Օտրի Հեփպըրն

Օտրի Հեփպըրն ( , 4 Մայիս 1929, Պրիւքսել - 20 Յունուար 1993, Զուիցերիա), անգլիացի եւ ամերիկացի դերասանուհի, պարուհի, նկարչութեան նորաձեւութեան աստղ եւ բանասէր:

 Կենսագրութիւն 
Ծնած է Պելճիքայի մէջ, Օտրի Քեթլին Ռասթըն անուամբ, յետագային իր հօր կողմէ արձանագրուած է որպէս Օտրի Քեթլին Հեփպըրն-Ռասթըն: Մանկութիւնը եւ պատանեկութիւնը անցուցած է Հոլանտայի մէջ։ Ապրած եւ գործած է ԱՄՆ-ի, Ֆրանսայի, Մեծն Բրիտանիոյ եւ այլ երկիրներու մէջ, իր փայլուն գործունէութեանբ դառնալով բոլոր ժամանակներու ամէնաերանելի աստղերէն մէկը եւ որպէս տեսաժապաւէնի գերաստղ եւ որպէս նորաձեւութեան աշխարհի դիցուհի, ինչպէս նաեւ որպէս ԵՈՒՆԻՍԵՖ կազմակերպութեան բարի կամքի դեսպան:

Մանկութեան տարիներուն ուսանած է Լոնտոնի մէջ, ուր նաեւ զբաղած է թատերապարով, նպատակ ունենալով դառնալ պարուհի եւ մեծ դառնութեամբ յետագային հրաժարած էր իր երազանքէն, երբ պարզուած է, որ բնագիտական տուեալներով չի բաւարարեր թատերապարուհիի պահանջները: Դերասանական առաջին փորձերը կատարած է նկարահանուելով անգլիական քանի մը երաժշտական շարժանկարներու մէջ: Հոլիվուտեան տեսաժապաւէնի իր առաջին իսկ գլխաւոր դերի համար, Օտրի արժանացած է ԱՄՆ տեսաերիզ-ակադեմիայի Օսքար մրցանակի, Հոլիվուտեան «Ոսկէ Գնդակ» մրցանակի եւ բրիտանական տեսաերիզ-ակադեմիայի «BAFTA» մրցանակի:
250px|մինի|աջից|Օտրի Հեփպըրն
«Սապրինա» շարժանկարի նկարահանման ժամանակ ծանօթանալով ֆրանսացի նորաձեւութեան վարպետ՝ կոմս Հուպըրթ Ճիվենշիի հետ, դարձած է «Ճիվենշի» ապրանքանիշի ներկայացուցիչն ու քարոզողը եւ Հուպըրթ Ճիվենշիի մտերիմ ընկերն ու մուսան: Իսկ Ճիվենշի դարձած է Օտրիի միակ գործընկերը յետագայ բոլոր շարժանկարներու նկարահանման ժամանակ, ինչպէս նաեւ անոր անձնական զգեստներու մեծ մասի ձեւաւորողը եւ իր առաջին` L'Interdit օծանելիքը ստեղծած է Օտրի Հեփպըրնի համար:

Օտրի Հեփպըրնի անունը ընդգրկուած է միջազգային լաւագոյն զգեստակիրներու ցանկին մէջ եւ Ամերիկեան տեսաերիզ-ադեմիայի կողմէ հրապարակած Ամերիկեան բոլոր ժամանակներու ժապաւէններու 100 մեծագոյն աստղերու ցանկին մէջ պատուաւոր 3-րդ տեղը:

1980-90-ական թուականներուն Օտրի Հեփպըրն իր ժամանակի մեծ մասը նուիրած է ԵՈՒՆԻՍԵՖ կազմակերպութեան, աշխատելով Ափրիկէի, Հարաւային Ամերիկաի եւ Ասիոյ առաւել կարիքաւոր երկիրներուն մէջ, որու համար 1992 թուականին արժանացած է ԱՄՆ-ի Ազատութեան նախագահական շքանշանին:

