Տիմիթրի Ուզնաձէ

Տիմիթրի Նիկոլայի Ուզնաձէ (, 20 Դեկտեմբեր 1886 Սաքարա (ներկայիս՝ Զեստափոնի շրջանը, Վրաստան) — 12 Հոկտեմբեր 1950, Թպիլիսի), վրացի խորհրդային հոգեբան եւ փիլիսոփայ։ Մշակած է դիրքորոշման ընդհանուր հոգեբանական տեսութիւնը։

 Կենսագրութիւն 
Տիմիթրի Ուզնաձէ ծնած է 1886 թուականի Դեկտեմբեր 20-ին, Սաքարա գիւղին մէջ։ 1905 թուականի յեղափոխութեան մասնակցելու պատճառով հեռացուած է դպրոցէն։ Նոյն թուականին մեկնած է Զուիցերիա, ապա Գերմանիա։ Կրթութիւնը ստացած է Լայպցիկի (1909) ու Խարկվի մէջ (1913): Հայրենիք վերադառնալէն ետք՝ 1915-1917 թուականներուն, զբաղած է մանկավարժական գործունէութեամբ: Թիֆլիսի պետական համալսարանի հիմնադիրներէն մէկն է ու այդ համալսարանի դասախօս է (1918): Այնտեղ ստեղծած է հոգեբանութեան բաժին։ Վրաստանի գիտութիւններու ակադեմիայի հոգեբանութեան տնօրէնն է եւ Վրաստանի ԳԱ ակադեմիկոս (1941): 1946 թուականին ստացած է Վրաստանի գիտութիւններու վաստակաւոր գործիչի տիտղոսը:

Տիմիթրի Ուզնաձէ մահացած է 1950 թուականի Հոկտեմբեր 12-ին Թիֆլիսի մէջ։ Թաղուած է Թիֆլիսի պետական համալսարանի բակին մէջ:

 Աշխատութիւններ 
Տիմիթրի Ուզնաձէ հեղինակած է «Դիրքորոշման հոգեբանութեան հիմնական դրոյթները» (1961) եւ «Դիրքորոշման հոգեբանութեան փորձառարական հիմունքներ» (1966) աշխատութիւնները, որոնք կը ներկայացուին ու կը հիմնաւորուին դիրքորոշման՝ որպէս սուբյեկտի ու օբյեկտի միջեւ եղած սահմանի հասկացութիւնը։ Ի յայտ գալով սուբյեկտի պահանջմունքի ու անոր բաւարարման օբյեկտիւ իրավիճակի հակադրութեան պայմաններուն՝ դիրքորոշումը, ըստ Ուզնաձէի, սուբյեկտի ամբողջական, չտարբերակուած վիճակ է, որ կը նախորդէ իրականութիւնը։

 Երկեր 
 Die metaphysische Weltanschauung W. Ssolowiows mit orientierendem Überblick seiner Erkenntnistheorie, Halle/Saale, 1909.
 Ընդհանուր հոգեբանութիւն, 1940 (վերահրատարակվել է 2004 թուականին):
 Դիրքորոշման հոգեբանութեան փորձարարական հիմունքներ, 1949:
 Психологические исследования. — М., 1966.

 Գրականութիւն 
 Прангишвили А. С. Исследования по психологии установки. — Тб., 1967.
 Надирашвили Ш. А. Дмитрий Николаевич Узнадзе (к 100-летию со дня рождения)

 Ծանօթագրութիւններ 

 Արտաքին յղումներ
 Контрастная иллюзия по Узнадзе и расширение ее на 3 и более объектов 
 Узнадзе Дмитрий Николаевич — статья из Большой советской энциклопедии (3-е издание)
 Դմիտրի Ուզնաձե (1886—1950) Մատենագրություն, «Մեցնիերեբա» հրատարակչություն, Թբիլիսի, 1984  Վրաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի կայքում

Ստորոգութիւն:Վրացի հոգեբաններ
Ստորոգութիւն:Վրացի փիլիսոփաներ
Ստորոգութիւն:Թբիլիսի մահեր
Ստորոգութիւն:20 Դեկտեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:12 Հոկտեմբերի մահեր