Թթենի

Թթենիшелкови́ца [не шелко́вица] — словари Грамота.ру կամ թութի ծառ, շերամածառ, թթազգիներու ընտանիքի տերեւաթափ ծառերու կամ թուփերու ցեղ։ Կ'ընդգրկէ թափուող ծառերու 17 տեսակ, տարածուած է տաք ջերմային գօտիներուն եւ մերձարեւադարձային գօտիներուն մէջ՝ Ասիա, Ափրիկէ, Հիւսիսային Ամերիկա։

 Կենսաբանական նկարագիր 
Բունը մուգ է՝ խոր ճեղքուածքներով, պսակը՝ խոշոր, լայն, բրգաձեւ, բարձր.՝ 12-20 մ։ Տերեւները մուգ կանաչ են, հերթադիր, սրտաձեւ, հաւկթաձեւ, ամբողջական կամ ատամեւաեզր, երբեմն՝ թոյլ բլթակաւոր։ Ծաղկաբոյլը կատուիկանման է, գլանաձեւ, կախ ինկած։ Ծաղիկները միասեռ են, երկտուն կամ միատուն։ Կը ծաղկին վաղ գարնան։ Պտուղը չոր ընկոյզ է, պտղաբոյլը՝ խոշոր, սպիտակ, վարդագոյն, կարմիր, հիւթալի, քաղցր, կիսաքաղցր եւ այլն։

 Նշանակութիւն եւ կիրառում 

Պտուղները կ'օգտագործուին որպէս սնունդ, իսկ տերեւները հումք կը հանդիսանան մետաքսի համար։ Թերեւս հնագոյն ժամանակներէն անիկա դեղաբոյս կը համարուի։ Չինական, ճափոնական, հնդկական բժշկութեան մէջ կ'օգտագործուին թթենիի տերեւները, ծառի արմատները, կեղեւն ու պտուղները՝ շաքարային միզահիւծութեան, ջրգողութեան, սիրտ-անօթային համակարգի հիւանդութիւններու ժամանակ։

Պտուղը կը պարունակէ շաքարներ, թթուներ, C կենսանիւթ եւ այլն։ Կ'օգտագործուի թարմ եւ վերամշակուած, կը ստանան նաեւ օղի, սպիրթ։ Բնափայտն ամուր է, կը կիրառուի շինարարութեան, ատաղձագործութեան, երաժշտական գործիքներու արտադրութեան մէջ։ Բնափայտէն եւ կեղեւէն կը ստացուի բարձրորակ դեղին ներկանիւթ, իսկ տերեւները լաւորակ կեր են շերամորդի համար։ Կը բազմանան կտրօններով, պատուաստներով եւ սերմերով։ Մեղրատու է։ Հայաստանի մէջ կը մշակուի Արարատեան դաշտին, հարաւային, հիւսիս-արեւելեան գօտիներուն, Արագածոտնի, Կոտայքի, Սիւնիքի մարզերուն մէջ եւ այլն։

 Տեսակներ 
մինի|Թութը Լիպիայի մէջ
մինի|Թութը հասունացման տարբեր աստիճաններուն
մինի|Երկար թութ
Յայտնի է մոտ 700 տեսակ։Список видов Morus в базе сайта IPNI ՀՀ-ին մէջ մշակութեան մէջ տարածուած են 
թթենի սպիտակը (Morus alba) 
թթենի սեւ (Mrous nigra)

 Արուեստի մէջ 
«Թթենի», Զորայր Խալափեանի պատմուածքը։
«Թթենի», 1979 թուականին նկարահանուած հայկական ֆիլմ՝ Զորայր Խալափեան համանուն պատմուածքի պատկերաւորումը։

 Արտաքին յղումներ 
Флора Китая: Morus 
Флора Северной Америки: Morus 
Университет Мельбурна: Сортировка Morus
pdf. Филогенетика рода Morus. African Journal of Biotechnology 4 (6)։ 563—569
Шелковица. Полезные свойства
Flora of China: Morus
Flora of North America: Morus
University of Melbourne: Sorting Morus names
Propagation (growing) by vegetative method
Propagation (growing) by seed method
300 year old Japanese mulberry 
Central Sericultural Germplasm Resources Centre  Ministry of Textiles Government of India
Replant a mulberry tree 
 Ծանօթագրութիւններ 

Ստորոգութիւն:Պտղատու ծառեր
Ստորոգութիւն:Թթազգիներ
Ստորոգութիւն:Բոյսեր այբբենական կարգով