Մահացած է քաղցկեղէն 1993 թուականին՝ 63 տարեկան հասակին, Զուիցերիոյ իր տան մէջ:

 Կեանքը՝ երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն 
Օտրի յաճախած է մասնաւոր դպրոցներ Անգլիոյ եւ Հոլանտայի մէջ։ Անոր մայրը շատ խիստ էր, իսկ հայրը լքած էր ընտանիքը, երբ Օտրին դեռ փոքր էր։ Յետագային ան հօր հեռանալը գնահատած էր որպէս իր կեանքի ընթացքին ստացած ամէնամեծ հարուածը: Տարիներ անց ան գտած է հօրը եւ նամակագրական կապի մէջ եղած է անոր հետ, ինչպէս նաեւ դրամական օգնութիւն ուղարկած: 1935 թուականին, ծնողներու ամուսնալուծումէն ետք, ան կ'ապրէր մօր հետ Արնհեմի մէջ։ Երբ սկսաւ երկրորդ համաշխարհայինը եւ Գերմանացիները ներխուժեցին Աւստրիա, ան փոխեց իր եւ մօր փաստաթուղթերը, կոչուելով Էտտա Վան Հեմսթրա, քանի որ անգլերէն հնչող ազգանունը վտանգաւոր կը համարուէր: Սակայն այդ երբեք իր օրինական անունը չէ եղած, թէեւ յետագային շփոթութիւն յառաջացուցած է եւ որոշ կենսագրականներու մէջ անոր անունը նշուած է որպէս Էտտա:

Պատերազմի վերջը իրավիճակը Հոլանտայի մէջ խիստ սրած էր։ Ֆաշիստական զօրքերը առգրաւած էին հոլանտացիներու արդէն իսկ սահմանափակ մթերային եւ ջեռուցման պաշարները: Մարդիկ կը մահանային սովէն եւ ցրտահարումէն իրենց տուներուն եւ փողոցներուն մէջ։ Արնհեմը նաեւ մեծապէս տուժած էր ռմբակոծումներէն Շուկայի Այգի գործողութեան ժամանակ: Թերի սնունդի հետեւանքով Օտրի առողջական լուրջ խնդիրներ ունեցաւ: Այդ տարիներուն ան կը պարէր թատերապարի խումբին մէջ եւ այդպիսով դրամ կը հաւաքէին ընդյատակեայ շարժումին օգնելու համար: Սովը կը ստիպէր սնուիլ բոյսերու արմատներով: Այս ամէնը մեծ ազդեցութիւն ունեցաւ իր աշխարհայեացքին եւ արժեհամակարգին վրայ:

 Աստղային վերելք 
250px|մինի|աջից|Օտրի Հեփպըրն եւ Մել Ֆերեր
Պատերազմէն յետոյ Օտրի մօր հետ տեղափոխուեցաւ Լոնտոն, ուր շարունակեց թատերապար սորվիլ, աշխատիլ որպէս նորաձեւութեան տիպար եւ 1951 թուականին սկսաւ նկարահանուիլ շարժանկարներու մէջ, հիմնական երկրորդական դերերով, արդէն որպէս Օտրի Հեփպըրն: Ան սկսաւ նկարահանուիլ դրամ վաստկելու նպատակով, որպէսզի մայրը ստիպուած չըլլայ աշխատելու իրենց պահելու համար: Անոր առաջին մեծ դերը՝ «գաղտնի մարդիկ» շարժանկարին մէջ էր, ուր ան հանդէս եկաւ որպէս թատերապարուհի: Մանկութենէն թատերապարով զբաղիլը օգնեց արժանանալու քննադատներու հաւանութեան: Սակայն թատերապարերու ուսուցիչները զինք համարեցին չափազանց բարձրահասակ արուեստագէտ՝ պարուհի դառնալու համար, քանի որ 170 սմ հասակով ան նոյնիսկ կը գերազանցէր շատ տղամարդ պարողներ:

