Գարեգին արք. Խաչատուրեան

Գարեգին արք. Խաչատուրեան (ծն.՝ 1880, Տրապիզոն-1961, Իսթանպուլ), հայ հոգեւորական, եպիսկոպոս։

 Կենսագրութիւն 
Գարեգին Խաչատուրեանը ծնած է 1880 թուականին, Տրապիզոն։ Ուսումը ստացած է իր ծննդավայրի Ազգային վարժարանին, ապա՝ Մխիթարեան, 1896 թուականին՝ Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարաններուն մէջ, 1901 թուականին աւարտած է Արմաշի դպրեվանքը։ Հոգեւոր եւ ուսուցչական պաշտօններ վարած է Իսթանպուլի, Արմաշի դպրեվանքին մէջ, 1914-1918 թուականներուն դասաւանդած է Հալէպի ու Երուսաղէմի վարժարաններուն մէջ, 1921-1928 թուականներուն եղած է Տրապիզոնի թեմի առաջնորդ, 1928-1935 թուականներուն՝ ԱՄՆ Արեւմտեան նորաստեղծ թեմի անդրանիկ Առաջնորդ։ Այստեղ՝ Գալիֆորնիայի մէջ ծաւալած է գրական-քարոզչական աշխատանք։ Իբրեւ կաթողիկոս, պատուիրակ՝ 1935-1938 թուականներուն գործած է հարաւային Ֆրանսայի մէջ, 1938-1950 թուականներուին՝ հարաւային Ամերիկայի մէջ։ 1952-1961 թուականներուն եղած է «Շողակաթ» եկեղեցամշակութային, պատմաբանասիրական հանդէսի հիմնադիր խմբագիր, 1953 թուականին բացած է Սուրբ Խաչ դպրեվանքըՈվ ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005, էջ 507։Հովակիմյան Բ.Մ. Հայոց ծածկանունների բառարան, 2005։ էջ 621։։

Գարեգին Խաչատուրեանը հեղինակ է շարք մը կրօնաբարոյական եւ ազգային բովանդակութեամբ արձակ ու չափածոյ երկերու [«Կրօնաբարոյական եւ ընկերային շողակաթումներ» (քարոզներ), 1925, «Աշխարհի լոյսն ի Հայս կամ Աւետարանին լոյսը Հայաստանեայց եկեղեցւոյ պրիսմակէն», հ. 1, 2, 1936, 1939, «Նարեկ» (չափածոյ ողբերգութիւն), 1926]:

 Մահ 
Գարեգին Խաչատուրեան մահացած է 1961 թուականին, Կ. Պոլիս։ Թաղուած է Շիշլիի գերեզմանատունը։

 Ծածկանուններ 
Պարբերականներուն մէջ հանդէս եկած է նաեւ ծածկանուններով՝ Գ.Ե.Տ.; Գ.Պ.; Գ.Վ.; Գ.Պտրք.; Գարեգին Արքեպիսկոպոս, Գարեգին եպիսկոպոս, Գարեգին պատրիարք, Գարեգին վարդապետ, ԳԵՏ, Հայորդի, Նաւասարդ, Ստրկորդի, Վարդ-Խաչ, Գ.:

 Երկեր 

 Աշխարհի լոյսն ի հայս կամ աւետարանի լոյսը Հայաստանեայց եկեղեցիոյ պրիսմակէն։ Կիրակնօրեայ դասեր կամ ընթերցումներ, 1988, տիտղթ. (Գ. Եպս. Տրապիզոնի)
 Պարզ առածներ ու խոկումներ, 1940, տիտղթ. (Գարեգին Եպիսկոպոս Տրապիզոնի Խաչատուրեան)։
 Երջանկայիշատակ Տ. Գարեգին Արք. Խաչատուրեան. նարեկաշունչ Պատրիարք Հայոց Թուրքիոյ եւ հիմնադիր Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի։ Վախճանման քսանըհինգամեակին առթիւ, 1986, տիտղթ. (Տ. Գարեգին Պատրիարք Խաչատուրեան. հիմնադիր Ս. Խաչ Դպրեվանքի)։
 Հրաժեշտի խօսքեր, 1937, տիտղթ. (Գ. Արք. Խաչատուրեան)։
 Արեւագալ, 1937, տիտղթ. (Գարեգին Եպիսկ. Տրապիզոնի (Գ. Խաչատուրեան))։
 Ազատորդի, ստրկորդի, հայորդի։ Տրամախօսութիւն։ Հոգեբանական պատկեր մը հայ ժողովրդի իրական կեանքէն, 1910, տիտղթ. (Գարեգին վրդ. Խաչատուրեան)
 Նոր տարիի եւ Ս. ծնունդի պատգամը, 1957, տիտղթ. (Գարեգին Արքեպս. (Խաչատուրեան))։
 Նարեկ։ Մատեան ողբերգութեան, 1948, տիտղթ. (գրաբ. բնագր. հանդիպ. աշխարհաբ. վերածեց՝ Գարեգին եպիսկոպոս Տրապիզոնի)։
 Զեկոյց Մայր-Աթոռի եւ Մայր-Հայրենիքի մասին ի Ս. Էջմիածին գումարուած ազգային-եկեղեցական ժողովին առիթով, 1946, տիտղթ. (Տրուած Հարաւ. Ամերիկահայոց Կաթ. պատուիրակ եւ պատգամաւոր՝ Տ. Գարեգին Արքեպիսկոպոսի կողմէ)։

 Հրատարակուած գործեր 
 Քնար Արեւագալի (բանաստեղծութիւններ)-?, 1917։
 Խոհեր եւ Յուշեր (արձակ էջեր)-?, 1917։
 Գրիգոր Նարեկացիի Նարեկ. Ողբերգութիւն Ս. Գրիգոր Նարեկացիի (վերածում)- Ա. տպ., Իսթանպուլ, 1923։ Բ. տպ., Պուէնոս Այրէս, 1948։ Գ. տպ., [խորագիրէ փոխուած՝ Նարեկ. մատեան Ողբերգութեանի] Հալէպ, 2003։
 Կրօնաբարոյական եւ Ընկերային Շողակաթումներ, Սրտի Խորքերէն Մարդկութեան Հետ Խօսք- Իսթանպուլ, 1925։
 Տիեզերական Աղօթքը (ընդօրինակում եւ ընդլայնում «Լերան Քարոզ»էն)- Իսթանպուլ, 1926։

 Գրականութիւն 

 Սիրունի, Հ. Ճ. (1961) Գարեգին Պատրիարք Խաչատուրեան. Էջմիածին. Պաշտօնական ամսագիր Հայրապետական Աթոռոյ Ս. Էջմիածնի, ԺԸ (Դ). pp. 27-32.

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հայ եպիսկոպոսներ
Ստորոգութիւն:Հայ հոգեւորականեր