Յովհաննէս Աբէլեան

Աբէլեան Յովհաննէս (), հայ դերասան։

 Կենսագրութիւն 
Ծնած է Շամախ։ Սկզբնական կրթութիւն ստացած է՝ ծուխի դպրոցին մէջ, ուր 1875 թուականին ուսման շրջանն աւարտելով մէկ տարի յետոյ մտած է Պաքուի Ռիալական ուսումնարանի Ա. բաժանմունքը։ Մինչեւ 1884 թուականը մնալով Ռիալական ուսումնարանին մէջ, դեռ ուսումը չաւարտած, ձգելով ուսումնարանը սկսած է ծառայել Պաքուի մասնաւոր գրասենեակներուն մէջ։ Սակայն այդտեղ ալ տեսնելով, որ իր միտքը գործի վրայ չէ եւ զինք աւելի կը հետաքրքեն թատերական հարցերը, այդ ալ ձգելով կը նուիրուի հայ բեմին։ Դեռ աշակերտական սեղանէն սկսած է մասնակցիլ ռուս ներկայացումներուն՝ իբրեւ սիրողական եւ առաջին անգամ Պաքուի Մարդասիրական ընկերութեան դահլիճին մէջ բեմ դուրս գալով ու բաւական յաջող խաղալով իր դերը՝ ներկայացման ներկայ գտնուող Երուսաղէմի միաբան՝ Մամբրէ վարդապետէն մեծ խրախուսանքի կ'արժանանայ ու նուէր կը ստանայ՝ «Սանդուխտ» ողբերգութեան հայ-ֆրանսերէն օրինակը։ Այս յաջողութենէն ոգեւորուած, ան բեմ դուրս կու գայ, արագ յառաջդիմութիւն ցոյց տալով իբրեւ դերասան։ Անկէ քանի մը տարի առաջ ան պտըտած էր Եւրոպա, այցելելով Եւրոպայի գլխաւոր քաղաքները ու հետեւած՝ Եւրոպայի նշանաւոր դերասաններու բեմադրութիւներուն։ Աբէլեանը խաղցած է, ինչպէս Կովկասեան, համարեայ նոյնպէս ալ Ռուսիոյ բոլոր հայկական քաղաքներուն մէջ։ Ձմռան թատերաշրջաններուն, առհասարակ դերեր կ'առներ Թիֆլիսի եւ Պաքուի մէջ։ 1902 թուականին կը հրաւիրուի Տփխիսի (Թիֆլիսի) հայ տրամաթիքական ընկերութեան կողմէ։

1907 թուականին, Թիֆլիսի եւ Պաքուի մէջ կը տօնուի անոր դերասանական 25 ամեակը, որմէ ետք աւելի եռանդուն ներկայացումներ կ'ունենայ Թիֆլիսի, Պաքուի, Կովկասահայ կեդրոններու եւ Պարսկաստանի մէջ։

1908 թուականին, Թուրքիոյ սահմանդրութեան հռչակումէն ետք, ան կ'այցելէ Պոլիս եւ շրջակայ հայաշատ կեդրոններ․ կը հասնի մինչեւ Պարտիզակ, ապա կ'անցնի Եգիպտոս, Փարիզ, Պրիւքսէլ, Լոնտոն, Պերլին, Ամերիկայի քաղաքները։

1925 թուականին Կովկաս կը վերադառնայ ու կ'այցերէ Հայաստան, սակայն առանց հոն հաստատուելու․ կը նախընտրէ Պաքուի եւ Թիֆլիսի մէջ խաղալ։

1932 թուականին կը տօնուի 50 ամեայ յոբելեանը եւ հայ ժողկոմխորհի կողմէ կը ստանայ «Աշխատանքի հերոս», «Ժողովրդական դերասան» եւ «Վաստակաւոր դերասան» տիտղոսները։

Աբէլեանը յայտնի դերասաններ եղած է։ Անոր դերերն են՝ Օթելլօն, Լիրը, Էտկարը, Պետրուչիոն, Տոքթոր Ծտոքման, Օսուալտ Էրնանին եւ այլ նման դերեր։ Հայ բեմի համար թարգմանած է բազմաթիւ թատրերգութիւններ, որոնք կը բեմադրուին մինչեւ օրերս։ Գրութիւններ ունի նաեւ հայ թերթերու մէջ։

Ան կը մահանայ 1 Յուլիս 1936-ին, Երեւան․ կառավարութիւնը զինք կը պատուէ ազգային թաղումով։

 Աղբիւրներ 
 Հայ Հանրագիտակ, Հայր Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Հատոր Ա․, էջ 18-19։

Ստորոգութիւն:4 Նոյեմբերի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ‎
Ստորոգութիւն:1 Յուլիսի մահեր