Շիքակօ

Շիքակօ () Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու մեծ քաղաքներէն մէկը, որ կը գտնուի Իլինոյս նահանգը:

Քաղաքը երկրի երկրորդ խոշոր ֆինանսական կեդրոնն է (Նիւ Եորքէն յետոյ) եւ Հիւսիսային Ամերիկայի խոշորագոյն փոխադրամիջոցի հանգոյցը: Կը գտնուի Միշիկըն լիճին հարաւ-արեւմտեան ափին, Իլինոյս նահանգը: Վարչական կեդրոնը Քուք շրջանն է:

Շիքակոյի բնակչութիւնը (2014 թուականին դրութեամբ) կը կազմէր 2 722 389 մարդ: Շիքակոյի ակլոմերացիան (տարբեր արուարձաններու հետ միասին) կը կոչուի «Մեծ Շիքակօ» կամ «Շիքակօ Երկիր» (, անունը առաջարկած է Chicago Tribune թերթը 20-րդ դարու սկիզբին)։ Ակլոմերացիա կը բնակին 9 551 031 մարդ: Այն բնակչութեան թիւով երկրին 37-րդ տեղը կը զբաղեցնէ:

Շիքակօն նաեւ կը համարուի Միջին Արեւմուտքի տնտեսական, արդիւնաբերական, փոխադրամիջոցական եւ մշակութային մայրաքաղաքը: Ոչ պաշտօնապէս այն նաեւ կ'անուանուի «Երկրորդ Քաղաք» եւ «Քամիներու Քաղաք»: Առաջին անգամ Շիքակօ անուանուած է «Քամիներու Քաղաք» 1858 թուականին «Chicago Tribune» թերթի յօդուածը:

 Պատմութիւն 
 17-19-րդ դարեր 
մինի|Շիքակոյի մեծ հրդեհի պատկերը
մինի|ձախից|Գրառում, որտեղ Շիքակոն առաջին անգամ կոչուած է «Քամիներու քաղաք»։
1674 թուականին ժամանակակից Շիքակոյի տեղը ֆրանսացի ճիզուիտ Ժագ Մարքետի կողմէն հիմնադրուած է միսիոներական կէտ:

Շիքակօն քարտէսի վրայ ի յայտ եկած է 1833 թուականին, որպէս 350 հոգի բնակչութիւն ունեցող գիւղ մը: «Շիքակօ» անունը իրմէ կը ներկայացնէ ֆրանսացիներուն կողմէն տեղական հնդիկիներուն լեզուի shikaakwa բառի փոփոխուած բառ, որը թարգմանաբար կը նշանակէ «վայրի սոխ» կամ «սխտոր»"Origin of the word Chicago"// History of Chicago, A. T. Andreas, Chicago (1884) pp 37–38.:

1837 թուականին Շիքակօն քաղաքի կարգավիճակ ստացած է, իսկ արդէն 1840 թուականին բնակչութիւնը կազմուած է աւելի քան 4 հազար մարդէ: Գրաւելով յարմար աշխարհագրական դիրք ԱՄՆ-ի արեւմուտքի եւ արեւելքի միջեւ, Շիքակոն շատ արագ կը դառնայ երկրի փոխադրամիջոցի հանգոյցը, ինչ որ իր հերթին կը զարգացնէ քաղաքի արդիւնաբերութիւնը, ինչպէս նաեւ կը գրաւէ ներգաղթեալներու աճ: 1856 թուականին քաղաքային մունիցիպալիտետը հաւանութիւն տուած է ԱՄՆ-ի առաջին կոյուղիի կառուցման նախագիծը:

1871 թուականին քաղաքի մեծ մասը այրած է Շիքակոյի մեծ հրդեհի ժամանակ:  Ան հնարաւորութիւն տուած է վերակառուցել քաղաքը եւ առիթ հանդիսացած է ԱՄՆ-ի նոր շինարարական պոռթկումին համար, ինչ որ քաղաքը դարձուցած է ԱՄՆ-ի ճարտարապետական կեդրոնBruegmann, Robert (2004—2005). Built Environment of the Chicago Region. Encyclopedia of Chicago (online version).:

