Ռուբէն Մամուլեան

Ռուբէն Մամուլեան (, ), ամերիկահայ բեմադրիչ, կը համարուի 20-րդ դարու աշխարհի մեծագոյն թատերական եւ սինեմայի բեմադրիչներէն մէկը։

 Կենսագրութիւն 
Ռուբեն Մամուլեան ծնած է Թիֆլիսի մէջ (Վրաստան), 1897-ին, հայ մեծահարուստ ընտանիքի մէջ։ Ուսանած է Մոսքուայի եւ Լոնտոնի համալսարաններու իրաւաբանական կաճառներուն մէջ։ Որոշ ժամանակ յաճախած է Եւկենի Վախթանկովի թատերական սթիւտիոն։ 1920 թուականէն սկսեալ Լոնտոնի եւ Փարիզի, 1923 թուականէն՝ Նիւ Եորքի թատրոններուն մէջ իրականացուցած է շուրջ 60 տրամաթիքական եւ երաժշտական բեմականացումներ, որոնք մեծ ազդեցութիւն ձգած են ամերիկեան թատրոնի եւ սինեմայի ձեւաւորման եւ զարգացման վրայ։ 1929 թուականէն սկսեալ նկարահանած է շարժանկարներ, որոնց մէջ իրագործած է շարք մը նորարարութիւններ։ 1964 թուականին կը գրէ եւ կը հրատարակէ մանկական Ապիկայլ գիրքը։ Կեանքի վերջաւորութեան ժամանակակից անգլերէնի թարգմանած է Շէյքսփիրի «Համլետը»: 1968 թուականին այցելած է Հայաստան։ Մահացած է 1987 թուականի Դեկտեմբեր 4 -ին Լոս Անճելըսի մէջ (Միացեալ Նահանգներ)։

 Նորարարութիւնները 
Առաջին անգամ օգտագործած է երկու խօսափողով ձայնագրումը եւ մոնթաժը մէկ ձայներիզի վրայ։
Առաջին անգամ է նկարահանած է սթիւտիոյէն դուրս, շարժական տեսագրիչով, օգտագործած է միաժամանակ քանի մը տեսագրիչ։
Քաղաքի փողոցները ֆիլմին մէջ է, որ առաջին անգամ հնչած է ձայնը քատրէն դուրս։
Բեքքի Շարփ շարժանկարը սինեմայի պատմութեան առաջին գունաւոր երկար շարժանկարն է։

 Մրցանակներ 
«Ուրախ աւազակը»՝ 1936-ին Նիւ Եորքի սինեմայի քննադատներուն կողմէ համարուած է տարուայ լաւագոյն շարժանկարը։
«Արիւն եւ աւազ»՝ 1940-ին Վենետիկի ֆիլմի փառատօնին արժանացած է ժիւրիի յատուկ մրցանակի որպէս լաւագոյն գունաւոր շարժանկար։
1980-ին Մամուլեանի անունը արձանագրուեցաւ է Պրոտւոէյի փառքի դահլիճին մէջ։
1983-ին ստացած է ամերիկեան սինեմայի բեմադրիչներու բարձրագոյն՝ Կրիֆֆիթի մրցանակը սինեմայի ասպարէզին մէջ մեծագոյն աւանդի համար։
Մամուլեանի անունով աստղ տեղադրուած է Հոլիուտի փառքի ծառուղիին վրայ։

 Թատերական Գործերը 
 Դռան թակոց (Օսթին Փեյճ) 1922, Լոնտոն
 Ֆաուսթ (Կեօթէ) 1925, Ռոչեսթըր (Միացեալ Նահանգներ)
 Գարմեն (Պիզէ) 1926, Ռոչեսթըր (Միացեալ Նահանգներ)
 Քոյր Պէաթրիս (Մեթերլինք) 1926, Ռոչեսթըր (Միացեալ Նահանգներ)
 Բորկի (Հէյուորտ) 1927, Նիւ Եորք (Միացեալ Նահանգներ)
 Բորկի եւ Պես (Կերշուին), 1927 Նիւ Եորք (Միացեալ Նահանգներ)
 Ամիս մը գիւղին մէջ 1929, Նիւ Եորք (Միացեալ Նահանգներ)
 Օգլահոմա (Ռոճըրս, Համմերսթայն) 1943, Նիւ Եորք (Միացեալ Նահանգներ)
 Գարուսել (Ռոճըրս, Համմերսթայն) 1945, Նիւ Եորք (Միացեալ Նահանգներ)

 Ֆիլմագրութիւն 
ԹուականՖիլմի ԱնունԱրտադրութեան ընկերութիւնԴերերՆշումներ1929  Ծափահարութիւններ Paramount  Էլլէն Մորկան 1931  Քաղաքի փողոցները   Paramount  Կերի Քուփըր / Սիլվէա Սիտնի  1932  Տոքթոր Ճեքիլը եւ պարոն Հայտը Paramount Ֆրետրիք Մարչ / Միրիամ Հոփքինզ 1932  Սիրէ զիս այս գիշեր  Paramount  Մորիս Շէվալիէ / Ժանեթ Մաքտոնալտ  1933  Քրիսթինա թագուհին MGM  Կրէթա Կարպօ / Ճոն Կիլպըրթ 1933  Երգ երգոց  Paramount Մարլէն Դիթրիխ / Պրայըն Էյհըրն  1934  Մենք նորէն կ'ապրինք  Samuel Goldwyn Co.  Ֆրէտրիք Մարչ / Աննա Սթեն 1935  Պեքքի Շարփ  Pioneer Pictures  Միրիամ Հոփքինզ  First three-strip Technicolor film1936  Ուրախ աւազակը Pickford-Lasky  Նինօ Մարթինի / Իտա Լուբինօ / Լէօ Քարիլլո  1937  Բարձր, Լայն եւ Գեղեցիկ  Paramount Իրէն Տիւն / Ռանտոլֆ Սքոթ/ Չարլզ Բիքֆորտ  1939  Ուրախ աւազակը Columbia  Պարպարա Սթէնուիք ] / Ուիլյըմ Հոլտըն 1940  Զօրոյի նշանը  20th Century Fox  Թայրըն Բաուըր / Լինտա Տարնելլ  Չարլզ Պիքֆորտ1941  Արիւն եւ աւազ 20th Century Fox  Թայրըն Բաուըր / Լինտա Տարնելլ / Ռիթա Հէյուորթ  Technicolor film1942  Մատանիներ իր մատներուն վրայ  20th Century Fox  Ճին Թիերնի / Հէնրի Ֆօնտա  1948  Ամառնային Արձակուրդ  MGM  Միքի Ռունի / Կլորիա դը Հէվըն / Ոըալթր Հիւսթըն / Ակնէս Մուրհէտ / Ֆրէնք Մորկան / Մարիլին Մէքսուելլ  Technicolor film1957  Մետաքսէ գուլպաներ  MGM Ֆրետ Ասդեր / Սիտ Չարիս  Metrocolor film

մինի|ՀՀ փոստային նամականիշ Մամուլեանի նկարով (1997)‎

 Աղբիւրներ 
Theater Programs, Playbills and Miscellany from the Rouben Mamoulian Collection at the Library of Congress

Ստորոգութիւն:8 Հոկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:4 Դեկտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:1897 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1987 մահեր