Արաբական Թիւեր

Արաբական թիւեր, ինչպէս նաեւ՝ հինտու-արաբական թիւեր կամ հնդարաբական թիւեր,;"Fibonacci, in a book of 1202, brought the Indo-Arabic numerals, with their zero cypher and decimal point, into European culture."; "... these characters are more appropriately called at least Indo-Arabic numerals.", տասնորդական թուային համակարգ, որ ունի հետեւեալ թուանշանները՝ 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9: Հիմնուած է հնդարաբական թուային համակարգին վրայ եւ ամենատարածուած նշանային համակարգն է ժամանակակից աշխարհին մէջ։ Նրանում թիւերը բաղկացած են թվանշաններից, որոնցից յուրաքանչյուրը իրենից արժեք է ներկայացնում։ Արաբական թիւերուն նախորդած հռոմէական թիւերուն մէջ զերօ թիւը գոյութիւն չուներ, որուն պատճառով մեծ թիւեր գրելը կը դժուարանար, եւ կը բարդանար հաշուողական համակարգը։

Թուային համակարգը ընդունուած է Պարսիկ եւ Արաբ մաթեմաթիքոսներու կողմէ՝ Արաբական խալիֆայութեան մայրաքաղաք Պաղտատի մէջ, ապա արաբներու միջոցով տարածուած է Միջերկրական ծովի աւազանին մէջOn the Origin of Arabic Numerals - A. Boucenna - Université Ferhat Abbas Setif : Թիւերու ժամանակակից տեսքը զարգացած է Հիւսիսային Ափրիկէյի մէջ՝ որպէս նախահիմք ունենալով հնդկական եւ արաբական թիւերը։ Այդ տեղի ունեցած է Պեճայա քաղաքի յայտնի իտալացի մաթեմաթիքոս Ֆիպոնաչիի կողմէ, որ ստեղծած է սեփական թիւերը: Որոշ ժամանակ անց թուային համակարգը կ'ընդունուի ամբողջ քաղաքակիրթ աշխարհին մէջ, աւելի ուշ՝ եւրոպացի գաղութարարաներու կողմէ կը ստանայ համաշխարհային տարածում։

Արաբական թուային համակարգը կ'ընդունուի նաեւ արաբական երկիրներէն արեւելք գտնուող իսլամական երկիրներուն մէջ (Իրան, Աֆղանիստան, Փաքիստան), որտեղ կը գործածուի որոշ փոփոխութիւններով։ Տարբերելու համար, անոնց կ'անուանեն «արեւելեան արաբական թիւեր», իսկ բուն արաբական թիւերը երբեմն ընդունուած է անուանել նաեւ «արեւմտեան» արաբական թիւեր։

 Թիւերու տարատեսակներ 
Արաբական թիւեր, որոնք կը գործածուէին Հիւսիսային Ափրիկէյի մէջ մինչեւ 2014 թուական (բացի Եգիպտոսէն) 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9Հնդարաբական թիւեր, որ կը գործածուին Ասիոյ արաբական երկիրներուն եւ Եգիպտոսի մէջ ٠  ١  ٢  ٣  ٤  ٥  ٦  ٧  ٨  ٩Պարսկական թիւեր (արեւելեան արաբական թիւեր) ۰  ۱  ۲  ۳  ۴  ۵  ۶  ۷  ۸  ۹Հնդկական թիւեր (դեւանագարի), Հնդկաստան ०  १  २  ३  ४  ५  ६  ७  ८  ९Հնդկական թիւեր (կուճարատի) ૦  ૧  ૨  ૩  ૪  ૫  ૬  ૭  ૮  ૯Հնդկական թիւեր (կուրմուքխի) ੦  ੧  ੨  ੩  ੪  ੫  ੬  ੭  ੮  ੯Չինական հիրոկլիֆներ, որոնք կը համապատասխանեն թիւերուն  一  二  三  四  五  六  七  八  九Հնդկական թիւեր (Պենկալերէն) ০  ১  ২  ৩  ৪  ৫  ৬  ৭  ৮  ৯Թիւեր՝ Օրիա գրային համակարգին մէջ ୦  ୧  ୨  ୩  ୪  ୫  ୬  ୭  ୮  ୯Թիւեր՝ Թելուկու գրային համակարգին մէջ ౦  ౧  ౨  ౩  ౪  ౫  ౬  ౭  ౮  ౯Թիւեր՝ Քաննատա գրային համակարգին մէջ ೦  ೧  ೨  ೩  ೪  ೫  ೬  ೭  ೮  ೯Թիւեր՝ Մալայալամ գրային համակարգին մէջ ൦  ൧  ൨  ൩  ൪  ൫  ൬  ൭  ൮  ൯Թիւեր՝ թամիլերենի գրային համակարգին մէջ ೦  ௧  ௨  ௩  ௪  ௫  ௬  ௭  ௮  ௯Թիւեր՝ Թիպետական գրային համակարգին մէջ ༠  ༡  ༢  ༣  ༤  ༥  ༦  ༧  ༨  ༩Թիւեր՝ Թայերենի գրային համակարգին մէջ ๐  ๑  ๒  ๓  ๔  ๕  ๖  ๗  ๘  ๙Թիւեր՝ Քհմերերէնի գրային համակարգին մէջ ០  ១  ២  ៣  ៤  ៥  ៦  ៧  ៨  ៩Թիւեր՝ Լաոսական գրային համակարգին մէջ ໐  ໑  ໒  ໓  ໔  ໕  ໖  ໗  ໘  ໙

 Տե՛ս նաեւ 
 Հնդկական թիւեր

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Թիւեր