Լեփթին

Լեփթին ( - բարակ, թոյլ), ճարպային հիւսուածքի բջիջներու՝ ատիբոսիդներու կողմէ արտադրուող հորմոն։ Կ'ընկճէ ախորժակն ու կ'առաջացնէ հագեցման զգացողութիւն։ Լեփթինի ազդեցութիւնը հակառակ է ուղղուած կրելինին։ Լեփթինի նկատմամբ բջիջային ընկալիչները տեղակայուած են ենթատեսաթումբի (հիբոթալամուս) կամարաձեւ կորիզներուն մէջ, այն նոյն տեղերուն մէջ, ուր եւ կրելինի ընկալիչներն են։

Առաջին անգամ անջատուած է 1994-ին։ Լեփթինի համադրութեան համար պատասխանատու Ob (Lep) գէնը (Ob՝ , Lep՝ leptin) տեղակայուած է մարդու 7-րդ քրոմոսոմին։ Հորմոնը կազմուած է 167 գունահատներէ։ Հիմնականին կ'արտադրէ սպիտակ ճարպային հիւսուածքի բջիջներու կողմէն, ինչպէս նաեւ՝ գորշ ճարպային հիւսուածքի բջիջներու, ընկերքի, ձուարաններու, կմախքային մկաններու, ստամոքսի, էբիթելային բջիջներու, ոսկրածուծի մէջ։

250px|մինի|աջից|Լեփթին համադրելու անկարող (ձախէն) եւ նորմալ մկան համեմատութիւնը

 Քանակը 
Լեփթինը արեան մէջ կը շրջանառէ ազատ եւ կապուած ձեւերով։ Արեան մէջ անոր քանակական տատանումները կտրուկ ձեւով կը կատարուին։ Լեփթինի քանակը արեան մէջ շատ է կէս գիշեր եւ առաւօտ ժամերու միջեւ։ Անոր քանակի օրական տատանումները կախուած են սնման հասարակարգէն։ref name="pmid9312190">

Մարդկանց մօտ նկարագրուած են դէպքեր. երբ լեփթինի քանակը կախուած եղած չեն մարմնի ճարպի զանգուածի հետ։
 Լեփթինի քանակը կը նուազի 24-72 ժամեայ քաղցէն յետոյ։
Մեծ նշանակութիւն ունի քաղցին յարմարելու գործին մէջ։
 Ճարպակալմամբ տառապողներու մօտ լեփթինի քանակը աւելցած կ'ըլլան։
 Լեփթինի քանակը կը նուազի քունէն զրկուելու դէպքին մէջ։ 
 Լեփթինի քանակը կ'աւելնայ յուզական ճնշումի հետեւանքով։
 Լեփթինի քանակը կը նուազի ֆիզիկական աշխատանքի հետեւանքով։
 Լեփթինի քանակը կ'աւելնայ տեքսամեթազոնի ազդեցութեամբ։
 էնսիւլինը կ'աւելցնէյ լեփթինի քանակը։
Լեփթինի քանակը կը շատնայ ճարպակալման դէպքին մէջ (հակասական երեւոյթ)։

 Նշանակութիւնը 
Լեփթինը կը մասնակցի կազմոպթեան զօրութեան փոխանակութեան եւ մարմնի զանգուածի կարգաւորման, հիմնական գործաառնութիւնը՝ ախորժակի ընկճումն է։ Այդ պատճառով շատ յաճախ կոչուած են նաեւ յագեցման հորմոն։ 

Ան կ'ազդէ ենթատեսաթեան վրայ եւ կ'արգելակէ քաղցի զգացում առաջ բերող Y-նեյրոբեբդիտի, անանտամիտի (ներսածին կաննաբինոիդային համակարգ) արտադրութիւնը, ինչպէս նաեւ կը խթանէ քաղցը ճնշող α-մելանոխթանիչ հորմոնի արտադրութիւնը։ Ի տարբերութիւն խոլեցիստոկինի, լեփթինը առաւել երկար ժամանակով կը ճնշէ քաղցի զգացողութիւնը։ Լեփթինի բնածին անբաւարարութիւնը մարմինի խիստ ճարպակալման պատճառ կարող է հանդիսանալ։

Ծոմն ու ցած գոլերով կերականոնները կը նուազեցնեն լեփթինի քանակը։

Լեփթինին կ'ընկճէ էնսիւլինի արտադրութիւնը եւ կը բարձրացնէ հիւսուածքներու դիմադողականութիւնը այս հորմոնի նկատմամբ, իսկ ան՝ էնսիւլինը ոչ կախեալ շաքարախտի առաջացման պատճառ՝ կարող է հանդիսանալ։ Էնսիւլինը ազդելով ճարպային հիւսուածքի վրայ, կը խթանէ լեփթինի արտադրութիւնը։

Սեռական հասունացման ժամանակ լեփթինի քանակութիւնը կը բարձրանայ արեան մէջ։

Լեփթինի ընկլաիչներ կան նաեւ T լիմֆոցիդներու վրայ։

Լեփթինը կը խթանէ անօթիներու վերականգնումը՝ անկիոկենեզիսը, անօթային էնտոթելային աճի գործօնի քանակի աւելացման միջոցով։

Լեփթինը միայն կը նուազեցնէ արեան ճնշումը։

Սաղմի թոքերուն մէջ արտադրուող լեփթինը կը խթանէ սուրֆակդանդի արտադրութիւնը։

Ընկերքը նոյնպէս կ'արտադրուի այս հորմոնէն։ Լեփթինի քանակը կ'աւելնայ յղիութեան եւ կը նուազի՝ ծննդաբերութենէն յետոյ։ 

Լեփթինը կ'արգիլէ արգանդի կծկումները։

Իմունոհակազդեցութեան լեփթինը յայտնաբերած է մայրական կաթին եւ անոր հետ սնուող նորածիններու արեան մէջ։

Լեփթինը կը մասնակցի նաեւ սեռական հասունացմանը, ոսկորներու աճին, ուղեղի այլ կառոյցներու նորմալ գործունէութեանը, հարկազերծային հակազդեցութիւններուն։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին հղումներ 
 The Facts on Leptin: FAQ
 Leptin Resistance Fact Sheet 
 The role of leptin and ghrelin in the regulation of food intake and body weight in humans: a review.
 How to Increase Leptin 
 Bodyweight Regulation: Leptin Part 1 

Ստորոգութիւն:Հորմոններ
Ստորոգութիւն:Ցիտոկիններ
Ստորոգութիւն:Սփռուն ներզատական համակարգ