Այնուհետեւ ան ընտրուեցաւ Պրոտուէյեան «Ճիճի» ներկայացման  դերին համար կարեւոր, որ բացուեցաւ Նոյեմբերի 24, 1951 թուականին եւ մեծ յաջողութեամբ անցուց Նիւ Եորքի մէջ վեց ամիսներու ընթացքին: Այս դերին համար ան ստացաւ «թատրոնի աշխարհ» մրցանակը:

Այդ նոյն թուականին Օտրի առաջարկութիւն ստացաւ խաղալ Կրեկորի Փէքի հետ, Հոլիուուտեան «Հռոմէական արձակուրդներ» շարժանկարին մէջ։ Փէքը, նկատելով անոր տաղանդը, պնդեց որ գովազդային վահանակներու վրայ Օտրիի անունը գրուի վերնագրին մէջ, իր անուան հետ միասին եւ չսխալեցաւ․ այս դերին համար Օտրի ստացաւ 1953 թուականի Օսքար մրցանակը, որպէս լաւագոյն դերասանուհի: Տարիներ անց, երբ անոր հարցուցին թէ ո՞րն է իր սիրած շարժանկարը, ան առանց վարանելու նշեց «Հռոմէական արձակուրդները», քանի որ անոր շնորհիւ ան դարձաւ աստղ:

Այդ շարժանկարէն յետոյ ան նկարահանուեցաւ «Սապրինա»-ին մէջ, Համֆրի Պոկարտի եւ Ուիլիըմ Հոլտընի հետ միասին: 1954 թուականին ան վերադարձաւ թատրոն, խաղալով Մել Ֆերերի հետ, որու հետ ամուսնացաւ նոյն թուականին: Այս դերին համար նոյն թուականին ան ստացաւ «Թօնի» մրցանակը, որպէս լաւագոյն դերասանուհի: Օսքարէն ընդամէնը վեց ամիս անց ստացուած այս մրցանակը ամրապնդեց անոր համբաւը, որպէս տեսաժապաւէնի եւ բեմի աստղ:

 ՅԵտագայ գործունէութիւնը շարժանկարի մէջ 
250px|մինի|աջից|Օտրի Հեփպըրն տեսաժապաւէնի նկարահանման ժամանակ
Դառնալով հոլիվուտեան ամէնահանրածանօթ աստղերէն մէկը, Օտրի նկարահանուեցաւ այլ աստղերու հետ․ Ֆրետ Ասթըր հետ «Զուարճալի մռութը» շարժանկարին մէջ, Համֆրի Պոկարթի եւ Գերի Քուպէրի հետ «Սէրը կէսօրէն յետոյ» շարժանկարին մէջ, Ճորճ Փեփըրտի հետ «Նախաճաշը Թիֆընիի մօտ», Քերի Կրանտի հետ, Ռեքս Հարիսընի հետ «Իմ չքնաղ լէյտի» շարժանկարին մէջ, Փիթըր Օ'թուլի հետ «Ինչպէս գողնալ միլիոն» տեսաերիզին մէջ եւ Շոն Քոններիի հետ «Ռոպին եւ Մարիան» շարժանկարին մէջ:

Այս դերասաններէն շատերու հետ ան մտերմացաւ: Ռեքս Հարիսըն զինք անուանեց իր ամէնասիրելի կին գործընկերը, Քերի Կրանթը կը սիրէր կատակել անոր հետ կապուած եւ մէկ անգամ ըսաւ․ «Նոր տարուայ համար միակ ցանկութիւնս Օտրի Հեփպըրնի հետ եւս մէկ շարժանկարի մէջ նկարահանուիլն է», իսկ Կրեկորի Փէքի հետ ընկերութիւնը շարունակուեցաւ Օտրիի ամբողջ կեանքի ընթացքին։ Օտրիի մահէն յետոյ Փէքը հարցազրոյցի ժամանակ ասմունքեց Օտրիի սիրած բանաստեղծութիւնը` «Չվերջացող սէրը»:
250px|մինի|աջից|Օտրի Հեփպըրն " Նախաճաշ Թիֆընիի մօտ" տեսաերիզին մէջ
«Նախաճաշ Թիֆընիի մօտ» շարժանկարին մէջ Հոլի Կոլայթլի դերակատարման արդիւնքով ստեղծուեցաւ 20րդ դարու ԱՄՆ շարժանկարի ամէնապաշտելի կերպարներէն մէկը: Էլիզա Տուլիթըլի դերին համար՝ «Իմ չքնաղ լէյտին» շարժանկարին մէջ անոր մրցակիցն էր Ճուլի Էնտրուզը, որ այդ դերը կը կատարէր Պրոտուէյի մէջ, բայց այդ դերին մէջ Ճուլիի թեկնածութիւնը հանուած էր մինչ Օտրիի փորձելը: Օտրին սկիզբէն հրաժարուած էր այդ դերէն եւ խնդրած Ճէք Վերնըրէն այդ դերը տալ Ճուլի Էնտրուզին, բայց երբ անոր ըսած են, որ Ճուլին այլեւս չի դիտարկուիր այդ դերին համար եւ իր հրաժարուելու պարագային այն կ'առաջարկուի Էլիզապէթ Թէյլըրին, ան որոշեց մասնակցիլ: Նոյն թուականին Ճուլի Էնտրուզը նկարահանուեցաւ հանրայայտ «Մերի Փոփինս» շարժանկարին մէջ, որուն համար շահեցաւ այդ տարուան Օսքարը, իսկ Օտրիի դերը «Իմ չքնաղ լէյտի»ին մէջ նոյնիսկ թեկնածուներու ցանկին տեղ չգտաւ, զորս մեծ աղմուկ յառաջացուց մամուլին մէջ։ Սակայն երկու դերասանուհիներն ալ կը պնդէին, որ այս դէպքերը ոչ մէկ կերպ չանդրադարձան իրենց լաւ յարաբերութիւններուն վրայ:

«Իմ չքնաղ լէյտի» շարժանկարին մէջ երգերը սկիզբէն ձայնագրուեցան Օտրիի կատարմամբ, սակայն յետագային որոշուեցաւ անոր ձայնը փոխարինել արուեստագէտ երգչուհի Մարնի Նիքսընի կատարումով: Ան սկիզբը զայրացուց Օտրիին, բայց յաջորդ օրը ան համաձայնեցաւ շարունակել նկարահանումները: Օտրիի կատարմամբ  քանի մը երգերու ձայնագրութիւնները պահպանուած եւ ներառուած են շարժանկարի DVD հրատարակման մէջ:

1967 թուականէն ետք, տասնհինգ տարուայ յաջող դերասանական փորձ ունենալով, Օտրի հազուադէպ կը նկարահանուէր: Մել Ֆերերէն ամուսնալուծուելէն ետք, ան ամուսնացաւ իտալացի հոգեբան Անտրէա Տօթթիի հետ եւ աշխարհ բերաւ իր երկրորդ որդին, ծանր յղիութենէ յետոյ, որ կը բացառէր նկարահանումները: Տօթթիէն բաժնուելէն ետք, ան փորձեց վերադառնալ սինեմաշխարհ, 1976 թուականին նկարահանուելով Շոն Քոննըրիի հետ «Ռոպինը եւ Մարիանը» շարժանկարին մէջ, որ մեծ յաջողութիւն չունեցաւ: Զարմանալիօրէն ան հրաժարեցաւ թատերապարի պարուհիի խոստմնալից դերէն «Շրջադարձային կէտ» շարժանկարին մէջ:

Յետագային Օտրին սինեմաշխարհ վերադառնալու եւս քանի մը անյաջող փորձ կատարեց, որոնցմէ վերջինը 1988 թուականին Սթիվըն Սփիլպըրքի «Միշտ» շարժանկարին մէջ հրեշտակի դերակատարումն էր:

