Կարապ (համաստեղութիւն)

Կարապ ()՝  հիւսիսային կիսակամարի համաստեղութիւն է Ծիր Կաթինի հարթութեան վրայ: Ամառուան եւ աշնանը երկնակամարի ամէնաճանչնալի համաստեղութիւններէն է եւ անոր առանձնայատկութիւնն այն է, որ իր մէջ կը պարունակէ Հիւսիսային Խաչ անունով ասթերիզմ մը (ի հակադրութիւն Հարաւային Խաչի): Ան նկարագրած է Հին աշխարհի աստղագէտ Պտղոմէոսը:

Կարապը կը պարունակէ գիշերային երկինքի ամէնապայծառ աստղերէն մեկը՝ Տանապը, որ Ամառուան Եռանկիւնիին անկիւններէն մեկն է, ինչպէս նաեւ X-ճառագաիթներու որոշ աղբիւրներ եւ Cygnus OB2 հսկայ աստղաբոյլը:

 Հիւսիսային Խաչը 
Կարապը յայտնի է նաեւ որպէս Հիւսիսային Խաչ, որուն պոչի Տենեպ աստղն իր անունն ստացած է արաբերէն «պոչ» բառէն:

 Պատմութիւն 
Ըստ յունական դիցաբանութեան Կարապը կը նոյնացուէ մի քանի նշանաւոր կարապներուն հետ: Զեւսը քողարկած է ինքզինք կարապի մը տեսքով Սպարտայի թագաւոր Թինտարեւսի կինը՝ Լեդան գայթակղելու համար, որ ծնած է Քաստորը եւ Փոլուքսը, Հեղինէն եւ Կղիթեմնեստրան: Օրփեւսը կարապի վերափոխուած է իր մահէն ետք եւ տեղաւորուած է երկինքին վրայ իր քնարին քովը:

Յոյները նաեւ կը կապէին սա համաստեղութիւնը Փաէթոնի պատմութեան հետ, որ արեւի աստուած Հելիոսի զաւակն էր եւ մեկ օրով վերցրած էր իր հօր կառքը վարելու: Սակայն, Փաէթոնը չկրցաւ սանձերը պահել, ստիպելով Զեւսը կործանել կառքը (եւ Փաէթոնը) եւ ա որ ան իր կառքով գահավիժի երկրին վրայ Էրիդանոս գետին մէջ: Միւթոսին համաձայն Փաէթոնի եղբայր Կիկնոսը դաժանաբար կը ցաւեր եւ շատ օրեր անցկացուց գետին մէջ, հաւաքելով Փաէթոնի ոսկորները եւ ենթարկեց զանոնք պատշաճ յուղարկաւորութեան: Աստուածներ այնչափ զգացուած էին իր եղբոր հանդէպ Կիկնոսի նուիրուածութիւնով, որ դարձուցին անոր կարապ եւ տեղաւորեցին աստղերուն մէջ:P.K. Chen (2007) A Constellation Album: Stars and Mythology of the Night Sky, p. 70 ().

 Ծանօթագրութիւններ