Միշէլ Լըկրան

Միշէլ Ժան Լըկրան (, ), ֆրանսահայ երգահան, երաժիշտ եւ դաշնակահար:

 Կենսագրութիւն 
Միշէլ Լըկրան ծնած է 1932-ին, Փարիզ։ Կոտորածներուն ընթացքին իր մեծ հայրը միայն ողջ կը մնայ ու կը փոխադրուի Ֆրանսա. այդտեղ կը ծնի իր մայրը, ապա հայութիւնը կը փոխանցուի իրեն եւ իր զաւակներուն։

Շատ կանուխէն բացայայտուած են անոր երաժշտական ունակութիւնները։ Երեք տարեկանին, երբ իր ծնողները ամուսնալուծուած են, եւ ան ժամերով առանձին մնացած իր մեծ հօր տունը գտնուող հին դաշնակ մը հետ։

Անոր վրայ մեծ ազդեցութիւն կը ձգէ մօրեղբայրը՝ ֆրանսական ճազի պատմութեան մէջ անուն հանած հայ տաղանդաւոր երաժիշտ՝ Ժաք Հելեանը: Փոքրիկ Միշէլը գրաւած է նաեւ ֆրանսացի հռչակաւոր շանսոնիէ եւ շարժանկարի դերասան Մորիս Շըվալիէի ուշադրութիւնը, որ տղուն փայլուն ապագայ գուշակած է։

Միշէլ Լըկրան Փարիզի երաժշտանոց ընդունուած է 11 տարեկանին (1943 -ին) եւ աւարտած՝ 20 տարեկանին (1952-ին)։ Անոր ուսուցիչներէն եղած է ֆրանսացի նշանաւոր դաշնակահարուհի Նատիա Պուլանժէն։ Տակաւին ուսումնառութեան տարիներէն գրած է երգեր, սոնաթներ, քանթաթներ, այլ սեռի ստեղծագործութիւններ՝ դրսեւորուելով ե՛ւ իբրեւ երաժշտահան, ե՛ւ դաշնակահար։

Ան իր առաջին ձայնասկաւառակը հրապարակ կ՛իջեցնէ 22 տարեկանին, եւ անիկա կը հանդիսանայ ամէնէն աւելի ծախուած ձայնասկաւառակներէն մին։
 Ասպարէզ 

Մինչեւ 1960-ականներու ֆրանսական շարժանկարի Նոր ալիքի ի յայտ գալը՝ Լըկրան շարժանկարային ասպարէզին մէջ աշխատելու քանի մը ապարդիւն փորձ կը կատարէ, սակայն ի վերջոյ, անոր մուտքը՝ այդ ասպարէզ, հնարաւոր կը դարձռնայ, շնորհիւ՝ նորագոյն բեմադրիչներուն եւ Փարիզի շարժանկարային ասպարէզին մէջ կատարուած փոփոխութիւններուն:
250px|մինի|ձախից
Այնուհետեւ նուագակցած է կարգ մը երգիչներու (ինչպէս՝ Անրի Սալվատորէ, Քաթրին Սովաժ, Ժաքլին Ֆրանսուա)։ Անոր գրած երգերը կատարած են Լայզա Մինելին, ինչպէս նաեւ իր քոյրը՝ Քրիսթին Լըկրանը, հետագային նաեւ կինը՝ Քաթերինա Վալենթէն եւ աղջիկը՝ Քրիսթինը։

Ան գոր­ծակ­ցած է բազ­մա­թիւ ներ­կայ թէ անց­եա­լի ար­ուես­տա­գէտ­նե­րու հետ, որոնց կար­գին՝ Մօ­րիս Շը­վալիէ, Մայլզ Տէյ­վիս, Ռէյ Չարլզ, Քի­րի Թէ Քա­նաուա, Ճոնի Մա­թիս, Նիլ Տայ­մընտ, Սա­րահ Վոյն, Արեթա Ֆրենք­լին, Սթան Կէց, Ճէյմս Կալ­ուէյ, Ար­թու­րօ Սան­տո­վալ, Պարպ­րա Սթրէյ­սընտ եւայլն: Իսկ իր գոր­ծե­րը նուա­գած ու եր­գած են Հէն­րի Ման­սի­նի, Ֆրանք Սինաթրա, Նինա Սի­մոն, Ռոզ­մէ­րի Քլու­նի, եւ ուրշներ:

Լըկրան 250 շարժապատկերներու երաժշտութեանց հեղինակ է, գրած է 800 երաշժտութիւն: Ան ընդհանրապէս պատրաստուած է արժապատկերի համար գոր­ծեր. տա­րի­ներ շա­րու­նակ կա­տա­րած է իր ներդ­րու­մը այս բնա­գա­ւա­ռէն ներս: Անոր կը պատ­կա­նին հան­րա­ծա­նօթ »The Thomas Crown Affair«, »Lady sings the blues«, »Les parapluies de Cherbourg« (The Umbrellas of Cherbourg) ժա­պա­ւէն­նե­րուն երաժշ­տու­թիւն­նե­րը: Լըկ­րան աւե­լի քան եր­կու հա­րիւր ժա­պա­ւէն­նե­րու երաժշ­տու­թիւնը յօ­րի­նած է:

