Արշակ Աթայեան

Արշակ Աթայեան (), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ։ 1935 թուականէն սկսեալ եղած է ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ։

 Կենսագրութիւն 
Սորված է Վաղարշապատի Գեւորգեան Ճեմարանին, Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցին եւ Շուշիի թեմական դպրոցին մէջ։ 1898-1902 թուականներուն ծառայած է ցարական բանակին մէջ։ 1903-1904 թուականներուն որպէս սրբագրիչ աշխատած է «Մուրճ» ամսագրի (Թիֆլիս) խմբագրութեան մէջ։ 1904-1907 թուականներուն ուսուցչութիւն ուսանած է Իրանի Սաւրա գիւղի դպրոցին մէջ։ Այստեղ գրի առած է Սալմաստի բոլոր 23 հայկական գիւղերու վիճակագրութիւնը, հաւաքած ու գրի առած է նաեւ ժողովրդական երգերը ու բանահիւսութիւնները։ 1907-1911 թուականներուն ուսուցիչ եղած է Նոր Ճուղայի դպրոցներուն մէջ, ապա պաշտօնաւարաղ է Ռուս-պարսկական բանակի Սպահանի բաժանմունքը։ Այդ տարիներուն եղած է նաեւ քառաձայն երգչախումբի ղեկավար, մէներգիչ եւ դերասան։ Գրած է դրամատիկական երկեր, որոնցմէ մէկն է «Սասունցի Դաւիթ»-ը, եւ Արմէն Արմէնեանը բեմադրած է այն նախ Թեհրանի մէջ (1922), ապա Ալեքսանտրապոլի մէջ (այժմ՝ Կիւմրի)։ 1923 թուականին ընտանիքով վերադարձած է Հայաստան։ Ուսուցչութիւն կատարած է Երեւանի, Լենինականի եւ Ստեփանակերտի մէջ։ Եղած է «Խորհրդային Հայաստան» թերթի պատասխանատու քարտուղար եւ բաժնի վարիչ ինչպէս նաեւ գիւղատնտեսական բանկի գլխաւոր հաշուապահ։ Մահացած է 1938, օգոստոսին երբ ձերբակալեցաւԱրշակ Աթայանը Хайазг կայքում:

 Ստեղծագործութիւններ 
 Թիւն (վէպ), Պաքու, տպարան Հ.Գ.Գիւլբասարեան, 1897, 148 էջ
 Իրանա, Պաքու, 1898
 Զգացմունք (երգիծական վիպակ), Պաքու, տպարան Ա.Մ.Ղազարեան, 1898, 232 էջ
 Սիրոյ հովիտը, Թիֆլիս, տպարան Մ.Վարդանեան, 1904, 16 էջ
 Յառաջաբան, Թեհրան, 1905, 39 էջ
 Սալմաստ (տեղագրութիւն), Նոր Ճուղա, տպարան ս. Ամենափրկչեան վանք, 1906, 232 էջ
 Բանահիւսութեան տեսութիւնէն, Նոր Ճուղա, 1907, տպարան ս. Ամենափրկչեան վանք, 34 էջ
 Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւնը եւ անոր կառավարութիւնը, Նոր Ճուղա, տպարան ս. Ամենափրկչեան վանք, 1922, 24 էջ
 Սասունցի Դաւիթ, Նոր Ճուղա, տպարան ս. Ամենափրկչեան վանք, 1925, 165 էջ

