
 Անգլիական Նամականի, 1881։

 Թարգմանութիւն 
Անթուան Ֆրանսուա Փրեւու Աբբա Փրեւու «Անիծեալն» վէպի հեղինակ: Հայերէնի թարգմանած է Մատթէոս Մամուրեան,Հրատարակութիւն՝ Տիգրան Յարութիւն Տէտէեան 1875, Զմիւռնիա:  Անիծեալն / *** Աբբա ; Թարգմ.՝ Մ. Մամուրեան.

Նշումներ

 Աղբիւրներ 
 Մինաս Թէօլէօլեան, Դար Մը Գրականութիւն, Ա․ հատոր, Բ․ տպագրութիւն- 1977, Պոսթըն, էջ 169 - 173։
«Դիմաստուերներ», Հրանդ Ասատուր, 1921, էջ 118-135։

Ստորոգութիւն:1830 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1901 մահեր
Ստորոգութիւն:17 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:2 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Զմիւռնիա ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Զմիւռնիա մահեր
Ստորոգութիւն:Արեւմտահայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:Արեւմտահայ վիպասաններ
Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