Մատթէոս Ծարեցի

Մատթէոս Ծարեցի (, հայ հոգեւորական եւ հրատարակիչ։ ԺԷ. դարու Ամսթերտամի հայկական տպագրութեան հիմնադիր։

 Կենսագրութիւն 
Ծնած է Արցախի Ծար գաւառին մէջ։ 

Էջմիածինի մէջ ծառայած է իբրեւ կաթողիկոսի քարտուղար։

1655-ին Յակոբ Ջուղայեցի կաթողիկոսը զինք գործուղած է Եւրոպա՝ տպարան մը հիմնելու եւ Աստուածաշունչը հայերէն տպագրելու նպատակով։ Սակայն ան խոչընդոտներու հանդիպած է։ 
Այնուհետեւ 1658-ին մեկնած է Նիտերլանտներ։ Նոյն տարին, 27 Նոյեմբեր-ին, պայմանագիր մը կնքած է նշանաւոր տառագիր Քրիսթոֆըր վան Տայկքն հետ, որ պատրաստած է հայկական տառատեսակներ։ 

Ծարեցի հրատարակութեան պատրաստած է «Յիսուս որդի» գրքոյկը, որուն աւելցուցած է նաեւ փոքրիկ յիշատակարան մը։ Սակայն մահացած է նախքան վերջինիս լոյս տեսնելը՝ 3 Յունուար 1661-ինՄատթէոս Ծառեցի։ 

Աճիւնը ամփոփուած է Ամսթըրտամի Աուտեքերք եկեղեցւոյ գերեզմանատունը։

Ծարեցիին գործը շարունակած է Ոսկան Երեւանցին, եւ 1666-ին առաջին անգամ հայերէն լեզուով տպագրուած է Աստուածաշունչը։

Ծարեցիին հիմնադրած տպարանը գործած է մինչեւ 1718։

 Գրականութիւն 
 Զարբհանալեան Գ., Պատմութիւն հայկական տպագրութեան, Վենետիկ-Ս. Ղազար, 1895։
 Կարապետ եպս. Ամատունի, Ոսկան վրդ. երեւանցի եւ իր ժամանակը. Լուսաւոր էջ մը ԺԷ. դարուն հայ եկեղեցական պատմութենէն, Վենետիկ-Ս. Ղազար, 1975 (Հայագիտական մատենաշար «Բազմավէպ» թիւ 9)։
 Հ. Սահակ Ճեմճեմեան, Հայ տպագրութիւնը եւ Հռոմ (ԺԷ. դար), Վենետիկ-Ս. Ղազար, 1989 (Հայագիտական մատենաշար «Բազմավէպ» թիւ 29)։
 Ն. Ա. Ոսկանեան, Ք. Ա. Կորկոտեան, Ա. Մ. Սաւալեան, Հայ գիրքը 1512-1800 թուականներուն. Հայ հնատիպ գիրքի մատենագիտութիւն, Երեւան, 1988։ 
 Ռաֆայէլ Իշխանեան, Հայ գիրքի պատմութիւն, հատոր 1, Հայ տպագիր գիրքը 16-17-րդ դարերուն, Երեւան, 2012։
 John A. Lane, The Diaspora of Armenian Printing 1512-2012, University of Amsterdam in collaboration with the Ministry of Culture of the Republic of Armenia.; Bilingual edition (August 2012). ISBN 9081926403

 Աղբիւրներ 
 Խարելթ Վերհուվեն, «Ամստերդամում հրատարակված առաջին հայերէն գիրքը», Ամսթըրտամի համալսարանի գրադարան, 2006 թ.։ 

Ստորոգութիւն:Հայ տպագրիչներ
Ստորոգութիւն:Հայերը Նիտերլենտի մէջ