 Աշխատանքը ԵՈՒՆԻՍԵՖ-ի մէջ 
250px|մինի|աջից|Օտրի Հեփպըրն եւ Ռոնալտ Ռեյկըն
Օտրիի վերջին դերէն ժամանակ մը ետք, ան նշանակուեցաւ ՄԱԿ–ի Մանկական Հիմնադրամի (ԵՈՒՆԻՍԵՖ) յատուկ դեսպան: Պատերազմի դաժան տարիներէն շնորհակալութեան զգացում տածելով այս կազմակերպութեան նկատմամբ, ան կ'աշխատէր այս հիմնադրամին հետ դեռ 50-ականներէն, բայց 80-ականներու վերջաւորութեան ան իր ողջ ժամանակը նուիրեց այս աշխատանքին, մինչեւ իր կեանքի վերջը: Այդ տարիներուն հիմնադրամի ծրագիրներու շրջանակին մէջ, ան այցելեց տարբեր երկիրներ՝ Ափրիկէի եւ հարաւային Ասիոյ մէջ։ Ան աշխատեցաւ այս երկրներուն մէջ մինչեւ իր կեանքի վերջին ամիսները: 1992 թուականին, ԱՄՆ նախագահը անոր շնորհեց ԱՄՆ-ի Նախագահական Ազատութեան շքանշանը, եւ յետմահու` ԱՄՆ տեսաերիզ-ակադեմիայի Եան Հերշոլթի անուան մարդասիրական մրցանակը:

 Կեանքի աւարտը 
250px|մինի|աջից|Օտրի Հեփպըրնի Հոլիուուտեան աստղը
1992 թուականի վերջաւորութեան ստամոքսի ցաւերու հետ կապուած հետազօտութիւններու արդիւնքով յայտնաբերուեցաւ հազուադէպ տեսակի քաղցկեղ, որ սկսած էր կուրաղիքէն: Օտրիին վիրահատեցին Լոս Անճելըսի հիւանդանոցին մէջ, բայց քաղցկեղը շարունակեց տարածուիլ: Հուպըրթ Ճիվենշիի օգնութեամբ զինք տեղափոխեցին Զուիցերիա, ուր ան մահացաւ 20 Յունուար 1993-ին` 63 տարեկան հասակին, շրջապատուած ընտանիքի անդամներով: Անոր շիրիմը կը գտնուի է Թօլօջենազի գերեզմանատան մէջ։ Իր աւագ որդին` Շոնը, իր յուշերուն մէջ կը մէջբերէ մահէն առաջ Օտրիի վերջին խօսքերը` «Ոչ, բայց ես չեմ կրնար հասկնալ․․․ ինչու է այսքան չարչարանք․․․ երեխաներուն․․․»:

 Ծանօթագրութիւններ 

 Գրականութիւն 


 Արտաքին յղումներ 
 Одри Хепберн на Internet Movie Datebase
 Одри Хепберн на ТCM Movie Datebase 
 Одри Хепберн на Internet Broadway Datebase
 Одри Хепберн на Notable Name Datebase
 Одри Хепберн на TV.com 
 Официјална страница на Фондацијата за деца Одри Хепберн (Audrey Hepburn Children's Fund) 
 Американска поштенска марка со Одри Хепберн
 Гробот на Одри Хепберн
 The Audrey Hepburn Guide - Водич кон сите страници за Одри на мрежата  (листа на страници на обожавателите)
 Реклама на Gap на која снимка од Одри Хепберн е поставена на музика од песната на AC/DC "Back in Black"

Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ
Ստորոգութիւն:1929 ծնունդներ
Ստորոգութիւն:4 Մայիսի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:1993 մահեր
Ստորոգութիւն:20 Յունուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Պրիւքսէլ ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Զուիցերիա մահեր
Ստորոգութիւն:Անգլիացի դերասանուհիներ
Ստորոգութիւն:«էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ
Ստորոգութիւն:«Կրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