 Թարգմանութիւններ (Ռուսերէնէն եւ Պարսկերէնէն) 
 Միխայիլ Լերմոնտով, Պելա, Պաքու, տպարան «Արոր», 1898, 103 էջ
 Միխայել Լերմոնտով, Մաքսիմ Մաքսիմիչ, Պաքու, տպարան, ա. մ. Ղազարեան, 1898, 30 էջ
 Լեւ Տոլստօ, Երեք մահ (պատմուածք), Ալեքսանդրապոլ, տպարան Ստեփանեան, 1903, 28 էջ
 Վլատիմիր Կորոլենկօ, Մակարի երազը, Թիֆլիս, 1904
 Մաքսիմ Քորկի, Դանկոյի սիրտը, Թիֆլիս, տպարան Մովսես Վարդանեան, 1904, 16 էջ
 Մաքսիմ Գորկի, Չարաճճի, Ս.Պետերբուրգ, Պուշկինեան տպարան, 1904, 45 էջ
 Մաքսիմ Գորկի, Իմ ուղեկիցը, 1904, Թիֆլիս, արտատպուած «Մուրճէն», տպարան Ա.Քութաթելաձէ, 63 էջ
 Լեոնիդ Անդրեւ, Պատը, Թիֆլիս, 1904
 Ե. Յարոսլավսկի, Աստուածաշունչը հաւատացեալներու եւ ոչ հաւատացեալներու համար, Երեւան, 1923
 Արկ-Ան., Բանւորական շարժման պատմութիւնը Անգլիոյ, Ֆրանսայի, եւ Գերմանիոյ եւ Երեւանի մէջ, 1924
 Մաքսիմ Գորկի, Պատմուածքներ, 2 հատորով, հ. 1 (գիրքին մէջ տեղ կը գտնէ «Իմ ուղեկիցը» գործը թարգմանած է Ա.Աթաեանը), Երեւան, Պետհրատ, 1928, 130 էջ
 Մաքսիմ Գորկի, Պատմուածքներ, 2 հատորով, հ. 2 (գիրքին մէջ տեղ կը գտնէ «Չարաճճի» գործը թարգմանած է Ա.Աթայեանը), Երեւան, Պետհրատ, 1928, 109 էջ
 Եվգենի Խազին, Հեղափոխութեան թմբկահարը (վիպակ), Երեւան, Պետհրատ, 1934, 191 էջ
 Ֆուկիգաուա, Ճափոն-ամերիկեան ապագայ պատերազմը, Երեւան, 1934
 Նիքոլայ Գոգոլ, Քիթը, Երեւան, Պետհրատ, 1934, 50 էջՆիկոլայ Գոգոլի ստեղծագործությունները հայերէն թարգմանությամբ
 Մաքսիմ Գորկի, Կլիմ Սամգինի կեանքը (քառասուն տարի), վէպ, մաս 1, Երեւան Մոսկուա, Պետհրատ, 1935, 576 էջ։
 Լեւ Ռուփինշտէյն, Սամուրայներու շավիղը (վիպակ), Երեւան-Մոսկուա, Պետհրատ, 1935, 170 էջ
 Օմար Խայեամ, Քառեակներ, Երեւան, Պետհրատ, 1936, 143 էջ
 Մաքսիմ Գորկի, Մայրը (վէպ), Երեւան, Պետհրատ, 1938, 380 էջ
 Մաքսիմ Գորկի, Կլիմ Սամգինի կեանքը (քառասուն տարի), մասն 2, Երեւան, Հայպետհրատ, 1945, 747 էջ
 Մաքսիմ Գորկի, Մայրը, Երեւան, Հայպետհրատ, 1956, 420 էջ
 Օմար Խայեամ, Քառեակներ, Երեւան, Հայպետհրատ, 1959, 242 էջ
 Ռուս դասականներու գրադարան։ Մաքսիմ Գորկի, Ընտիր երկեր (գիրքի մեջ մտնող «Մայրը» վէպը թարգմանած է Ա.Աթայեանը), Երեւան, «Սովետական գրող», 1983, 624 էջ

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցի աշակերտներ
Ստորոգութիւն:Շուշիի թեմական հոգեւոր դպրոցի աշակերտներ
Ստորոգութիւն:Էջմիածնի Գեւորգյան ճեմարանի սաներ
Ստորոգութիւն:20-րդ դարի արեւելահայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:20-րդ դարի արեւելահայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ
Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ
Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ
Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ
Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ
Ստորոգութիւն:Խորհրդային գրողներ
Ստորոգութիւն:Խորհրդային բանաստեղծներ
Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով