Յակոբ Յարութիւնեան

Յակոբ Պօղոս Յարութիւնեան (Արտենեան, ), հայ փիլիսոփայ, երաժշտագէտ, մանկավարժ, գրականագէտ, լեզուաբան: Փիլիսոփայական գիտութիւններու մասնագէտ (1919):

 Կենսագրութիւն 
Յակոբ Յարութիւնեան, ծնած է 1888-ին Ալաշկերտի գաւառի Խաստուր գիւղին մէջ։ 1901-1910-ններուն սորված է Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանին մէջ, աշակերտած է Կոմիտասին, 1912-1919-ններուն՝ Պեռլինի, Լայպցիգի, Զիւրիխի Համալսարաններուն մէջ։ 1910-1912-ններուն աշխատած է Թաւրիզի հայկական դպրոցին մէջ։ 1927-1940-ններուն դասաւանդած է Երեւանի պետական համալսարանին մէջ, 1928-1932-ններուն միաժամանակ՝ Երեւանի պետական մանկավարժական հիմնարկին մէջ։ 1935-1937-ններուն եղած է Արմֆանի արուեստի բաժինի վարիչ: Անհիմն բռնադատուած է (1941), մահացած թերեւս չպարզուած հանգամանքներու մէջ 1943ին:

 Ստեղծագործութիւններ 
Հեղինակ է «Քանթի իմացաբանութիւնը» (1910-1911, Էջմիածին «Արարատ»), «Զարգացման գաղափարի վերլուծութիւնը» (1919, գերմաներէն), «Մկրտիչ Պեշիկթաշլեան» (1912, «Արարատ»), «Լեզուի մասին» (1934), «Մանեակ» (ժողովրդական երգերու ժողովածու, 1958) աշխատութիւններու, թարգմանած է Հեգելի «Դասախօսութիւններ գեղագիտութեան մասին» գիրքը (1939), Գյոթեի բանաստեղծութիւններու ընտրանին (1946) եւ այլն:

 Երկեր 
 Քանթի իմացաբանութիւնը, աշխատութիւն, Էջմիածին «Արարարտ», 1910-1911:
 Զարգացման գաղափարի վերլուծութիւնը, աշխատութիւն, 1919:
 Մկրտիչ Պեշիկթաշեան, աշխատութիւն, «Արարատ», 1912:
 Լեզուի մասին, աշխատութիւն, 1934:
 Մանեակ, ժողովրդական երգերու ժողովածու, 1958:

 Թարգմանութիւններ 
 Հեկելի «Դասախօսութիւններ գեղագիտութեան մասին», 1939:
 Կէօթէի բանաստեղծութիւններու ընտրանին, 1946:

 Գրականութիւն 
 Սահակեան Ս., Յակոբ Յարութիւնեան, Երեւան, 1985:
 Ղուկասեան Վ., Յակոբ Յարութիւնեան, Երեւան, 1999:

 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ
Ստորոգութիւն:Փիլիսոփայական գիտութիւններու մասնագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ երաժշտագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ
Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ
Ստորոգութիւն:Հայ լեզուաբաններ
Ստորոգութիւն:Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանի սաներ
Ստորոգութիւն:Հայ լեզուագէտներ