Աուրանկապատ

Աուրանկապատ, քաղաք Հնդկաստանի մէջ, շրջանային կեդրոն է Մահարաշթրա նահանգին։ Յայտնի զբօսաշրջային կեդրոն է, քանզի այդտեղէն կ'անցնի համաշխարհային ժառանգութիւն նկատուող Աճանթայի եւ Էլլորայի ժայռակերտ տաճարներ տանող ուղին։

 Անուանում 
ձախից|մինի|Տաուլաթապատ բերդ, Աուրանկապատ
Անունն ստացուած է Մեծ Մոնղոլներու կայսեր Շահ Ճահանի որդիէն՝ Աուրենկզեպնէն, որ գահին տիրանալու համար բանտ դրած է հօրը։

 Ճարտարապետութիւն 
Ճարտարապետական կոթողներուն նշանաւորն է Պիպի-Քա-Մաքպարան։ Ան կառուցած է Աուրենկզեպը իր կնոջ գերեզմանին վրայ՝ ամէն կերպ փորձելով նմանցուցած է Ակրայի մէջ կառուցուած ԹաՃ Մահալին։

Քաղաքին լաւագոյն շէնքերէն է հիւրանոցը, որուն պատերը զարդարուած են Աճանթայի որմնանկարներով։

 Մշակոյթ 
Աուրանկապատ քաղաքի մշակոյթը մեծապէս ազդուած է Հայտարապատի (Hyderabad) մշակոյթէն։ Հին քաղաքը դեռ կը պահպանէ Հայտարապատի մահմետական մշակոյթի համն ու հմայքը։ Այս ազդեցութիւնը կ’արտացոլայ տեղացիներու լեզուին եւ խոհանոցին մէջ։ Թէեւ ուրտուն քաղաքի հիմնական լեզուներէն մէկն է՝ մարաթիի եւ հինտիի կողքին, սակայն այն կը խօսուի տաքնի-հայտարապատեան ուրտու բարբառով։

Ուալի Տաքնի, որ ծանօթ է նաեւ որպէս Ուալի Աուրանկապատի (1667–1731 կամ 1743), ուրտու լեզուի դասական բանաստեղծ էր Աուրանկապատէն։ Ան առաջին հաստատուած բանաստեղծն էր, որ ստեղծագործած է ուրտու լեզուով։ Անոր երկրպագուներու շարքին էին այնպիսի նշանաւոր բանաստեղծներ, ինչպիսիք են՝ Շահ Հաթեմը, Շահ Ապրոն, Միր Թաքի Միրը, Զաուքը եւ Սաուտան։ Աուրանկապատի այլ նշանաւոր բանաստեղծներէն են Սիրաժ Աուրանկապատին, Ազատ Պիլկրամին եւ Սիքանտար Ալի Ուաժտը։

Մահմետական մտաւորականներէն մէկը՝ Ապուլ Ալա Մաուտուտին (1903–1979), ծնած է Հնդկաստանի Աուրանկապատ քաղաքին մէջ։ Սայիտ Ապուլ Ալա Մաուտուտիի հայրը՝ Մաուլանա Ահմատ Հասանը, արհեստավարժ փաստաբան էր։ Անոր հայրը սերած էր Չիշթի սուրբերու տոհմէն։ Մաուտուտին նաեւ իսլամական վերածննդի կուսակցութեան՝ «Ճամաաթ-էլ-Իսլամի»-ի հիմնադիրն էր։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Աղբիւրներ 
 Կամսար Աւետիսեան, Արեւելքի մարգարիտը, Երեւան, Հայպետհրատ, 1964, էջ 32-35։

Ստորոգութիւն:Հնդկաստանի քաղաքներ