Օրորա Մարտիկանեան

մինի|«Հոգիներու Աճուրդ» շարժանկարի պաստառը որպէս Ravished Armenia
220px|thumb|«Հոգիներու Աճուրդ» շարժանկարի որմազդ
Արշալոյս (Օրորա) Մարտիկանեան (, ), ամերիկահայ յուշագիր, դերասանուհի եւ Հայկական Ցեղասպանութենէն վերապրող։

 Կենսագրութիւն 
Բուն անունով՝ Արշալոյս Մարտիկեան, Օրորա Մարտիկանեան եղած է բազմանդամ ընտանիքի մը երրորդ զաւակը։ Հայրը զբաղած է գիւղատնտեսութեամբ եւ մետաքսագործութեամբ։

Մեծ Եղեռնի օրերուն, ականատես դարձած է իր հօր սպանութեան, այնուհետեւ՝ աքսորի ճանապարհներուն, կորսնցուցած մայրը, քոյրերն ու եղբայրները եւ ենթարկուած բազմազան չարչարանքներու: 14 տարեկան աղջնակը առեւանգուած եւ ծախուած է ստրուկներու շուկանԿին Դէմքեր։ եւ որոշ ժամանակ մնացած է թուրք եւ քիւրտ աղաներու հարեմներուն մէջ։ Մարտիկանեան լեռնային ճամբաներով հասած է Էրզրում, որ Փետրուար 1916-ին գրաւուած էր ռուսական զօրքերուն կողմէ։ Անցած է  Թիֆլիս (Վրաստան), եւ այնուհետեւ՝  Ս. Փեթերսպուրկի ու Օսլոյի ճամբով, յաջողած է հասնիլ Նիւ Եորք, Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյցին օգնութեամբ։

Ճակատագիրի Տէր Օրորա Մարտիկանեան՝ Ամերիկացիներու «Հայ Ժան Տ՛Արք»ը

 «Յօշոտուած Հայաստան» (Ravished Armenia) 
Նիւ Եորքի մէջ, հանդիպած է երիտասարդ գրող Հենրի Կէյթսին։ Ան իր հովանաւորութեան տակ առած է Արշալոյսը, փափաքելով գրի առնել անոր պատմութիւնը։ Գիրքը լոյս տեսած է անգլերէն՝ «Յօշոտուած Հայաստան» կամ «Յափշտակուած Հայաստան» խորագրով (անգլերէն՝ Ravished Armenia կամ երկար անունով՝ Ravished Armenia; the Story of Aurora Mardiganian, the Christian Girl, Who Survived the Great Massacres (1918)Balakian, Peter (2003) The Burning Tigris: The Armenian Genocide and America's Response. New York: HarperCollins. pp. 313–14.:

 «Հոգիներու Աճուրդ» (Auction of Souls) 
Այս գիրքը հիմքը եղած է բեմագրութեան մը, որ 1919-ին նկարահանուած է  «Հոգիներու աճուրդ» անունով, որուն մէջ Մարտիկանեան ստանձնած է գլխաւոր դերը, ինքզինք մարմնաւորելով: Ժապաւէնը կազմուած է 20 վայրկեաննոց 8 բաժիններէ եւ 531 տեսարաններէ, որոնք կը ցուցադրեն այն բարբարոսութիւնները, որոնց ենթարկուած է հայ ժողովուրդը:

Նիւ Եորքի մէջ շարժանկարը առաջին անգամ ցուցադրուած է 16 Փետրուար 1919-ին, Փլազա Պանդոկին մէջ, ուր ներկայ էին հանրայայտ անձնաւորութիւններ, ինչպէս Տիկ. Օլիվըր Հարիման եւ Պարոն Ճորճ Վանտըրպիլթ, որոնք ներկայացած են իբրեւ Ամերիկեան Հայերու եւ Սուրիացիներու Նպաստի Կոմիտէի (American Committee for Armenian and Syrian Relief) ներկայացուցիչներ։

«Հոգիներու աճուրդ» շարժանկարը կը ներկայացնէ զոհերուն խաչերու վրայ գամուիլը։ Սակայն, 70 տարի ետք, Մարտիկանեան կը յայտնէ շարժանկարին պատմաբան Anthony Slide-ին, թէ այդ տեսարանը ճշգրիտ չէր, այլ՝ «խաբկանք»։ Ան կ'ըսէ. «Թուրքերը այդպէս չըրին, այլ շինեցին սրածայր խաչեր, որմէ ետք աղջիկներուն հագուստները պատռտելով հանեցին եւ բռնաբարեցին զանոնք, ապա աղջիկները նստեցուցին այդ սուր, մասնաւորապէս պատրաստուած տախտակներուն վրայ, հեշտոցին ճամբով։ Այդ էր ահաւոր մահապատիժներէն մէկը, ահա թէ որո՛նք են թուրքերը։ Ամերիկացիները շարժանկարը պատրաստած էին աւելի քաղաքակիրթ ձեւով։»

 Անձնական կեանք 
1929-ին, Մարտիկանեան ամուսնացած է։ Ապրած է Նիւ Եորք մինչեւ 1980ական թուականները, երբ փոխադրուած է Լոս Անճելըս, ուր մահացած է 6 Փետրուար 1994-ին։

 Ծանօթագրութիւններ 

 Գրականութիւն 
 Slide, Anthony. Ravished Armenia and the Story of Aurora Mardiganian. Jackson, Ms.։ University Press of Mississippi, 2014.


 Արտաքին յղումներ 
 Ravished Armenia 

Ստորոգութիւն:12 Յունուարի ծնունդներ
Ստորոգութիւն:6 Փետրուարի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան ականատեսներ