Եպիսկոպոս

Եպիսկոպոս, եկեղեցւոյ Նուիրապետութեան բարձրագոյն աստիճանն է, վկայակոչուած Սուրբ Գիրքով։ Առաքելական ժամանակներուն եպիսկոպոսները կը նշանակուէին եւ կը ձեռնադրուէին անմիջապէս Քրիստոսի առաքեալներէն՝ որպէս իրեն իրարայաջորդներ։ Յունարէնէն թարգմանաբար եպիսկոպոս կը նշանակէ հսկիչ՝ վերէն նայող։

Եպիսկոպոսի իրաւունքները եկեղեցւոյ մէջ գրեթէ անսահմանափակ են (կը սահմանափակուին միայն եկեղեցական ժողովներով կամ կաթողիկոսին կողմէ)։ Անոնց վերապահուած է վարել կարեւորագոյն պաշտօնները եկեղեցական համակարգին մէջ, առաջնորդել հոգեւոր թեմերը, եկեղեցիներ օծել եւ ձեռնադրել ու օծել հոգեւորականներ։ 

Հայց. Առաք. եկեղեցւոյ մէջ Եպիսկոպոսի օծումը անպայման տեղի կ'ունենայ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կողմէ։ Ի դէպ Կաթողիկոսի օծումն ալ իր հերթին տեղի կ՛ունենայ առնուազն 12 եպիսկոպոսի կողմէ։ Եպիսկոպոսը եկեղեցւոյ ճշգրիտ վարդապետութեան հետեւողն ու հաստատողն է։ Եպիսկոպոսութիւնը կը տրուի միայն կուսակրօն հոգեւորականներուն, ուստի իր առօրեայ հանդերձներով եպիսկոպոսը գրեթէ չի տարբերիր վարդապետէն. տարբերութիւնը միայն սքեմի ներսի մանիշակագոյն երիզներն են եւ պանակէն՝ Աստուածածնայ պատկերով, հաւկթաձեւ զարդը կուրծքին։ Եպիսկոպոսի առօրեայ զգեստը յաճախ կ'ըլլայ բաց գոյնի՝ սպիտակ, մոխրագոյն, մարմնագոյն, կապոյտ։ Ծիսական հանդերձներով, սակայն եպիսկոպոսը էականօրէն կը տարբերի քահանայէն. նախ որ ուրարի փոխարէն կը կրէ եմիփորոն՝ երկար ու լայն ուրար, զոր կը փաթթեն ուսերուն, պարանոցին եւ կը ծածկեն ամբողջ կուրծքը (ցոյց կու տայ, որ եպիսկոպոսն ամբողջովին յանձնառու է Քրիստոսի լոյսին), թագի փոխարէն խոյր` բարձր սրածայր գլխանոց եւ եպիսկոպոսական գաւազան։

Վեհափառ Հայրապետին կողմէ մեծ նպաստ ունեցած եպիսկոպոսներուն յատուկ կոնդակով, որպէս՝ պատուոյ նշան կը շնորհուի  արքեպիսկոպոսի կոչում («արք» նախածանցը կը նշանակէ որպէս մեծ)։ Գործնականօրէն ան ոչինչով կը տարբերի եպիսկոպոսէն։

Եպիսկոպոսին կ'անուանեն Սրբազան Հայր, իսկ գրաւոր կը դիմեն՝ Գերաշնորհ Սրբազան Հայր կամ օր. Գերաշնորհ Տէր ԱՆՈՒՆ եպիսկոպոս (կամ արքեպիսկոպոս) ԱԶԳԱՆՈՒՆ։ Առօրեայ կեանքին մէջ կը դիմեն որպէս կուսակրօնի (Աստուծոյ օգնութիւնը մաղթելու սկզբունքով)` «Աստուած օգնական, Սրբազա՛ն Հայր»։

 Արտաքին յղումներ 
 Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին 
 Արարատյան Հայրապետական թեմ 

Ստորոգութիւն:Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Ստորոգութիւն:Հոգեւոր կոչումներ
Ստորոգութիւն:Քրիստոնեական տերմիններ