Աշխէն (վկայ)

Աշխէն (նաեւ՝ Սուրբ Աշխէն, ), 4-րդ դարու վկայ, Հայ առաքելական եկեղեցւոյ տօներու սուրբ, հայոց թագուհի։ Տրդատ Գ. Մեծ թագաւորը ամուսնացած է թագաւորական տոհմէն սեռած թագուհիին՝ Աշխէնի հետ եւ հռչակած է՝ Արշակունի։

Աշխէնը արքայաքրոջ՝ Խոսրովիդուխտի հետ, Գրիգոր Ա. Լուսաւորչի քարոզչութեամբ ընդունած է քրիստոնէութիւնը, վարած՝ առաքինազարդ կեանք։ Արքայի մեծ օրիորդ՝ Խոսրովիդուխտի ամենայն մեծամեծներու զօրաբանակին հետ, թագուհին ալ մկրտուած է Եփրատ գետին մէջ՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչի ձեռքով։ Յայսմաւուրքներու վկայութեամբ, կեանքի վերջին տարիներուն, հետեւելով ամուսինին օրինակին՝ հրաժարած է արքունական ճոխ կեանքէն, առանձնացած է ու ճգնած։

Ըստ Ագաթանգեղոսի՝ Աշխէն թագուհին, ըլլալով հաւատարիմ ու ամուսինին նուիրուած կին, մասնակցած է Հռիփսիմեանց կոյսերու նշխարները հաւաքելու եւ գերեզմաններու մէջ ամփոփելու գործին։ Աշխէնը, Խոսրովիդուխտը եւ այլ նուիրեալ հայուհիներ, կոյսերու վկայարաններուն համար անուշահոտ խունկ ու իւղեր բերած են, որկերիզ կերպասէ հանդերձներ, ծիրանի եւ ոսկեհուռ դիպակներ։ Թագուհին և Խոսրովիդուխտը 302-303 թուականներուն օժանդակած են Էջմիածինի Մայր Տաճարի կառուցման։

Առաքինազարդ թագուհին, կեանքի վերջին շրջանին հետեւելով ամուսինին, կը հրաժարի պալատական անհոգ կեանքէն եւ մինչեւ մահը ճգնական կեանքով կ'ապրի Գառնի ամրոցին մէջ։ Հայ Եկեղեցին՝ Տրդատ Գ. թագաւորին, Աշխէն թագուհիին եւ Սուրբ Խոսրովիդուխտին յիշատակը կ'ոգեկոչէ Հոգեգալստեան 4-րդ շաբաթ օրը։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Գրականութիւն 
 Յայսմաւուրք, ԿՊ, 1730, էջ 323։
 Գալուստեան Շ., Հայազգի սուրբեր, 3 հրտ., Երեւան, 1997։

 Աղբիւր 
 «Քրիստոնեայ Հայաստան» հանրագիտարան, Երեւան, 2002։

Ստորոգութիւն:Հայեր