Կապոյտ (գոյն)

150px|մինի|Սեւանայ Լիճ
150px|մինի|Թուարէկներու գլխաշորին գոյնն աւանդաբար կապոյտն է

Կապոյտ«Կապոյտ» գոյնին ստուգաբանութիւնը նայէ հոս՝, լոյսի երեք հիմնական գոյներէն (կարմիր, կանաչ, կապոյտ, անգլերէն՝ RGB ) մին: Կը գտնուի տեսանելի լոյսին ալիքներու երկարութեան 440÷520 նանոմեթր տիրոյթին մէջ:

Աշխարհի շուրջ բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ ապացուցած են, որ կապոյտը մարդոց մեծամասնութեան նախասիրած գոյնն է:

Կապոյտը մաս կը կազմէ հիմնական երեք գոյներու խումբին` դեղինին եւ կարմիրին կողքին: Անիկա շատ սիրուած է եւ կը գործածուի ամէն տեղ` արուեստին մէջ, հագուստներու համար (գործի հագուստներ, ճինզեր…), զարդարանքներու համար:

Անիկա երբեմն կը նշուի սայէն անունով: Գոյութիւն ունին կապոյտի հարիւրաւոր երանգներ` մութ, բաց, կանաչի մօտեցող: Անոնցմէ իւրաքանչիւրը ունի նաեւ իր յատուկ անունը, երկինքի կապոյտ, թագաւոր կապոյտ, թիւրքուազ, էնտիկօ, փեթրոլ կապոյտ, եւ այլնԱշխարհի ամէնէն սիրուած գոյնը:

 Մարդոց շուրջի կապոյտը 
Բնութեան մէջ ան լոյսը կազմող գոյներուն մաս կը կազմէ: Ան գոյնն է երկինքին, ծովուն եւ երբեմն նոյնիսկ` սառոյցին: 

Գոյութիւն ունին կապոյտ գոյնով անասուններ, քարեր կամ ծաղիկներ:

Կապոյտ գոյնը յաճախ կը կապուի դրական զգացումներու հետ, ինչպէս` վստահութիւնը, խաղաղութիւնը, կայունութիւնը, ծովը եւ երկինքը: 

Ան յաճախ կը համարուի իբրեւ ախորժելի գոյնը տեսողութեան համար:Կապոյտը կրնայ նաեւ ներկայացնել տխրութիւնը, ինչպէս` ԺԹ. դարուն Միացեալ Նահանգներու մէջ ծնած պլուզ երաժշտութիւնը (պլու անգլերէնով կը նշանակէ կապոյտ): Այս եղանակները եւ երգերը կը պատմեն սեւամորթ ստրուկներուն ցաւը եւ ապրած տանջանքը: Նոյն ձեւով, անգլերէնով «Թու ֆիլ պլու»` «Կապոյտ զգալ», կը նշանակէ տխուր եւ մելամաղձոտ ըլլալ:

Ընդհանրապէս կապոյտը զովութեան զգացումը կու տայ նաեւ, մինչ կարմիր գոյնը կը ներկայացնէ տաքութիւնը: Տաք երկիրներուն եւ կղզիներուն մէջ շինութիւններու վրայ (պատուհան, դուռ…) յաճախ կարելի է հանդիպիլ կապոյտ մանրամասնութիւններու: 

Սահարայի մէջ բնակող թափառաշրջիկ թուարեկներու ցեղախումբը ճանչցուած է իրենց էնտիկօ կապոյտ գոյնի հագուստներով: 

Ճամբաներու նշաններու պաստառներուն վրայ, ոստիկաններուն եւ նաւաստիներուն տարազաներուն վրայ, ինչպէս նաեւ` բազմաթիւ տարբերանշաններու վրայ կարելի է կապոյտ գոյնին հանդիպիլ:

 Մշակոյթի մէջ 
 Ապակեգործութեան մէջ կապոյտը կը ստացուի կոբաղդ աւելցնելով:
 «Կապոյտ Մօրուս» ()` ֆրանսացի գրող Շարլ Փէրրոյի հեքիաթը, որ հրատարակուած է 1697 թուականին եւ կը պատմէ խանդոտ ամուսինի մը մասին:
 «Կապոյտ Խաչ» ()` անասնաբոյժներու միաւորում:
 Կապոյտ կէտը ներկայիս ամէնէն մեծ անասունն է, որուն երկարութիւնը կը հասնի 33 մեթրի, իսկ ծանրութիւնը կ'անցնի 150 թոնը
 Պաշտօնական փաստաթուղթերուն մէջ ստորագրութիւնները կը կատարուին կապոյտ գրիչով:
 «Հայկական քարը» (, ) միջին դարուն Եւրոպայի մէջ յայտնի կապոյտ գոյնի կիսաթանկարժէք հանքանիւթ մըն է: 
 Encyclopedia Perthensis-ը 1816-ին կը նշէ, որ հայկական քարը «հինէն բերուած է Հայաստանէն, սակայն այժմ կայ նաեւ Գերմանիոյ մէջ»:
 Երկրագունդը ճանչցուած է  իբրեւ «Կապոյտ մոլորակ»:
 Ծովուն կապոյտ գոյնը կը յառաջանայ, երբ ջուրը կը կլանէ եւ կ'արտացոլացնէ արեւուն լոյսը:
 Աշխարհի բնակչութեան 8 առ հարիւրը կապոյտ աչքեր ունի:
 Կապոյտը ակռայի խոզանակներու նախասիրուած գոյնն է:
 Պլու ճինզ տաբատներու անունը եկած է կերպասին գոյնին անունէն:
 Կապոյտը երկինքին եւ ծովուն գոյնն է: 
 Կապոյտ է նաեւ շափիւղայ քարը:
 Գոյներու սփէքթրին մէջ կը գտնուի կանաչին եւ մանիշակագոյնին միջեւ:

 Բոյսեր եւ կենդանիներ 

 Երկրամասերու եւ երկիրներու դրօշակներ 
 Կապոյտը կարգ մը երկիրներու (նմանապէս՝ Սքոթլանտի, որ Միացեալ Թագաւորութեան մաս կը կազմէ), դրօշակներուն հիմնակական գոյնը կը հանդիսանայ:

 Կապոյտը՝ կարմիրին եւ ճերմակին հետ միասին կը հանդիսանայ անգլո-սաքսերու գոյն մը: Այդ երեք գոյներով կազմուած են Միացեալ Թագաւորութեան եւ Միացեալ Նահանգներու դրօշները՝

 Կապոյտով եւ ոսկեգոյնով դրօշներ՝

 Տէ՛ս նաեւ 
 Armenian stone 

 Ծանօթագրութիւններ