 Բնութենաաշխարհագրական Բնութագիր 
 Աշխարհագրական Դիրք 
Շիքակօ տեղակայուած է Իլինոյս նահանգի հիւսիս- արեւելքը, Միշիկըն լիճի հարաւ-արեւմտեան ափին: Քաղաքը կը գտնուի Շիքակոյի գետի Կալումետ գետի ափերուն: Շիքակոյի սանիտարա-նաւային ջրանցքը կը միացնէ Շիքակոյի գետը Տես ՓլԷյնս գետի հետ, որ կը հոսի քաղաքի մէջէն: Նախկին նաւարկութեան համար կ'օգտագործուէր Շիքակօ գետը, իսկ այժմ այդ նպատակներով հիմնականը կ'օգտագործուի Միշիկըն լիճը:

 Բնակչութիւն 

 Կլիմայ 
Շիքակօն կը գտնուի խոնաւ ցամաքային կլիմայական գօտիի վրայ (ըստ Կիոպենի կլիմաներու դասակարգման՝ Dfa)։ Ամառը երկարատեւ է եւ անձրեւոտ, խոնաւ եւ տաք. ձմեռը համեմատաբար ցուրտ է, բայց կարճատեւ եւ փոփոխական: Յուլիսին օրական միջին ջերմաստիճանը կը կազմուի 23.3˚C, Յունուարին՝ -4.6˚C։

 Տեղումներու տարեկան քանակը կը կազմէ 940 մմ։
 Օդի տարեկան միջին քանակութիւնը՝ 9.9˚C
 Քամիի միջին արագութիւնը՝ 4,3 մ/վ
 Օդի յարաբերական խոնաւութիւնը՝ 71%

 Քոյր քաղաքներ 
Շիքակոն ունի 27 քոյր-քաղաք.Chicago Sister Cities 
  Աքրա (), Կանա (1989)
  Ամման (), Յորդանան (2004)
  Աթէնք (), Յունաստան (1997)
  Պելկրատ (), Սերպիա (2005)
  Պիրմինկհեմ (), Միացեալ Թագաւորութիւն (1993)
  Անթալիա (), Թուրքիա (2002)
  Պոկոթա (), Քոլումպիա (2009)
  Պուսան (, ), Հարաւային Քորէա (2007)
  Քասապլանքա (), Մարոք (1982)
  Նիւ Տելի (), Հնդկաստան (2001)
  Տուրպան (զուլուսերէն՝ eThekwini, ), Հարաւափրիկեան Հանրապետութիւն (1997)
  Գոլուէյ (), Իրլանտա (1997)
  Կեոթեպորկ (), Շուէտ (1987)
  Հեմպըրկ (), Գերմանիա (1994)
  Քիեւ (), Ուքրանիա (1991)  Լահոր (ուրտու لاهور}}), Փաքիստան (2007)
  Լիւսեռն (, ), Զուիցերիա (1998)
  Մեխիքոյ (), Մեքսիքօ (1991)
  Միլան (), Իտալիա (1973)
  Մոսկուա, (), Ռուսիոյ Դաշնութիւն (1997)
  Օսակա (), Ճափոն (1973)
  Պեթախ-Թիքուա (), Իսրայէլ (1994)
  Փրակ (), Չեխիա (1990)
  Շէնեան (沈阳), Չինաստան (1985)
  Շանհայ (上海), Չինաստան (1985)
  Թորոնթոյ (), Գանատա (1991)
  Վիլնիւս (), Լիթուանիա (1993)
  Վարշաուա (), Լեհաստան (1960)

Գործընկեր Քաղաքներ
  Փարիզ (), Ֆրանսա (1996)Փարիզի քաղաք-գործընկերները 

 Շիքակոյի Համայնապատկերներ 

 Ծանօթագրութիւններ