 Երաժշտական Թատրոն (Musical Theatre) 
1997 թուականին Լըկրան կազմեց «Դիմայարդարման Պատը» (Le Passe-muraille) Միւզիքալի երաժշտութիւնը՝ Տիտիէ Վան Քաուելաերթի գիրքով։ Անոր անգլերէն թարգմանութիւնը կատարեց Ճերեմի Սեմսը եւ բեմադրուեցաւ Ճէյմս Լափայնի կողմէ։ Միւզիքալը Բրոդուէյի վրայ իր առաջնախաղը ունեցաւ 2002 թուականին՝ «Ամուր» (Amour) անունով։

Այս միւզիքալը անոր Բրոդուէյի առաջնախաղն էր, եւ Լըկրան 2003 թուականին առաջադրուեցաւ Թոնի Մրցանակի՝ «Լաւագոյն Երաժշտութեան» (Best Score) համար։

Աւելի ուշ ան ձայնագրեց «Լըկրանի Գործը» (Legrand Affair)՝ Մելիսա Էռիկոյի հետ, որ 100 հոգիէ բաղկացած սիմֆոնիք նուագախումբ մըն էր եւ կը ներառէր երգեր՝ Ալան Եւ Մերիլին Բերգմանի խօսքերով։

«Թշուառները» (Les Misérables) եւ «Միսս Սայկոն» (Miss Saigon) գործերու ստեղծողներուն՝ Ալեն Բուբլիլի եւ Քլոտ-Միշել Շոնբերգի նոր միւզիքալի՝ «Մարկարիթի» համաշխարհային առաջնախաղը կը ներառէր Միշել Լըկրանի երաժշտութիւնը եւ Հերբերթ Քրեթզմըրի խօսքերը։

«Մարկարիթը» կը ծաւալի Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, գերմանացիներուն կողմէ գրաւեալ Փարիզի մէջ, եւ ոգեշնչուած էր Ալեքսանդր Տիւմա Որդիի «Գամելիազարդ Տիկինը» (La Dame aux Camélias) սիրային վէպէն։

Անոր առաջնախաղը տեղի ունեցաւ 2008 թուականի Մայիսին՝ Լոնտոնի Հէյմարքեթ թատրոնին մէջ եւ ղեկավարուեցաւ Ճոնաթան Քենթի կողմէ։

 10 բացառիկ երաժշտական գործերը 
Միշէլ Լըկրանի 10 բացառիկ երաժշտական գործերը` ժապաւէններու համար.

 Չերպուրկի հովանոցները (1964) – «Այ ուիլ ուէյթ ֆոր եու»,
 Տը եանկ կիրլզ օֆ Ռոշֆոր (1967) – «Եու մասթ պիլիվ ին սփրինկ»,
 Տը Թոմըս Քրաուն աֆեր (1968) – Տը ուինտմիլտզ օֆ եուր մայնտ,
 Տը հեփի էնտինկ (1969) – «Ուաթ ար եու տուինկ ֆոր տը ռեսթ օֆ եուր լայֆ»,
 Սամըր օֆ 42 (1971) – Կարօտախտի երաժշտութիւն, որուն պատճառով շահեցաւ իր երկրորդ Ակադեմական մրցանակը եւ առաջին «Կրեմմի»ն,
 Տը կօ պիթուին (1971) – Դասականօրէն ձեւաւորուած երաժշտութիւն եւ դաշնամուրի եւ նուագախումբի համար երաժշտութիւններ: Ասիկա իր լաւագոյն գործերէն մէկն է,
 Պրայընզ սոնկ (1971) – Այս ժապաւէնի երաժշտութեան համար ան թեկնածու դարձաւ «Էմի» մրցանակի եւ շահեցաւ իր երկրորդ «Կրեմմի»-ն,
 Տը թրի մասքըթիրզ (1973) – Այս ժապաւէնին համար գրած է աշխուժ եւ խանդավառ երաշտութիւն մը,
 Պեսթ ֆրենծ (1982) – «Հաու տու եու քիփ տը միուզիք փլէյինկ»,
 Ենթըլ (1983) – «Փափա քեն եու հիր մի»։

 80ամեայ յոբելեանը 
Լըկրան Հայաստան կը հրաւիրուի՝ 2012 թուականի Հոկտեմբեր 20-ին, Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիք նուագախումբին կողմէ, անոր 80ամեայ յոբելեանը նշելու եւ Երեւանեան 6-րդ միջազգային երաժշտական փառատօնը փակելու նպատակով:

Հայաստան կատարած այցի ընթացքին կ՛ունենայ հետեւեալ արտայայտութիւնը.

 Պարգեւներ 
Լըկրան արժանացած է երեք «Օսքար»ներու, հինգ «Grammy»ներու, «Պատուոյ լեկէոն» շքանշանի, «Ոսկէ արծիւ» մրցանակի 2002, Պատուոյ շքանշանի (2009). ան պարգեւատրուած է, նաեւ, Հայաստանի նախագահին կողմէ (2012)։

Միշէլ յաճախ նշած է, որ իրեն համար մրցանակներուն շատ ըլլալը կարեւորութիւն չունի եւ շատ կը փափաքի նուէր ստանալ Մարտիրոս Սարեանի կտաւներէն մէկը:

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ 
 Էջ մը հայ երաժշտութենէն-Միշել Լը Կրան:
 Michel Legrand-biography: 
 Michel Legrand:

Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