Ներսէս Շահպաղլեան

Ներսէս Շահպաղլեան ծնած է (1882, Վան - 5 Սեպտեմբեր, 1915, Մուշ), հայ բժիշկ։

 Կենսագրութիւն 
Ծնած է 1882 թուականին Վա­նի մէջ։ Ծնողները հաւանաբար եղած են Վանի մերձակայ Շահպաղի գիւղէն, որտեղէն ծագած է ազգանունին։

Նախնական ուսումն ստացած է ծննդավայրի նախակրթարանին մէջ։ Աուարտած է Վանի համբաւաւոր դաստիարակ Համբարձում Երամյանի բարձրագոյն վարժարանը։ 1912 թուականին աուարտած է Կ. Պոլսի Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։

1914 թուականին` Առաջին համաշխարհային պատերազմը սկսելուն պէս, զորակոչուած է օսմանեան բանակ եւ Մու­շի զինւորական հիւանդանոցին մէջ ծառայած է որպէս զինւորական բժիշկ-վիրաբուժ։ 1915 թուականին միաժամանակ եղած է Մուշի թաղապէտը։

1915 թուականի սեպ­տեմ­բե­ր 5-ին, երբ արդէն կ'ընդանային Մուշի հայերու տեղահանութիւնն ու ջար­դը, աշխատանքային ընկեր, Մուշի քաղաքապետական հայատյաց թուրք բժիշկ Ասաֆը երեկոեան մաուզերը թիկունքին բռնած այցելած է Ներսէսին եւ երբ վերջինս անոր դիմաւորելով պատրաստուաղ է հիւրասիրէլ, Ասաֆը մաուզերով դիմահար կրակած է սանդուղքին կանգնած բժշկին կուրծքին ու սպանած է անոր` 33 տարեկանին։ Այս դեպքին ականատես եղած է Մուշի զինւորական հիւանդանոցի վերատեսուչ, ազգութեամբ հաւանաբար հույն բժիշկ Փեթրաքի Պէյը, որ սակայն որեւէ կերպով չէ արձագանքած տեղի ունեցած դէպքը։

 Գրականութիւն 
 Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
 Կա­րո­յե­ան Գաս­պար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պօսթն, 1957։
 Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
 Թէ­ո­դիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
 Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնէն, Երեւան, 1990։

 Աղբիւրներ 
 Յարութիւն Մինասեան, Օսմանեան կայսրութիւնում եւ Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։

Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ
Ստորոգութիւն:5 Սեպտեմբերի մահեր
Ստորոգութիւն:Հայոց ցեղասպանութեան զոհեր
Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր